1999’DAN BU YANA · ANTALYA MERKEZLİ · TÜRKİYE GENELİNDE
Nafaka Davaları: Belirleme, Artırım, Kaldırma ve Tahsil
Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası; miktarın uyarlanması, birikmiş nafakanın icrası ve yurt dışından tahsil
Nafaka yetersiz kaldığında, ödeme gücü değiştiğinde veya hükmedilen tutar ödenmediğinde hangi hukuki işlem gerekir? Nafaka türü, mevcut karar, tarafların gerçek gelirleri, çocuğun ihtiyaçları, ödeme geçmişi ve kanuni süreler birlikte değerlendirilir. Açıklamasız havaleler ve doğrudan okul ödemeleri her durumda nafaka borcundan kendiliğinden mahsup edilmez.
1999’dan bu yana Antalya merkezli Güneş & Güneş Hukuk Bürosu olarak Türkiye genelinde nafaka davaları, icra ve kanun yolu süreçleriyle uluslararası tahsil başvurularını takip ediyoruz. Türkiye bağlantılı dosyalarda Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça hukuki iletişim sağlıyoruz.
Türkçe · İngilizce · Almanca · Rusça · Mali bilgilerin gizliliği ve Avukatlık Kanunu m. 36 kapsamında meslek sırrı

DAVA · DANIŞMANLIK · UYARLAMA · İCRA
Nafaka Davaları ve İcra İşlemlerinde Hukuki Hizmetlerimiz
Nafaka tek bir dava türü değildir. Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakaları; başlangıç, kusur, sona erme, dava tarafı ve icra koşulları bakımından birbirinden ayrılır.
Tedbir, İştirak, Yoksulluk ve Yardım Nafakası
TMK m. 169, 175, 182, 197, 328 ve 364 kapsamındaki ilk talepler; eş, çocuk, ergin öğrenci ve hısımların farklı hukuki koşulları.
Nafaka Miktarı, Gerçek Gelir ve Gelecek Yıllardaki Artış
SED araştırması; ücret, şirket, kira ve malvarlığı kayıtları; çocuğun eğitim, sağlık ve bakım giderleri; hükümde açık artış ölçütü.
Nafakanın Artırılması, Azaltılması ve Kaldırılması
Enflasyon, gider artışı, ödeme gücü, yeniden evlenme, fiilen evli gibi yaşama ve değişen velayet/erginlik koşullarına göre uyarlama.
Protokol, Banka Dekontu ve Ödemelerin Mahsubu
Anlaşmalı boşanma protokolünde alacaklı, miktar ve tarihlerin açıklığı; açıklamasız havale, okul taksiti, elden ödeme ve ödeme ispatı.
Ödenmeyen Nafakanın İcrası ve Tazyik Hapsi
Cari/birikmiş alacak ayrımı, maaş ve hesap haczi, icra ödeme kayıtları, İİK m. 344 ve 347 kapsamında koşullu şikâyet.
Uluslararası Nafaka, Yabancı Kararlar ve Tahsil
2007 Lahey ve 1956 New York sözleşmeleri, ülke bazında merkezî makam, tanıma/tenfiz, yabancı gelir ve tahsil koordinasyonu.
KANUNİ KOŞULLAR · TALEP VE TARİH AYRIMLARI
Nafaka Türleri, Başlangıç ve Sona Erme Kuralları
Aşağıdaki tablo genel bir ilk ayrımdır. Kesin süre ve başlangıç tarihi, tebligatın ve kararın kapsamı ile yürürlükteki düzenleme üzerinden dosyaya özgü belirlenir.
| Nafaka / İşlem | Kanuni Dayanak | Temel Hukuki Ayrım | İlk İncelenecek Belgeler |
|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası | TMK m. 169, 197; 6284 kapsamındaki özel tedbir | Boşanma/ayrı yaşama veya koruma sürecindeki geçici ihtiyaç; nihai karar ile aynı değildir. | Mevcut başvuru, ara karar, konut ve temel gider kayıtları |
| İştirak nafakası | TMK m. 182, 327–330 | Ergin olmayan çocuğun bakım ve eğitim giderleri; erginlik ve devam eden eğitim ayrı incelenir. | Velayet kararı; eğitim, sağlık ve bakım giderleri |
| Ergin çocuğun eğitim/bakım talebi | TMK m. 328/2; koşullara göre m. 364 | İştirak nafakası otomatik aynı şekilde sürmez; ergin çocuğun talebi ve taraf sıfatı ayrı ele alınır. | Öğrenci belgesi, burs, giderler, ebeveyn mali durumu |
| Yoksulluk nafakası | TMK m. 175–176, 177–178 | Daha ağır kusurlu olmama, yoksulluk ve ödeme gücü; bağımsız dava için TMK m.178 süre denetimi. | Boşanma kararı, kesinleşme, gelir ve malvarlığı |
| Artırım, azaltma veya kaldırma | TMK m. 176/4 ve m. 331; ilgili diğer hükümler | Karardan sonra değişen koşullar; yeniden evlenme ve mahkeme kararı gerektiren sona erme sebepleri ayrıdır. | Önceki karar, güncel SED ve değişimi gösteren belgeler |
| İcra ve yaptırım | İİK m. 83, 344, 347; TBK zamanaşımı | Cari ve birikmiş aylıklar; ödeme, tebliğ ve şikâyet koşulları ayrı hesaplanır. | İlam/ara karar, icra emri, dekontlar, hesap cetveli |
| Yurt dışından tahsil | 2007 Lahey / 1956 New York; MÖHUK | Ülke taraf durumu, kararın icra kabiliyeti ve merkezî makam yöntemi kontrol edilir. | Yabancı karar, kesinleşme, apostil/tercüme, yerleşim bilgisi |
SOMUT UYUŞMAZLIK VE HAK KAYBI RİSKLERİ
Nafaka Miktarı, Ödeme, Mahsup ve İcra Sorunları
Ödeme ve gelir incelemesinde kritik ayrımlar
- SED ve gerçek kazanç: Yalnızca maaş bordrosu değil; şirket, kira, banka ve malvarlığı kayıtları da önem taşıyabilir.
- Ödeme açıklaması: Hangi ayın hangi nafakasının ödendiği dekontta açık olmalıdır.
- Mahsup: Okul taksiti, hediye, elden ödeme ve açıklamasız transfer için otomatik mahsup kabul edilmez.
- Gelecek artış: Kararın artış tarihi ve ölçütünün belirli olması yeni uyuşmazlıkları azaltır.
İcraya ve yaptırıma geçmeden önce
- Cari ve birikmiş nafaka: Ayrı dönemler ve farklı hukuki sonuçlar doğurur.
- Tebliğ ve hesap: Karar, icra emri, ödeme ve faiz hesabı birlikte kontrol edilir.
- İİK m. 344: Tazyik hapsi koşullu bir şikâyet yoludur; her borç gecikmesi otomatik yaptırım değildir.
- Güvence: Çocuk için gelecekteki bakım alacağı yönünden TMK m. 331 koşulları ayrıca değerlendirilebilir.
DOSYA VE DELİL PLANI
Nafaka Dosyalarını Nasıl İnceliyor ve Takip Ediyoruz?
Dosyanın ve Talebin Belirlenmesi
Karar, protokol, aile davası, nafaka türü ve talep edilen başlangıç zamanı incelenir.
Delil ve Geçici Koruma
Gelir, malvarlığı, çocuk giderleri, 6284 ihtiyacı ve geçici tedbirler planlanır.
Dava, Savunma ve Kanun Yolu
Dilekçeler, gelir araştırması, delillere itiraz ve uygun kanun yolları takip edilir.
İcra, Tahsil ve Karar Sonrası
Ödeme düzeni, icra, mahsup ve şartlar değiştiğinde yeni talepler değerlendirilir.
İLK TEMAS · BELGE HAZIRLIĞI
İlk Görüşmeye Hazırlık ve Güvenli Belge Paylaşımı
Bütün belgelerin hazır olması zorunlu değildir. Konunuza göre ilk incelemede önem taşıyan kayıtları seçerek hazırlayabilirsiniz.
İlk incelenecek belgeler
- Mevcut boşanma/ayrılık davası veya protokol
- Tarafların güncel ücret, kira, SGK ve malvarlığı bilgileri
- Çocuğun eğitim, bakım, barınma ve sağlık giderleri
- Talep edilen nafaka türü ve başlangıç zamanı
Belgeleri nasıl hazırlamalısınız?
- İlam, ödeme ve gelir kayıtlarını tarih sırasıyla toparlayın.
- Gerçek olmayan tutarları tahmin etmeyin; eksik kaydı belirtin.
- Çocuk ve aileye ait hassas kayıtları açık formlara yüklemeyin.
İlk görüşmede netleştirilecek hususlar
Doğru nafaka türü, geçici koruma ihtiyacı, gerçek gelir, çocuğun giderleri ve kararın icra durumu birlikte değerlendirilir.
Gelir ve miktarın belirlenmesi
- Önceki karar ve ödeme takvimi
- Sosyal ve ekonomik durum araştırması
- Artırım, uyarlama, mahsup ve faiz ayrımları
Hak kaybı ve tahsil riskleri
- Tebligat ve şikâyet süreleri
- Yabancı ülke ve malvarlığı bağlantısı
- Geçici tedbir ve koruma imkânları
İş kapsamı, ücret ve gizlilik
Danışmanlık, dava, kanun yolu ve icra ayrı işler olabilir. Ücret ve yargılama giderleri açıkça görüşülür. Paylaşılan kayıtlar yalnız hukuki değerlendirme amacıyla ele alınır; Avukatlık Kanunu m. 36 kapsamında meslek sırrı gözetilir. KVKK aydınlatması ayrıca uygulanır.
Güvenli görüşme talebi →HUKUKİ AÇIKLAMALAR VE BİLGİ MERKEZİ
Nafaka Davaları ve İcra Süreçlerine İlişkin Hukuki Rehberler
Tedbir, iştirak, yoksulluk, yardım nafakası ve icra konularında hazırlanan yayınlar ilgili sayfada ayrıntılı açıklama sağlar. Seçilmiş nafaka rehberlerimiz, temel hukuki ayrımları ayrıntılı olarak incelemenize yardımcı olur.
Nafaka Türleri, Gelir ve Uyarlama
Bağlantılı hukuki hizmetler
ANTALYA · TÜRKİYE GENELİ · SINIR AŞAN TAHSİL
Uluslararası Nafaka, Yabancı Kararların Tenfizi ve Yurt Dışından Tahsil
Yabancı ülkedeki nafaka borçlusundan tahsil
2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi Türkiye bakımından 1 Şubat 2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 1956 New York Sözleşmesi ve ilgili devletin taraf olduğu diğer düzenlemeler de değerlendirilir. Ülke, alacaklı ve karar türüne göre merkezî makamın kapsamı değişebilir.
Yurt dışı tebligatı, yabancı gelir kayıtları, apostil veya tasdik, tercüme, tanıma ve tenfiz ile doğrudan tahsil imkânları birlikte planlanır.
2007 Lahey Sözleşmesi taraf durumları → (yeni sekmede açılır)SIK KARŞILAŞILAN SORULAR
Nafaka Davaları, Artırım, Kaldırma ve Tahsil Hakkında Sık Sorulan Sorular
Nafaka Türleri, Gelir ve Artırım
Nafaka maaşın yüzde kaçı olarak hesaplanır?
Her dosyada geçerli sabit bir ücret yüzdesi yoktur. Nafaka türü, tarafların gerçek ekonomik gücü ve çocuğun veya nafaka alacaklısının ihtiyaçları değerlendirilir.
Sigortasız çalışan veya gelirini gizleyen kişiden nafaka istenebilir mi?
Evet; bordro dışındaki gelirler, şirket ortaklığı, kira ve malvarlığı ile fiilî yaşam düzeyi hukuka uygun yollarla araştırılabilir.
Çocuk 18 yaşına girince nafaka kendiliğinden sona erer mi?
İştirak nafakası kural olarak erginlikle sona erer. Eğitim devam ediyorsa TMK m. 328/2 kapsamında ergin çocuğun ayrı bakım/nafaka talebi değerlendirilebilir.
Nafaka artırım davası için mutlaka bir yıl beklenir mi?
Kanunda bütün artırım davaları için genel bir bir yıllık bekleme şartı yoktur. Önceki karara göre koşullardaki değişim ve hakkaniyet tartışılır.
Eski eş yeniden evlenirse veya fiilen evli gibi yaşarsa nafaka kalkar mı?
İrat şeklindeki yoksulluk nafakası yeniden evlenmede kendiliğinden sona erer. Fiilen evli gibi yaşama veya yoksulluğun kalkması durumunda mahkeme kararı gerekebilir.
Açıklamasız banka havalesi ya da okul ödemesi nafakadan düşülür mü?
Kendiliğinden mahsup edilmez. Karar, protokol, ödeme amacı, açıklama ve diğer ispat unsurları birlikte değerlendirilmelidir.
Ödeme, İcra ve Uluslararası Tahsil
Nafaka borcu için maaş veya emekli aylığı haczedilebilir mi?
Nafaka alacaklarına özgü istisna ve öncelik kuralları bulunur. Cari nafaka ve birikmiş tutar için kesinti sınırları ayrı incelenir.
Ödenmeyen nafakada tazyik hapsi hangi şartlarda uygulanır?
İİK m. 344 ve şikâyet süresi bakımından m. 347 hükümleri; karar, icra emrinin tebliği, cari dönem borcu ve ödeme kayıtları üzerinden değerlendirilir. Her gecikme otomatik hapis sonucu doğurmaz.
Nafaka kararına istinaf başvurusu ödemeyi durdurur mu?
Kanun yolu başvurusu tek başına icrayı otomatik durdurmaz. Ara karar, nafaka hükmü, boşanmanın kesinleşme durumu ve icranın geri bırakılması koşulları somut dosyada ayrılır.
Yurt dışında yaşayan nafaka borçlusundan tahsil mümkün müdür?
İlgili ülke ve kararın durumuna göre Türkiye’deki malvarlığına icra, 2007 Lahey veya 1956 New York mekanizmaları ve yabancı ülkedeki tanıma/tenfiz yolları değerlendirilebilir.
Yoksulluk nafakası hakkındaki 2026 Anayasa Mahkemesi kararı ödemeyi durdurur mu?
Hayır. AYM’nin 4 Haziran 2026 tarihli kararı 30 Eylül 2026’da yayımlanmış ve iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir. Mevcut kararın hukuki durumu somut olayda ayrıca incelenir.
Yabancı para cinsinden nafaka nasıl talep veya tahsil edilir?
Karar/protokolün para birimi, temerrüt, kur ve uyarlama şartları ile tahsil edilecek ülkenin usulü birlikte değerlendirilir.
AYRINTILI HUKUKİ İNCELEME
Nafaka Hukukunda Ayrıntılı Konular ve Uygulama Açıklamaları
Nafaka türleri, dava şartları, ödeme ve tahsil işlemlerine ilişkin ayrıntılı açıklamaları konu başlıkları altında inceleyebilirsiniz.
Ödeme, dava ve icra süreleri ile uluslararası nafaka talepleri bakımından her dosyada ayrı hukuki değerlendirme gerekir.
Nafaka Alanında Çalıştığımız Dava ve İşlemler
Nafaka Türleri ve İlk Talepler
- Boşanma veya ayrılık davasında eş ve çocuk için tedbir nafakası
- Evlilik devam ederken ayrı yaşama ve aile giderlerine katılmaya ilişkin parasal katkı talepleri
- Boşanmaya bağlı yoksulluk nafakası
- Çocuk için iştirak nafakası ile eğitim, sağlık, bakım ve barınma giderleri
- Eğitimine devam eden ergin çocuğun nafaka talebi
- Üstsoy, altsoy ve kanundaki koşullarla kardeşler arasında yardım nafakası
- Soybağı ve babalık davasıyla bağlantılı çocuk nafakası ile geçici nafaka talepleri
- 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir nafakası
Nafaka Miktarı, Gelir–Gider İncelemesi ve Gelecek Yıllardaki Artış
- Nafaka miktarının tarafların ekonomik ve sosyal koşullarına göre değerlendirilmesi
- Ücret, ticari kazanç, kira, şirket payı, malvarlığı ve fiilî yaşam koşullarının incelenmesi
- Çocuğun olağan ve özel eğitim, sağlık, bakım ve gelişim giderlerinin belirlenmesi
- Sosyal ve ekonomik durum araştırması ile resmî kayıtların dosyaya getirtilmesi
- Gelecek yıllarda uygulanacak artış oranı veya ölçütünün talep edilmesi
- Yabancı para üzerinden kararlaştırılan ödemelerin ve kur etkisinin değerlendirilmesi
Nafakanın Artırılması, Azaltılması, Kaldırılması ve Sona Ermesi
- Nafaka artırım davaları
- Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davaları
- Yoksulluk durumunun veya ödeme gücünün değişmesine ilişkin uyuşmazlıklar
- Yeniden evlenme, fiilen evli gibi yaşama ve yoksulluğun ortadan kalkması iddiaları
- Velayet değişikliği, çocuğun ergin olması veya eğitimin sona ermesinin nafakaya etkisi
- Mevcut kararın yeni hüküm verilinceye kadar doğurduğu sonuçların değerlendirilmesi
Protokol, Ödeme, Mahsup ve Geçmiş Dönem Uyuşmazlıkları
- Anlaşmalı boşanma protokolündeki nafaka hükümlerinin hazırlanması ve incelenmesi
- Nafakanın türü, başlangıç tarihi, ödeme günü, artış ölçütü ve sona erme koşullarının düzenlenmesi
- Olağanüstü eğitim ve sağlık giderlerinin paylaşımına ilişkin hükümler
- Elden ödeme, açıklamasız banka transferi ve doğrudan gider ödemelerine ilişkin mahsup uyuşmazlıkları
- Nafakanın başlangıç tarihi, işlemiş nafaka, faiz ve zamanaşımı değerlendirmesi
- Sulh ve ihtiyari müzakere süreçleri
Ödenmeyen Nafaka, İcra Takibi ve Koruyucu Önlemler
- Birikmiş ve işlemekte olan nafaka alacakları için icra takibi
- Maaş, ücret, banka hesabı ve diğer malvarlığına ilişkin icra işlemleri
- Eksik veya düzensiz ödemelerin hesaplanması
- Nafaka kararına uymama nedeniyle kanuni koşullarla icra ceza mahkemesine şikâyet
- Gelecekteki çocuk nafakası için güvence ve diğer koruyucu önlemler
- İcra sürecindeki ödeme, itiraz, mahsup ve dosya hesabı uyuşmazlıkları
Uluslararası Nafaka ve Yurt Dışından Tahsil
- Yabancı mahkeme nafaka kararlarının Türkiye’de tanınması, tenfizi ve uygulanması
- Türkiye’de verilen nafaka kararlarının yabancı ülkede tanınması ve tahsiline ilişkin işlemler
- 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi kapsamındaki başvurular
- 1956 New York Sözleşmesi ve uygulanabilir diğer milletlerarası düzenlemeler
- Adalet Bakanlığı merkezî makam başvuruları
- Yurt dışındaki borçlunun adresi, geliri ve malvarlığına ilişkin işlemler
- Yurt dışı tebligatı, apostil, tasdik, tercüme ve yabancı belgeler
- Uygulanacak hukuk, milletlerarası yetki ve ülke bazındaki sözleşme ilişkisinin değerlendirilmesi
Nafaka Uyuşmazlığında İlk Hukuki Değerlendirme
Nafaka talebinde izlenecek yol, önce doğru nafaka türünün ve mevcut hukuki durumun belirlenmesini gerektirir. Talebin devam eden bir boşanma, ayrılık, velayet veya babalık davası içinde mi; yoksa bağımsız dava ya da icra takibi yoluyla mı ileri sürüleceği sonuç üzerinde etkili olabilir.
İlk değerlendirmede özellikle şu hususlar incelenir:
- Taraflar arasında devam eden veya kesinleşmiş bir boşanma, ayrılık, velayet ya da soybağı davası bulunup bulunmadığı
- Mevcut nafaka kararı, ara karar veya mahkemece onaylanmış protokolün içeriği
- Talep edilen nafaka türü ve bu nafakanın kanuni koşulları
- Nafaka talebinin başlangıç tarihi ile talep sonucunun açık ve uygulanabilir olup olmadığı
- Tarafların düzenli ve değişken gelirleri, malvarlığı, borçları ve diğer bakım yükümlülükleri
- Çocuğun yaşı, eğitimi, sağlığı, özel gereksinimleri ve fiilî giderleri
- Ödeme geçmişi, banka dekontları, elden ödeme veya doğrudan gider ödeme iddiaları
- Artırma, azaltma, kaldırma veya sona erme sebebi olarak ileri sürülen değişikliğin niteliği
- Birikmiş alacağın dönemi, faiz, zamanaşımı ve icra dosyası hesabı
- Aile içi şiddet veya ekonomik şiddet nedeniyle geçici koruma ihtiyacı
- Taraflardan birinin yurt dışında yaşaması, yabancı karar, yabancı gelir veya merkezî makam başvurusu bulunup bulunmadığı
- Görevli ve yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk, kanun yolu ve kararın icra edilebilirliği
Nafaka talebi yalnız talep edenin ihtiyacına ya da yalnız yükümlünün beyan ettiği gelire göre belirlenmez. Nafakanın türüne göre kanunda öngörülen şartlar, tarafların ve çocuğun somut koşulları ile hukuka uygun deliller birlikte değerlendirilir.
Tedbir Nafakası
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin geçimi ve çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden veya talep üzerine değerlendirebilir. Tedbir nafakası, yargılama sonuçlanıncaya kadar ortaya çıkan geçim ve bakım ihtiyacına yönelik geçici bir düzenlemedir; boşanma davasındaki nihai nafaka hükmüyle aynı değildir.
Tedbir nafakasında şu konular önem taşır:
- Eş ve çocuk yönünden talebin ayrı ayrı kurulması
- Talep edilen başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesi
- Barınma, beslenme, eğitim, sağlık ve bakım giderlerinin somutlaştırılması
- Tarafların gelirleri, malvarlıkları, çalışma olanakları ve fiilî yaşam koşulları
- Çocuğun fiilen kimin yanında yaşadığı ve giderleri kimin karşıladığı
- Tedbir miktarının koşullar değiştiğinde artırılması, azaltılması veya kaldırılması
- Ara kararın uygulanması ve gerekli hâllerde icra takibi
Eşlerin birlikte yaşamaya ara vermesi hâlinde, evlilik birliğinin giderlerine katılma ve ayrı yaşamanın ekonomik sonuçlarına ilişkin Türk Medeni Kanunu’ndaki diğer koruyucu düzenlemeler de gündeme gelebilir. Talebin hukuki niteliği, boşanma davası bulunup bulunmadığına ve ayrı yaşamanın koşullarına göre belirlenmelidir.
Şiddet uygulayan kişinin aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya geçime katkıda bulunan kişi olması ve kanuni koşulların bulunması hâlinde, 6284 sayılı Kanun kapsamında da tedbir nafakası değerlendirilebilir.
Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve boşanmaya yol açan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmayan tarafın, diğer eşin mali gücü oranında talep edebileceği bir boşanma sonucudur. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması zorunlu değildir. Buna karşılık talep eden eşin daha ağır kusurlu olması, yoksulluğa düşme koşulu ve diğer eşin ödeme gücü ayrı ayrı incelenir.
Yoksulluk nafakasında özellikle şu hususlar değerlendirilir:
- Boşanmanın talep eden eşin ekonomik durumunda yaratacağı sonuç
- Tarafların kusur durumunun talebe etkisi
- Talep edenin düzenli geliri, malvarlığı, yaşı, sağlığı, mesleği ve çalışma imkânı
- Yükümlünün geliri, malvarlığı, zorunlu giderleri ve diğer bakım yükümlülükleri
- Talebin boşanma davasında ileri sürülüp sürülmediği
- Boşanma sonrasında bağımsız talep bakımından süre ve zamanaşımı
- Anlaşmalı boşanma protokolündeki nafaka düzenlemesinin kapsamı
- Nafakanın toptan veya dönemsel biçimde kararlaştırılmasının sonuçları
- Sonradan ortaya çıkan artırma, azaltma veya kaldırma nedenleri
Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemesinde yer alan “süresiz olarak” ifadesi, her yoksulluk nafakasının değişmeden ve her durumda yaşam boyu devam edeceği anlamına gelmez. Dönemsel irat biçimindeki yoksulluk nafakası; taraflardan birinin ölümü veya nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde kanundaki şekilde sona erebilir. Evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya kanunda belirtilen diğer nedenler ileri sürüldüğünde ise mahkeme kararıyla kaldırma ya da yeniden değerlendirme gündeme gelebilir.
Mevzuat değişikliği, Anayasa Mahkemesi kararı veya yeni bir kanuni düzenleme hakkında sosyal medyada ya da haber kaynaklarında yer alan ifadeler, resmî karar ve yürürlük tarihi kontrol edilmeden mevcut nafaka ödemesinin durdurulmasına dayanak oluşturmaz. Yürürlükteki karar, kendiliğinden sona erdiği kanunen açık olan bir durum bulunmadıkça veya yeni bir mahkeme kararı verilmedikçe tek taraflı olarak uygulanmaz hâle getirilemez.
İştirak Nafakası ve Çocuğun Giderleri
İştirak nafakası, velayet kendisine bırakılmayan anne veya babanın çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve korunma giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlar. Değerlendirmede temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır; ebeveynlerin kendi aralarındaki kusur tartışması çocuk için nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İştirak nafakası değerlendirilirken:
- Çocuğun yaşı ve gelişim dönemi
- Eğitim, okul, servis, kurs, kitap ve materyal giderleri
- Sağlık, ilaç, tedavi, özel eğitim veya rehabilitasyon giderleri
- Barınma, beslenme, giyim, ulaşım ve bakım giderleri
- Çocuğun varsa kendi geliri ve malvarlığı
- Anne ve babanın gelirleri, malvarlıkları ve bakım kapasiteleri
- Çocuğun fiilî yaşam düzeni ve velayet durumu
- Düzenli nafaka dışında olağanüstü giderlerin nasıl karşılanacağı
- Gelecek yıllarda uygulanacak artış ölçütü
birlikte ele alınır.
İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Erginlik, devam eden eğitim nedeniyle doğabilecek bakım veya nafaka talebini her durumda ortadan kaldırmaz; ancak erginlikten sonraki talebin hukuki sebebi, tarafı ve dava biçimi ayrıca değerlendirilmelidir.
Eğitimine Devam Eden Ergin Çocuğun Nafaka Talebi
Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, anne ve babanın durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde çocuğun bakımına eğitim sona erinceye kadar devam etmesi gerekebilir. Ergin çocuğun talebi, erginlikten önce onun adına hükmedilmiş iştirak nafakasının basitçe aynı şekilde sürmesi olarak değerlendirilmemelidir.
Bu tür bir talepte özellikle:
- Eğitimin fiilen ve makul biçimde devam edip etmediği
- Eğitim süresi ve niteliği
- Çocuğun kendi geliri, bursu ve malvarlığı
- Eğitim, konaklama, ulaşım, sağlık ve yaşam giderleri
- Çocuğun çalışma ve gelir elde etme imkânı
- Anne ve babanın ekonomik güçleri ile diğer yükümlülükleri
incelenir. Talebin bakım yükümlülüğüne mi, yardım nafakasına mı veya başka bir hukuki sebebe mi dayandığı somut dosya üzerinden belirlenmelidir.
Yardım Nafakası
Yardım nafakası, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kanundaki özel koşullarla kardeşler arasında gündeme gelebilir. Kardeşlerin yükümlülüğü, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Dava, mirasçılıktaki sıra gözetilerek açılır ve talep edenin geçinmesi için gerekli, karşı tarafın mali gücüne uygun yardım değerlendirilir.
Yardım nafakasında:
- Taraflar arasındaki hısımlık ve kanuni sıra
- Talep edenin yoksulluğa düşme durumu
- Gelir, malvarlığı, sağlık ve çalışma imkânı
- Yükümlünün mali gücü ve diğer bakım borçları
- Birden fazla yükümlünün bulunması
- Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması
- Görevli ve yetkili mahkeme
somut olaya göre incelenir.
Soybağı ve Babalık Davasıyla Birlikte Nafaka
Evlilik dışında doğan çocuk bakımından tanıma veya babalık hükmüyle soybağının kurulması, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ilişkin taleplerle bağlantılıdır. Babalık olasılığının kuvvetli bulunması hâlinde, Türk Medeni Kanunu’ndaki koşullarla hükümden önce çocuk için uygun bir nafakaya karar verilmesi de gündeme gelebilir.
Bu kapsamda:
- Babalık davasıyla birlikte çocuk için nafaka talep edilmesi
- Soybağı hükmünden önce geçici nafaka değerlendirmesi
- Soybağı kurulduktan sonraki bakım ve eğitim giderleri
- Gebelik ve doğumla bağlantılı annenin kanuni mali talepleri
- Yabancı ülkede yaşayan anne, baba veya çocuk bakımından uygulanacak hukuk ve yetki
- Yabancı tarafa tebligat ile yabancı gelir kayıtlarının dosyaya alınması
birlikte planlanabilir. Soybağı, velayet, nüfus kaydı ve nafaka talepleri bağlantılı olmakla birlikte aynı hukuki işlem değildir.
İlgili ayrıntılı sayfa:Soybağı, Babalık ve Evlat Edinme Davaları
Nafaka Miktarı Nasıl Değerlendirilir?
Nafaka miktarını bütün dosyalarda otomatik olarak belirleyen sabit bir yüzde, tarife veya çevrim içi hesaplama formülü bulunmamaktadır. Mahkeme, nafakanın türüne göre kanuni ölçütleri ve somut koşulları birlikte değerlendirir.
Miktarın belirlenmesinde önem taşıyabilecek unsurlar şunlardır:
- Düzenli ücret ile prim, ikramiye ve değişken kazançlar
- Serbest meslek, ticari işletme, şirket ortaklığı ve kâr payı gelirleri
- Kira, faiz ve diğer gelir kaynakları
- Taşınır ve taşınmaz malvarlığı
- Tarafların gerçek çalışma ve gelir elde etme imkânları
- Kira, barınma, sağlık ve zorunlu yaşam giderleri
- Çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve gelişim giderleri
- Diğer çocuklar ve kanuni bakım yükümlülükleri
- Tarafların fiilî yaşam koşulları
- Ekonomik göstergeler ve paranın satın alma gücündeki değişiklik
- Önceki karar veya anlaşmadan sonra gerçekleşen ekonomik ve sosyal değişiklikler
Yalnız bordroda görünen gelir veya yalnız talep edilen gider tutarı tek başına belirleyici değildir. Buna karşılık yaşam tarzına ilişkin soyut iddialar da yeterli olmayabilir. Talep ve savunmanın hukuka uygun biçimde elde edilmiş, uyuşmazlıkla ilgili ve gerektiği ölçüde sunulmuş belgelerle desteklenmesi gerekir.
Nafakanın amacı, kanunun koruduğu geçim ve bakım ihtiyacına tarafların mali güçleri oranında karşılık vermektir. Nafaka, bütün giderleri diğer tarafa yükleyen bir araç veya ödeme gücünü ortadan kaldıran bir yaptırım olarak ele alınmamalıdır.
Gelir, Gider ve Malvarlığının İspatı
Nafaka dosyalarında sosyal ve ekonomik durum araştırması önemli olmakla birlikte her durumda tek başına yeterli olmayabilir. Araştırmanın güncelliği, gelirlerin niteliği, kayıt dışı olduğu ileri sürülen faaliyetler, malvarlığı ve çocuğun belgelenebilir giderleri dosyanın özelliklerine göre incelenir.
Hukuka uygun olmak koşuluyla şu kayıt ve belgelerden yararlanılabilir:
- Ücret bordroları ve sosyal güvenlik kayıtları
- Vergi kayıtları ve ticari faaliyet belgeleri
- Ticaret sicili, şirket ortaklığı ve yetki kayıtları
- Tapu, araç ve diğer malvarlığı kayıtları
- Kira sözleşmeleri ve kira ödeme belgeleri
- Banka kayıtları ve düzenli ödeme hareketleri
- Eğitim, servis, kurs, yurt ve bakım giderleri
- Sağlık raporları, ilaç ve tedavi giderleri
- Fatura, makbuz ve ödeme belgeleri
- Önceki mahkeme kararları ve onaylanmış protokoller
- Nafaka ödeme dekontları ve icra dosyası kayıtları
- Yabancı ülkedeki ücret, vergi, sosyal güvenlik ve malvarlığı belgeleri
Özel hayata, haberleşmeye veya bilişim sistemine hukuka aykırı müdahale edilerek delil elde edilmemelidir. Banka, vergi ve kişisel veri kayıtlarının dosyaya alınması, ilgili usul kuralları ve mahkemenin yetkisi çerçevesinde yürütülmelidir.
Nafakanın Başlangıç Tarihi, Geçmiş Dönem, Faiz ve Zamanaşımı
Nafakanın hangi tarihten itibaren ödeneceği; nafaka türüne, talebin boşanma davası içinde veya bağımsız davada ileri sürülmesine, önceki kararın içeriğine ve dilekçedeki açık talep sonucuna göre değişebilir.
Şu konular ayrı ayrı değerlendirilmelidir:
- Tedbir nafakasının başlangıç tarihi
- Yoksulluk nafakasının boşanma hükmünün kesinleşmesiyle ilişkisi
- İştirak ve yardım nafakasında talep ve karar tarihi
- Artırılan veya azaltılan nafakanın uygulanmaya başlayacağı tarih
- Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin bağımsız taleplerde süre
- Her ay doğan nafaka alacaklarının zamanaşımı
- İşlemiş nafaka alacağına faiz talebi
- Yabancı para üzerinden kararlaştırılan nafakanın tahsili
Başlangıç tarihi, faiz, geçmiş dönem ve artış ölçütü dava dilekçesinde ve protokolde açık biçimde düzenlenmediğinde hüküm ve icra aşamasında yeni uyuşmazlıklar doğabilir. Ayrıntılı alacak hesabı, kararın hüküm fıkrası ve ödeme kayıtları esas alınarak yapılmalıdır.
Gelecek Yıllardaki Artış ve Olağanüstü Çocuk Giderleri
Mahkeme, talep hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre hangi miktarda veya hangi ölçütle ödeneceğini karara bağlayabilir. Böyle bir düzenleme, her yıl yeni dava açılması ihtiyacını azaltabilir; ancak olağanüstü ve esaslı değişikliklerde artırma veya azaltma talebini tümüyle ortadan kaldırmaz.
Karar veya protokolde şu noktaların açık olması önem taşır:
- Artışın uygulanacağı tarih
- İlk artış dönemi
- Kullanılacak oran veya nesnel ölçüt
- Birden fazla nafaka alacaklısı varsa her biri için tutar
- Okul, tedavi, özel eğitim veya benzeri olağanüstü giderlerin kapsamı
- Bu giderlerin hangi oranda, hangi belgeyle ve hangi süre içinde karşılanacağı
- Yabancı para üzerinden ödeme varsa kur ve ödeme yöntemi
Belirsiz “eğitim giderleri ayrıca karşılanır” veya “her yıl uygun oranda artırılır” ifadeleri, ileride yorum ve icra uyuşmazlığı doğurabilir.
Nafakanın Artırılması
Önceki karar veya protokolden sonra tarafların ekonomik koşullarında, çocuğun ihtiyaçlarında ya da paranın satın alma gücünde önemli değişiklik meydana gelmesi hâlinde nafakanın artırılması talep edilebilir.
Artırım değerlendirmesinde:
- Önceki karar tarihi ve kararın dayandığı koşullar
- Çocuğun yaşının ilerlemesi ve değişen ihtiyaçları
- Eğitim, sağlık, bakım ve barınma giderlerindeki artış
- Tarafların gelir ve malvarlığındaki değişiklikler
- Yeni bakım yükümlülükleri
- Ekonomik göstergeler ve satın alma gücü
- Kararda veya protokolde mevcut artış hükmü
birlikte incelenir.
Kanunda bütün nafaka artırım davaları için geçerli tek bir asgari bekleme süresi düzenlenmemiştir. Bununla birlikte yeni talebin, önceki karardan sonra ortaya çıkan ve nafakanın yeniden değerlendirilmesini haklı kılan somut değişikliklere dayanması gerekir.
Nafakanın Azaltılması, Kaldırılması ve Sona Ermesi
Nafaka yükümlüsünün gelirinde esaslı azalma, sağlık veya çalışma gücündeki değişiklik, nafaka alacaklısının ekonomik durumunun iyileşmesi, çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi ya da kanunda belirtilen sona erme nedenleri nafakanın yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Dosyanın türüne göre şu hâller incelenebilir:
- Nafaka yükümlüsünün ödeme gücündeki gerçek ve sürekli azalma
- Nafaka alacaklısının düzenli gelir veya malvarlığı edinmesi
- Yoksulluk durumunun ortadan kalkması
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi
- Evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşama iddiası
- Taraflardan birinin ölümü
- Velayetin değişmesi
- Çocuğun ergin olması
- Ergin çocuğun eğitiminin sona ermesi veya kendi geçimini sağlayabilir hâle gelmesi
- Yardım nafakasının koşullarındaki değişiklik
- Hakkaniyetin yeniden değerlendirilmesini gerektiren diğer gelişmeler
Sona ermenin kendiliğinden gerçekleştiği hâller ile mahkeme kararı gerektiren kaldırma nedenleri birbirinden ayrılmalıdır. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması için dava açılması, yürürlükteki kararı tek başına durdurmaz. Mevcut karara aykırı tek taraflı ödeme kesintisi, birikmiş borç ve icra riski doğurabilir.
Nafaka Protokolleri, Sulh ve Müzakere
Tarafların nafaka konusunda anlaşabilmesi, düzenlemenin açık, uygulanabilir ve hukuken geçerli olduğu anlamına gelmelidir. Anlaşmalı boşanma protokolünde eşe ödenecek nafaka ile çocuk için ödenecek nafaka birbirinden ayrılmalı; alacaklı, miktar, başlangıç, ödeme günü, artış ve sona erme koşulları tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılmalıdır.
Protokolde özellikle şu hususlar ele alınabilir:
- Nafakanın türü ve kimin için ödendiği
- Aylık tutar ve ödeme para birimi
- Başlangıç tarihi ile aylık ödeme günü
- Banka hesabı ve ödeme açıklaması
- Gelecek yıllardaki artış ölçütü ve ilk artış tarihi
- Çocuğun olağanüstü eğitim ve sağlık giderleri
- Birikmiş nafaka alacağının bulunup bulunmadığı
- Doğrudan yapılan gider ödemelerinin nafakaya etkisi
- Yeniden değerlendirme veya sona erme koşulları
Çocuğa ilişkin hükümler tarafların serbest tasarrufuna bütünüyle bırakılmış değildir; mahkeme çocuğun üstün yararını gözetir. Nafakadan vazgeçme, talep etmeme veya gelecekteki talepleri sınırlama sonucunu doğurabilecek hükümler imzalanmadan önce her nafaka türü yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.
Nafaka uyuşmazlığında zorunlu arabuluculuk bulunduğu varsayılmamalıdır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği hususlarda ihtiyari müzakere, sulh veya kanunen elverişliyse arabuluculuk değerlendirilebilir; aile içi şiddet, çocuğun üstün yararı ve kamu düzenine ilişkin sınırlar ayrıca gözetilmelidir.
Nafaka Ödemelerinin Belgelendirilmesi ve Mahsup
Her ödemenin hangi nafaka türüne, hangi aya ve hangi borca ilişkin olduğu açık biçimde belgelenmelidir. Banka transferinin açıklama bölümünde nafaka türü, ilgili ay ve varsa dosya bilgisi belirtilmelidir.
Şu ödemelerin nafaka borcundan kendiliğinden düşüleceği kabul edilmemelidir:
- Çocuğun okul veya sağlık giderinin doğrudan ödenmesi
- Hediye, harçlık, tatil veya kişisel eşya gideri
- Açıklamasız banka transferi
- Elden ödeme iddiası
- Ortak konut veya başka bir ortak gider için yapılan ödeme
- Başka bir borca ilişkin ödeme
Mahsup değerlendirmesinde mahkeme kararı veya protokol, ödemenin açıklaması, alacaklının kabulü, borcun niteliği ve ödeme belgeleri birlikte incelenir. Nafaka alacağının kanunen takasa elverişliliği de ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödenmeyen Nafakanın İcra Yoluyla Tahsili
Mahkeme kararına veya mahkemece onaylanan protokole rağmen nafakanın ödenmemesi hâlinde, kararın niteliğine göre icra takibi başlatılabilir. Takipte hem birikmiş alacaklar hem de kararın içeriği elverdiği ölçüde işlemekte olan dönemsel ödemeler dikkate alınabilir.
İcra sürecinde:
- Takip dayanağı karar veya ara kararın incelenmesi
- Birikmiş nafaka dönemlerinin ve eksik ödemelerin hesaplanması
- Faiz ve takip giderlerinin değerlendirilmesi
- Maaş ve ücret üzerine haciz
- Banka hesapları ve diğer malvarlığına yönelik icra işlemleri
- Düzenli ödemelerin takip dosyası üzerinden tahsili
- Borçlu tarafından ileri sürülen ödeme ve mahsup iddiaları
- Yabancı para üzerinden kararlaştırılan borcun takip biçimi
gündeme gelebilir.
Nafakaya ilişkin karara uymayan borçlu hakkında, kanuni koşullar ve şikâyet süreleri bulunuyorsa İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesindeki özel şikâyet yolu değerlendirilebilir. Bu yol, nafaka borcunun varlığına bağlı özel bir icra yaptırımıdır; her gecikme veya her ödeme uyuşmazlığı otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz. Takip emri ve tebligat, şikâyet dönemi, ödeme belgeleri ile cari nafaka borcu birlikte incelenmelidir.
İcra veya şikâyet sürecinin başlaması, sonraki aylara ait nafaka borcunu ortadan kaldırmaz. Ödeme planı, kısmi ödeme veya taraflar arasındaki görüşme mevcut kararın etkisi gözetilerek yürütülmelidir.
Gelecekteki Nafaka İçin Güvence ve Koruyucu Önlemler
Anne veya babanın çocuk için bakım giderlerine katılma yükümlülüğünü sürekli ve ısrarlı biçimde yerine getirmemesi, kaçma hazırlığında bulunması ya da malvarlığını gelişigüzel elden çıkarması hâlinde Türk Medeni Kanunu’ndaki koşullarla gelecekteki katkılar için güvence veya başka koruyucu önlemler gündeme gelebilir.
Somut olaya göre:
- Güvence gösterilmesi
- Uygun ödeme düzeninin kurulması
- Borçlunun borçlularına ödeme konusunda talimat verilmesi
- Düzenli gelir üzerinden tahsil
- Çocuğun gelecekteki bakım alacağını koruyabilecek diğer tedbirler
değerlendirilebilir. Bu önlemler her nafaka dosyasında otomatik olarak uygulanmaz; kanuni sebep, ölçülülük ve ispat aranır.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Tedbir Nafakası ve Ekonomik Şiddet
Aile içi şiddet veya ekonomik şiddet ile nafaka ihtiyacının birlikte bulunduğu durumlarda koruyucu ve önleyici tedbirler ile geçici ekonomik düzenlemeler birlikte ele alınmalıdır. Şiddet uygulayan kişinin aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya katkıda bulunan kişi olması ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre daha önce nafakaya karar verilmemiş bulunması hâlinde, 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir nafakası gündeme gelebilir.
Koruma tedbiri başvurusu ile boşanma davası, nafaka davası ve icra takibi aynı işlem değildir. Acil güvenlik ihtiyacı varsa başvuruların sırası, mahkemeler ve kurumlar arasındaki bilgi akışı ile kişisel verilerin korunması birlikte planlanmalıdır.
Nafaka ile Boşanma, Velayet ve Mal Rejimi Arasındaki Fark
Nafaka; boşanma, velayet ve mal rejiminin tasfiyesiyle bağlantılı olabilse de bunların yerine geçen tek bir talep değildir.
- Yoksulluk nafakası, boşanmanın ekonomik sonuçlarından biridir.
- Tedbir nafakası, dava veya ayrı yaşama dönemindeki geçici ihtiyaçlara yöneliktir.
- İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğüne dayanır.
- Velayet, çocuğun bakım, temsil ve yaşam düzenini konu alır.
- Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin malvarlığı değerlerinden doğan alacakları inceler.
- Mal paylaşımı davasının bulunması, nafaka talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu dosyaların talep, delil, görev, süre ve icra sonuçları farklıdır. Birlikte planlama yapılırken her hukuki sürecin bağımsız koşulları korunmalıdır.
Uluslararası Nafaka ve Yabancı Ülkeden Tahsil
Nafaka alacaklısı veya borçlusunun başka bir ülkede yaşaması, gelirin yurt dışında elde edilmesi ya da kararın yabancı bir mahkemece verilmesi hâlinde milletlerarası yetki, uygulanacak hukuk, tanıma–tenfiz, merkezî makam ve fiilî tahsil imkânları birlikte değerlendirilir.
Uluslararası dosyalarda şu yollar gündeme gelebilir:
- 2007 tarihli Çocuk Nafakası ve Diğer Aile Nafaka Türlerinin Uluslararası Tahsiline İlişkin Lahey Sözleşmesi
- 1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsili ile İlgili New York Sözleşmesi
- Uygulanabilir diğer çok taraflı veya ikili düzenlemeler
- Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Nafaka Bürosu üzerinden merkezî makam başvurusu
- Yabancı nafaka kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi
- Türkiye’deki kararın yabancı ülkede tanınması veya uygulanması
- Yeni nafaka kararı alınması, mevcut kararın değiştirilmesi ya da tahsil başvurusu
- Borçlunun adresi, geliri ve malvarlığının tespiti
- Yurt dışı tebligatı, apostil, tasdik ve tercüme
2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi Türkiye bakımından 1 Şubat 2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bununla birlikte her ülke ve her nafaka türü bakımından aynı kapsam ve yöntem uygulanmaz. Talep edilen ülkenin taraf durumu, iki devlet arasındaki sözleşme ilişkisi, beyan ve çekinceler, nafaka alacaklısının yaşı, kararın niteliği ve merkezî makamın istediği belgeler güncel resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.
Merkezî makam yolu ile doğrudan tanıma–tenfiz veya icra yolu her dosyada birbirinin alternatifi değildir. Hangi yolun kullanılacağı; ilgili devlet, kararın verildiği yer, kararın kesinleşme veya icra edilebilirlik durumu, tarafların yerleşim yerleri ve talebin kapsamına göre belirlenir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka uyuşmazlıklarında görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yetkili mahkeme talebin türüne ve nafakanın boşanma davası içinde mi, boşanma sonrasında mı veya bağımsız bir davayla mı istendiğine göre değişebilir. Boşanmadan sonra açılacak yoksulluk nafakası davasında nafaka alacaklısının yerleşim yeri; yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri hakkında özel yetki düzenlemeleri bulunmaktadır. Diğer taleplerde özel ve genel yetki kuralları birlikte incelenmelidir.
Yabancı ülke bağlantılı uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, uygulanacak hukuk ve yabancı kararın Türkiye’de doğuracağı sonuçlar ayrıca değerlendirilir.
Nafaka Süreci Nasıl Yürütülür?
Dosyanın ve Talebin Belirlenmesi
Mevcut mahkeme kararları, boşanma veya velayet dosyası, tarafların ekonomik koşulları, ödeme kayıtları ve çocuğun ihtiyaçları incelenir. Talebin türü, tarafı, başlangıç tarihi ve hukuki sebebi belirlenir.
Geçici Koruma ve Delil Planı
Dava süresinde tedbir nafakası veya 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma gerekip gerekmediği değerlendirilir. Gelir, malvarlığı, gider ve ödeme belgeleri belirlenir; gerekli kayıtların mahkeme aracılığıyla getirtilmesi talep edilir.
Dava, Cevap ve Ekonomik Araştırma
Dava veya cevap dilekçeleri hazırlanır. Sosyal ve ekonomik durum araştırması, resmî kayıtlar, çocuğun giderleri ve tarafların itirazları dosyaya sunulur. Değişen koşullar yargılama boyunca izlenir.
Karar ve Kanun Yolu
Hüküm; nafaka türü, miktarı, başlangıç tarihi, artış ölçütü, deliller, gerekçe ve taleple bağlılık yönlerinden incelenir. Kanuni koşullar bulunuyorsa istinaf ve şartları varsa temyiz yolları değerlendirilir.
İcra, Tahsil ve Sonraki Değişiklikler
Kararın ödenmemesi hâlinde icra takibi ve koşulları varsa şikâyet yolu ele alınır. Tarafların gelirleri veya çocuğun ihtiyaçları değişirse artırma, azaltma ya da kaldırma davası ayrıca değerlendirilir.
Kanun Yolları ve İcraya Etkisi
Nafaka kararları; miktar, başlangıç tarihi, artış ölçütü, tarafların ekonomik koşulları, talep sonucu, deliller ve gerekçe yönlerinden kanun yolu denetimine konu olabilir.
Bu kapsamda:
- Tedbir nafakasına ilişkin ara kararların hukuki niteliği ve itiraz imkânı
- Nihai karardaki nafaka hükmüne karşı istinaf
- Kanuni şartlar ve parasal sınırlar bulunuyorsa temyiz
- Eksik gelir veya malvarlığı araştırmasına ilişkin itirazlar
- Başlangıç tarihi, artış ölçütü ve taleple bağlılık sorunları
- Artırma, azaltma veya kaldırma kararlarına karşı başvurular
- Kanun yolunun kararın icrasına etkisi ve icranın geri bırakılması koşulları
dosya üzerinden değerlendirilir.
Kanun yoluna başvurunun nafaka kararını kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır. Kararın tedbir veya nihai hüküm niteliği, boşanma hükmüyle ilişkisi, kesinleşme durumu ve icra mevzuatı birlikte incelenmelidir.
Gecikmeden Hukuki Değerlendirme Gerektirebilecek Durumlar
Aşağıdaki durumlarda süre, delil veya tahsil kaybı yaşanmaması için gecikmeden hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir:
- Eş veya çocuk bakımından geçici geçim ve barınma ihtiyacının ortaya çıkması
- Nafaka kararına rağmen ödemenin tamamen kesilmesi veya düzenli biçimde eksik yapılması
- İcra ödeme emri ya da icra ceza şikâyetine ilişkin tebligat alınması
- Nafaka borçlusunun yurt dışına çıkma hazırlığı veya malvarlığını elden çıkarma iddiası
- Çocuğun acil sağlık, özel eğitim veya bakım giderinin doğması
- Gelir kaybı, ağır sağlık sorunu ya da ödeme gücünde esaslı değişiklik
- Velayet değişikliği veya çocuğun ergin olması nedeniyle mevcut ödeme düzeninin tartışmalı hâle gelmesi
- Yabancı mahkeme kararı, yurt dışı tahsil veya merkezî makam başvurusunda belge ve süre sorunu
- Aile içi şiddet veya ekonomik şiddet nedeniyle koruyucu tedbir ihtiyacı
- Kanun yolu veya şikâyet süresinin işlemeye başlaması
Bu durumların bulunması tek başına belirli bir kararın verileceği anlamına gelmez. İzlenecek yol; kararın içeriği, tebligat, ödeme kayıtları, tarafların koşulları ve uygulanabilir mevzuata göre belirlenir.
Çalışma Yaklaşımımız
Nafaka dosyalarında çalışma planı, talep eden ile kendisinden nafaka talep edilen taraf bakımından ayrı ayrı ve dosyanın gerçek ekonomik koşulları üzerinden kurulur. Mevcut kararlar, protokoller, ödeme kayıtları, gelir ve gider belgeleri ile çocuğun ihtiyaçları birlikte incelenir.
Hukuki hizmetin kapsamı somut dosyaya göre şu aşamaları içerebilir:
- Dosya, karar, protokol ve ödeme belgelerinin incelenmesi
- Doğru nafaka türünün ve talep koşullarının belirlenmesi
- Dava ve cevap dilekçelerinin hazırlanması
- Tedbir nafakası ve geçici koruma talepleri
- Gelir, gider ve malvarlığı araştırmasına ilişkin başvurular
- Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması davaları
- Protokol ve sulh metinlerinin hazırlanması veya incelenmesi
- Duruşmalarda temsil
- İstinaf ve koşulları varsa temyiz başvuruları
- İcra takibi, hesap ve tahsil işlemleri
- Kanuni koşullarla icra ceza mahkemesine şikâyet
- Yabancı karar, merkezî makam ve uluslararası tahsil işlemleri
Her uyuşmazlığın koşulları farklıdır. Talep edilebilecek miktar, yargılama süresi, kararın içeriği veya tahsil sonucu hakkında önceden garanti verilemez.
Antalya Merkezli Çalışma ve Türkiye Genelindeki Nafaka Süreçleri
Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, 27 yılı aşkın kurumsal geçmişiyle mesleki faaliyetini 1999’dan bu yana Antalya merkezli olarak sürdürmektedir. Büromuz; nafaka talebinin ve tarafların niteliği, görevli ve yetkili aile mahkemesi, gelir ve gider araştırması gereklilikleri ile ilgili usul kuralları dikkate alınarak Türkiye’nin 81 ilindeki danışmanlık, nafaka davası, icra ve kararların uygulanması süreçlerinde hukuki hizmet sunabilmektedir.
Türkiye dışında yaşayan Türk vatandaşlarının, yabancı eşlerin ve yurt dışında yaşayan nafaka yükümlülerinin Türkiye bağlantılı nafaka ilişkileri; çevrim içi görüşme, güvenli belge paylaşımı ve çok dilli iletişim olanaklarından yararlanılarak değerlendirilebilmektedir. Yabancı unsur taşıyan her dosyada uygulanacak hukuk, milletlerarası yetki, yabancı belgelerin kullanılması, apostil veya tasdik, tercüme, yurt dışı tebligatı, yabancı nafaka kararının tanınması ve tenfizi ayrıca incelenir.
Büromuz, Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânıyla; dünyanın farklı ülkelerinde bulunan kişilerin Türkiye’deki nafaka davalarına ilişkin hukuki süreçlerini dosyanın gerektirdiği kapsamda yürütmektedir. Antalya’daki fiziksel merkez ile Türkiye genelindeki ve uluslararası bağlantılı hukuki hizmetler; her dosyanın görev, yetki, süre, delil ve temsil koşulları gözetilerek planlanır.
DOSYANIZA ÖZGÜ HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Nafaka Davası ve Tahsil İşlemleri İçin Görüşme Talebi
Mevcut kararınızı, öncelikli talebinizi ve varsa yaklaşan tebligat veya icra işlemini kısaca belirterek hukuki görüşme talebinde bulunabilirsiniz. Hassas belgeler için güvenli paylaşım yöntemi ayrıca belirlenir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık veya sonuç taahhüdü değildir. Başvuru tek başına avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz ve kanuni süreleri durdurmaz.