Ürün Güvenliği, Teknik Düzenlemeler ve Ürün Sorumluluğu

Ürün ve Mevzuat Kapsam Haritası

Ürünün teknik adı, kullanım amacı, hedef kullanıcısı, bileşenleri, çalışma biçimi, riskleri, GTİP bilgisi, satış kanalı ve hedef ülkeleri incelenerek uygulanabilir kurallar belirlenir. Tek bir ürün; elektrik güvenliği, elektromanyetik uyumluluk, radyo ekipmanı, makine, kimyasal kısıtlama, enerji etiketi, eko-tasarım, oyuncak, kişisel koruyucu donanım veya başka bir sektörel düzenlemeye birlikte tabi olabilir. Genel ürün güvenliği hükümlerinin tamamlayıcı rolü ayrıca değerlendirilir. Yürürlükteki metin, geçiş hükmü, taslak, standart ve müşteri şartı ayrı sütunlarda gösterilir; sorumlu kurum, belge seti, ilk piyasaya arz tarihi ve yenileme ihtiyacı ürün bazında kaydedilir.

İktisadi İşletmeci Rol ve Sorumluluk Analizi

İmalatçı, ithalatçı, yetkili temsilci, dağıtıcı, perakendeci, ifa hizmet sağlayıcı, çevrim içi satıcı ve aracı hizmet sağlayıcının fiilî rolü sözleşmedeki unvandan bağımsız değerlendirilir. Bir ürünü kendi adı veya markasıyla piyasaya sunan yahut üründe uygunluğu etkileyebilecek değişiklik yapan taraf, imalatçı yükümlülüklerine tabi olabilir. Tedarik, özel marka üretimi, ithalat, depolama, montaj, yazılım güncellemesi ve satış sonrası hizmet akışı çıkarılır. Her rol için belge kontrolü, kurum bildirimi, düzeltici işlem, bilgi saklama, tüketici iletişimi ve rücu hakları yazılı bir sorumluluk matrisiyle düzenlenir.

Genel Ürün Güvenliği Değerlendirmesi

Özel teknik düzenlemenin bulunmadığı veya belirli bir risk yönünden eksik kaldığı tüketici ürünlerinde genel güvenlik gerekleri incelenir. Ürünün tasarımı, bileşimi, ambalajı, montajı, bakımı, diğer ürünlerle etkileşimi, sunumu, uyarıları, makul kullanım süresi ve öngörülebilir yanlış kullanım biçimleri ele alınır. Çocuklar, yaşlılar, engelliler veya başka hassas kullanıcı grupları bakımından riskler ayrıca değerlendirilir. Uygulanabilir ulusal, Avrupa veya uluslararası standartlar; teknik bilgi düzeyi; iyi uygulama kodları ve tüketicinin makul güvenlik beklentisi birlikte incelenir. Uyarının, tasarımla giderilebilecek riski kullanıcıya aktaran tek yöntem hâline gelmemesi gözetilir.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · Ürün kuralları · Genel ürün güvenliği

Sektörel Teknik Düzenleme Uyum Programı

Makine, elektrikli cihaz, radyo ekipmanı, basınçlı ekipman, asansör, oyuncak, yapı malzemesi, kişisel koruyucu donanım, tıbbi cihaz, kozmetik, gıda ile temas eden ürün, kimyasal, tekstil, taşıt veya başka düzenlenmiş ürün gruplarında özel kurallar uygulanır. Temel gerekler, üretim kontrolü, performans sınıfları, kayıt, izin, bildirim, klinik veya teknik değerlendirme ve satış sonrası gözetim koşulları sektöre göre ayrılır. Çatı mevzuat özel hükmün yerine geçirilmez. Ürün ailesi için yükümlülük listesi, yetkili kuruluş, uygulanabilir modül, standartlar, dil, işaretleme, saklama ve bildirim koşullarıyla birlikte hazırlanır.

Standart Seçimi ve Uygunluk Varsayımı

Uyumlaştırılmış standardın referansının güncel resmî listede yayımlanıp yayımlanmadığı, standardın hangi temel gereklere ilişkin uygunluk varsayımı sağladığı ve geçiş tarihleri kontrol edilir. Standardın bütün ürün ailesine uygulanabilirliği; kullanım amacı, boyut, enerji kaynağı, yazılım, yaş grubu ve çevresel koşullar üzerinden değerlendirilir. Eski sürüm, taslak metin veya yalnız müşteri talebine dayalı standardın hukukî etkisi açıkça belirtilir. Standart uygulanmıyorsa temel gereklerin başka teknik yöntemle nasıl ispatlanacağı dosyada gösterilir. Sertifika, test veya raporun adı yerine kapsamı, numunesi, yöntemi ve geçerliliği esas alınır.

Uygunluk Değerlendirme Yolunun Belirlenmesi

İlgili düzenlemenin öngördüğü iç üretim kontrolü, tip incelemesi, kalite sistemi, birim doğrulaması veya diğer modüller ürün bazında seçilir. Onaylanmış kuruluş katılımının zorunlu olup olmadığı; kuruluşun bildirim kapsamı ve ürün kategorisi doğrulanır. Üretici beyanı gereken bir üründe gereksiz üçüncü taraf belgesi, hukukî sorumluluğu kamu makamına veya laboratuvara devretmez. Numune seçimi, test planı, üretim varyantları, kritik bileşenler ve fabrika denetimi kayıt altına alınır. Değişiklik sonrasında yeniden değerlendirme, ek test veya beyan güncellemesi gerekip gerekmediği önceden tanımlanır.

CE İşareti ve Diğer Uygunluk İşaretleri

CE işaretinin gerekli, mümkün veya yasak olduğu durumlar ilgili düzenleme üzerinden belirlenir. İşaretin ürün, bilgi plakası, ambalaj veya eşlik eden belgede konumu; görünürlük, okunabilirlik, silinmezlik, oran ve onaylanmış kuruluş kimlik numarası kuralları kontrol edilir. Birden fazla düzenlemeye tabi üründe işaret, uygulanabilir bütün CE mevzuatına uygunluk süreci tamamlandıktan sonra iliştirilir. Başka işaretlerin CE anlamını gölgelememesi veya tüketicide kamu onayı izlenimi yaratmaması sağlanır. Yanlış işaret, eksik teknik dosya ya da ürünün gerçek özellikleriyle uyuşmayan beyan için düzeltici yol haritası hazırlanır.

Uygunluk Beyanı, Performans Beyanı ve Belge Mimarisi

AB uygunluk beyanı, performans beyanı veya sektörel beyanın zorunlu unsurları, imza yetkisi, ürün tanımı, mevzuat ve standart referansları incelenir. Belge, başka model veya farklı ürün varyantı için düzenlenmiş metinden kopyalanmaz. Ürünü açıkça ayırt eden model, tip, seri, ürün kodu ve gerektiğinde yazılım sürümü kullanılır. Birden fazla dil ve ülke sürümünde aynı hukukî kapsam korunur. Beyandaki düzenleme veya standart atıfları değiştiğinde güncelleme prosedürü işletilir. Ticari teklif, katalog, internet sayfası ve gümrük dosyasındaki ürün adı ile teknik beyan arasında tutarlılık sağlanır.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · Çatı mevzuat · Uygulama yönetmelikleri

Teknik Dosyanın Hukukî Denetimi

Teknik dosyada ürünün genel tanımı, tasarım ve üretim çizimleri, bileşen listeleri, risk değerlendirmesi, temel gerek matrisi, hesaplar, test raporları, standartlar, kalite kayıtları, etiket, talimat, beyan ve değişiklik geçmişi bulunması gereken ölçüde düzenlenir. Hukukî denetim, mühendislik hesabının yerine geçmez; dosyanın hangi düzenleme gereğine hangi kayıtla cevap verdiğini ve kanıtın gerçek ürüne ait olup olmadığını inceler. Üçüncü taraf raporunun numunesi, laboratuvar kapsamı, tarih ve varyant bağı açıkça gösterilir. Saklama süresi, erişim yetkisi, kurum talebine cevap dili ve dosyanın bütünlüğü sektörel kurala göre belirlenir.

Onaylanmış Kuruluş, Laboratuvar ve Belgelendirme Sözleşmeleri

Kuruluşun yetki ve bildirim kapsamı, akreditasyon bağlantısı, yapılacak değerlendirme, numune yöntemi, rapor kullanımı, gözetim, değişiklik bildirimi ve belge askıya alma koşulları sözleşmede incelenir. Testin geçmesi, piyasaya arz sorumluluğunu otomatik olarak hizmet sağlayıcıya taşımaz. Teknik kayıtların mülkiyeti, erişim hakkı, gizlilik, alt yüklenici, denetim verisi ve uyuşmazlık hükümleri düzenlenir. Olumsuz bulgu veya belge iptalinde üretim ve satış birimlerinin nasıl bilgilendirileceği belirlenir. Yabancı kuruluş belgesinin Türkiye veya hedef pazarda kabulü, düzenleme ve karşılıklı tanıma şartlarına göre ayrıca doğrulanır.

Etiket, İşaretleme, Türkçe Talimat ve Güvenlik Bilgileri

Ürün ve ambalaj üzerindeki imalatçı, ithalatçı, model, seri veya parti, menşe, bileşim, yaş, kapasite, kullanım, bakım, bertaraf, uyarı ve işaret bilgileri ürün grubuna göre denetlenir. Zorunlu Türkçe bilginin doğru teknik anlama sahip olması; yabancı dil metinle çelişmemesi ve okunabilir sunulması sağlanır. Kullanım kılavuzu, yalnız güvenli kullanım değil kurulum, temizlik, depolama, bakım, yazılım güncellemesi ve öngörülebilir yanlış kullanım risklerini gerektiği ölçüde açıklar. Uyarı metni, ürünün tasarım veya üretim kusurunu gizleyen genel sorumsuzluk kaydı olarak kullanılmaz. Dijital talimatın fiziksel bilgi yükümlülüğünün yerine geçip geçemeyeceği özel hükme göre belirlenir.

Ürün Kimliği ve Tedarik Zinciri İzlenebilirliği

Model, tip, seri, parti, barkod, üretim tarihi, tesis, tedarikçi ve yazılım sürümü arasında tutarlı ürün kimliği kurulur. İktisadi işletmecinin ürünü kimden aldığı ve kime sağladığına ilişkin kayıtlar, kanun ve özel düzenlemenin istediği süre boyunca erişilebilir tutulur. Perakende tüketici verisi gereksiz biçimde çoğaltılmaz; kurumsal satış ve dağıtım bilgisi geri çağırma amacıyla yeterli ayrıntıda saklanır. Aynı barkod altında bileşeni veya risk profili değişen ürünlerin ayrıştırılması sağlanır. İzlenebilirlik, riskli partiyi daraltmak, etkili bildirim yapmak, kurum talebine cevap vermek ve ilgisiz ürünlerin ticari itibarını korumak için kullanılır.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · Uygulama yönetmelikleri

Ürün Risk Değerlendirmesi ve Güvenli Tasarım

Tehlike, maruziyet, olasılık ve zararın ağırlığı ürünün normal ve öngörülebilir kullanımı üzerinden değerlendirilir. Mekanik, elektriksel, termal, kimyasal, biyolojik, radyasyon, yangın, boğulma, ergonomi, bağlantılı cihaz ve yazılım riskleri ilgili ürüne göre ele alınır. Risk azaltmada öncelik güvenli tasarım, koruyucu teknik önlem ve kullanıcı bilgisi sırasıyla kurulur. Kullanıcının dikkatli davranacağı varsayımıyla tekrarlayan kaza senaryosu dışlanmaz. Risk değerlendirmesi yalnız puan tablosu değil; kabul ölçütü, varsayım, kontrol, doğrulama ve kalan risk gerekçesini içeren sürüm kontrollü bir karar kaydı olarak hazırlanır.

Üretim Kontrolü ve Ürün Değişiklik Yönetimi

Onaylanan tasarımın seri üretimde korunması için kritik bileşen, tedarikçi, proses, ölçüm, yazılım, kalıp, ambalaj ve son kontrol noktaları belirlenir. Değişiklik talebinin mühendislik, kalite ve hukuk tarafından hangi eşikte inceleneceği düzenlenir. Maliyet veya bulunabilirlik nedeniyle yapılan bileşen ikamesinin güvenlik, elektromanyetik özellik, kimyasal içerik veya dayanım üzerindeki etkisi test edilmeden uygulanmaz. Uygun olmayan ürünün ayrılması, yeniden işlenmesi, imhası ve piyasaya çıkışının engellenmesi kayıt altına alınır. Fabrika, fason üretici veya ülke değişikliği hâlinde mevcut belge setinin devam edip etmeyeceği yeniden değerlendirilir.

Tedarikçi ve Bileşen Uygunluğu

Tedarikçi seçimi yalnız fiyat ve teslim süresine göre yapılmaz; kritik bileşenin teknik şartı, test ve beyanı, üretim yeri, izlenebilirliği ve değişiklik bildirim kapasitesi incelenir. Tedarikçi belgesinin nihai ürün uygunluğuna etkisi doğru sınırda kullanılır; bileşen sertifikası nihai ürün değerlendirmesinin yerine geçirilmez. Satın alma şartnamesine zorunlu mevzuat, yasaklı maddeler, numune, denetim, kayıt saklama, olay bildirimi, değişiklik onayı ve geri çağırma iş birliği hükümleri eklenir. Alt tedarikçilerin kritik verilerine erişim ve sahte belge riski için doğrulama yöntemi kurulur. Sözleşmesel rücu hakkı, kamuya ve zarar görene yönelik asli yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Kullanılmış, Yenilenmiş, Onarılmış ve Hizmetle Birlikte Sunulan Ürünler

Genel ürün güvenliği kuralları, şartları oluştuğunda yeni ürünlerle birlikte kullanılmış, yenilenmiş veya onarılmış tüketici ürünlerine de uygulanabilir. Ürünün kullanım geçmişi, onarım kapsamı, değişen bileşenleri, güvenlik testleri, yazılım desteği ve kalan ömrü değerlendirilir. Kullanımdan önce onarılması gerektiği açıkça belirtilen ürünler ile antika niteliğindeki ürünlere ilişkin istisnalar dar yorumlanır. Otel, spor tesisi, çocuk alanı veya kiralama faaliyeti gibi hizmet sırasında tüketicinin kullanımına sunulan ürün ile hizmet sağlayıcının yalnız kendi işinde kullandığı ekipman ayrılır. Yenileme veya esaslı değişikliğin tarafı imalatçı rolüne taşıyıp taşımadığı incelenir.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · Genel ürün güvenliği

İthalat Öncesi Uyum, GTİP ve TAREKS Süreçleri

Ürünün GTİP sınıflandırması, 2026 Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliğleri, TAREKS kapsamı, muafiyet veya kapsam dışı beyanı, ön izin ve ilgili teknik düzenleme birlikte incelenir. Fatura, taşıma belgesi, beyan, test raporu, işaret, etiket, Türkçe talimat ve numune bilgileri arasında tutarlılık sağlanır. Gümrükte kabul edilen belge, ürünün iç piyasadaki bütün yükümlülüklerini yerine getirdiği anlamına gelmez. Fiilî denetim, ek belge, test, red veya şartlı işlem durumunda cevap takvimi ve sorumlu ekip belirlenir. Yıllık tebliğ değişiklikleri nedeniyle ürün ve sevkiyat bazında güncel metin kontrolü yapılır.

İthalatçının Hukukî Kontrol Sistemi

İthalatçı, yabancı imalatçının gönderdiği belgeyi arşivlemekle yetinmez; ürünün uygunluk değerlendirmesini yaptığını, teknik dosyanın erişilebilir olduğunu, zorunlu işaret ve bilgilerin bulunduğunu ve taşıma-depolama koşullarının uygunluğu bozmadığını kontrol eder. Türkiye’deki iletişim bilgileri ürün, ambalaj veya özel hükmün izin verdiği belgede gösterilir. Risk bilgisi, şikâyet, kaza ve kurum talebi yabancı imalatçıya gecikmeden aktarılır. İthalatçının belge erişimi, denetim, değişiklik bildirimi, düzeltici önlem, masraf ve tazmin rücu hakları tedarik sözleşmesinde açıkça düzenlenir.

Dağıtıcı, Bayi, Perakendeci ve Yeniden Satıcı Yükümlülükleri

Dağıtıcı, ürünü piyasada bulundurmadan önce uygulanabilir işaret, bilgi, belge ve iktisadi işletmeci bilgilerinin görünür kontrolünü yapar; bildiği veya bilmesi gereken uygunsuz ürünü satmaz. Depolama, taşıma, teşhir, montaj veya tanıtım faaliyetinin uygunluğu bozmaması sağlanır. Tedarik kaynağı ile satış kanalı kayıtları izlenebilir tutulur. Şikâyet, kaza ve risk bildirimi üretici veya ithalatçıya ve gerektiğinde yetkili kuruluşa aktarılır. Kampanya, hediye, teşhir ürünü, pazar yeri satışı veya outlet kanalı güvenlik yükümlülüğünün dışında değildir. Geri çağırmada stok blokajı, müşteri iletişimi ve iade akışı sözleşmeyle düzenlenir.

7223 sayılı Kanunun 11. maddesinde, tespit edilemeyen imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçıya ilişkin isim ve irtibat bilgilerinin; bunlar bilinmiyorsa bir önceki iktisadi işletmecinin bilgilerinin bildirilmesi için iki ayrı on iş günlük düzenleme vardır. Yetkili kuruluşun bildirimi ile zarar görenin talebi ayrı değerlendirilir. İlgili bildirimin veya talebin tebliğinden itibaren bilgi vermeyen dağıtıcının imalatçı sayılması ya da imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulması gündeme gelebilir. Sözleşmedeki “yalnız satıcı” sıfatı bu incelemeyi ortadan kaldırmaz.

Yetkili Temsilci ve İfa Hizmet Sağlayıcı Yapısı

Yurt dışındaki imalatçının Türkiye’de görevlendirdiği yetkili temsilcinin görevi yazılı yetki belgesinde kapsam, süre ve ürün bazında açıkça belirlenir. Teknik dosyaya erişim, uygunluk beyanının saklanması, kurum taleplerine cevap, risk bildirimi ve düzeltici işlem iş birliği devredilen görev ölçüsünde düzenlenir. İmalatçının asli tasarım ve üretim sorumluluğu yetki belgesiyle ortadan kaldırılamaz. Depolama, paketleme, adresleme veya sevkiyat hizmeti veren tarafın fiilî faaliyeti ve özel düzenlemelerdeki rolü ayrıca incelenir. AB pazarına yönelik sorumlu ekonomik operatör düzeni ile Türkiye’deki temsil yapısı birbirine karıştırılmaz.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · Uzaktan satış yönetmeliği · 2026 ithalat tebliğleri · İthalat denetimleri · TAREKS

Çevrim İçi Satış İlanı ve Dijital Ürün Sayfası Uyum Denetimi

Web sitesi, mobil uygulama, sosyal medya mağazası ve çevrim içi pazar yeri ilanlarında zorunlu ürün kimliği, üretici veya ilgili iktisadi işletmeci bilgisi, uygunluk işareti, Türkçe uyarı ve güvenlik bilgileri denetlenir. İlan verisi, teslim edilen model ve ambalajla eşleşir. Varyant seçimi sırasında yaş, kapasite, voltaj, boyut veya risk bilgisi kaybolmaz. Görsel üzerinde görünmeyen bilgi, erişilebilir metin alanında sunulur. Ürün veri alanları Ticaret Bakanlığının güncel taksonomi belgesiyle eşleştirilir. Eski ilanların, kopya ürün sayfalarının ve satışı durdurulan modelin arama önbelleği veya yeniden listeleme yoluyla aktif görünmesi önlenir.

Çevrim İçi Pazar Yeri ve Aracı Hizmet Sağlayıcı Süreçleri

Aracı hizmet sağlayıcının satıcı kabulü, ürün listeleme, bilgi doğrulama, kurum irtibat noktası, ihbar, içerik kaldırma, erişim engeli, tekrar listeleme ve tüketiciye bildirim süreçleri ürün güvenliği hükümleriyle uyumlu kurulur. Listeleme ekranı, zorunlu veri alanı doldurulmadan yayına izin vermeyecek biçimde tasarlanır; serbest metin alanı kritik bilgilerin yerine kullanılmaz. Kurum bildirimine cevap süresi, içerik ve ürün kimliği düzeyinde kayıt altına alınır. Platformun kendi markalı ürünü, depolama veya ifa hizmeti, satıcı adına paketleme ve kampanya kontrolü üstlenmesi hâlinde rol analizi yenilenir. Satıcı sözleşmelerinde belge sunma, denetim, askıya alma, masraf ve tüketici iletişimi hükümleri düzenlenir.

Türkiye’deki uzaktan satış düzenlemesinde aracı hizmet sağlayıcının yetkili kuruluş taleplerini yirmi dört saat içinde yerine getirmesi ile uygunsuzluğu öğrendiğinde derhal girişimde bulunması farklı yükümlülüklerdir. İlan bilgisi eksikliğinde iktisadi işletmeciye yöneltilen uyarıya bağlı iki iş günlük süre de ayrı izlenir. Bu süreler bütün ürün kazalarına uygulanacak tek bildirim süresi olarak kullanılmaz.

Dayanak: Uzaktan satış yönetmeliği · Uygulama rehberi · Taksonomi belgesi

Şikâyet, Arıza, İade ve Güvenlik Sinyali Yönetimi

Çağrı merkezi, servis, bayi, pazar yeri, sosyal medya, sağlık kaydı ve sigorta bildirimi gibi kanallardan gelen veriler tek güvenlik izleme sisteminde sınıflandırılır. Sık arıza, ısınma, kırılma, sızıntı, tahriş, küçük parça, elektrik çarpması veya yazılım hatası yalnız müşteri memnuniyeti konusu sayılmaz. Olayın model, parti, seri, coğrafya ve kullanım biçimiyle bağlantısı analiz edilir. Ağır zarar gerçekleşmemiş olsa bile tekrar eden yakın tehlike kayıtları inceleme eşiğini tetikleyebilir. Şikâyet metnindeki kişisel veri sınırlı erişimle işlenir; teknik veri korunur. Güvenlik sinyalinin yönetime, imalatçıya ve gerektiğinde kuruma hangi sürede aktarılacağı yazılıdır.

Kaza, Yaralanma ve Ciddi Olay Müdahalesi

Ürünle bağlantılı ölüm, yaralanma, yangın, zehirlenme, maddi hasar veya ciddi tehlike bildirildiğinde insan güvenliği ilk sıraya alınır; ürünün kullanımının durdurulması ve gerekli acil bildirimler değerlendirilir. İlgili ürün, ambalaj, talimat, seri bilgisi, olay yeri kaydı, servis geçmişi ve yazılım sürümü usulüne uygun biçimde korunur. İç inceleme ekibinin görevleri ile sigortacı, teknik danışman, yetkili kuruluş ve zarar görenle iletişim ayrıştırılır. Erken açıklama, sorumluluğu kabul eden veya olayın nedenini kesinleştiren spekülatif ifade içermez. Kurum bildirimi, tüketici uyarısı ve başka partilere yönelik önlem ihtiyacı olayın ağırlığı ve yaygınlığına göre gecikmeden değerlendirilir.

Düzeltici ve Önleyici İşlem Programı

Uygunsuzluğun kök nedeni; tasarım, tedarik, üretim, test, etiket, talimat, depolama, yazılım, montaj veya kullanım verisi üzerinden incelenir. Düzeltici işlem yalnız mevcut stok üzerindeki etiketi değiştirmekle sınırlanmaz; piyasadaki ürünler, gelecek üretim, tedarikçi ve benzer modeller üzerindeki etki birlikte değerlendirilir. İşlem sahibi, son tarih, doğrulama ölçütü ve etkinlik kontrolü belirlenir. Risk tamamen giderilebiliyorsa yeniden işleme veya güncelleme; giderilemiyorsa satışın durdurulması, piyasadan çekme, geri çağırma veya bertaraf seçenekleri uygulanır. Yetkili kuruluşun talebi beklenmeden alınan gönüllü önlemin hukukî etkisi, 7223 sayılı Kanundaki bütün koşullar gerçekleşmeden otomatik yaptırımsızlık olarak kabul edilmez.

Geri Çağırma Tatbikatı ve Ürün Krizi Hazırlığı

Gerçek olay öncesinde seçilen bir model ve parti üzerinden masa başı tatbikat yapılır. İki saat içinde kriz ekibine ulaşma, stok blokajı, dağıtım listesini çıkarma, kurum irtibatı, taslak tüketici duyurusu, çağrı merkezi senaryosu, ürün toplama ve yönetim kararı sınanır. Tedarikçi, lojistik firması, bayi, pazar yeri ve sigortacının iletişim zinciri kontrol edilir. Tatbikat yalnız kalite biriminin görevi değildir; üst yönetim, hukuk, bilgi teknolojileri, iletişim ve finansın katılımı gerekir. Tespit edilen erişim, veri, yetki veya sözleşme boşlukları belirli tarihte giderilir. Tatbikat kaydı, gerçek olayda şirketin hazırlığını gösterecek şekilde doğru ve abartısız tutulur.

Tatbikat süresi bir hazırlık hedefidir; kanunî bildirim süresi veya büronun her olayda aynı sürede müdahale edeceğine ilişkin taahhüt değildir.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · PGD çerçevesi

Piyasaya Arzı Durdurma, Piyasadan Çekme ve Geri Çağırma

Stokta veya dağıtım zincirinde bulunan ürünün ileri sevki durdurulur; parti ve satış kanalları izlenebilirlik kayıtlarıyla belirlenir. Piyasadan çekme ile nihai kullanıcının elindeki ürünü geri çağırma arasındaki fark korunur. Riskin başka etkili önlemle giderilip giderilemeyeceği, önlemin orantısı ve tüketiciye erişim imkânı değerlendirilir. Geri çağırmada ürünün uygun hâle getirilmesi, eşdeğer güvenli ürünle değiştirilmesi veya bedel iadesi seçenekleri somut mevzuata göre düzenlenir. Lojistik, servis, perakendeci, pazar yeri, imha ve masraf akışı tek operasyon planında gösterilir. Yabancı pazarlardaki bildirim ve önlemler aynı ürün ailesi bakımından ayrıca eşgüdümlenir.

Geri Çağırma Duyurusu ve Tüketici İletişimi

Duyuru; ürünü açıkça tanımlayan marka, model, seri veya parti bilgisi, mümkünse görsel, riskin sade açıklaması, alınan önlem, tüketicinin derhâl yapması gereken işlem ve sorumlu tarafın iletişim bilgisini içerir. Risk küçümsenmez; tüketiciyi suçlayan veya belirsiz teknik ifade kullanılmaz. Engelli erişimi, dil, kanal, görünürlük, ilan süresi ve satın alanlara doğrudan ulaşma imkânı değerlendirilir. Basın, web, sosyal medya, bayi, pazar yeri ve çağrı merkezi metinleri aynı doğrulanmış bilgiye dayanır. Duyurunun erişim ve iade oranı izlenir; etkin bulunmazsa kanal, sıklık veya kapsam güçlendirilir. Kurumun duyuru biçimi ve tekrarına ilişkin yetkisi çalışma planında gözetilir.

GÜBİS, Safety Gate ve Kamuya Açık Risk Bildirimleri

Türkiye’de güvensizliği yetkili kuruluşça tespit edilen ürüne ilişkin GÜBİS kaydı; ürün, model, parti, risk ve alınan önlem düzeyinde incelenir. Bir bildirim, aynı şirketin bütün ürünleri hakkında otomatik tespit oluşturmaz; ancak benzer ürün ve bileşenler için iç inceleme gerektirebilir. AB Safety Gate bildirimi, Türkiye’de veya başka pazarlarda satılan aynı ürünün kimliği ve teknik yapısıyla eşleştirilir. Yanlış ürün fotoğrafı, model veya firma bilgisinin düzeltilmesi için ilgili kuruma dayanaklı başvuru hazırlanır. Kamu açıklamasıyla şirket açıklaması çelişmez; ticari itibar yönetimi risk bilgisini gizleme aracı olarak kullanılmaz.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · PGD çerçevesi · GÜBİS · Safety Gate

Piyasa Gözetimi ve Denetimi Süreçleri

Yetkili kuruluşun ürün grubundaki görev alanı, denetimin hukukî dayanağı, kapsamı ve talep ettiği kayıtlar belirlenir. Denetim; etiket ve belge kontrolü, depodan veya satış noktasından numune alma, çevrim içi gizli satın alma, test, üretim yeri incelemesi veya şikâyet üzerine başlatılabilir. Şirket içinde tek irtibat noktası kurulur; beyanların teknik ekip ve yönetim kayıtlarıyla uyumu sağlanır. Talep edilmeyen gizli veya kişisel veri gereksiz biçimde sunulmaz, ancak yasal bilgi verme yükümlülüğü engellenmez. Tutanak, numune, mühür, teslim, fotoğraf ve süreler aynı gün kontrol edilir; eksiklik veya itiraz gerekçesi gecikmeden yazılı kayda bağlanır.

Numune Alma, Test ve Teknik İnceleme Uyuşmazlıkları

Numunenin doğru ürün, model, parti ve varyantı temsil edip etmediği; ambalajın açılma, taşıma, saklama ve laboratuvara teslim koşulları incelenir. Uygulanan test yöntemi, standart sürümü, cihaz, ölçüm belirsizliği, şartlandırma, numune sayısı ve kabul ölçütü rapordan doğrulanır. Laboratuvarın yetki veya akreditasyon kapsamı ile testin hukukî düzenlemedeki yeri ayrı değerlendirilir. Üreticinin kendi raporu resmî numune sonucunu kendiliğinden geçersiz kılmaz; resmî rapor da yöntem ve numune yönünden denetim dışı değildir. İkinci inceleme, tanık numune, teknik görüş veya bilirkişi incelemesi imkânları ilgili usul ve süre içinde kullanılır.

Yetkili Kuruma Açıklama, Savunma ve Eylem Planı Sunulması

Kurum yazısına verilecek cevap, ürün kimliği, düzenleme, temel gerek, risk, test sonucu, piyasa miktarı ve alınan önlemler etrafında yapılandırılır. Şirket içi teknik görüş ile hukukî savunma birbiriyle çelişmez. Yalnız belgenin bulunduğunu söylemek yerine belgenin hangi gereğe ve hangi ürün varyantına ait olduğu açıklanır. Şekli uygunsuzluk, güvenlik riski ve ciddi risk ayrımı somut veriye dayandırılır. Giderilebilir eksiklik için süreli, ölçülebilir ve doğrulanabilir eylem planı sunulur. Kurumla iş birliği, hukuka aykırı tespit veya orantısız önleme itiraz hakkından vazgeçme olarak yorumlanmaz. Tebliğ, süre ve başvuru yolları ayrıca izlenir.

İdarî Önlem, Para Cezası ve Yargısal Başvuru

Piyasaya arzın geçici veya sürekli durdurulması, piyasada bulundurmanın önlenmesi, çekme, geri çağırma, imha, internet içeriğinin kaldırılması, erişim engeli, masraf tahsili ve idarî para cezası kararları hukukî dayanak, yetki, usul, risk değerlendirmesi ve orantılılık yönünden incelenir. Aynı olayda birden çok ürün, parti veya ihlal bulunduğunda yaptırımın hesap yöntemi kontrol edilir. İdarî para cezası tutarları her yıl güncellendiğinden eski tablolar kullanılmaz. Başvuru mercii ve süresi işlem türü ile tebliğe göre belirlenir. Yürütmenin durdurulması ihtiyacı, kamu güvenliği ve telafisi güç zarar ölçütleri somut kayıtlarla değerlendirilir.

7223 sayılı Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarında Kanunun 22/2. maddesi idarî yargı yolunu gösterir. Başka kanuna dayanan kararlar ayrıca sınıflandırılır. Kararın dayanağı, tebliği, başvuru süresi ve yürütmenin durdurulması ihtiyacı birlikte değerlendirilir; yalnız para cezası bulunmasından hareketle otomatik sulh ceza başvurusu hazırlanmaz.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · PGD çerçevesi · Yetkili PGD kuruluşları

Ürün Sorumluluğu Tazminat Talepleri

Uygunsuz ürünün kişiye veya başka bir mala zarar verdiği iddiasında ürünün kimliği, uygunsuzluk, zarar ve nedensellik bağı dosyanın merkezine alınır. İmalatçı veya ithalatçı, birden fazla sorumlu bulunması hâlinde müteselsil sorumluluk ve rücu ilişkisi bakımından değerlendirilir. Maddi zarar, bedensel zarar, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepleri somut olay ile Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ele alınır. 7223 sayılı Kanunda öngörülen üç yıllık öğrenme ve her hâlde zararın doğumundan başlayan on yıllık süre ayrı takvime bağlanır. Başka kanunlardaki sözleşme ve tazmin hükümlerinin uygulanma ihtimali korunur.

İmalatçı veya ithalatçıyı üründen kaynaklanan tazminat sorumluluğundan kurtaran ya da bu sorumluluğu azaltan sözleşme maddeleri, 7223 sayılı Kanunun 6/4. maddesi uyarınca hükümsüzdür. Tedarik zincirindeki iç rücu ve sigorta ilişkileri, zarar görene karşı sorumluluğun kaldırılmasından ayrı düzenlenir.

İmalatçı ve İthalatçı Bakımından Ürün Sorumluluğu Savunması

Ürünün gerçekten ilgili tarafça piyasaya arz edilip edilmediği, model ve seri aidiyeti, sonradan değişiklik, yanlış kurulum, bakım eksikliği, öngörülemez kullanım, sahte ürün, dağıtıcı müdahalesi ve zorunlu teknik kurala uyum gibi hususlar kayıtlarla incelenir. Sorumluluktan kurtulma sebebi soyut iddiayla değil ürün ve olay verisiyle ortaya konulur. Kullanıcı hatası savunması, tasarımın öngörülebilir yanlış kullanımı hesaba katıp katmadığı değerlendirilmeden kurulmaz. Önceki şikâyetler, servis bültenleri, değişiklik geçmişi ve benzer olaylar saklanır. Zarar görenle iletişim, sigortacı bildirimi, kurum süreci ve olası sulh görüşmesi birbirini zedelemeyecek stratejide yürütülür.

Tasarım, Üretim, Uyarı ve Dijital Unsur Kaynaklı Uygunsuzluk

Ürün sorunu; güvenli olmayan tasarım, üretim sapması, yetersiz uyarı, yanlış talimat, bileşen uyumsuzluğu, yazılım hatası, güvenlik açığı, hatalı güncelleme veya gerekli güncellemenin sunulmaması gibi farklı nedenlerden doğabilir. Fiziksel ürün ile ona bağlı yazılım, bulut işlevi ve dijital hizmetin güvenli çalışmaya etkisi birlikte incelenir. Üretim serisindeki tekil hata ile bütün modeli etkileyen sistematik tasarım sorunu ayrılır. Risk sonradan ortaya çıktıysa satış sonrası izleme ve güncelleme yükümlülüğü değerlendirilir. Daha yeni veya gelişmiş ürünün piyasaya çıkmış olması, önceki ürünü tek başına uygunsuz hâle getirmez; ilgili tarihteki güvenlik beklentisi ve bilgi düzeyi esas alınır.

Teknik İnceleme, Bilirkişi ve İspat Stratejisi

Ürün, ambalaj, seri plakası, kullanım kılavuzu, satın alma ve servis kayıtları, olay yeri fotoğrafları, sağlık veya hasar kayıtları, yangın ve kolluk tutanakları, test raporları, yazılım günlükleri ve geri çağırma kayıtları dosyaya uygun yöntemle alınır. Ürünün onarılması, imha edilmesi veya çalıştırılması incelemeyi etkileyebileceğinden önceden teknik ve hukukî karar verilir. Bilirkişiye yalnız “ürün kusurlu mudur” sorusu yöneltilmez; uygulanabilir teknik kural, olay mekanizması, alternatif neden, değişiklik, kullanım ve zarar bağlantısı ayrı sorulara bölünür. Tek taraflı incelemenin sınırları belirtilir; gerektiğinde delil tespiti ve kurum kayıtlarının celbi değerlendirilir.

Ayıplı Mal, Satış Sonrası Hizmet ve Ticari Satım Uyuşmazlıkları

Ürünün sözleşmede vaat edilen veya objektif olarak bulunması gereken nitelikleri taşımaması hâlinde tüketici işlemi, ticari satım ve eser ilişkisi ayrı değerlendirilir. Onarım, değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme gibi seçimlik haklar; ihbar, süre, servis, kullanım ve ispat koşullarıyla incelenir. Ürünün kendi değerindeki eksiklik ile başka kişiye veya mala verdiği zarar aynı talep türü sayılmaz. Tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi, ticaret mahkemesi, tahkim veya sözleşmesel uyuşmazlık yolu somut ilişkiye göre belirlenir. Seri ürün sorunu varsa bireysel talep, toplu risk, kurum işlemi ve geri çağırma birlikte yönetilir.

Ürün Kaynaklı Olaylarda Ceza Soruşturması ve Mağdur Vekilliği

Ölüm, yaralanma, belge sahteciliği veya başka bir suç şüphesi bulunan ürün olaylarında ceza süreci, idarî denetim ve tazminat dosyasından ayrı değerlendirilir. Şüpheli veya sanık yöneticiler ve çalışanlar bakımından görev, karar, talimat ve olayla bağlantı kayıtları incelenir; zarar görenler bakımından şikâyet, delil sunma ve katılma koşulları değerlendirilir. Teknik inceleme, numune, kayıt ve uzman görüşlerinin hukuka uygun biçimde korunması sağlanır. Şirket ile kişi ya da farklı taraflar arasında menfaat çatışması varsa ayrı temsil ihtiyacı gözetilir. Bir ürünün uygunsuz bulunması tek başına belirli kişinin ceza sorumluluğunu kanıtlamaz; kusur ve isnat koşulları somut olayda incelenir.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · 6502 sayılı Kanun · Türk Borçlar Kanunu · Türk Ceza Kanunu · Ceza Muhakemesi Kanunu

Ürün Güvenliği Sözleşmeleri, Tazmin ve Sigorta Düzeni

Üretim, özel marka, tedarik, distribütörlük, ithalat, lojistik, pazar yeri, servis ve yazılım sözleşmelerinde uygulanabilir ürün kuralları, belge teslimi, denetim, değişiklik, şikâyet, olay bildirimi, düzeltici işlem, geri çağırma, masraf ve rücu hükümleri düzenlenir. “Bütün mevzuata uygundur” şeklindeki genel cümle, görev paylaşımı için yeterli değildir. Ürün sorumluluğunu zarar görene karşı kaldıran hükümler ile taraflar arasındaki iç rücu düzeni ayrılır. Ürün sorumluluğu, geri çağırma, siber olay ve iş durması sigortalarının kapsam, istisna, bildirim süresi, muafiyet ve bölge koşulları incelenir. Poliçe bulunması, güvenli ürün ve kurum iş birliği yükümlülüğünün yerine geçmez.

Birleşme, Devralma ve Ürün Portföyünde Hukukî İnceleme

Şirket veya ürün hattı devrinde açık denetimler, geri çağırmalar, güvenlik şikâyetleri, teknik dosyalar, uygunluk beyanları, ruhsat ve kayıtlar, yazılım destek yükümlülükleri ile sigorta geçmişi incelenir. Örnekleme kapsamı ürünün riski ve işlem büyüklüğüne göre belirlenir; incelenmeyen ürünler için genel uygunluk sonucu çıkarılmaz. Eksiklikler işlem öncesi giderim, kapanış koşulu, beyan ve garanti, özel tazminat, fiyat veya teminat düzenlemesine bağlanır. Üretici rolü, marka, belge sahibi veya teknik dosya erişimi değişiyorsa devir sonrası sorumluluk ve kayıt sürekliliği ayrıca planlanır. Hukukî inceleme teknik testin ve piyasa otoritesinin kararının yerine geçmez.

Ürün Güvenliği, Performans ve Çevre İddialarının Hukukî Denetimi

Ambalaj, katalog, dijital ilan ve kampanyalardaki güvenlik, performans, sağlık ve çevre ifadeleri teknik kanıtla karşılaştırılır. “Risksiz”, “tamamen güvenli”, “çevre dostu” veya kamu onayı izlenimi veren ifadelerin kapsamı, dayanağı ve kullanıcıda oluşturduğu anlam incelenir. Test edilen model, kullanım koşulu ve doğrulama tarihi ile pazarlama iddiasının aynı ürüne ilişkin olması gözetilir. Tüketiciyi yanıltabilecek mutlak ifadeler, eksik uyarılar ve sertifika veya CE işaretinin yanlış sunumu için düzeltme metinleri hazırlanır. Özel sektör reklam kuralları, ticari iletişim, haksız rekabet ve ürün güvenliği yükümlülükleri birlikte değerlendirilir. Hukukî inceleme ölçülmemiş bir teknik performansa onay verilmesi anlamına gelmez.

Dayanak: 7223 sayılı Kanun · 6502 sayılı Kanun · Türk Borçlar Kanunu

AB Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü ve Sınır Ötesi Pazar Erişimi

13 Aralık 2024’ten beri uygulanan (AB) 2023/988 sayılı Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü; çevrim içi ve fiziksel satış, ürün risk analizi, teknik kayıt, izlenebilirlik, AB’de sorumlu ekonomik operatör, kaza bildirimi, Safety Business Gateway, çevrim içi pazar yerleri ve tüketiciye doğrudan geri çağırma bildirimi bakımından değerlendirilir. Türk şirketinin AB’de imalatçı, ihracatçı, marka sahibi veya tedarikçi rolü ve AB’deki ithalatçıyla görev paylaşımı belirlenir. Türkiye’deki düzenleme ile AB kuralı aynı kabul edilmez. Ürün listesi, dil, sorumlu kişi, teknik dosya erişimi ve geri çağırma çözümü hedef ülke ve satış kanalı bazında uyarlanır.

GPSR, 13 Aralık 2024’ten itibaren uygulanmaktadır. Tüketici ürünleri bakımından kapsam, istisnalar ve sektörel AB mevzuatıyla ilişkisi ayrıca belirlenir; gıda, ilaç veya tüm endüstriyel ürünler için tek ve eksiksiz rejim olarak sunulmaz. Safety Gate kamuya açık uyarı sistemi ile işletmelerin bildirim kanalı Safety Business Gateway birbirinden ayrılır.

Yeni AB Ürün Sorumluluğu Rejimi, Yazılım ve Yapay Zekâ

(AB) 2024/2853 sayılı yeni Ürün Sorumluluğu Direktifinin üye ülkelerde 9 Aralık 2026’ya kadar iç hukuka aktarılması ve bu tarihten sonra piyasaya arz edilen ürünlere uygulanması öngörülmektedir. Yazılım, yapay zekâ sistemi ve ürünle bağlantılı dijital hizmetler; veri kaybı, siber güvenlik, güncelleme, esaslı değişiklik, delil açıklama ve ispat kolaylıkları yeni rejim bakımından incelenir. Üretici, bileşen üreticisi, ithalatçı, yetkili temsilci, ifa hizmet sağlayıcı ve belirli hâllerde çevrim içi platform rolleri hedef ülke hukukuyla birlikte değerlendirilir. Geçiş tarihinde eski ve yeni rejime tabi ürün portföyleri ayrı kayda alınır.

4 Ekim 2026 itibarıyla yeni direktifin genel uygulama eşiği henüz gelmemiştir. Üye devletlerin 9 Aralık 2026’ya kadar iç hukuka aktarma yükümlülüğü ve yeni rejimin bu tarihten sonra piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan ürünlere uygulanması, ilgili ulusal düzenlemeyle birlikte kontrol edilir. Yeni AB hükümleri Türkiye’de doğrudan uygulanacak mevcut bir tazminat kanunu gibi gösterilmez.

Bağlantılı Ürünler, Siber Dayanıklılık ve Gelecek Düzenlemeleri

İnternete bağlı cihaz, mobil uygulama, gömülü yazılım, yapay zekâ işlevi veya uzaktan güncelleme içeren ürünlerde ürün güvenliği ile siber güvenlik birlikte ele alınır. AB Siber Dayanıklılık Tüzüğünün genel uygulama tarihi ile 11 Eylül 2026’dan itibaren uygulanan belirli bildirim hükümleri ayrı takvimlenir. Yapay Zekâ Tüzüğünün ürün güvenliği bileşeni, sürdürülebilir ürünler için dijital ürün pasaportu, eko-tasarım ve yeni sektörel kurallar resmî uygulama tarihlerine göre izlenir. Yazılım bileşen envanteri, güvenlik açığı yönetimi, destek dönemi, güncelleme ve kullanıcı bildirimi sözleşme ve teknik dosyaya bağlanır. Taslak veya gelecekteki hüküm, bugünkü zorunluluk olarak sunulmaz.

4 Ekim 2026 itibarıyla Siber Dayanıklılık Tüzüğü kapsamındaki ilgili bildirim yükümlülükleri 11 Eylül 2026’dan beri uygulanmaktadır; ana ürün yükümlülüklerinin uygulama tarihi 11 Aralık 2027’dir. Ürün ve olay kapsamı ile özel istisnalar ayrıca kontrol edilir. Sürdürülebilir Ürünler İçin Eko-Tasarım Tüzüğü bir çerçeve oluşturur; her ürün için aynı tarihte dijital ürün pasaportu zorunluluğu doğduğu varsayılmaz. İlgili ürün grubunun özel düzenlemesi ve geçişi izlenir.

Sınır Ötesi Ürün Zararları, Uygulanacak Hukuk ve Yetki

Ürünün üretildiği, satın alındığı, kullanıldığı ve zararın ortaya çıktığı ülkeler farklıysa, sorumlu taraf ve uygulanacak hukuk ayrı ayrı belirlenir. Türk mahkemesi önündeki incelemede 5718 sayılı Kanunun imal edilen şeylere ilişkin 36. maddesi, zarar görenin seçim imkânı ve iktisap yeri hukukunun koşulu bakımından değerlendirilir. Sözleşmedeki hukuk seçimi, üçüncü kişinin ürün kaynaklı zarar talebini her durumda belirlemez. Milletlerarası yetki, tebligat, delillerin korunması, tercüme, yabancı kararın tanınması ve tenfizi ile sigorta ve rücu bağlantıları dosyaya göre planlanır. Yabancı ülkedeki işlem ve temsil gerektiğinde o ülkede yetkili hukukçu ile ayrıca koordine edilir.

Dayanak: AB GPSR · AB piyasa gözetimi · AB ürün sorumluluğu · AB siber dayanıklılık · AB eko-tasarım · MÖHUK · AB geçiş açıklaması · CRA uygulama takvimi