İçeriğe geç
+90 531 883 33 88

İnşaat Hukuku

Kentsel Dönüşümde Müteahhit İflas Ederse Ne Olur? Yarım Kalan İnşaat, Tapu Devri, Konkordato ve Maliklerin Hakları

Toplantı masasında maliklerle avukatın yarım kalan kentsel dönüşüm projesinin planlarını incelediği sahne; masada sözleşme, İFLAS damgalı belge ve bina maketi, pencerede inşaatı durmuş bina ve vinç; solda Güneş & Güneş logosu ve makale başlığı.
Yazar: Yayın tarihi: Yaklaşık 27 dakika okuma

Kurumsal hukuki inceleme ve kontrol: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Yayımlayan: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Özet

Müteahhidin iflas etmesi, konkordato istemesi veya şantiyeyi terk etmesi, kat karşılığı inşaat sözleşmesini ve yükleniciye devredilmiş tapuları kendiliğinden sona erdirmez. Arsa sahibinin izleyeceği yol; taşınmazın kimin adına kayıtlı olduğuna, yüklenicinin hangi aşamada ifayı durdurduğuna, konkordato veya iflasın yargısal durumuna, mevcut ipoteklere, üçüncü kişilerin kazanımlarına ve sözleşmedeki teminatlara göre değişir. İlk hukuki öncelik, tapu ve takyidat kayıtlarıyla şantiyenin gerçek durumunu güvence altına almak; ardından iflas/konkordato sürecini ve tapu–para taleplerini ayrı ayrı değerlendirmektir.

Müteahhit İflas Ederse Arsa Sahibi Önce Ne Yapmalıdır?

Müteahhidin işi bıraktığı haberi üzerine yapılacak en tehlikeli işlem, sözleşmenin otomatik olarak sona erdiğini varsayarak taşınmazı başka yükleniciye teslim etmek veya yeni bir tapu devri yapmaktır. Öncelikle şirketin gerçekten iflasına mı karar verildiği, yalnızca konkordato geçici veya kesin mühleti mi aldığı, hakkında haciz takipleri mi bulunduğu, yoksa sadece nakit sıkışıklığı mı yaşadığı belirlenmelidir. Bunların her biri farklı hukuki sonuç doğurur.

Malikler aynı gün içinde güncel tapu kayıtlarını, tüm takyidatları (ipotek, haciz, ihtiyati tedbir, şerh), yevmiye numaralarını ve geçmiş devirleri temin etmeli; varsa konkordato/iflas mahkemesinin esas numarası ile kararı doğrulamalı; belediyeden yapı ruhsatı, onaylı proje ve yapı denetim dosyasını istemelidir. Şantiye terk edilmişse işin seviyesi ve mevcut malzemelerin kime ait olduğu bağımsız teknik incelemeyle belirlenmeli; delil kaybı ihtimalinde HMK m. 400 ve devamı kapsamında delil tespiti değerlendirilmelidir. Şantiye güvenliği, açık elektrik/çukur tehlikesi, yapı emniyeti ve sigorta teminatları yalnız dava stratejisi değil, acil fiili yükümlülüklerdir.

İlk aşamada yanıtlanacak altı soru

  1. Yüklenici hakkında henüz yalnız mali sıkıntı mı var, konkordato mühleti mi verilmiş, iflas mı açılmış?
  2. Arsa payı ve bağımsız bölümler bugün kimin adına; üçüncü kişilere satış veya banka ipoteği var mı?
  3. Sözleşme noterlikçe gerekli resmi şekilde düzenlenmiş mi; ek protokoller ve yetki belgeleri geçerli mi?
  4. Ruhsat, yer teslimi, işe başlama, sözleşmede belirlenen kesin vade ve ek süreler hangi tarihlerde gerçekleşti?
  5. Kısmi işin seviyesi, projeye uygunluğu, ayıpları ve tamamlanma maliyeti teknik olarak saptandı mı?
  6. Banka teminat mektubu, ipotek, kefalet, bloke hesap veya sigorta gerçekten hangi borcu ve ne zamana kadar güvence altına alıyor?

İflas, Konkordato, Haciz ve Şantiyeyi Terk Etme Aynı Şey Değildir

İflasın açılması neyi değiştirir?

İflas kararıyla müflisin haczedilebilir mal ve haklarının iflas masasıyla ilişkisi, malvarlığı üzerinde tasarruf yetkisinin sınırlanması ve alacaklıların birlikte tasfiyesi gündeme gelir (İİK m. 184, 191 ve devamı). Yüklenicinin tapusunda bulunan paylar, hak kazandığı alacaklar ve üçüncü kişilerle yaptığı işlemler ayrı ayrı incelenir. İflasın açılması arsa sahibine her taşınmazı doğrudan geri alma hakkı vermez. İflas masası adına taraf teşkili ve dava takip yetkisi de önemlidir; adi ve basit tasfiyenin temsil rejimi aynı biçimde yürütülmez.

İİK m. 198 çerçevesinde konusu para olmayan alacakların para alacağına dönüşmesi ve iflas idaresinin aynen ifayı üstlenebilmesi gibi özel sonuçlar araştırılmalıdır. Bu hüküm, her inşaat sözleşmesinin otomatik olarak nakde çevrildiği veya maliklerin tapu iade istemlerinin hiçbir koşulda dinlenemeyeceği şeklinde yorumlanamaz. Talebin kaynağı, ayni niteliği ve somut sözleşme ilişkisi belirlenmelidir.

Konkordato mühleti neyi değiştirir?

Konkordato, borçlunun borçlarını yeniden yapılandırmaya yöneldiği yargısal süreçtir; iflasla aynı değildir. İİK m. 285 ve devamındaki geçici/kesin mühlet kararları, özellikle takip yasağı (m. 294), borçlunun tasarrufları (m. 297) ve işletmenin faaliyetinin devamı için önemli sözleşmeler (m. 296) bakımından sonuç doğurur. Yalnızca konkordato başvurusu yapılması, inşaat sözleşmesinin her durumda feshedilebilmesi veya hiçbir zaman feshedilememesi anlamına gelmez.

İİK m. 296, işletmenin faaliyetinin sürmesi için önem taşıyan sözleşmelerde, sırf konkordato başvurusu nedeniyle sona erme veya muacceliyet öngören hükümlere sınır getirir. Buna karşılık, konkordato öncesi veya sonrasındaki gerçek ve ayrı sözleşme ihlalleri, komiserin tutumu, sözleşmenin proje için önemi ve talep edilen koruma birlikte değerlendirilir. Malik tek başına “konkordato ilan edildi, bütün tapular geri döndü” sonucunu çıkaramaz.

Şantiyeyi bırakmak ve haciz gelmesi

Yüklenicinin çalışanlarını çekmesi, SGK/tedarikçi borçlarını ödememesi veya bankalarla görüşmesi iflas kararı değildir. Ancak bu olgular temerrüt, işin zamanında bitirilemeyeceğinin açıkça anlaşılması, geçici hukuki koruma ve sözleşmedeki güvenceler bakımından delil olabilir. İcra takibi, haciz, ihtiyati haciz ve ipotek aynı sırada ve aynı hak sahibine ait olmadığından güncel tapu dökümü belirleyicidir.

İflas açılınca sözleşmenin ifası ve davanın tarafı nasıl belirlenir?

İflas kararı, yüklenicinin ifa borcunu her olayda kendiliğinden sona erdiren tek bir fesih işlemi değildir. İİK m. 198 kapsamında konusu para olmayan taleplerin iflas masasındaki değeri ve iflas idaresinin karşılıklı borç yükleyen sözleşmeye devam edip etmeyeceği incelenir. Özellikle inşaatın objektif olarak tamamlanabilirliği, masanın mali kaynakları, iflas idaresinin beyan ve kararları, iş sahibinin karşı edimi ve o tarihte kazanılmış haklar birlikte değerlendirilmelidir.

İflas idaresinin sözleşmenin ifasını üstlenmemesi, daha önce yapılan bütün inşaat işinin bedelsiz olduğu anlamına gelmez. Tamamlanan işin miktarı, sözleşmenin sona erme yöntemi ve varsa imalatın arsa sahibine sağladığı ekonomik yarar, tarafların tasfiye alacaklarını etkiler. Yargıtay 23. HD'nin 24.10.2018 tarihli E.2016/2735, K.2018/4918 sayılı kararında iflas masasının işe devam etmeme kararı ve tamamlanmış imalat bedeli birlikte uyuşmazlık konusu yapılmıştır; kararın varlığı, her dosyada aynı tasfiye sonucunun çıkacağını göstermez.

İflastan önce açılmış davalarda İİK m. 194'ün durma ve devam rejimi, uyuşmazlığın iflas masasını ilgilendirip ilgilendirmediği, davanın ayni hakka mı yoksa masaya yazılacak para alacağına mı ilişkin olduğu yönünden incelenir. Adi tasfiyede iflas masasının temsili ile basit tasfiyede iflas dairesinin konumu aynı değildir. Yargıtay 23. HD, 07.03.2018, E.2015/9483, K.2018/2080 kararında yüklenicinin iflasından sonra taraf teşkilinin iflas idaresi yönünden tamamlanması gereği üzerinde durulmuştur.

İflas kararından önceki ve sonraki haklar neden ayrılmalıdır?

Malikin iflas açılmadan önce doğmuş ve muaccel hale gelmiş kira, gecikme veya tazminat talebi ile iflas masasının bizzat üstlendiği bir sözleşmeden iflas sonrasında kaynaklanan borç aynı sırada ve aynı usulle değerlendirilmeyebilir. İflas alacağı, masa borcu, rehinle teminat altına alınmış alacak ve mülkiyet hakkına dayalı iade talebi sadece isimlendirmelerine göre değil, gerçek hukuki sebep ve doğum tarihlerine göre tasnif edilmelidir. Herhangi bir talebin otomatik olarak öncelikli masa borcu olduğu ileri sürülmemelidir.

Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Neden Özel Risk Taşır?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi; yüklenicinin eser meydana getirme, malikin de belirli koşullarda arsa payı veya bağımsız bölüm devretme yükümlülüklerini birlikte içeren karma nitelikli sözleşmedir. Arsa sahibi parayı değil çoğu kez taşınmazının ekonomik değerini bedel olarak devreder. Dolayısıyla yüklenicinin finansman sıkıntısı yalnız teslim gecikmesine yol açmaz; maliklerin tapu güvenliğini, finansman ipoteğini ve üçüncü kişilerle ilişkilerini de etkiler.

Kural olarak yüklenicinin sözleşmedeki eseri tamamlayıp teslim etmesi ve hak ettiği karşılığın belirlenmesi gerekir. Ne var ki kimi sözleşmelerde yükleniciye işin başında veya aşamalı olarak tapu devri yapılmıştır. Peşin tapu devri inşaat için finansman yaratabilir fakat geri alma riskini artırır. Yüklenici tapuyu üçüncü kişiye devreder veya bankaya ipotek ederse fesih talebi yalnız malikle yüklenici arasında kalmaz.

Bu konunun genel sözleşme, temerrüt ve tapu iadesi boyutu, büromuzun İnşaat Sözleşmeleri Rehberi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaatta Fesih ve Tapuların İadesi yazılarında ayrıca incelenmektedir. Bu rehberin kendine özgü konusu ise ödeme güçlüğü ortaya çıktıktan sonra tapu–masa–teminat–tamamlama kararlarının nasıl birlikte yönetileceğidir. Sözleşmenin kuruluşu, tapu devri ve teslim aşamaları için Arsa Payı Karşılığı (Kat Karşılığı) İnşaat Sözleşmesi rehberimize, riskli yapı projelerine özgü sözleşme konuları için Kentsel Dönüşümde Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi yazımıza bakılabilir.

Tapular Hala Arsa Sahibinin Adındaysa Ne Olur?

Paylar henüz yükleniciye devredilmemişse taşınmazın aynına ilişkin risk, baştan devredilmiş taşınmaza göre daha farklıdır. Bununla birlikte, sözleşme şerhleri, yüklenicinin şahsi hakları, yapılaşma için verilen vekaletnameler, yüklenicinin gerçekleştirdiği işin karşılığı ve üçüncü kişilere verilen taahhütler incelenmeden “hiçbir risk yok” denilemez. İflas masası yüklenicinin mevcut sözleşmeden doğan haklarını ileri sürebilir; malik de kendi ifa edilmemiş borçlarını ve savunmalarını değerlendirebilir.

Maliklerin yeni yüklenici ile anlaşmasından önce eski sözleşmenin usulünce sona erdirilip erdirilmediği, önceki yüklenicinin hak kazanmış olabileceği iş bedeli, ruhsat ve yapı denetim devri, şantiye malzemelerinin kime ait olduğu belirlenmelidir. Aksi halde ikinci sözleşme, ilk sözleşmeden kaynaklanan riskleri ortadan kaldırmak yerine iki ayrı alacaklıyla uyuşmazlık yaratabilir.

Tapular Müteahhide Devredildiyse Nasıl Geri Alınır?

Yüklenici adına kayıtlı paylar için yalnız ihtarname göndermek genellikle sicili değiştirmez. Devredilen payın hangi sözleşmeyle, hangi aşama karşılığında verildiği, yüklenicinin buna hak kazanıp kazanmadığı ve sözleşmenin hangi nedenle sona erdiği gösterilmelidir. Uygun davada sözleşmenin sona ermesi, tapu iptali ve tescil, gerekli olduğunda bedel veya zarar talepleri birlikte ya da koşullara uygun terditli biçimde ileri sürülebilir.

Ancak yüklenicinin iflası halinde iflas idaresi/iflas dairesinin dava takip yetkisi, iflas masasıyla ilişki, daha önce kayıt kabul edilmiş alacaklar ve ayni talebin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Arsa sahibinin tapu iadesi talebi salt “ödenmeyen parasal alacak” olarak kabul edilip bütün hüküm sonuçları aynılaştırılmamalıdır.

2024 tarihli Yargıtay kararı: Masaya para kaydı, tapu talebinin reddi demek değildir

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 27.03.2024, E.2024/689, K.2024/755. Davacı arsa sahibinin çeşitli arsa paylarını devredip karşılığında daire beklediği dosyada, iflas masasına 30.000 TL tutarında alacak kaydı yapılmıştı. Mahkeme bu kayda dayanarak davada karar verilmesine yer olmadığına hükmetmişti. Yargıtay ise masaya yapılan başvurunun kapsamının araştırılmadığını; tapu iptal ve tescil talebinin aynı başvurunun içinde olup olmadığının ve iflas idaresinin buna ilişkin tutumunun belirlenmediğini tespit ederek önceki onama kararını kaldırıp yerel mahkeme hükmünü bozdu.

Kararın sınırı: Yargıtay bu ilamla arsa sahibinin tapuyu kesin geri alacağına hükmetmedi; eksik araştırmanın tamamlanmasını istedi. Dolayısıyla bu emsal, dava dilekçesiyle iflas masasına yapılan başvurunun talep bazında eşleştirilmesi gerektiğini gösterir.

Üçüncü Kişiye Satılan Daireler ve Banka İpotekleri: 2025 İçtihadı Birleştirme Kararı

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 16.05.2025, E.2024/1, K.2025/2, 18.07.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Karara göre yükleniciye devredilen payların veya bağımsız bölümlerin üçüncü kişilere satılması yahut ipotek edilmesinden sonra sözleşmenin geçersizliğinin tespiti veya geriye etkili sona ermesi halinde, üçüncü kişinin tapu siciline güvenerek iyiniyetle ayni hak edindiği savunması dinlenmelidir. Koşulları gerçekleşmiş iyiniyetli mülkiyet veya ipotek hakkı korunabilir. Somut olayda üçüncü kişinin iyiniyetli olmadığı ortaya konulursa farklı sonuç doğabilir.

Bu karar, “yüklenici inşaatı bitirmediği için üçüncü kişinin tapusu mutlaka iptal olur” biçimindeki otomatik sonucu reddeder. Buna karşılık her tapu satışının veya ipoteğin mutlaka korunacağı anlamına da gelmez. Üçüncü kişinin kazanım tarihi, tapudaki görünüm, projeyi ve inşaatın durumunu bilip bilmediği, ilişkiler ağı ve kötüniyeti gösterebilecek başka deliller değerlendirilir. Kararın kendisi iflas ve konkordato hükümlerini ortadan kaldırmaz; iflas masası ve ayni hak ilişkisi ayrı hukuki boyutlardır.

Üçüncü kişinin iyiniyeti hangi delillerle tartışılır?

Alıcının veya ipotek alacaklısının taşınmazın edinildiği tarihteki bilgi durumu önemlidir. Tapu işlem kayıtları, şerhler, satış bedelinin gerçekliği, ödemeler, sözleşme ve ilan belgeleri, şantiye görüntüleri, noter ihtarları, ilgili kişiler arasındaki yakınlık, kredi dosyası ve eksper raporu gibi belgelerin her biri aidiyet, tarih ve hukuka uygun elde edilme bakımından incelenmelidir. Ancak sırf alıcının yükleniciden tapu edinmesi veya inşaatın sonradan durması kötüniyeti kendiliğinden ispatlamaz. Üçüncü kişinin iyiniyeti ve tapu iptali davası için Müteahhitten Alınan Tapu İptal Edilebilir mi? yazımıza bakılabilir.

Yükleniciden daire alan üçüncü kişiler ile arsa sahibi aynı hukuki konumda değildir

Yükleniciye tapu devretmiş malik ile yükleniciden bağımsız bölüm satın almış tüketici veya yatırımcının hukuki dayanağı her zaman aynı değildir. Arsa sahibi sözleşmenin sona ermesine ve kendi önceki mülkiyetine dayanabilirken, alıcı yükleniciyle yaptığı satış vaadi, tescil, tapu siciline güven, teslim ve iflas masasına kayıt meseleleriyle karşılaşabilir. Yargıtay 6. HD, 25.01.2023, E.2022/3194, K.2023/257, iflas sonrası ayni talep ile masadan para alacağına dönüşen talebin ayrılmasının önemini ortaya koyan somut kararlardandır. Yükleniciden daire alıp tapusunu alamayan kişinin tescil ve tazminat yolları Müteahhit Tapuyu Vermiyorsa Ne Yapılır? yazımızda anlatılmıştır.

Bu kararlar, 16.05.2025 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla birlikte ve kararların farklı olay ve usul konuları açıklanarak okunmalıdır. Önceki karar bir alıcının iflas karşısındaki sözleşmesel konumunu; içtihadı birleştirme kararı ise arsa payı karşılığı sözleşme sonrası devralanın sicile güvenerek ayni hak kazanımının korunabilmesini tartışmaktadır. Birinden diğerine bütün dosyalarda zorunlu sonuç çıkarılamaz.

Banka İpoteği Varsa Malikler Ne Yapabilir?

İpotek malikin kendi borcu için mi, yüklenicinin finansmanı için mi, yoksa üçüncü kişinin borcu için mi kurulmuştur? Malik ipoteğe onay vermiş midir, temsilci hangi yetkiyi kullanmıştır? Üst sınır, derece, alacağın kapsamı, teminat altındaki kredi, fek koşulları ve ipoteğin kurulma tarihi birlikte belirlenmelidir. İflas veya konkordato kararı tek başına ipoteği tapudan silmez.

Banka tarafından tesis edilen ipoteğin niteliği, iyi niyet savunması ve 2025 içtihadı birleştirme kararı birlikte değerlendirilir. İpotekli taşınmaz üzerinde cebri takip tehlikesi varsa yalnız yükleniciye dava açılması yeterli olmayabilir. Hedef taşınmaz, güncel ipotek alacaklısı, gerekli taraf teşkili, maddi hakka uygun dava ve geçici koruma ayrı planlanmalıdır.

“Banka teminat mektubu var” demek her zaman yeterli midir?

Banka teminat mektubunun lehtarı, muhatabı, teminat tutarı, hangi edimin ihlalinde ödeme yapılacağı, kesin/geçici niteliği, talep koşulları ve son geçerlilik tarihi kontrol edilmelidir. Belgenin türüne ve metnine göre ödeme koşulları değişir. Teminatın süresi inşaatın fiili tamamlanma tarihinden önce sona eriyorsa bu güvence pratikte etkisiz kalabilir. İlk talepte ödeme kaydı veya banka kredi güvencesi bulunduğu varsayımıyla hareket edilmemeli; asıl belge ve değişiklikleri okunmalıdır.

Konkordato Sürecinde Sözleşme Feshedilebilir mi?

İİK m. 296 özellikle konkordato projesi bakımından önem taşıyan sözleşmeler için koruyucu hükümler içerir. Bu kapsamda, sırf konkordato talebi sebebiyle sözleşmenin kendiliğinden sona erdirileceğine ilişkin hükümler her durumda işletilemez. Fakat yüklenicinin bundan bağımsız şekilde işe hiç başlamaması, sözleşmedeki teslim borcunu ihlal etmesi, gerekli ruhsatı almaması veya inşaatı sürdürememesi farklı hukuki temellere dayanabilir.

Bu nedenle önce konkordato dosyasındaki geçici/kesin mühlet tarihleri, komiser raporları, borçlu şirketin faaliyet planı ve somut inşaatın projedeki yeri belirlenmelidir. İhtarın ve fesih bildiriminin muhatabı ile yetkili temsilci sıfatı ayrıca doğrulanmalıdır. Genel takip yasağı nedeniyle tahsil kabiliyeti ile sözleşmenin sona erdirilmesi talebinin koşulları aynı değildir.

Uygulama örneği: Yüklenicinin konkordato başvurusu yaptığı gün tek başına fesih sebebi sayılmayabilir. Buna karşılık mühlet öncesinde aylarca kapanmış bir şantiyede işin objektif olarak tamamlanamayacağı teknik kanıtlarla gösteriliyorsa TBK m. 473 veya temerrüt hükümleri ayrıca tartışılabilir. Hangisinin uygulanacağı proje ve sözleşme özelliklerine bağlıdır.

Konkordato başvurusu ile bağımsız temerrüt gerekçesi birbirine karıştırılmamalıdır

İİK m. 296/1, borçlunun işletmesinin devamı için önem taşıyan sözleşmelerde sırf konkordatoya başvurulması gerekçesiyle sözleşmenin feshi, borcun muaccel sayılması veya sona erdirilmesi kayıtlarının uygulanmasına engel olur. Mühlet boyunca devam eden sözleşmelerin karşılıklı edimleri de aynı hükmün kapsamına göre ifa edilir. Bu koruma, yüklenicinin konkordato dışındaki bütün sözleşme ihlallerini hukuken sonuçsuz kılmaz. Şantiye terk tarihi, ruhsat gecikmesi, iş programına aykırılık, ihtar ve ek süre her biri ayrı olgusal dayanaktır; fesih veya dönme talebinde bağımsız ve gerçekten uygulanabilir olup olmadığı gösterilmelidir.

İİK m. 296/2 uyarınca konkordato borçlusunun aşırı külfetli sürekli borç ilişkisini sona erdirmesi ise komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle gündeme gelebilen farklı bir yoldur; maliklerin tek taraflı fesih hakkıyla karıştırılamaz. Somut inşaat sözleşmesinin bu hükümlerin kapsamına girip girmediği ayrıca belirlenmelidir.

Yargıtay 6. HD, 18.09.2023, E.2022/2362, K.2023/2804 sayılı kararına konu yargılamada tarafların konkordato sebebiyle sona erdirme yasağına dayanan iddia ve savunmaları bulunmaktadır. Yalnız kararın taraf beyanında geçen hukuki sav, doğrudan Dairenin benimsediği kesin ilke gibi sunulmamalıdır. Sözleşme özelindeki uygulama için kararın nihai gerekçe ve hükmü esastır.

İflas Masasına Hangi Alacaklar Bildirilebilir?

Kira kaybı, geç teslim cezası, tamamlatma giderleri, işin iade veya tasfiye bedeli ve diğer tazminatlar hukuki dayanak, dönem ve kanıtları itibarıyla tek tek sınıflandırılmalıdır. Bütün kalemleri aynı başvuruya toplamak mümkündür; fakat her birinin alacağın doğum tarihi, muacceliyet, teminat, sıra ve hesaplama yöntemi ayrı açıklanmalıdır. Masaya bildirimle açılmış davanın konusu ve tapu talebi arasında tutarlılık kurulmalıdır.

İflasta ilan ve alacak kaydı sürecindeki süreler, tasfiyenin şekline ve somut ilanlara bağlıdır. Sıra cetveline itiraz ve kayıt kabul uyuşmazlıklarıyla ayni hak isteminin ilişkisi özel uzmanlık gerektirir. Bu nedenle “iflasın ilanından itibaren mutlaka X gün içinde her dava açılır” şeklinde genelleme yapılmamalı; iflas dosyasının tebligat ve ilan kayıtları kontrol edilmelidir. Tapu üzerinde doğrudan ayni hak bulunduğu ileri sürülüyorsa, alacağın yalnız parasal nitelikte olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

İflas alacak kaydı, sıra cetveli ve süreler: Malik hangi işlemi kaçırmamalıdır?

İflas ilanı, alacak kaydı çağrısı ve sıra cetvelinin ilanı ayrı başlangıç olaylarıdır. Adi tasfiyede İİK m. 219 uyarınca alacaklılar ve istihkak iddiasında bulunanlar için son ilandan itibaren kural olarak bir aylık kayıt çağrısı yapılır. Tasfiye biçimi, ilan metni, yabancı yerde bulunma ihtimali ve somut dosya işlemleri kontrol edilmelidir. Süresinde bildirim yapılmadığında talep kendiliğinden tamamen yok olmaz: İİK m. 236, geç bildirim, giderler, önceden kararlaştırılmış dağıtıma katılamama ve ek sıra cetvelinin denetimi bakımından ayrıca uygulanır.

İİK m. 234 uyarınca sıra cetveli ilan edilir. İİK m. 235 kapsamında sıra cetveline itiraz davasında kural olarak ilandan itibaren 15 gün öngörülür; m. 223'teki tebliğe ilişkin özel düzenleme saklıdır. İtirazın alacağın esasına, miktarına ve sırasına yönelik olması ile iflas idaresinin işleminin usulüne karşı şikayet yoluna başvurulması farklıdır. Ayrıca para alacağının kaydı ile taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka ayni hak ileri sürülmesi aynı başvuru türü sayılmamalıdır. Süre hesabı, son ilan/tebliğ, başvuran sıfatı ve tatil günleriyle birlikte hukukçu tarafından dosya bazında hesaplanmalıdır.

İşlem veya başvuruGenel hukuki dayanakZaman ve kontrol ölçütüRisk
Adi tasfiyede alacağın ve istihkakın bildirilmesiİİK m. 219Son ilandan başlayarak kural olarak 1 ay; somut ilan ve istisnalar incelenirGeç kayıt, masraf ve dağıtıma katılım sorunu
Geç kalan alacak bildirimiİİK m. 236İflas kapanıncaya kadar olanak ve sınırlamalar ayrıca incelenirÖnceden kararlaştırılmış dağıtıma katılamama
Sıra cetvelinin ilan ve tebliğiİİK m. 223, 234İlan tarihi ve tebliğden yararlanma koşulları ayrı kaydedilirYanlış başlangıçla hak kaybı
Sıra cetveline itiraz davasıİİK m. 235Kural olarak 15 gün; m. 223 özel hükmü saklıKayıt/kabul veya sıra iddiasının süresinde ileri sürülmemesi
İflas masasındaki tapu ve ayni hak iddiasıİİK m. 184, 198, 206; TMKTalebin mahiyetine göre ayrı dava ve taraf analiziPara kaydı yapıp tapu talebini takipsiz bırakma
İflas öncesi açılmış davanın sürdürülmesiİİK m. 194, 226Dava türü, taraf teşkili, tasfiye usulü incelenirYetkisiz tarafa karşı yargılamaya devam

Parasal alacağın kaydı tapu iptali ve tescil talebini karşılar mı?

Hayır; kendiliğinden karşılamaz. Arsa sahibinin iflas masasına kira veya ödediği bedel için parasal alacak bildirmesi, yükleniciye devrettiği taşınmazın tapusuna ilişkin ayrıca ileri sürdüğü istemin hukuki incelemesini gereksiz kılmaz. Yargıtay 6. HD, 27.03.2024, E.2024/689, K.2024/755 sayılı kararda, masaya kaydedilmiş 30.000 TL para alacağına dayanılarak tapu iptali ve tescil talebi yönünden davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmasını eksik inceleme saymıştır. Daire, masaya sunulan başvuru içeriği ve ayni talebin ne ölçüde ele alındığının araştırılması gerektiği gerekçesiyle onama kararını kaldırıp ilk derece kararını bozmuştur.

Sonuç, her malik tapusunu geri alır biçiminde değildir: Önce tapu talebinin hangi taşınmaza, hangi hakka, hangi kişiye ve hangi iflas işlemlerine dayandığı araştırılmalı; kararın bozma yönüyle sınırlı bağlayıcılığı gözetilmelidir. Tapu hakkının üçüncü kişiye geçmiş olması veya ipotek tesisi halinde 2025 içtihadı birleştirme kararının koruduğu iyi niyet ihtimali de göz önüne alınır.

İflas öncesi şüpheli devirler ile malikin tapu talebi farklı hukuki yollardır

İflastan önce yüklenicinin ilişkili şirketlere mal devretmesi veya olağan olmayan bedellerle devir yapması, şartları varsa İİK m. 277 ve devamı tasarrufun iptali hükümleri bakımından incelenebilir. Fakat iflas masası veya alacaklılar yararına işletilen nispi etkili tasarrufun iptali ile arsa sahibinin kendisine ait olduğunu ileri sürdüğü ayni hakkın tespiti ve tapu iptal–tescil istemi birbirine karıştırılmamalıdır. İflas tasfiyesindeki takip yetkisi ve dava menfaati değerlendirilmeden iki yol otomatik olarak birlikte ileri sürülmez.

İşin Tamamlanması mı, Sözleşmeden Dönme mi Daha Uygun?

Aynen ifa ve ek süre

Yüklenici halen işin tamamlanmasını sağlayabiliyorsa TBK m. 117, 123–125 çerçevesinde temerrüt, ek süre, ifa ve gecikme zararları incelenebilir. Alacaklının aynen ifayı istemesi ile sözleşmeden dönerek iade talep etmesi aynı sonuç değildir. İflas ve konkordato sınırlamaları ayrıca dikkate alınır.

TBK m. 473 ile teslimden önce dönme

TBK m. 473/1 kapsamında yüklenicinin işe zamanında başlamaması, işi kararlaştırılana aykırı şekilde geciktirmesi veya zamanında bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması, iş sahibine yüklenemeyen nedenlerle gerçekleşmişse teslim gününü beklemeden dönme gündeme gelebilir. Bu yolun kullanılabilmesi için hangi işin ne zaman tamamlanması gerektiği ve gecikmeye kimin sebep olduğu somutlaştırılır.

Ayıp, başka yükleniciye tamamlattırma ve masraf

TBK m. 473/2, işin ayıplı/sözleşmeye aykırı meydana getirileceğinin açıkça görülmesi halinde düzeltme için süre tanınması ve koşulları varsa işi üçüncü kişiye yaptırma imkanını düzenler. TBK m. 113'teki nama ifa da somut edimin niteliğine göre değerlendirilir. Bu düzenlemeler, maliklerin her durumda mahkeme kararı olmaksızın bütün şantiyeyi başka yükleniciye verebileceği anlamına gelmez. Önce hak ve delil güvenliği sağlanmalı, yeni yükleniciye verilecek iş kapsamı hesaplanmalıdır.

Sona ermenin geriye veya ileriye etkisi

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 25.01.1984 tarihli, E.1983/3, K.1984/1 sayılı kararı, yüklenicinin kusurlu temerrüdüyle sona eren arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde somut özelliklere göre ileriye etkili sonuç tartışmasına imkan tanır. Bu karar, otomatik %90 tamamlanma eşiği koymaz. İşin ekonomik değeri, projeye uygunluğu, kullanılabilirliği, tarafların davranışları ve sona erme sonucu birlikte incelenmelidir. Yeni 2025 içtihadı ise özellikle üçüncü kişilerin ayni hakları bakımından ayrıca uygulanır.

İnşaatın Tamamlanma Oranı Nasıl Kanıtlanır?

Yalnız kaba beton seviyesinin yüzdesi ile bitmiş ve hukuken teslim edilebilir bağımsız bölüm arasında fark vardır. Onaylı ruhsat, proje, yapı denetim tutanakları, gerçekleşen imalat, eksik ve ayıplı işler, yapı güvenliği, ortak alanlar, elektrik–su altyapısı ve iskan imkanı değerlendirilmelidir. Bilirkişi raporu inceleme tarihi itibarıyla imalat miktarını ve sözleşmede öngörülen edimlere uygunluğu birbirinden ayırmalıdır.

Bilirkişi, mevcut işin değeriyle tamamlatma maliyetini tek rakama indirmemelidir. Tamamlanmış işin ayıplı kısımlarının düzeltilmesi, belediyenin zorunlu tuttuğu ilave işler, sonradan değiştirilen proje ve maliklerin talep ettiği ek işler ayrı hesaplanmalıdır. Delil tespitinin ardından inşaatta işlem yapılırsa eski durumun hangi fotoğraf, ölçüm ve tutanakla kayda alındığı gösterilmelidir.

Projeyi yeni yükleniciye tamamlatmak için uygulanabilir beş aşamalı model

Birinci aşama — hukuki yetki: Eski sözleşmenin sona erip ermediği, iflas idaresinin sözleşmeye devam tercihi, varsa tapu ihtilafı, arsa payı ve temsil yetkileri ayrı tutanak ve kararlara bağlanır. Çakışan haklar giderilmeden yeni devir taahhüdü verilmez.

İkinci aşama — teknik sınır: Mevcut imalat, ayıp ve kaçak imalat, yapı güvenliği, projeyle uyumsuzluk, şantiyedeki malzeme ve ekipmanlar HMK m. 400 kapsamında gerekiyorsa delil tespitiyle belirlenir. Eski yüklenicinin malı veya iflas masasının hak iddiası bulunan ekipman, sırf şantiyede bulunuyor diye malik tarafından serbestçe kullanılamaz.

Üçüncü aşama — finansman: Bağımsız teknik uzman tarafından kalan işlerin bedeli, zemin iyileştirme, zorunlu ruhsat/proje tadilatı, işçilik ve güvenlik gideri, yasal masraflar ve olası gecikme ayrı kalemler halinde bütçelendirilir. Bütçe yalnız birim metrekare maliyetine indirgenmez.

Dördüncü aşama — yeni sözleşme: Yeni yüklenicinin önceki işlerden üstleneceği ve üstlenmeyeceği sorumluluk, teslim takvimi, teminat, tapu devri aşaması, sigorta ve imalatın teknik kabulü sözleşme ile açıkça belirlenir. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki malik karar ve teklif süreçleri, sözleşmeye taraf olma iradesinden ayrılır.

Beşinci aşama — sonuçların uygulanması: Gerekli ruhsat ve yapı denetim işlemleri, şantiye sorumluluğu, SGK ve alt yüklenici kayıtları, iskan, kat mülkiyeti ve varsa tapu/rehin terkinleri için tarihli uygulama sorumluları belirlenir. Karar veya sözleşme imzalamak işin bittiğini göstermez.

Malikler Yeni Müteahhitle Ne Zaman Sözleşme Yapabilir?

Yeni müteahhit bulunması ekonomik açıdan acil olabilir; ancak eski sözleşme, tapu ve iflas süreci tamamlanmadan yapılacak yeni sözleşme aynı arsa üzerinde çakışan haklar doğurabilir. Eski sözleşmenin sona erme türü ve etkisi, tapu sahipliği, ipotek/hacizler, yüklenicinin tamamlanan işten doğan alacağı, ruhsat ve yapı denetim sorumluluğu belirlenmelidir. Sözleşme yeni yükleniciye devrediliyorsa, bunun önceki yüklenicinin ortaklık değişikliği veya taşeron değişikliğiyle aynı olmadığı dikkate alınmalıdır.

Yeni yükleniciye verilecek iş için teknik tamamlatma bütçesi, etap programı, kesin teslim tarihi, teminat, kira ödemesi, maddi sorumluluk, mevcut ayıpların hangisini kimin üstlendiği ve tapu devrinin aşamaları yeniden yazılmalıdır. Her malikin yeni sözleşmenin tarafı olup olmadığı, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki çoğunluk kararı ile bireysel sözleşme borcu arasındaki ayrım gözetilerek belirlenmelidir.

6306 Sayılı Kanun Kapsamında Malik Kararı ve Pay Satışı Nasıl Etkilenir?

Riskli yapı veya riskli alan kapsamındaki projelerde maliklerin arsa payı oranına göre salt çoğunluk kararı, karara katılmayan maliklerin paylarının bildirimi ve satışı, yeni yükleniciyle anlaşma ve temsil farklı hukuki işlemlerdir. Salt çoğunluk kararı alınması, karara katılmayan herkesin kendiliğinden aynı özel hukuk sözleşmesinin bütün borçlarından sorumlu hale gelmesi demek değildir.

4 Şubat 2026 tarihli Uygulama Yönetmeliği değişiklikleri ve 6306 sayılı Kanun m. 6 kapsamındaki güncel çağrı, karar, teklif, değerleme ve satış usulleri olay tarihinde uygulanacak metne göre incelenmelidir. Mevcut yükleniciyle sözleşmenin sona erdirilmesi, yeni karara ilişkin toplantı ve katılmayan maliklere yapılacak bildirim belgeleri saklanmalıdır. Sürelerin hesabında hangi işlemin tebliğ edildiği ve hangi kanun yolunun kullanıldığı ayrı gösterilmelidir. Ayrıntılı usul için Kentsel Dönüşümde Arsa Payının Satışına İtiraz yazımıza bakılabilir.

Teminatlar Gerçekten Nasıl İşletilir?

GüvenceKontrol edilmesi gerekenSık karşılaşılan risk
Banka teminat mektubuMuhatap, koşul, süresi, tutar, ödeme talebiSüre dolmuş veya olay kapsam dışı
Malik lehine ipotekDerece, miktar, hangi borcu temin ettiği, fekÖnceki ipotekler sebebiyle güvence zayıflığı
Şahsi kefaletYazılı şekil, azami tutar, tarih, eş rızası istisnalarıŞekil eksikliği ve tahsil güçlüğü
Nakit bloke veya emanet hesapBloke yetkisi, hesap sahibi, ödeme koşuluHesabın koşulsuz çözülmesi
SigortaPoliçe konusu, lehtar, teminat limiti, muafiyetlerİflas/tamamlama riskini kapsamaması
Tapunun kademeli devriYapım aşaması, teknik onay, devir oranıFiili ilerleme ile tapu devrinin ayrışması

Hiçbir güvence tek başına bütün riskleri ortadan kaldırmaz. Banka teminat mektubu tapu devri güvenliğinin, sigorta nakit tamamlatma güvencesinin veya kefalet ayni teminatın otomatik eşdeğeri değildir. Güvenceler arasında tahsil, teminatın paraya çevrilmesi ve ödemelerin mahsup edilmesi yönünden mükerrerlik oluşmamalıdır.

İflas Sonrası Tazminat ve Zarar Hesabı Nasıl Yapılır?

Tazminat hesabı, sözleşmenin hangi sonuçla sona erdiğine bağlıdır. Gecikme zararı, kira kaybı, sözleşmedeki ceza koşulu, eksik iş bedeli, ayıp giderim gideri, geçici barınma masrafı, finansman farkı ve yeni yükleniciyle tamamlama bedeli tek kalem değildir. Her bir zarar türü bakımından borca aykırılık, ispat, illiyet, kusur ve sözleşmesel istisnalar incelenir. Farklı talepler aynı ekonomik zararı iki kez karşılamamalıdır.

Örnek hesap denetimi: Önce eski yüklenicinin yapılmış ve sözleşmeye uygun imalatı ayrı; sonra tamamlanması gereken eksik kısım, ayıp düzeltmeleri, zorunlu yeni iş ve maliklerin tercih ettiği ek işler ayrı hesaplanır. Varsa eski yükleniciye devredilen tapu değerleri, bankadan tahsil edilen teminatlar, yapılmış kira ödemeleri ve alınan sigorta bedeli uygun hukuki nitelikleriyle mahsup edilir. Bu bir otomatik tutar formülü değil, belgeye dayalı tasfiye ilkesi ve çifte tahsili önleme denetimidir.

İflas ve konkordatoda alacağın tahsil edilmesi neden farklıdır?

Mahkemenin arsa sahibi lehine bir alacağı kabul etmesi, aynı tutarın tamamının derhal tahsil edileceği anlamına gelmez. İflas tasfiyesi, sıra cetveli, rehin ve masa alacağı ayrımları; konkordatoda tasdik kararı ve ödeme projesi sonucu etkileyebilir. Bu nedenle haklılık, alacağın hukuki niteliği ve fiili tahsil kabiliyeti ayrı sütunlarda değerlendirilmelidir.

Davalar Hangi Mahkemede Açılır, Arabuluculuk Gerekir mi?

Tapu iptali ve tescil, sözleşmenin sona ermesi, alacak/tazminat, ipoteğin terkini, iflas masasıyla ilgili kayıt veya sıra cetveli uyuşmazlığı ayrı hukuki koruma türleridir. Tek bir “müteahhit iflas etti” başlığı altında hepsinin görevli mahkemesi aynı değildir. HMK m. 12 uyarınca taşınmazın aynına ilişkin davalarda kesin yetki; tarafların sıfatına göre ticari, tüketici veya genel mahkeme görevi; iflas ve konkordato yönünden icra–iflas hukukunun özel görev ve yetki kuralları değerlendirilmelidir.

Ticari veya tüketici parasal taleplerde dava şartı arabuluculuk olasılığı vardır; tapuya ilişkin her dava veya iflas masasına yönelik her başvuru için mekanik biçimde aynı sonuç çıkarılamaz. Özellikle talebin niteliği, birlikte açılan istemler ve iflas sürecindeki özel dava yolu belirlenmeden dava dilekçesi düzenlenmemelidir. Yargılama sırasında iflas açılmışsa taraf teşkilinin ve dava takip yetkisinin değişip değişmediği ayrıca incelenmelidir.

İhtiyati tedbir ve geçici koruma

Taşınmazın üçüncü kişiye devri, ipoteğin kurulması veya şantiyedeki delillerin kaybolması riski varsa HMK m. 389 ve devamındaki ihtiyati tedbir, HMK m. 400 ve devamındaki delil tespiti ve uygun başka koruma yolları değerlendirilir. Her birinin yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve üçüncü kişilerin hakları yönünden koşulları ayrıdır. İhtiyati tedbir talep edilmiş olması tapuya otomatik yasak işlenmesi anlamına gelmez; mahkeme kararı ve sicil uygulaması doğrulanmalıdır. İflas ve konkordatonun takip/tedbir rejimi ile bu taleplerin kesişimi ayrıca kontrol edilir.

Şantiye borçları, sigorta ve teminatların tahsili nasıl koordine edilir?

Yüklenicinin işçiye, alt yükleniciye, tedarikçiye, vergi idaresine veya SGK'ya borcu bulunması, bu borçların otomatik olarak bütün arsa sahiplerinin kişisel borcu olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık işin durması, ruhsat veya iskan işlemleri, şantiyedeki malzeme mülkiyeti, yüklenicinin hakedişi ve yeni yüklenicinin işe başlaması bakımından somut engeller yaratabilir. Eski sözleşme, yapı denetim kayıtları, bordro, sigorta poliçesi, şantiye teslim tutanağı ve borçların gerçek muhatabı karşılaştırılmalıdır.

Banka teminat mektubunda ödeme için gereken bildirimin hangi tarihe kadar ve hangi belgeyle yapılacağı, ipotekte alacaklının sırası ve teminat sınırı, kefalette şekil ve varsa eş rızası, sigortada sigortalı ile lehtarın sıfatı belirlenir. Teminatın kağıt üzerinde bulunması ile fiilen tahsil edilebilmesi farklıdır. Yalnız alacağın varlığına güvenilerek teminatın süre aşımına uğramasına izin verilmemelidir.

Karar sonrası uygulamada kim neyi tamamlayacak?

Hüküm kesinleşmesi, gerekiyorsa icra edilebilirlik, tapu sicil müdürlüğündeki işlem, ipoteğin terkin talebi, iflas idaresinin sıra cetveli ve paylaştırma süreçleri, belediye ruhsatının uyarlanması ve yeni şantiye teslimi ayrı iş kalemleri olarak izlenmelidir. Hangi sonucun hangi idari veya adli karara bağlı olduğu ve karardan sonra hangi tarafın işlem yapacağı dosya bazında belirlenir. Böylece hak kazanımı ile fiili tahsil ve yeniden inşaata başlanması arasındaki uygulama boşluğu kapatılır.

Karar Verme Matrisi: Hangi Durumda Hangi Yol Araştırılır?

Somut durumİlk hukuki incelemeTek başına yeterli olmayan varsayım
İnşaat durdu, iflas kararı yokTemerrüt, TBK 473, delil tespiti“İşe ara verildi = iflas”
Konkordato geçici mühleti varİİK 294, 296, 297; komiser ve sözleşme“Konkordato = otomatik fesih”
Yüklenicinin iflası açıldıİflas masası, kayıt, temsil, İİK 198“Bütün tapular geri gelir”
Tapu yüklenicideHak ediş, sözleşme sonucu, tapu davası“İhtar tapuyu siler”
Tapu üçüncü kişideTMK 1023, 2025 İBK, kazanım anı“Üçüncü kişi kesin kötüniyetli”
Banka ipoteği varİpotek belgesi, kredi, derece ve lehtar“Fesih ipoteği siler”
Şantiye kısmen tamamlandıBilirkişi, ayıp, maliyet, tasfiye“Yüzde tek başına hüküm belirler”
Yeni yüklenici seçilecekEski sözleşmenin durumu ve 6306 süreçleri“Yeni imza eskisini sona erdirir”

Arsa Sahibi İçin 45 Maddelik İşlem ve Delil Kontrol Listesi

  1. Yüklenici şirketin güncel ticaret sicili, temsil ve ortaklık kayıtlarını alın.
  2. Gerçek iflas veya konkordato kararını mahkeme dosyasıyla doğrulayın.
  3. Geçici/kesin mühlet ile iflasın açılması tarihini ayrı kaydedin.
  4. İflas idaresi, iflas dairesi veya konkordato komiserinin sıfatını saptayın.
  5. İlk kat karşılığı inşaat sözleşmesinin tam resmi nüshasını koruyun.
  6. Ek protokolleri, teslim değişikliklerini, vekaletnameleri birlikte inceleyin.
  7. Arsanın ilk ve güncel tapu kayıtlarını karşılaştırın.
  8. Tarihli takyidat, haciz ve ipotek dökümlerini alın.
  9. Üçüncü kişilere devirlerin yevmiye ve kazanım tarihlerini çıkarın.
  10. Şerhlerin kapsamını ve sona erme durumunu kontrol edin.
  11. Yapı ruhsatı, revize proje ve belediye yazılarını alın.
  12. Yapı denetim kuruluşunun tutanaklarını ve hakedişleri saklayın.
  13. Yer teslim, işe başlama ve şantiye teslim tarihlerinin kaydını tutun.
  14. Kesin teslim, ek süre ve kira ödeme takvimini çıkarın.
  15. Şantiyenin güncel güvenlik ve tehlike durumunu tespit edin.
  16. Gerekirse HMK m. 400 kapsamında teknik delil tespiti planlayın.
  17. İnşaatın kaba, ince ve altyapı seviyelerini ayrı ölçün.
  18. Ayıplı ve ruhsata aykırı işleri ayırın.
  19. Mevcut işin bedeliyle kalan tamamlama maliyetini ayrı hesaplayın.
  20. Banka teminat mektuplarının orijinallerini ve sürelerini denetleyin.
  21. Banka ipoteklerinin alacak ve derece bilgilerini doğrulayın.
  22. Kefalet ve garanti koşullarının geçerliliğini inceleyin.
  23. Bloke hesap, sigorta ve nakit güvenceleri tek listede gösterin.
  24. Noter ihtarlarını, gönderim ve tebliğ kayıtlarını koruyun.
  25. Konkordato komiserine yapılan bildirimleri kayıt altına alın.
  26. İflas masasına bildirilen her alacağı ve dayanağını ayrı sınıflandırın.
  27. Tapu veya ipotek talebinin iflas masasında nasıl ele alındığını denetleyin.
  28. Sıra cetveli ve ilan tarihlerini takvime bağlayın.
  29. Gerekli davada taşınmaz bazında talep ve tarafları belirleyin.
  30. Yeni satış ve ipotek tehlikesinde geçici koruma şartlarını inceleyin.
  31. Üçüncü kişinin iyiniyetine ilişkin kanıtları hukuka uygun toplayın.
  32. Yeni yükleniciyle anlaşmadan önce mevcut sözleşme ilişkisini netleştirin.
  33. 6306 kapsamında yeni malik kararı ve bildirim sürecini doğrulayın.
  34. Kira, gecikme, teminat ve tazminat ödemelerini mükerrerlikten arındırın.
  35. Karar sonrası tapu, şantiye, ruhsat ve tahsil uygulaması için sorumluluk takvimi kurun.
  36. İflas ilanının son tarihini ve adi/basit tasfiye ayrımını yazılı olarak teyit edin.
  37. İİK m. 219 alacak kaydı çağrısını ve bir aylık süreyi takvime işleyin.
  38. Sıra cetveli ilanı ile özel tebliğ olanağını ayrı ayrı kontrol edin.
  39. İİK m. 235 kapsamındaki kural olarak 15 günlük itiraz süresini dosya bazında hesaplayın.
  40. Geç alacak bildirimi halinde İİK m. 236 ve paylaştırma sonuçlarını inceleyin.
  41. Tapu, istihkak, parasal alacak ve ipotek taleplerini ayrı hukuki talep fişlerine kaydedin.
  42. İflas idaresinin sözleşmeye devam veya etmeme iradesini ve temsil yetkisini belgeleyin.
  43. Konkordato m. 296 koruması ile konkordatodan bağımsız temerrüt sebeplerini ayırın.
  44. Yeni yüklenici için eski imalatın kusur ve tamamlatma sorumluluğu tutanağını hazırlayın.
  45. Teminat mektubu, ipotek ve sigorta için süreli tahsil/terkin bildirimlerini sorumlulara atayın.

Sonuç

Müteahhit iflas ettiğinde maliklerin hakları kendiliğinden kaybolmaz; fakat tapular ve ödenmemiş tazminatlar da kendiliğinden geri dönmez. Öncelik, resmi iflas/konkordato statüsünü doğrulamak, tapu ve ipotek zincirini çözmek, inşaat seviyesini teknik olarak kaydetmek ve doğru talebi doğru muhataba yöneltmektir. 2025 içtihadı birleştirme kararı nedeniyle üçüncü kişilerin iyi niyetinin bağımsız biçimde incelenmesi gerekir. İflas masasına alacak kaydı ile tapu iptal talebi birbirine karıştırılmamalı; yeni yüklenici sözleşmesinden önce eski ilişkinin ve tasfiyenin hukuki sınırları ortaya konulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Müteahhit iflas ederse arsa sahibi tapusunu kesin geri alır mı?

Hayır. Tapu kimin üzerindeyse, hangi hakka dayanılarak devredildiyse, sözleşme hangi hukuki sonuçla sona erdiyse ve üçüncü kişilerin hakları varsa bunlar ayrı incelenir.

Müteahhit konkordato ilan ederse sözleşme otomatik iptal olur mu?

Hayır. Konkordato başvurusu ve mühletin etkileri İİK m. 294, 296 ve 297 hükümlerine göre değerlendirilir. Gerçek sözleşme ihlalleri ve sona erme koşulları ayrıca araştırılır.

Müteahhit iflas etmeden şantiyeyi terk ederse ne yapılabilir?

Temerrüt, TBK m. 473/1, delil tespiti, teminatlar ve sona erme yolları gündeme gelebilir. İflas kararı olmaması hukuki başvuruları bütünüyle engellemez.

İnşaat yarım kaldıysa başka müteahhitle hemen anlaşılabilir mi?

Her durumda güvenli değildir. Eski sözleşmenin hukuki durumu, tapular, mevcut imalat ve 6306 karar süreçleri incelenmeden yeni taahhüt çakışan haklara yol açabilir.

Yükleniciye verilen arsa payları üçüncü kişiye satılmışsa ne olur?

16.05.2025 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı kapsamında üçüncü kişinin tapuya güven ve iyiniyet savunması dinlenir. Kötüniyet somut delillerle ileri sürülebilir.

Banka ipoteği sözleşme feshedildiğinde silinir mi?

Otomatik olarak silinmez. İpotek belgesi, sicil, kazanım tarihi, hak sahibi ve üçüncü kişinin iyiniyeti incelenir.

İflas masasına alacak bildirimi tapu davasının yerine geçer mi?

Her zaman geçmez. Yargıtay 6. HD'nin 27.03.2024 tarihli kararında parasal alacak kaydı ile tapu iptal ve tescil talebinin kapsamlarının ayrı araştırılması gerektiği vurgulanmıştır.

Yüklenicinin iflası kira yardımı alacağını ortadan kaldırır mı?

Talebin varlığı ile tahsil olasılığı farklıdır. Kira ve gecikme ödemelerinin hukuki dayanağı, dönemi, iflas masası ve varsa teminatlar birlikte değerlendirilir.

İnşaatın yüzde 90'ı bitmişse dönme mümkün değil midir?

Yasal olarak her olaya uygulanan tek yüzde eşiği bulunmaz. İfaya uygunluk, kullanılabilirlik, tamamlanma ve somut olayın özellikleri incelenir.

Yüklenici iflas etmişse hangi mahkemede dava açılır?

Talebin tapuya, sözleşmeye, iflas masasına veya sıra cetveline ilişkin olmasına göre görev ve yetki değişebilir. Tek bir genel mahkeme cevabı yoktur.

Müteahhitten daire satın alan kişi de bu davalardan etkilenir mi?

Evet, özellikle tapu kazandırıcı işlemleri, sicil güveni ve yüklenicinin iflası etkili olabilir. Alıcının tüketici veya üçüncü kişi sıfatı, sözleşmesi, tescil ve kazanım tarihi ayrıca incelenmelidir.

Malikler imza atmayan paydaşların paylarını doğrudan satabilir mi?

Hayır. 6306 sayılı Kanun kapsamında salt çoğunluk, toplantı, teklif, değerleme ve satış usulleri kanuni şartlara bağlıdır. Karar tek başına doğrudan cebri satış değildir.

İflas masasına alacak kaydı için kaç gün vardır?

Adi tasfiyede İİK m. 219 uyarınca son ilandan itibaren kural olarak bir aylık bildirim çağrısı yapılır. Geç bildirim İİK m. 236'da ayrıca düzenlenmiştir; ilan, tasfiye şekli ve hak kaybı riskleri somut dosyada incelenmelidir.

Sıra cetveline itiraz kaç gün içinde yapılır?

İİK m. 235'e göre kural olarak ilan tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açılması gerekir; İİK m. 223'ün özel tebliğ hükmü saklıdır. Şikayet ve kayıt–kabul taleplerinin usulü aynı değildir.

Konkordato alan müteahhit işi aylarca durdurursa sözleşme feshedilebilir mi?

Sırf konkordato başvurusu her durumda fesih sebebi olmaz. Ancak konkordatodan bağımsız ve ispatlanabilir sözleşme ihlallerinin sona erdirme sonucu, İİK m. 296, sözleşme ve uygulanacak genel hükümler bakımından ayrıca değerlendirilir.

İflas masası kira alacağımı kaydederse tapumu da geri verir mi?

Hayır. Para alacağının kabulü ve tapu iptal–tescil talebi farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir. Yargıtay 6. HD'nin 27.03.2024 tarihli kararı bu ayrımın araştırılmasını zorunlu gören bozma örneğidir.

Müteahhit iflas ettiğinde inşaatı yeni yükleniciye tamamlatmak için ilk şart nedir?

Eski sözleşmenin ve tapu haklarının hukuki durumu netleştirilmelidir. Ardından teknik delil tespiti, kalan iş bütçesi, teminat, malik kararı ve yeni sözleşmenin geçerliliği birlikte incelenir.

Kaynakça

Mevzuat

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m. 97, 112–113, 117, 123–125, 146–147, 470–484.
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m. 184, 191, 194, 198, 206, 219, 223, 234–236, 285–308 ve 296.
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m. 2–3, 705, 1009, 1023–1024.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m. 12, 389–405.
  • 6306 sayılı Kanun, özellikle m. 6 ve Uygulama Yönetmeliği m. 15/A (olay tarihinde uygulanabilir sürüm).

İçtihatlar

  • Yargıtay 23. HD, 24.10.2018, E.2016/2735, K.2018/4918. İflas masasının sözleşmeye devam etmeme kararı ve imalat bedelinin tasfiyesi. Karar metni (De Jure)
  • Yargıtay 6. HD, 25.01.2023, E.2022/3194, K.2023/257. Yükleniciden bağımsız bölüm alan üçüncü kişinin iflas sonrası para/ayni talep konumu. Karar metni (De Jure)
  • Yargıtay 6. HD, 18.09.2023, E.2022/2362, K.2023/2804. Konkordato ve sona erdirme iddialarının konu edildiği uyuşmazlık; taraf savlarının hükümle karıştırılmaması gerekir. Karar metni (De Jure)
  • Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 16.05.2025, E.2024/1, K.2025/2. Resmî Gazete, 18.07.2025.
  • Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 27.03.2024, E.2024/689, K.2024/755. İflas masasına kayıt edilen para alacağı ile tapu talebinin ayrı incelenmesi. Karar metni (De Jure)
  • Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 07.03.2018, E.2015/9483, K.2018/2080. İflas idaresinin davaya dahil edilmesi ve iflas hükümlerinin değerlendirilmesi. Karar metni (De Jure)
  • Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 25.01.1984, E.1983/3, K.1984/1. Geriye/ileriye etkili sona erme tartışması.

İlgili Güneş & Güneş yayınları

YAZAR

Av. Umut Güneş

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Görüş veya düzeltme bildirin

Kaynak, tarih, içerik veya bağlantılarla ilgili görüş ve düzeltme önerilerinizi iletebilirsiniz.

Makalenin başlığını ve ilgili bölümü belirtmeniz yeterlidir. Kişisel dosya bilgisi veya belge göndermeyiniz.

İlgili hizmet alanları