E-Ticaret, Dijital Platformlar ve İnternet Hukuku

İş Modelinin Hukukî Tasarımı

Pazaryeri, doğrudan satış, ilan, rezervasyon, abonelik, üyelik, komisyon, reklam, dropshipping, sosyal ticaret veya hibrit modelin sözleşme ve gelir akışı incelenir. Kuruluş öncesinde taraflar, ödeme, teslim, iade, veri, içerik ve sorumluluk noktaları haritalanır.

Faaliyetteki Hukukî Rollerin Belirlenmesi

Şirketin ETHS, ETAHS, satıcı, sağlayıcı, aracı hizmet sağlayıcı, içerik sağlayıcı veya yer sağlayıcı sıfatları işlem bazında belirlenir. Aynı yapıda birden fazla sıfat varsa yükümlülükler ayrı kolonlarda gösterilir.

Mevzuat Envanteri ve Uyum Açığı İncelemesi

6563, 6502, 5651, 6698, 6098, 6102 ve iş modeline özgü özel düzenlemeler esas alınarak yükümlülük envanteri hazırlanır. Arayüz, sözleşme, şirket içi süreç ve üçüncü taraf entegrasyonları bu envantere göre incelenir.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler

Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcı Yükümlülükleri

Kendi elektronik ticaret ortamında satış yapan işletmenin tanıtıcı bilgileri, sipariş akışı, teyit, kayıt, ETBİS ve tüketici süreçleri düzenlenir. Pazaryeri üzerinden satış ile işletmenin kendi ortamındaki satış birbirinden ayrılır.

Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı Yükümlülükleri

Pazaryerinin satıcı bilgisi, dâhilî iletişim sistemi, aracılık sözleşmesi, haksız ticari uygulama, veri kullanımı, fikrî hak bildirimi, reklam ve lisans yükümlülükleri incelenir. Yükümlülükler net işlem hacmi, işlem sayısı ve kanundaki diğer ölçütlere göre sınıflandırılır.

Parasal Eşik, Lisans ve Bağımsız İnceleme Süreçleri

6563 sayılı Kanundaki yıllık değişebilen parasal eşikler ile elektronik ticaret lisansı ve bağımsız inceleme gereklilikleri güncel dönem verilerine göre değerlendirilir. İşlem hacmi, iptal/iade hariç hesaplama, bağlı ekonomik bütünlük ve konsolide veri ayrıca kontrol edilir.

ETBİS Kayıt ve Bildirim Süreçleri

ETBİS kaydına tabi olup olmadığı belirlenen işletmenin alan adı, mobil uygulama, depo/üretim yeri, sınır ötesi faaliyet ve değişiklik bildirimleri düzenlenir. Yurt içi pazaryerinde satış yapan kişi ile kendi ortamında satış yapan işletmenin durumu aynı kabul edilmez. ETBİS kaydı bir güvenlik sertifikası veya bütün faaliyetlerin hukukî uygunluk onayı değildir. ETBİS karekod uygulamasına son verildiğinden eski karekod yükümlülüğü anlatımları güncel kayıt süreciyle karıştırılmamalıdır.

Elektronik Ticarette Güven Damgası Süreci

Güven damgasının zorunlu kayıt olmadığı açıklanarak başvuru öncesi güvenlik, erişilebilirlik ve hizmet standardı değerlendirilir. ETBİS kaydı veya güven damgası, bütün mevzuata uygunluk ve işlem güvenliği yönünden tek başına yeterli beyan gibi kullanılmaz.

İnternet Sitesi ve Mobil Uygulama Zorunlu Bilgileri

Ticaret unvanı, işletme/marka bilgisi, MERSİS veya vergi bilgisi, merkez adresi, KEP, doğrulanmış iletişim, satıcı sıfatı ve ilgili meslek kuralları uygun yerde gösterilir. Footer, satıcı profili, sipariş sayfası ve ön bilgilendirme alanlarının görevleri ayrılır.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler · ETBİS açıklamaları

Kullanım Koşulları ve Platform Üyelik Sözleşmeleri

Kullanıcı kabulü, hesap güvenliği, izin verilen kullanım, içerik lisansı, fikrî hak, ücret, fesih, askı, sorumluluk, bildirim ve uyuşmazlık hükümleri iş modeline göre yazılır. Tüketici hakkını kaldıran veya platforma sınırsız tek taraflı yetki veren hükümler kullanılmaz.

Platform–Satıcı Aracılık Sözleşmeleri

Hizmet kapsamı, komisyon, ödeme, sıralama, reklam, lojistik, veri erişimi, fikrî hak, içerik tedbiri, hesap kısıtı, fesih ve bildirim usulü açıkça düzenlenir. Sözleşme değişiklikleri ile fiilî panel uygulaması arasında uyum sağlanır.

Satıcı Kabulü, Kimlik ve Ticari Bilgi Doğrulaması

Satıcı başvurusu, MERSİS/vergi/esnaf bilgisi, KEP, merkez adresi, yetkili kişi, banka hesabı ve gerektiğinde sektör izni için ölçülü bir doğrulama akışı kurulur. Kayıt amacı bulunmayan kimlik bilgileri ve belgeler toplanmaz.

Pazaryerlerinde Haksız Ticari Uygulamaların Önlenmesi

Satıcının ticari faaliyetini önemli ölçüde bozan, makul karar alma yeteneğini azaltan veya belirli bir karara zorlayan uygulamalar değerlendirilir. Ödeme gecikmesi, tek taraflı bedel, geçmişe etkili değişiklik, açıklamasız sıralama ve ölçüsüz hesap kısıtı sözleşme ile fiilî süreç birlikte incelenerek ele alınır.

Dâhilî İletişim, Başvuru ve Şikâyet Sistemleri

Platform ile satıcı arasındaki kolay ve ücretsiz iletişim sistemi; bildirim, takip numarası, yetkili birim, süre, cevap ve itiraz kaydıyla tasarlanır. Tüketici talepleri ile satıcı işletme itirazları aynı kuyruğa ve aynı cevap şablonuna bağlanmaz.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler

Platform Verisinin Kullanımı, Erişimi ve Taşınması

Satış, fiyat, performans, reklam, müşteri, arama ve sıralama verilerinin kim tarafından hangi amaçla kullanılacağı belirlenir. Platformun satıcıyla rekabet ederken veriyi kullanması, satıcının kendi verisine erişimi ve sözleşme sona erdiğinde veri teslimi 6563, rekabet, sözleşme ve KVKK yönünden incelenir.

Sıralama, Tavsiye ve Öne Çıkarma Şeffaflığı

Arama sonucu, tavsiye sistemi, komisyon, satış performansı, teslimat, reklam ve sponsorluk etkileri değerlendirilir. Kullanıcıya ve satıcıya açıklanması gereken ana parametreler ile ticari sır niteliğindeki teknik ayrıntılar dengeli biçimde belirlenir.

Platform Reklamı, Promosyonu ve Ticari Alanlar

Sponsorlu sonuç, vitrin, kupon, ücretsiz kargo, sadakat programı, çapraz satış ve platform içi reklam alanları hukukî niteliklerine göre düzenlenir. Reklamın organik sonuçtan ayrılması, ücretin sözleşmede açıklanması ve tüketicinin yanıltılmaması için arayüz ile kayıt standardı oluşturulur.

Hesap Askısı, İlan Kaldırma ve Platformdan Çıkarma

Satıcı ya da kullanıcının hesabının askıya alınması, ürünün listeden çıkarılması, görünürlüğün düşürülmesi ve sözleşmenin feshi işlemleri kanun, sözleşme, gerekçe ve ölçülülük yönünden incelenir. Platform adına karar prosedürü; satıcı adına itiraz, kayıt talebi ve dava stratejisi hazırlanır.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler

Fikrî ve Sınaî Hak İhlali Bildirimleri

Marka, tasarım, patent, telif, fotoğraf, katalog ve ürün içeriği ihlali iddiaları için bildirim ve itiraz akışı kurulur. Hak sahipliği belgesi, ihlalli bağlantı, beyan, tedbir, satıcının cevabı ve tekrar eden ihlal kaydı ölçülü biçimde incelenir.

Hukuka Aykırı Ürün, İlan ve İçerik Yönetimi

Yasaklı veya izne tabi ürün, yanıltıcı ilan, sahte ürün, sağlık iddiası, yasa dışı hizmet ve üçüncü kişi hakkını ihlal eden içerik için karar matrisi hazırlanır. Bildirim, geçici tedbir, inceleme, gerekçe, itiraz ve gerekli kurum başvurusu ayrı aşamalardır.

Çevrim İçi Ürün Güvenliği, İzlenebilirlik ve Geri Çağırma

Uzaktan satışa sunulan ürünlerde üretici, ithalatçı ve ilgili iktisadi işletmecinin rolü; ürünün tanımlanması, gerekli uygunluk bilgileri ve güvenlik uyarıları incelenir. Ürün güvenliği bildirimlerinin alınması, riskli ürünün listeden çıkarılması, yetkili kuruluşla iş birliği ve gerektiğinde geri çağırma iletişimi için süreç hazırlanır. Satıcı ile pazaryerinin görevleri aynı kabul edilmez; ürün türüne özgü teknik düzenlemeler ayrıca kontrol edilir.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler · Çevrim içi ürün güvenliği

5651 Kapsamında İnternet Aktörlerinin Yükümlülükleri

İçerik, yer, erişim veya sosyal ağ sağlayıcı sıfatı ile ilgili bilgi verme, bildirim, kayıt ve karar uygulama yükümlülükleri güncel hükümlere göre incelenir. Platformun her içerikten otomatik sorumlu olduğu veya hiçbir sorumluluğu bulunmadığı yönünde genel kabul kullanılmaz.

İçerik Çıkarma, Erişim Tedbiri ve Cevap Stratejisi

Kişilik hakkı, özel hayat, marka/telif, haksız rekabet, suç şüphesi veya tüketici güvenliği gerekçeli bildirimlerde doğru hukuk yolu belirlenir. Kanun değişiklikleri, Anayasa Mahkemesi kararları, ifade özgürlüğü ve ölçülülük gözetilerek talep veya itiraz hazırlanır.

Kullanıcı Yorumu, Puanlama ve Şikâyet Platformları

Yorumun gerçek işlemle bağlantısı, yayın kriteri, olumlu/olumsuz yorumların eşit işlenmesi, sahte değerlendirme, satıcının cevap hakkı ve kişisel veri riski düzenlenir. 1 Ağustos 2026’dan itibaren yürürlükteki doğrulama ve şikâyet yayın kuralları arayüz süreçlerine aktarılır.

Dijital Kayıtların Korunması ve Delil Tespiti

İçerik kaldırılmadan, hesap kapatılmadan veya sözleşme sürümü değişmeden önce ilgili URL, tarih, sipariş numarası, bildirim ve işlem kaydının korunması değerlendirilir. Ekran görüntüsü tek başına her olayda yeterli sayılmaz; kayıt bütünlüğü, elde ediliş biçimi, kişisel veriler ve somut olayın gerektirdiği noter veya mahkeme yoluyla delil tespiti birlikte ele alınır.

Dayanak: Reklam düzenlemeleri · 5651 görev değişiklikleri · Sosyal ağ ve oyun platformları

Mesafeli Sözleşmeler ve Ön Bilgilendirme

Satış türüne özgü ön bilgilendirme formu, mesafeli sözleşme, cayma bildirimi ve örnek form hazırlanır. Mal, hizmet, dijital içerik, abonelik, rezervasyon ve kişiye özel üretim için tek metin kullanılmaz.

Sipariş, Toplam Bedel ve Ödeme Yükümlülüğü Arayüzü

Ödeme öncesinde ürün/hizmet, vergi, teslimat, ek masraf, süre ve sözleşme koşullarının açıkça gösterilmesi sağlanır. Kendiliğinden seçili ek hizmet, belirsiz buton, son aşamada ortaya çıkan ücret ve sipariş teyidi eksikliği arayüz üzerinden düzeltilir.

Cayma, İade ve Bedel İadesi Süreçleri

Tüketicinin cayma bildirimi, malı geri göndermesi ve bedelin iadesi ayrı aşamalardır. Kural olarak on dört günlük cayma hakkı ile malın geri gönderilmesi ve bedel iadesine ilişkin sürelerin başlangıçları, istisnalar ve bilgilendirme yükümlülüğü birlikte incelenir. Ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıyla yapılan iadede tüketiciye iade masrafı yüklenemez; taşıyıcı belirtilmemişse de iade masrafı tüketiciden istenemez. Platformun tahsilat rolü, iade sorumluluğu ve ispat kayıtları ayrıca değerlendirilir. Ayıplı mal veya hizmetten doğan haklar, gerekçesiz cayma hakkından ayrı ele alınır.

Teslim, Stok, İmkânsızlık ve Lojistik Uyuşmazlıkları

Satıcı veya sağlayıcı, sipariş kendisine ulaştıktan sonra taahhüt ettiği sürede edimini yerine getirmelidir. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçlarına göre hazırlanan mallara ilişkin istisna dışında, mal satışında bu süre otuz günü aşamaz. Malın yalnız kargoya verilmesi tüketiciye teslim sayılmaz. Stokta bulunmama, tek başına ifa imkânsızlığı kabul edilmez. Teslimat, kayıp ve hasar, imkânsızlık bildirimi, sözleşmenin feshi ve bedel iadesi; satıcı, platform ve taşıyıcının farklı rolleri gözetilerek incelenir.

Dayanak: Mesafeli sözleşmeler · Tüketici mevzuatı

Dijital İçerik, Dijital Hizmet ve Abonelik Modelleri

Uygulama, çevrim içi eğitim, oyun, üyelik, yayın, indirilebilir içerik ve otomatik yenileme modellerinde hizmetin kapsamı, teslim anı, kullanım lisansı, fesih, iade ve ayıp hükümleri düzenlenir. Cayma istisnası varsayılmaz; tüketicinin ön bilgisi ve gerekli onayı somut akışta gösterilir.

Tüketici Başvuruları, Hakem Heyeti ve Tüketici Davaları

Ayıplı mal/hizmet, teslim edilmeme, cayma, bedel iadesi, haksız şart ve platform sorumluluğu uyuşmazlıklarında başvuru ve savunma hazırlanır. Her yıl değişen parasal sınır ile görev, yetki, arabuluculuk ve süre koşulları başvuru tarihinde doğrulanır.

Tacirler Arası Dijital Satış ve Platform Uyuşmazlıkları

Tüketici işlemi olmayan B2B satışlarda sipariş, kabul, ayıp bildirimi, fatura, teslim, ödeme, sorumluluk sınırı ve yetki/tahkim hükümleri ele alınır. Tüketiciye özgü hükümler tacirler arası işleme otomatik uygulanmaz; genel işlem koşulları ve haksız rekabet denetimi saklıdır.

Haksız Şartlar ve Aldatıcı Arayüz Tasarımları

Kullanıcıyı istenmeyen seçim, üyelik, ek ödeme veya veri iznine yönelten aldatıcı arayüzler incelenir. Kabul ve ret seçenekleri, abonelik iptali, hesap kapatma, gizli maliyet ve baskı oluşturan geri sayım tasarımları hukuk, erişilebilirlik ve kullanıcı deneyimi birlikte gözetilerek düzenlenir.

Dayanak: Mesafeli sözleşmeler · Tüketici mevzuatı · Abonelikler

Fiyat, İndirim, Kupon ve Kampanya Hukuku

İndirimden önceki fiyat, son on gündeki en düşük fiyat, koşullu satış, kupon, sadakat avantajı, kişiselleştirilmiş teklif ve stok/süre beyanı 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren hükümler dâhil güncel reklam kurallarına göre incelenir. Kampanya kuralı ile kasa veya ödeme ekranındaki sonuç aynı olmalıdır.

Ticari Reklam ve Reklam Kurulu Süreçleri

Reklamın doğruluğu, ispatı, örtülü reklam, sağlık/çevre beyanı, fiyat, tüketici değerlendirmesi ve haksız ticari uygulama yönünden ön kontrol yapılır. Reklam Kurulu incelemesi, savunma, belge sunumu, durdurma ve idarî yaptırım süreçleri takip edilir.

Sosyal Medya Etkileyicileri ve Marka İş Birlikleri

Para, indirimli ürün/hizmet veya etkinlik katılımı gibi bir menfaat varsa paylaşımın reklam niteliği açık biçimde belirtilir. Marka–ajans–içerik üreticisi sözleşmesinde senaryo, zorunlu açıklama, fikrî hak, ölçüm, kriz ve mevzuata aykırı içerik sorumluluğu düzenlenir.

Yapay Zekâ ile Üretilen Reklam ve Dijital Karakterler

İnsandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterlerinin kullanımı ve gerçek kişinin dijital kopyasıyla deneyim/tavsiye izlenimi veren içerikler 2026 reklam hükümlerine göre incelenir. Üretim aracı, izin, kaynak, açıklama ve onay kayıtları kampanya dosyasında tutulur.

Hedefli Reklam, Profilleme ve Çocukların Korunması

Hedefleme kriterlerinin kullanıcıya açıklanması, tercihlerin değiştirilebilmesi, kişisel veri işleme şartı ve reklam platformuyla veri paylaşımı birlikte değerlendirilir. Çocuklara kişisel veriye dayalı profilleme yoluyla hedefli reklam yapılmasına ilişkin yasak ürün, kitle ve arayüz düzeyinde uygulanır.

Dayanak: Reklam düzenlemeleri · İndirimli satışlar

Ticari Elektronik İleti ve İYS Uyumu

Onay, tacir/esnaf istisnası, hizmet bildirimi, ret hakkı, İleti Yönetim Sistemi kaydı, aracı hizmet sağlayıcı rolü ve ispat kayıtları düzenlenir. SMS, e-posta, arama ve uygulama bildirimi için içerik ve alıcı grubu ayrı incelenir.

Çerez, KVKK ve Yurt Dışına Veri Aktarımı Bağlantısı

Müşteri hesabı, sipariş, tavsiye, reklam, analitik, çerez, sahtekârlık önleme ve destek süreçlerinin kişisel veri envanteriyle uyumu sağlanır. Ayrıntılı veri koruma çalışması bağlantılı KVKK hizmeti kapsamında yürütülür; ticari ileti onayı, çerez tercihi ve sözleşme kabulü tek irade beyanında birleştirilmez.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler · KVKK aktarım · KVKK çerez rehberi

Ödeme Entegrasyonu, Ters İbraz ve Finansal Akış

Platformun bedeli hangi sıfatla aldığı, saklayıp saklamadığı, satıcıya ne zaman aktardığı, iade ve ters ibraz riskinin kimde olduğu sözleşmede ve panelde gösterilir. Ödeme hizmeti sunma ile lisanslı sağlayıcı entegrasyonu ayrılır; lisans gerektiren faaliyet ilgili finans mevzuatı kapsamında ayrıca ele alınır.

Sınır Ötesi E-Ticaret, E-İhracat ve AB Platform Kuralları

Hedef ülke, tüketiciye yönelme, uygulanacak hukuk, yetki, vergi/gümrük, ürün, iade, veri aktarımı ve yerel temsil gereklilikleri ülke bazında incelenir. AB kullanıcılarına aracılık eden hizmetlerde koşulları varsa Dijital Hizmetler Yasası (DSA), platform şeffaflığı, satıcı izlenebilirliği ve içerik itiraz yolları ilgili ülkedeki hukukçularla koordine edilir.

Dayanak: KVKK aktarım · AB dijital hizmetler

Bakanlık İncelemeleri, İdarî Yaptırımlar ve Uyum Savunması

Ticaret Bakanlığı, Reklam Kurulu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Siber Güvenlik Başkanlığı, Kişisel Verileri Koruma Kurumu ve iş modeline göre diğer yetkili kurumların bilgi talepleri ve incelemeleri değerlendirilir. Güncel görev paylaşımı, süre, yetki, kapsam, kayıtların anlamı, düzeltici işlem ve idarî yaptırıma karşı başvuru yolu dosya özelinde belirlenir.

Dava, Arabuluculuk, Tahkim ve İhtiyatî Koruma

Platform–satıcı, satıcı–tüketici, marka–içerik üreticisi, yazılım/entegrasyon ve internet içeriği uyuşmazlıklarında arabuluculuk, dava, tahkim ve koşulları varsa ihtiyatî tedbir/haciz yolları yürütülür. Sipariş, panel, log, sözleşme sürümü, bildirim, ödeme, teslim ve iletişim kayıtlarının hukuka uygun biçimde dosyaya alınması sağlanır.

Dayanak: 6563 ve ikincil düzenlemeler · Mesafeli sözleşmeler · 5651 görev değişiklikleri