Türkiye’de Yat Hukuku: Bayrak, Vergiler ve İthalat İşlemleri

İlk yayın: 29 Aralık 2024. İçerik ve mevzuat kontrolü: 13 Ekim 2026.

Türkiye’de bir yatın hukuki durumunu belirleyen unsurlar; mülkiyet, bayrak, kayıt sistemi, özel veya ticari kullanım ve gümrük rejimidir. Bunlardan yalnız birine bakılarak vergi veya kullanım hakkı belirlenemez. Yabancı bayrak taşımak vergisiz ithalat sağlamadığı gibi Türk bayrağına geçmek de tek başına bütün vergileri doğurmaz. İşlemin niteliği ve ilgili istisnanın koşulları ayrı incelenmelidir.

13 Ekim 2026 itibarıyla genel KDV oranı %20’dir. 10363 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki deniz araçlarında ÖTV oranı %8 olarak belirlenmiştir. Buna karşılık ikinci el her satışın KDV’ye ve her teknenin aynı ÖTV satırına tabi olduğu söylenemez. Bu rehber, satın alma veya bayrak değişikliği öncesinde hangi hukuki soruların cevaplanması gerektiğini açıklamaktadır.

Bayrak ve mülkiyet farklı hukuki ilişkileri gösterir

Bayrak, geminin hangi devletin tabiiyetinde olduğunu; mülkiyet ise geminin kime ait bulunduğunu gösterir. Türk bayraklı yat Türk Devletinin malı haline gelmez. Türk Ticaret Kanunu’nun 940. maddesi Türk bayrağı çekme hakkını, gerçek kişi ve şirketler bakımından farklı koşullarla düzenler. Şirketlerde kuruluş yeri kadar ortaklık ve yönetim yapısı da önem taşıyabilir. Ortak değişikliği yapılırken bayrak koşullarının devam edip etmediği yeniden değerlendirilmelidir.

Her yat zorunlu olarak ticaret gemisi değildir. TTK m.931 ve 935’in uygulama alanı hükümleri nedeniyle, ticari amaçla kullanılmayan bir yatın da gemi mülkiyeti ve cebrî icra bakımından deniz hukukuna tabi tutulması mümkündür. “Özel yat” ifadesi, deniz hukukundan bütünüyle muafiyet anlamına gelmez.

Türk gemi sicili, Türk Uluslararası Gemi Sicili ve bağlama kütüğü aynı kayıt sistemi değildir. Uygun kayıt; teknenin niteliği, boyutu, tonajı, kullanım biçimi ve malikin durumuna göre seçilir. Bağlama kütüğüne kayıt, kendiliğinden gemi siciline tescilin bütün ayni hak sonuçlarını doğurmaz. Yabancılara ait özel kullanımlı araçlar bakımından Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği’ndeki özel hükümler de ayrıca değerlendirilir.

Türk bayrağında sicil seçimi: Millî Gemi Sicili, TUGS ve bağlama kütüğü

Türk Ticaret Kanunu’nun 940. maddesine göre yalnız Türk vatandaşının malik olduğu gemi Türk gemisidir. Paylı mülkiyette payların çoğunluğunun, elbirliği mülkiyetinde maliklerin çoğunluğunun Türk vatandaşlarına ait olması aranır. Şirketlerde Türkiye’de kurulmuş olmak tek başına genel bayrak şartlarını sağlamaz; yönetmeye yetkili kişilerin çoğunluğu, oy çoğunluğu ve bazı şirket türlerinde payların niteliği ile devrine ilişkin şartlar da incelenir. Bu genel hükmün yanında bağlama kütüğü ve Türk Uluslararası Gemi Sicili için özel düzenlemeler bulunur. Bu nedenle “yabancılar Türk bayraklı tekne sahibi olamaz” veya “Türkiye’de şirket kuran herkes her yatı Türk bayrağına geçirebilir” şeklinde genel bir sonuç doğru değildir. Hangi kayıt sisteminin uygulanabileceği belirlenmeden bayrak konusunda kesin taahhütte bulunulmamalıdır. [1]

Millî Gemi Sicili, TUGS ve bağlama kütüğü arasındaki fark nedir

Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği’nde, Millî Gemi Siciline veya TUGS’ye tescil edilmemiş, 18 gros tonilatonun altında ve boyu 2,5 metre ve üzerindeki ticari araçlar ile boyu 2,5 metre ve üzerindeki özel kullanıma mahsus araçlar için kayıt hükümleri bulunur. Kapsamdaki ilk kayıt ve kayıt değişikliği başvurusu, ilgili işlem tarihinden itibaren bir ay içinde yapılır. Zaten sicile kayıtlı bir tekne için mükerrer kayıt oluşturulmadan mevcut durum liman başkanlığıyla değerlendirilmelidir. [2]

Türkiye’de oturma izni bulunan yabancı gerçek kişilere ait özel kullanıma mahsus araçların, talep üzerine bağlama kütüğüne kaydedilebilmesi özel olarak düzenlenmiştir. Bu kayıt Türk bayrağı bakımından sonuç doğurabilir; ancak Kabotaj Kanunu hükümleri saklıdır. Oturma izni, özel tekneyi kendiliğinden ticari yolcu taşıma aracına dönüştürmez. [2]

Devir şekli de kayıt sistemine göre değişir. Gemi siciline kayıtlı geminin devrinde TTK m.1001 uyarınca mülkiyetin devri konusunda anlaşma ve zilyetliğin geçirilmesi gerekir; devir anlaşması yazılı yapılır ve imzalar noter tarafından onaylanır, anlaşma gemi sicil müdürlüğünde de yapılabilir. Bağlama kütüğüne kayıtlı araçlarda ise mülkiyet devrini gerektiren işlemlere ilişkin belgeler başkanlık huzurunda veya noterde düzenlenir; noterde devir yapılacaksa satış tarihiyle aynı tarihli ve takyidatları gösteren bağlama kaydı örneği sunulur. Sıradan bir e-posta yazışması veya yalnız banka havalesi bu şekil şartının yerine geçmez. Sözleşme tarafı ayrıntıları için yat alım satım sözleşmesi makalesine bakılabilir. Malikin ölümü nedeniyle mirasçılara geçiş hâlinde sicil işlemleri yat ve teknenin miras yoluyla intikali yazısında anlatılmıştır. [1, 2]

TUGS kaydı hangi durumlarda değerlendirilir

4490 sayılı Kanun, turizm şirketi envanterindeki ve tonilato belgesinde ticari yat olarak belirtilen araçlar için özel bir çerçeve getirir. Kanunun 4. maddesindeki tekneye ilişkin kapsam ile 5. maddesindeki malike ilişkin şartlar birlikte uygulanır. Türkiye’de mukim Türk veya yabancı gerçek kişiler ve Türk mevzuatına göre kurulmuş şirketler yönünden imkân bulunması, her yabancı yapımı yatın bu sicile kaydedilebileceği anlamına gelmez. [9]

TUGS kapsamındaki işletme ve devir kazançları ile belirli işlemler için vergi avantajları düzenlenmiştir; kayıt ve yıllık tonaj harçları da vardır. Bu avantajlar KDV, ÖTV ve gümrük vergilerinin tamamını ortadan kaldıran genel bir muafiyet olarak sunulamaz. Ayrıca Türk bayrağı taşımakla kabotaj hakkından yararlanmak aynı koşullara bağlı değildir. TUGS’nin personel kuralları da ayrıca dikkate alınır; yabancı kaptan veya personelde gemiadamı yeterliği, bayrak rejimi, çalışma hakkı ve sosyal güvenlik birlikte değerlendirilir. [9]

Geçici bayrak değişikliği ile kesin tescil aynı işlem midir

Hayır. TTK’nın 941. maddesi, şartları varsa en az bir yıllık işletme bırakmaları için geçici yabancı veya Türk bayrağı iznini düzenler. Malik rızası, yabancı hukukun izin vermesi ve personel şartları gibi unsurlar incelenir. Kesin satış ve yabancı sicilden terkin ise ayrı bir süreçtir. [1]

Bayrak değiştirilecekse mevcut ipotekli alacaklının hakları, eski sicilden terkin belgesi, yeni kaydın kabulü, telsiz belgeleri ve sigorta birlikte planlanmalıdır. Eski kayıt kapatıldığı hâlde yeni kaydın veya geçici bayrak belgesinin düzenlenememesi, teknenin kullanımını aksatabilir. Sözleşmedeki ödeme ve teslim aşamaları bu riski dikkate almalıdır. Konunun ayrıntıları için yat finansmanı ve gemi ipoteği yazısına bakılabilir.

Kayıt ve bayrak değişikliği nasıl hazırlanır

Satıcıdan güncel kayıt örneği, mülkiyet zinciri, tekne ve motor kimlikleri, teknik belgeler, mevcut ipotek ve haciz bilgileri istenir. Yabancı sicilden çıkış yapılacaksa terkin belgesinin ne zaman düzenlenebileceği ve önceki bayrağın sona ermesiyle yeni bayrak hakkının başlaması arasındaki dönem planlanır. Sırf satış faturası bulunması, sicildeki ipoteğin kaldırıldığını göstermez.

Başvuru sahibinin kimliği ve şirket temsil yetkisi, satış veya inşa belgesi, gerektiğinde terkin ve takyidat belgeleri, ölçüm ve teknik uygunluk evrakı birlikte değerlendirilir. Yabancı belgeler için tercüme ve belgenin kullanılacağı makama göre apostil veya tasdik gerekliliği araştırılır. Bütün belgelerin her işlemde aynı biçimde istendiği varsayılmamalıdır.

Teknik denetim ile hukuki inceleme birbirinin yerine geçmez. Denize elverişlilik veya uygunluk belgesi mülkiyet temizliği sağlamaz; sicil kaydı da motorun sağlam olduğunu kanıtlamaz. Tescilden sonra ruhsat, sigorta, telsiz ve personel belgeleri ile işletme izinleri kullanım türüne göre tamamlanır. Ad, bağlama limanı, malik veya teknik özellik değişiklikleri kayıt sistemine işlenir.

2026 yılında yat alımında KDV ve ÖTV

KDV bakımından önce işlemin verginin konusuna girip girmediği belirlenir. Ticari faaliyet kapsamında tekne teslimi ile ticari faaliyet dışında bir kişinin kendi ikinci el teknesini satması aynı değildir. İkinci durumda somut koşullara göre işlem KDV’nin konusu dışında kalabilir; bu durum “bütün ikinci el yatlar KDV’den istisnadır” şeklinde ifade edilemez. İthalat ise ayrıca KDV Kanunu’nun ithalat hükümlerine tabidir.

7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla genel KDV oranı 10 Temmuz 2023’ten itibaren %20 olmuştur. Yat işlemlerinde eski %18 oranının güncel genel oran olarak kullanılması hatalıdır. KDV Kanunu m.13/a’daki deniz taşıma araçlarına ilişkin istisna; mükellefin faaliyeti, aracın kullanım amacı, belge düzeni ve idari uygulama koşullarıyla birlikte incelenir. Özel gezinti amacıyla yat alan herkes bu istisnadan yararlanamaz.

ÖTV açısından 6 Eylül 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 10363 sayılı Karar önemlidir. Kararda gösterilen GTİP satırlarında oran %8’dir. Ancak tarifedeki parantez içi istisnalar ve eşyanın teknik sınıflandırması belirleyicidir. Bir satırda geçen 18 gros tonilato sınırını bütün yatlara uygulamak doğru olmaz. Motor gücü veya boy üzerinden bütün tekneler için %8–%160 aralığı veren genel açıklama da güncel tarife incelemesinin yerini tutmaz.

İthalatta KDV matrahı yalnız satın alma bedelinden veya yalnız CIF kıymetinden oluşmaz. KDV Kanunu m.21’deki unsurlar ve ithalat sırasında alınan vergi, resim ve diğer mali yükler değerlendirilir. Gümrük vergisi için tek bir sabit oran vermek mümkün değildir; GTİP, menşe, tercihli belge ve ithalat rejimi birlikte kontrol edilir. Teklif aşamasındaki maliyet tablosunun işlem tarihinde yeniden teyidi gerekir.

ÖTV, ilgili mal ve işlem için kanunda gösterilen vergiyi doğuran olay üzerine bir defaya mahsus uygulanır. Kayıt ve tescile tabi olanlarda ilk iktisap; tabi olmayanlarda ithalat veya imalatçının teslimi gibi ayrımlar önemlidir. Yatın ikinci el olması, daha önceki ÖTV statüsü incelenmeden sonuca bağlanmamalıdır. Bir teknenin “ticari yat” olması ya da tonajının 18 gros tonilatoyu aşması da tek başına bütün ÖTV yükümlülüğünü kaldırmaz; teknenin hangi GTİP kapsamında olduğu, denizcilik belgeleri ve vergiyi doğuran işlem birlikte değerlendirilmelidir. Otomobillere ait motor hacmi veya yüksek oran tabloları yatlara uygulanamaz. [13]

KDV ve ÖTV birlikte nasıl hesaplanır

Aşağıdaki örnek, ÖTV ve KDV’ye tabi bir yurt içi ilk teslim için hesaplama mantığını gösterir. İstisna olmadığı, ÖTV matrahının 5.000.000 TL olduğu ve başka matrah unsuru bulunmadığı varsayılmıştır.

Bu varsayımlarda iki verginin toplam etkisi ilk bedelin %29,6’sıdır. ÖTV’ye ve KDV’ye tabi olağan işlemde ÖTV KDV matrahına dâhil olduğundan %8 ile %20 oranlarını toplayarak %28 sonucuna ulaşmak yanlıştır. Örnek, her yat alımında bu toplamın doğacağı anlamına gelmez. İthalatta gümrük kıymeti, diğer vergiler, navlun ve sigorta gibi unsurlar ayrıca hesaplanır. [4, 13]

Ticari yatlarda vergi istisnası ve şirket gideri hangi şartlara bağlıdır

KDV Kanunu m.13/a her ticari yat için uygulanır mı

Hayır. KDV Kanunu m.13/a ve güncel KDV Genel Uygulama Tebliği; aracın niteliğini, alıcının faaliyetini, kullanım amacını ve belgelendirmeyi birlikte arar. Şirket ana sözleşmesine yat işletmeciliği eklemek veya satın alınan yatı şirket aktifine kaydetmek tek başına yeterli değildir. Özel kullanım için alınan araçlar yönünden istisna uygulanamaz. [4, 12]

31 Ekim 2024’te değiştirilen tebliğ düzeninde; yük taşımaya yönelik olmayan, gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık faaliyetlerinde kullanılan, özel tekne ve özel yat kapsamındaki gövde boyu 24 metreye kadar olan deniz araçları istisna kapsamı dışında açıklanmıştır. Bu araçların 24 metreyi aşanlarında ise kiralama veya işletme faaliyeti için edinim ile özel kullanım için edinim ayrılır. Kapsam dışı araç türlerine ilişkin hükümler de ayrıca kontrol edilmelidir. [12]

İmalat aşamasıyla nihai teslimin sonucu da aynı olmayabilir. Tebliğ, ilgili 24 metreyi aşan araçların imal ve inşasına ilişkin alımlarda ayrı bir açıklama yapar; tamamlanan teknenin özel kullanım amacıyla satılması hâlinde nihai teslimde KDV doğabileceğini belirtir. Proje, istisna belgesi ve mal-hizmet listeleri olmadan yalnız “tersanede üretiliyor” gerekçesiyle vergisiz işlem yapılmamalıdır. İnşa sürecinin sözleşme boyutu için yat inşa sözleşmesi makalesine bakılabilir. [12]

Marina ve liman hizmetleri KDV’den istisna mıdır

KDV Kanunu m.13/b bakımından da bütün deniz araçları için genel istisna yoktur. Gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık araçları ile özel tekne ve yatlara verilen hizmetler yönünden kapsam daraltılmıştır. Yabancı bayrak taşıması, özel bir yata verilen marina hizmetini tek başına KDV’den istisna hâle getirmez. Hizmetin türü, verildiği yer ve aracın niteliği birlikte incelenir. Bağlama bedelinin sözleşmesel yönü için marina bağlama sözleşmesi, marina işletmesinin izin ve çevre yükümlülükleri için marina ve yat limanı izin, ÇED ve işletme makalelerine bakılabilir. [4, 12]

Şirket adına alınan yatın bütün giderleri indirilebilir mi

Şirket mülkiyeti, tüm bakım, yakıt, finansman ve amortisman giderlerinin indirilebileceği anlamına gelmez. Kurumlar Vergisi Kanunu m.11/1-f, işletmenin esas faaliyet konusuyla ilgili olmayan yat, kotra, tekne ve benzeri taşıtlara ilişkin gider ve amortismanları düzenler. KDV indirimi de ilgili koşullar ve indirilemeyecek giderler bakımından ayrıca incelenir. [17, 4]

TUGS istisnaları, turizm belgesi, KDV istisna belgesi ve ÖTV’siz yakıt uygulaması farklı hukuki dayanaklara sahiptir. Bir belge diğerlerinin tamamının yerine geçmez. İşletme modeli kurulurken her avantajın hangi vergiye, hangi faaliyete ve hangi süreye ilişkin olduğu yazılı olarak belirlenmelidir.

Konunun ayrıntıları için yat inşa ve refit sözleşmeleri ile bakım onarım süreçleri bölümüne bakılabilir.

Yıllık MTV yerine hangi yükümlülükler bulunur

Deniz taşıtlarına ilişkin MTV tarifesi 2009 yılında kaldırılmıştır. Bu nedenle “Türkiye’de bütün yatlar her yıl MTV öder” açıklaması doğru değildir; yatlar için motor gücü ve yaşa göre yıllık Motorlu Taşıtlar Vergisi alınmaz. [14] Ancak bağlama kütüğü ruhsatname harcı, kayıt ve belge işlemleri, marina ücretleri, sigorta ve ticari faaliyete bağlı diğer yükümlülükler devam edebilir.

Tuzla Bölge Liman Başkanlığının 2026 duyurusunda bağlama kütüğü ruhsatnameleri için aşağıdaki yıllık tutarlar yayımlanmıştır. Harçlar Kanunu’ndaki uzunluk hesabı ve istisnalar ayrıca uygulanır; duyuruda bir metreden küçük küsuratın dikkate alınmayacağı belirtilmektedir.

Ruhsatname bir yıldan beş yıla kadar düzenlenebilir. Çok yıllı işlemde ilgili tarihteki yıllık tutar ve yıl sayısı esas alınır. Süre bitiminden en az 15 gün önce yenileme başvurusu yapılması öngörülmüştür. Örneğin 6 metrelik tekne için beş yıllık ruhsatname harcı 29.960,50 TL’dir. Beş metreden küçük olmak, diğer kayıt veya güvenlik yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. [2, 15] Münhasıran deniz taşımacılığı ve balıkçılık faaliyetinde kullanılan araçlara ilişkin istisna, bütün ticari yatlara otomatik olarak genişletilmemelidir. Marina bağlama ücreti bu kamu harcından farklı, sözleşmeye dayalı bir bedeldir.

Vergi beyannameleri ve ödeme takvimi nasıl takip edilir

Beyan ve ödeme sorumluluğu işlem türüne göre değişir. İthalatta ithalatçı ve gümrük beyannamesi; yurt içindeki vergili teslimde ise satıcının KDV ve varsa ÖTV mükellefiyeti değerlendirilir. ÖTV bakımından ilk iktisap, teslim ve kayıt statüsü ayrıca önem taşır. Yat sahibi olmak, her gerçek kişinin her yıl ayrıca KDV veya ÖTV beyannamesi vermesini gerektiren genel bir kural değildir. [4, 13]

Satın alma dosyasında vergiyi doğuran olay, beyanı verecek kişi, ödeme belgesi ve kayıt işlemi için gereken vergi teyidi ayrı gösterilmelidir. Ticari işletmenin dönemsel beyannameleri, ruhsatname yenilemesi ve sicil harçları aynı takvim değildir. İşlem tarihinde uygulanacak beyan süreleri mali müşavir ve gerektiğinde gümrük müşaviriyle kontrol edilmelidir.

Kesin ithalat ile geçici giriş ayrımı

Kesin ithalatta teknenin serbest dolaşıma giriş koşulları, vergileri ve ürün uygunluğu değerlendirilir. Kullanılmış tekne için ayrıca yürürlükteki kullanılmış eşya ithalat rejimi ve izin ihtiyacı araştırılır. CE işaretinin gerekip gerekmediği teknenin boyuna, piyasaya arz geçmişine ve ilgili Gezi Tekneleri ve Kişisel Deniz Taşıtları Yönetmeliği kapsamına bağlıdır. “Her yabancı tekne mutlaka yeni CE belgesi alır” biçiminde genel bir kural kurulamaz.

Fatura, ödeme kayıtları, taşıma ve sigorta belgeleri, menşe veya dolaşım belgesi, teknik dosya ve kayıt belgeleri aynı tekneyi tanımlamalıdır. Düşük bedelli fatura, gerçek satış ve ödeme verileriyle çeliştiğinde gümrük kıymeti uyuşmazlığı yaratabilir. Brokerin sunduğu maliyet hesabı, ithalatçının beyan sorumluluğunu kaldırmaz. Aracının komisyonu ve sorumluluğu ise yat alım-satımında aracılık sözleşmesi yazısında incelenmektedir.

Yabancı bayraklı özel yatlar bakımından 2634 sayılı Kanun m.29, gezi, bakım, onarım, kızaklama veya kışlama amacıyla beş yıla kadar kalış ve koşulları varsa Bakanlıkça beş yıl daha uzatma olanağı düzenler. Bu düzenleme, ticari kiralama hakkı veya tekne sahibine ikamet izni vermez. Otomobillere ilişkin süreler tekneye doğrudan taşınamaz. Seyir izin belgesinin süresi, gümrük rejimi ve kişilerin Türkiye’de kalış hakkı ayrı takip edilir.

Eski Türk bayrağına geçiş kolaylığı hâlen kullanılabilir mi

2017/3 sayılı Yurt Dışında Bulunan veya Yabancı Bayrak Çeken Teknelerin Türk Bayrağına Geçişine İlişkin Tebliğ, 2 Ocak 2024’te yürürlükten kaldırılmıştır. Bu eski düzenlemeyi esas alan “düşük vergiyle her tekneyi Türk bayrağına geçirme” açıklamaları güncel başvuru için yeterli dayanak değildir. İşlem, bugün uygulanabilir ithalat ve kayıt hükümlerine göre incelenmelidir. [16]

Konunun ayrıntıları için yat bakım ve refit sözleşmesi bölümüne bakılabilir.

Seyir izin belgesi ve yat sahibi teknede olmadan kullanım

Seyir izin belgesi hangi işlevi görür

Seyir izin belgesi, yaygın adıyla transit log, deniz turizmi aracının giriş, çıkış ve seyrine ilişkin beyan ve işlemleri içerir. Yabancı bayraklı özel yatların hudut giriş işlemleri ve güzergâh bildirimleri bu çerçevede yürütülür. Belge, mülkiyet belgesi veya her türlü ticari faaliyeti kapsayan ruhsat değildir. Türk bayraklı özel deniz turizmi araçlarının Türk limanları arasındaki seferlerinde ise seyir izin belgesi aranmadığı ayrıca düzenlenmiştir; uluslararası giriş-çıkış, ticari faaliyet veya farklı araç statüsü için aynı sonuç çıkarılamaz. [10]

Yat sahibi teknede olmadan kullanım mümkün müdür

Yabancı bayraklı yatlar, ticari amaç taşımamak şartıyla sahipleri veya sahiplerinin yazılı yetki verdiği kişiler tarafından kullanılabilir. Kaptan ve mürettebatla, sahibinin veya yetkili kişinin talimatı üzerine yatçısız liman değişikliği ayrıca düzenlenmiştir. Yetki belgesi, seyir kaydı, yeterlik ve gümrük şartları birlikte kontrol edilmelidir. [10] Konunun ayrıntıları için yat kaptanı ve mürettebatın işçilik hakları yazısına bakılabilir.

Türkiye’de kayıtlı özel teknelerin başkasına geçici kullandırılmasında 2026 düzenlemesindeki EK-1 yetki yazısı uygulanır. Genel olarak noter veya liman başkanlığı onayı aranır; eş ve çocuklar için düzenlenen yetki yazılarında onay istisnası vardır. Bu istisna, kullanma yeterliğinin veya yazılı yetkinin gereksiz olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. [11]

Yat belgeli tesise bırakılarak donatan, işleten veya kaptan yurt dışına çıkacaksa tesisin sorumluluğu ve idareye bildirim usulü izlenir. Bağlama sözleşmesi ve kalış süresi ayrı ayrı takip edilmelidir; sözleşmenin bitiminden sonra mevzuattaki koşullarda tasfiye riski doğabilir. [10]

Ticari yat kiralama ve kabotaj kuralları nelerdir

Türkiye’de deniz turizmi araçları işletmeciliği için ilgili denizcilik belgeleri yanında turizm mevzuatına göre belgelendirme gerekir. Özel kayıtlı teknenin ücretli faaliyete tahsis edilmesi, yalnız fatura kesilmesiyle hukuka uygun hâle gelmez. Teknenin cinsi, işletme belgesi, yeterli personeli, yolcu kapasitesi ve sigortası birlikte uygun olmalıdır. [7, 10] Konunun ayrıntıları için yat yönetim sözleşmesinde işletmecinin yetkileri ve hesap verme yükümlülüğü yazısına bakılabilir.

Türk bayraklı yatların gerekli belgeyle kiraya verilebilmesi ile kiracının yatı ticari amaçla kullanması farklıdır. Kanun, bu şekilde kiralanan yatın kiracı tarafından ticari kullanımını yasaklar. Mürettebatsız kiralamada kullanıcının yeterliğinin bulunması da kiracıyı tur işletmecisi yapmaz. [7, 11]

Boyu 39 metrenin üzerinde olan yabancı bayraklı ticari yatlar için, Bakanlığın değerlendirmesi ve yıllık katkı payı karşılığında aynı takvim yılını aşmayan geçici faaliyet ve seyir izni mekanizması bulunur. Tam 39 metre ile 39 metrenin üzeri aynı değildir. Bu hüküm, bütün yabancı yatlara kendiliğinden Türkiye içi kiralama hakkı tanımaz. Yurt dışından yolcusuyla gelen yabancı ticari yatların seyir rejimi, özel yatların kullanımı ve Türkiye’de kiralama faaliyeti ayrı ele alınmalıdır; kabotaj sınırlamaları ve özel izinler gözetilmeden “yabancı bayrak vergisiz kiralama sağlar” şeklinde iş modeli kurulması uygun değildir. Kiralama sözleşmesinin hükümleri için yat kiralama sözleşmesi makalesine bakılabilir. [7, 10]

2026’da özel tekne kullanımı ve güvenlik kurallarında neler değişti

17 Ocak 2026 tarihli yönetmelik ve 3 Temmuz 2026 değişikliği 17 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Önceki 2023 yönetmeliğine dayanan açıklamalar güncel metinle kontrol edilmelidir. Bu düzenlemede, ticari amaç olmadan gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık için kullanılan, gövde boyu 2,5 metre dâhil 24 metre dâhil aralığında bulunan araçlar özel tekne olarak tanımlanır. Özel yat ise gövde boyu 24 metreden büyük olan, yat tipinde inşa edilmiş ve özel kullanılan gemidir. Günlük dilde daha küçük bir tekneye de “yat” denmesi, bu mevzuat ayrımını ortadan kaldırmaz. [11]

Gövde boyu, tam boy ve gros tonaj birbirinin yerine kullanılmaz. Örneğin zorunlu gemi sicili kaydındaki 18 gros tonilato eşiği bir uzunluk sınırı değildir. ADB 10 için tam boy, ADB 24 için gövde boyu dikkate alınır. İlan metnindeki “10 metrelik tekne” ifadesi yerine resmî ölçüm belgesinin hangi ölçüyü gösterdiği kontrol edilmelidir. [1, 11]

Makine gücü on beygirden düşük özel tekneler ile yönetmelikte sayılan belirli motorsuz veya sportif araçlarda ADB istisnası bulunur. Bu nedenle bütün küçük tekneler için tek bir yeterlik hükmü kurulamaz. Yaş, sağlık, eğitim ve belgelendirme koşulları da ayrıca uygulanır. [11]

Emniyet donanımında can yelekleri, can simidi, konum belirleme imkânı, yangın söndürme ve ilk yardım donanımları başta olmak üzere EK-2 incelenmelidir. On metreyi aşan araçlarda ilave gereklilikler vardır. Tam boyu 15 metrenin üzerindeki özel tekne ve yatlar için VHF ve kişisel konum belirleyici cihaz yönünden 24 aylık geçiş öngörülmüş; sabit AIS Klas B bulunanlar için kişisel konum belirleyici bakımından istisna düzenlenmiştir. Gereken teçhizat teknenin özelliklerine göre liste üzerinden tamamlanmalıdır. [11]

Yeterlik belgesi bulunmaması, özel teknenin ticari kullanılması veya zorunlu donanımın eksikliği para cezası, belgenin askıya alınması ve seyre izin verilmemesi gibi sonuçlar doğurabilir. Sigorta yapılmış olması bu idari yükümlülükleri ortadan kaldırmaz; özel ve ticari kullanımın poliçe kapsamına etkisi için yat sigortası ve hasar reddi makalesine bakılabilir.

İhracat ve yurt dışına satış

Yatın yabancıya satılması ile ihracat işleminin tamamlanması aynı olay değildir. İhracat beyannamesi, fiilî çıkış, kayıt veya bayrak değişikliği ve teslim belgeleri birbiriyle uyumlu yürütülmelidir. KDV ihracat istisnası ve varsa iade, KDV Kanunu m.11–12 ile ilgili belge ve gerçekleşme koşullarına bağlıdır. Yalnız yabancı alıcı adına fatura kesilmesi yeterli kabul edilmemelidir.

Incoterms kaydı taşıma, masraf ve riskin paylaşılmasına yardımcı olabilir; tek başına mülkiyet devrinin şeklini, sicil terkinini veya ithalat ülkesindeki uygunluk şartlarını çözmez. Satış sözleşmesi, ödeme serbest bırakma şartlarını bu işlemlere bağlamalıdır. Teknenin ihracı ile motor veya yedek parça ihracının farklı belgeler gerektirebilmesi de teslim dosyasında gözetilmelidir.

Yargı kararları yat işlemlerine hangi noktaları hatırlatır

Ticari yat ve tonaj, ÖTV incelemesini tek başına sonuçlandırmaz

Danıştay 7. Dairesinin 3 Şubat 2021 tarihli, E.2016/8141, K.2021/685 sayılı kararında, ticari yat olarak kayıtlı aracın tarife sınıflandırması ve ÖTV’si değerlendirilmiştir. Daire, aracın belgelerindeki ticari yat niteliğini dikkate alarak vergi aslının kaldırılmasına ilişkin hükmü bozmuş; idarenin önceki genel görüşü doğrultusunda hareket edilmesi nedeniyle vergi ziyaı cezasının kaldırılmasını ise sonuç itibarıyla uygun bulmuştur. [18]

Bu karar, vergi aslı ile cezanın ayrı incelenebileceğini ve yalnız tonajdan hareketle ÖTV dışılık sonucu çıkarılamayacağını gösterir. Karar 2011 dönemindeki işlem hakkındadır; 2026 oranının kaynağı olarak kullanılamaz. Güncel %8 oranının dayanağı 10363 sayılı Karardır.

Eski bir istisna kararı güncel tebliğin yerine geçmez

Danıştay 9. Dairesinin 21 Aralık 2009 tarihli, E.2007/4939, K.2009/5111 sayılı kararında, yat inşasına ilişkin KDV istisnası ve satışın beyan dönemi birlikte ele alınmıştır. Daire, vergi mahkemesinin kısmen kabul kararını onamıştır. Karşı oyda, fiilî işletme faaliyeti olmadan yalnız aktife kaydın istisna için yeterli görülmemesi gerektiği savunulmuştur. Bu karşı oy, çoğunluk hükmü gibi aktarılmamalıdır. [19]

Kararın bugünkü dosyaya katkısı, işlem tarihi, istisna belgesi, fiilî kullanım ve satış kayıtlarının birlikte değerlendirilmesidir. 2024 sonrası değişen tebliğ kapsamı araştırılmadan, eski bir karara dayanarak her yatın vergisiz alınabileceği sonucuna varılamaz. [12]

İşlem öncesinde hazırlanacak hukuki dosya

• Malikin ve temsilcinin kimliği, güncel sicil veya bağlama kaydı ve mülkiyet zinciri.
• İpotek, haciz, finansman, marina ve bakım borçlarının kapatılmasına ilişkin düzenleme.
• Teknik sörvey, deneme seyri ve tekneye özgü uygunluk belgeleri.
• Özel veya ticari kullanım kararı; işletme izinleri ve kabotaj değerlendirmesi.
• GTİP, menşe, gümrük kıymeti ve vergileri ayrı gösteren maliyet hesabı.
• Eş zamanlı ödeme, terkin, devir ve fiilî teslim takvimi.

Hukuki danışmanlık bu dosyadaki görevlerin koordinasyonunu sağlar. Teknik bilirkişi, gümrük müşaviri ve mali müşavirin incelemeleri gerektiğinde birlikte yürütülmelidir. Seyir veya bakım sırasında kesilen deniz kirliliği idari para cezaları ise gemi ve yatlara kesilen deniz kirliliği cezasına itiraz bakımından ayrıca incelenir. Yabancı bayrağa geçiş veya şirket üzerinden edinim, sırf daha düşük maliyet beklentisiyle seçilmemeli; kullanım hakkı, belge yenilemeleri ve sonraki satışın giderleri de hesaplanmalıdır.

Konunun ayrıntıları için geminin ve yatın ihtiyati haczi bölümüne bakılabilir.

Sonuç

Yat ediniminde güvenli yol, bayrak ve vergi tercihinden önce hukuki statünün belirlenmesidir. Kayıt sistemi, kullanım amacı, ithalat rejimi ve vergi doğuran işlem birlikte değerlendirildiğinde mükerrer masraf ve izinsiz kullanım riski azaltılır. Vergi ve harç tablosu, teknenin teknik verileri ve işlem tarihiyle eşleştirilmeden kesin maliyet olarak kabul edilmemelidir.

İlgili yazılar: Miras Tekne ve Yatın Sicil Devri.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı bayraklı yat satın almak vergi ödememek anlamına gelir mi

Hayır. Bayrak, gümrük rejimi ve vergiyi doğuran işlem farklı konulardır. Türkiye’de kullanım ve kesin ithalat ihtiyacı ayrıca belirlenir.

İkinci el yat satışında mutlaka KDV var mı

Her satış için aynı cevap verilemez. Satıcının ticari faaliyeti, satışın niteliği ve varsa özel istisna koşulları incelenir.

Türk bayrağına geçen yatın mülkiyeti Devlete mi geçer

Hayır. Bayrak tabiiyeti, mülkiyet ise malikin ayni hakkını gösterir.

Bağlama kütüğü ruhsat harcı marina ücretine dahil midir

Kural olarak farklı borçlardır. Marina sözleşmesindeki bedel kalemleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Yat turizminde faaliyet göstermek bütün vergilerden muafiyet sağlar mı

Hayır. Turizm belgesi, her vergi için kanunda aranan özel istisna koşullarını tek başına karşılamaz.

Geçici giriş hakkı tekneyi Türkiye’de herkese kiralama yetkisi verir mi

Hayır. Özel kullanım, ticari işletme, kabotaj ve gümrük rejimi ayrı değerlendirilir.

Türkiye’de yat satın almak için şirket kurmak zorunlu mu

Hayır. Gerçek kişiler de yat veya özel tekne edinebilir. Uygun kayıt sistemi, bayrak hakkı, kullanım amacı ve malikinin durumu belirlenmelidir. Şirket kurulması ise ticari faaliyet ve yatırım modelinin ayrıca değerlendirilmesine bağlıdır.

Yabancı bir kişi Türk bayraklı özel tekne sahibi olabilir mi

Şartları varsa mümkündür. Oturma izni bulunan yabancı gerçek kişilerin özel araçları için bağlama kütüğünde özel düzenleme vardır. TUGS ve genel gemi sicili şartları bundan farklıdır. Ticari kullanım hakkı ayrıca incelenir.

Türkiye’de şirket kurmak tek başına Türk bayrağı için yeterli mi

Genel TTK rejiminde yeterli değildir; yönetim ve oy çoğunluğu gibi şartlar da aranır. Özel sicil veya bağlama kütüğü hükümlerinin uygulanabilirliği ayrı değerlendirilir.

Bağlama kütüğü ruhsatnamesi gemi siciliyle aynı mı

Hayır. Kayıt, devir ve teminat bakımından farklı düzenlemelere dayanırlar. Bağlama kütüğünde de rehin, haciz ve tedbir bulunabileceği için güncel kayıt örneği incelenmelidir.

Yat satışında noter işlemi gerekir mi

İşlem kayıt sistemine göre değişir. Sicilli gemide yazılı devir anlaşması ve noter onaylı imza veya sicil müdürlüğünde anlaşma; bağlama kütüğünde başkanlık huzurunda ya da noterde düzenleme hükümleri uygulanır.

2026’da yat KDV’si yüzde kaç

Vergiye tabi olağan teslimlerde genel oran %20’dir. İşlemin KDV dışında kalması veya özel bir istisna kapsamında olması ayrı koşullara bağlıdır.

2026’da yat ÖTV’si yüzde kaç

II sayılı listedeki ilgili yat, kotra, tekne ve gezinti gemilerinde oran %8’dir. GTİP, kapsam ve vergiyi doğuran işlem kontrol edilir.

ÖTV ikinci el yatın her satışında yeniden alınır mı

Hayır. ÖTV’nin tek aşamalı niteliği ve önceki vergi durumu incelenir. Yurt içindeki sıradan ikinci el devir ile kullanılmış yatın ilk kez ithali aynı işlem değildir.

ÖTV tutarı üzerinden de KDV hesaplanır mı

ÖTV’ye ve KDV’ye tabi olağan işlemde ÖTV KDV matrahına dâhil olur. Bu nedenle %8 ile %20 oranlarını toplayarak toplam vergi yükü hesaplanmaz.

Yatlardan MTV alınır mı

Yıllık motor gücü ve yaş esaslı MTV alınmaz. Bağlama kütüğü ruhsatname harcı veya ilgili sicilin kendi mali yükümlülükleri söz konusu olabilir.

Bağlama kütüğü harcı her yıl için mi hesaplanır

Evet. Ruhsatname birden fazla yıl için düzenlenirse, düzenleme veya yenileme tarihindeki yıllık tutar seçilen yıl sayısıyla çarpılır. Ruhsatname en fazla beş yıllık düzenlenebilir.

Şirket adına alınan yat KDV’den otomatik istisna mı

Hayır. Araç türü, boyu, gerçek kullanım amacı, faaliyet ve istisna belgesi birlikte incelenir. Özel kullanım için edinimde istisna uygulanmaz.

TUGS kaydı bütün vergileri kaldırır mı

Hayır. Kanundaki belirli kazanç ve işlem istisnaları, tüm KDV, ÖTV ve gümrük yükümlülüklerinden muafiyet anlamına gelmez. Kayıt ve tonaj harçları da vardır.

Yabancı bayraklı yat Türkiye’de beş yıl kalabilir mi

2634 sayılı Kanun ve yönetmelikteki amaç ve koşullarla beş yıla kadar kalış mümkündür. Uzatma ve tesiste bırakma usulleri ayrıca uygulanır; kişinin ikamet hakkı bundan ayrıdır.

Transit log ticari kiralama izni verir mi

Hayır. Seyir izin belgesi, bütün ticari faaliyet izinlerinin yerine geçmez. Teknenin işletme ve turizm belgeleri ile kabotaj durumu ayrıca değerlendirilir.

Türk bayraklı özel teknede her iç sefer için transit log gerekir mi

Türk limanları arasındaki seferlerde aranmadığı düzenlenmiştir. Bu sonuç yabancı bayraklı yatlara, ticari araçlara ve uluslararası giriş-çıkış işlemlerine aynen uygulanmaz.

Özel teknemi ücret karşılığında gezi için kullandırabilir miyim

Özel tekne statüsüyle ticari faaliyet yürütülemez. Kullanımın ticari niteliği, gerekli kayıt ve belgeler ile personel ve sigorta koşulları önceden değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için yat kiralama sözleşmesi makalesine bakılabilir.

39 metre üzerindeki yabancı yatlar serbestçe kiralanabilir mi

Hayır. İlgili yabancı ticari yatlar için Bakanlık değerlendirmesi, katkı payı ve takvim yılıyla sınırlı izin düzeni vardır. Boy koşulu tek başına faaliyet hakkı vermez.

Eski ADB belgesi hemen geçersiz oldu mu

Hayır. 2026 yönetmeliğinde beş yıllık geçiş ve ADB 24 teorik eğitimiyle yenileme düzenlenmiştir. Bu işlem yapılmazsa mevcut belge ADB 10’a denk kabul edilir.

ADB 24 ile 24 metreden büyük özel yat kullanılabilir mi

ADB 24’ün boy kapsamı gövde boyu 24 metre dâhil sınırına kadardır. Bu sınırın üzerindeki özel yatların donatım ve personel şartları ayrıca uygulanır.

İkinci el yabancı yatı yalnız faturayla ithal edebilir miyim

Fatura tek başına yeterli değildir. Kullanılmış eşya izinleri, uygunluk, teknik belgeler, gümrük kıymeti, vergiler ve tescil koşulları kontrol edilir.

2017’deki Türk bayrağına geçiş kolaylığı devam ediyor mu

2017/3 sayılı Tebliğ 2 Ocak 2024’te kaldırılmıştır. Güncel başvuru için yürürlükteki ithalat ve kayıt düzeni esas alınır.

Yatı yabancıya satmak KDV iadesi için yeterli mi

Hayır. İhracatın kanuni şartları ve belgelendirilmesi gerekir. İade, yüklenilen ve indirilemeyen vergi ile ilgili usule göre değerlendirilir.

Yat işlemlerinin tamamı kaç günde biter

Bütün dosyalar için güvenilir tek süre verilemez. Yabancı sicilden terkin, ipotek kaldırma, teknik inceleme, ithalat izni ve eksik belgeler süreyi etkiler. Sözleşmede aşamalar ve gecikmenin sonuçları belirlenmelidir.

Kaynakça

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. m.931, 935, 940, 941, 1001, 1320, 1352–1376, 1420–1446; maddeye göre farklı sayfalar. Bağlantı
2. Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği. Özellikle devir şekline ilişkin m.14; 30.12.2023 değişikliği. Bağlantı
3. Gelir İdaresi Başkanlığı — güncel KDV oranları. 7346 sayılı Karar; genel oran %20. Bağlantı
4. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu. m.1, 11–13, 21; kapsam, istisna ve ithalat matrahı. Bağlantı
5. Gelir İdaresi Başkanlığı 2025 Faaliyet Raporu — 10363 sayılı Karar. 6.9.2025 tarihli 10363 sayılı Kararla listedeki deniz araçları için %8 ÖTV; GTİP ve kapsam koşulları ayrıca incelenir. Bağlantı
6. Tuzla Bölge Liman Başkanlığı — 2026 bağlama kütüğü harçları. 2026 tutarları; belge süresi ve boy hesabı. Bağlantı
7. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu. Özellikle m.27–29; yabancı yatların kalışı ve işletilmesi. Bağlantı
8. Ticaret Bakanlığı — Gümrük Muhafaza sıkça sorulan sorular. Yatların giriş, seyir, bırakılma ve kullanım usulleri; sayfadaki eski parasal tutarlar ve kurum adları aktarılmadı. Bağlantı
9. 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu. m.1–12; kapsam, malik şartları, vergi avantajları ve personel. Bağlantı
10. Deniz Turizmi Yönetmeliği. Özellikle m.40–48 ve 51; seyir izin belgesi, yabancı bayraklı yatların kullanımı, bırakma ve sigorta. Bağlantı
11. Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik. RG 17.01.2026/33140; değişiklik RG 03.07.2026/33299 ve güncel EK-2. Bağlantı
12. Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği. Güncel konsolide metin; II/A-1, II/B-1 ve II/B-2. Bağlantı
13. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve 10363 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı. RG 06.09.2025/33009; yatlarda %8 oran, vergiyi doğuran olay ve matrah. Bağlantı
14. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu. 5897 sayılı Kanunla yapılan değişiklikleri içeren güncel metin; deniz taşıtlarının MTV dışında kalması. Bağlantı
15. 492 sayılı Harçlar Kanunu. 8 sayılı tarife XIII; bağlama kütüğü ruhsatname harcı. Bağlantı
16. İzmir Bölge Liman Başkanlığı — Bağlama Kütüğü Yönetmeliği değişikliği duyurusu. 2017/3 sayılı Tebliğin 02.01.2024’te yürürlükten kaldırılması. Bağlantı
17. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu. m.11/1-f; yat, kotra ve tekne giderleri ile amortismanlar. Bağlantı
18. Danıştay 7. Daire, 03.02.2021, E.2016/8141, K.2021/685. Ticari yat ve ÖTV; resmî karar kaydı. Bağlantı
19. Danıştay 9. Daire, 21.12.2009, E.2007/4939, K.2009/5111. Yat inşası ve KDV istisnası; resmî karar kaydı. Bağlantı