Yat yönetim sözleşmesi, yöneticiye hangi işleri yapma ve hangi borçları doğurma yetkisi verildiğini açıkça belirlemelidir. Harcama sınırı, kira gelirinin tahsili, komisyon, bakım, personel ve hesap verme düzeni birlikte kurulmadığında teknenin kontrolü ile mali sorumluluk birbirinden kopabilir. Sözleşmenin adı tek başına yeterli değildir; yönetimin malik adına mı, işletmecinin kendi adına mı yürütüldüğü ve hangi riskin kime ait olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.
Yat sahibi çoğu zaman günlük operasyonun ayrıntılarını takip etmek istemez. Yönetim şirketi ise personel, bakım, marina, rezervasyon ve sigorta süreçlerini yürütür. Bu iş bölümünün işlemesi, yalnız güven ilişkisine değil denetlenebilir yetki ve kayıt düzenine bağlıdır. Bu yazı malik ile yönetici arasındaki ilişkiye odaklanır; tatil amacıyla yat kiralayan müşterinin hakları ve ticari işletme izinleri ayrı hukuki başlıklardır. Teknenin birden fazla paydaşa ait olduğu hâllerde karar ve gider düzeni için ortaklaşa yat sahipliği yazısına bakılabilir.
Yönetim, kiralama ve aracılık birbirinden nasıl ayrılır?
Yönetici malik hesabına işleri takip ediyor ve bunun için ücret alıyorsa vekâlet unsuru öne çıkabilir. Tekneyi belirli bedelle kendi işletmesi için kiralayıp müşterilere kendi adına hizmet sunan şirketin ilişkisi ise kira ve işletme riskini de içerir. Yalnız müşteri bulup işlem kurulmasına aracılık eden kişiyle yapılan sözleşme farklıdır. Aynı belgede bu işlevlerin bir araya gelmesi mümkündür. Kiralama ilişkisinin ayrıntıları için yat kiralama sözleşmesi yazısına bakılabilir.
TBK m.502, vekâlet hükümlerinin niteliklerine uygun düştüğü ölçüde kanunda düzenlenmeyen iş görme sözleşmelerine de uygulanmasına imkân verir. Bu hüküm, her yat yönetim sözleşmesinin bütün maddelerinin zorunlu olarak tek bir sözleşme tipine tabi olduğu anlamına gelmez. Sabit kira, asgari gelir taahhüdü, bakımın sonuç olarak üstlenilmesi veya satış aracılığı gibi unsurlar ayrı değerlendirilmelidir.
Hukuki nitelendirme ücretin doğumunu, özen ölçüsünü, feshi ve zamanaşımını etkiler. Örneğin “gelir paylaşımı” başlığı altında yazılan tutar gerçekte malike garanti edilmiş kira bedeliyse, rezervasyonun az olması yöneticinin ödeme borcunu farklı etkiler. Yönetici yalnız özenli pazarlama üstlenmişse aynı sonucu garanti ettiği kabul edilemez. Sözleşmede hesaplama yöntemi kadar üstlenilen edim de tanımlanmalıdır.
İşletmecinin yetkileri nasıl sınırlandırılmalıdır?
İş görme talimatı ile temsil yetkisi aynı şey değildir
Yönetim sözleşmesi tarafların kendi aralarındaki borçlarını düzenler. Temsil yetkisi ise yöneticinin üçüncü kişiyle yaptığı işlemin maliki bağlayıp bağlamadığını etkiler. TBK m.40–48 çerçevesinde işlemin kimin adına yapıldığı, yetkinin kapsamı, üçüncü kişiye açıklanması ve sonradan onay ihtimali incelenir.
Malik sözleşmede bakım için bir harcama limiti koymuş, fakat dışarıya geniş bir vekâletname vermiş olabilir. Yönetici iç talimata aykırı harcama yaptığında malike karşı sorumluluğu doğabilir; üçüncü kişiyle kurulan sözleşmenin maliki bağlaması ise temsil kurallarına göre ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle yönetim sözleşmesi, vekâletname, banka yetkisi ve tedarikçilere verilen bildirimlerin aynı kapsamı yansıtması gerekir.
Yöneticiye bakım yaptırma yetkisi verilmesi, yatı satma, ipotek etme, sulh olma veya tahkime başvurma gibi bütün işlemler için sınırsız yetki verildiği anlamına gelmez. İlgili işlemin kanuni şekli ve özel yetki gereksinimi ayrı denetlenir. Ayrıca şirket adına imza atan kişinin temsil yetkisi ve varsa birlikte imza şartı doğrulanmalıdır.
Yetki listesi hangi kararları içermelidir?
Sözleşmede günlük operasyon, büyük onarım, personel istihdamı, müşteri sözleşmesi, fiyat indirimi, uzun süreli bağlama ve sigorta işlemleri ayrı gösterilmelidir. Bir giderin bütçede bulunması, her şartla ve her tedarikçiden satın alma yetkisi verildiği anlamına gelmemelidir. Onay verecek kişi, iletişim kanalı ve onayın hangi bilgileri içereceği belirlenmelidir.
- Olağan giderlerde işlem başına ve dönem başına sınır, vergi ve döviz kurunun hesaba nasıl katılacağı yazılmalıdır.
- Büyük bakım ve yenilemede teklif sayısı, teknik gerekçe ve yazılı onay aranacak hâller belirtilmelidir.
- Müşteriye indirim, ücretsiz kullanım, depozito iadesi veya zarar konusunda uzlaşma yetkisi ayrı tanımlanmalıdır.
- Kredi, kefalet, teminat, satış ve sicil işlemleri için gereken yetki ve şekil ayrıca düzenlenmelidir.
Bir giderin küçük parçalara bölünerek onay sınırının dışında bırakılması da önlenmelidir. Sınırın yalnız fatura başına yazılması bu riski artırır; aynı arıza veya proje kapsamındaki harcamaların birlikte değerlendirilmesi daha işlevseldir. Bu düzenleme kanuni zorunlu bir standart tutar değildir, tarafların sözleşmeyle kuracağı denetim yöntemidir.
Acil bakımda onay beklenemiyorsa ne yapılır?
Denizde veya marinada her arıza için uzun onay süreci işletilemeyebilir. TBK m.505, talimatın dışına çıkılmasını sınırlı koşullarda değerlendirir: İzin alma olanağı bulunmaması ve malik durumu bilseydi izin vereceğinin açık olması önemlidir. Bu hüküm, yöneticinin her harcamayı sonradan “acildi” diyerek açıklamasına imkân vermez.
Sözleşmede can güvenliği, batma, yangın, çevre zararı ve hasarın büyümesini önleme gibi acil durumların bildirim düzeni kurulmalıdır. Yönetici alınan önlemi, alternatifleri, ulaşma girişimlerini ve maliyeti kaydetmeli; ilk fırsatta malike bilgi vermelidir. Acil tehlikenin giderilmesi ile sonradan yapılacak konfor veya donanım yükseltmesi aynı onay altında birleştirilmemelidir.
Malikin gerekli bütçeyi sağlamaması da sonuç doğurabilir. Yönetici ihtiyacı zamanında ve anlaşılır biçimde bildirmişse, bütçe verilmemesinin arızaya veya faaliyetin durmasına etkisi değerlendirilir. Buna karşılık profesyonel yöneticinin açık güvenlik tehlikesini bilmesine rağmen yalnız gelir kaybını önlemek için seyre devam etmesi, malikin ödeme gecikmesiyle açıklanamaz. Güvenlik bakımından gereken operasyon kararı ayrıca alınmalıdır.
Kira gelirleri, komisyon ve giderler nasıl izlenir?
Tahsilatın kime ait olduğu belirlenmelidir
Müşteriyle sözleşmeyi kimin yaptığı ve bedeli kimin tahsil ettiği açık olmalıdır. Malik adına tahsil edilen para ile işletmecinin kendi hizmet satışından elde ettiği gelir aynı hukuki nitelikte değildir. Müşteriye ait iade edilebilir depozito da kesinleşmiş kira geliriyle karıştırılmamalıdır. İptal, erken ayrılma ve hasar kesintileri hesapta ayrı kalemlerle gösterilmelidir.
TBK m.508’e göre vekil, istenildiğinde yaptığı işin hesabını vermek ve vekâletle bağlantılı aldıklarını vekâlet verene teslim etmekle yükümlüdür. Tesliminde geciktiği para için faiz sorumluluğu da gündeme gelir. Gelirin sezon sonuna kadar yönetici hesabında tutulması, açık ve geçerli bir sözleşmesel düzenleme veya başka hukuki dayanak olmadan doğal bir yönetim yetkisi sayılmaz.
Ayrı banka hesabı, rezervasyon bazında kayıt ve düzenli aktarım mutabakatı mali izlemeyi kolaylaştırır. Ancak yalnız “ayrı hesap” açılması, paraya özel bir kanuni koruma veya iflasta otomatik ayrılma hakkı sağladığı şeklinde sunulmamalıdır. Hesabın sahibi, temsil ve tasarruf yetkileri, tahsilatın hukuki niteliği ve uygulanabilir hükümler birlikte önem taşır.
Komisyonun hesabı ve gizli menfaatler
Yönetim ücreti sabit aylık bedel, gelir üzerinden pay veya karma model olabilir. Oranın brüt rezervasyon bedeline mi, vergi ve acente ücretlerinden sonraki tutara mı uygulanacağı yazılmalıdır. İptal edilen rezervasyon, tahsil edilemeyen bedel, malikin kişisel kullanımı ve sözleşme sona erdikten sonra gerçekleşen rezervasyon için komisyon koşulları ayrı belirlenmelidir.
Bakım firmasından alınan indirim, tedarikçi komisyonu veya yöneticinin bağlantılı şirketine verilen iş çıkar çatışması doğurabilir. TBK m.506’daki sadakat ve özen borcu bakımından bu ilişkilerin açıklanması ve ücret düzeninin şeffaf olması önemlidir. Aynı hizmet için hem müşteriden hem malikten alınan ücretlerin hangi kapsamda hak edildiği belgelenmelidir. Sözleşmedeki genel bir “tüm giderler malike aittir” kaydı, açıklanmayan her menfaati meşru kılmaz.
Malik de gereği gibi yürütülen iş için yapılan gider ve avansları TBK m.510 çerçevesinde değerlendirmelidir. Yönetici kendi kaynağından zorunlu ödeme yaptıysa, sırf fatura önceden paylaşılmadığı için giderin her durumda reddedileceği söylenemez. Ödemenin gerekliliği, yetki, tutar, belge ve işin gereği gibi ifası birlikte incelenir.
Hesap verme yalnız bir Excel tablosu göndermek midir?
Hesap verme, gelirin ve giderin kontrol edilebileceği açıklıkta bilgi ile dayanak belge sunulmasını gerektirir. Yalnız “bakım gideri” veya “operasyon masrafı” toplamı yazılması yeterli olmayabilir. Rezervasyonun sözleşmeyle, tahsilatın banka hareketiyle, giderin fatura ve ödeme kaydıyla, kesintinin ilgili yetkiyle ilişkilendirilmesi gerekir.
Uygulanabilir bir aylık rapor; açılış bakiyesi, yeni tahsilatlar, iadeler, depozitolar, yapılan giderler, yönetim ücreti, malike aktarım ve kapanış bakiyesini gösterir. Dövizli hesaplarda kullanılan kur ve tarih görünür olmalıdır. İptal faturaları, tedarikçi iade ödemeleri ve avansların kapanışı da rapora dâhil edilmelidir. Raporlama sıklığı kanunda her yat için sabit bir takvim olarak belirlenmiş değildir; taraflar işin hacmine uygun dönem kararlaştırabilir.
Malikin rapora kısa sürede itiraz etmemesi, saklanan veya gerçeğe aykırı bilgileri her durumda kabul ettiği anlamına gelmez. Sözleşmedeki sessiz kalmayla onay ve ibra hükümleri; genel işlem şartları, dürüstlük kuralı ve emredici sorumluluk sınırları bakımından incelenir. Denetim hakkı, yalnız yöneticinin seçtiği özetleri görmeye indirgenmemelidir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 23.06.2025 tarihli, E.2024/4374, K.2025/3497 kararı yat yönetimine ilişkin değildir; vekâlet kapsamında yönetilen para ve kira gelirleriyle ilgili bir alacak dosyasıdır. Kararda banka hareketleri, ödemeler ve denetlenebilir bilirkişi hesabı önem taşımıştır. Önceki bozmanın ardından talep edilen para birimi ve usulî sınırlar gözetilerek verilen hüküm onanmıştır. Kararın burada gösterilme nedeni, yönetilen fonlarda hesap ve dava talebinin tutarlılığını açıklamaktır; yat işletmesine özgü bir sonuç çıkarılmamaktadır.
Bakım, personel ve sigorta yönetiminde sorumluluk
Profesyonel yönetici, üstlendiği işin niteliğine uygun sadakat ve özenle hareket etmelidir. Periyodik bakımı takip etmeme, bilinen arızayı saklama, sigorta yenilemesini kaçırma veya yetkisiz personeli görevlendirme zarar doğurabilir. Ancak bir arızanın ortaya çıkması tek başına yöneticinin kusurunu kanıtlamaz. Üstlenilen görev, öngörülebilir risk, alınabilecek önlem ve zararla nedensellik değerlendirilir. Bakım sözleşmesi için yat bakım ve refit sözleşmesi yazısına bakılabilir.
Bakımı üçüncü kişiye yaptırmak sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz. TBK m.506–507’de işi başkasına gördürme yetkisi ve bunun sonuçları düzenlenir. Yetkisiz devir ile izin verilen yardımcı kullanımı farklıdır; seçme ve talimat verme özeni ayrıca araştırılır. Diğer sözleşme unsurları ve ifa yardımcısına ilişkin hükümler de somut olaya göre etkili olabilir. Kaza hâlinde üçüncü kişilere karşı sorumluluk için yat ve tekne kazalarında sorumluluk yazısına bakılabilir.
Personelin kimin işçisi olduğu sözleşmede açıkça gösterilmeli; ücret, izin, sosyal güvenlik ve fesih görevleri paylaşılmalıdır. Bununla birlikte yalnız kâğıt üzerindeki etiket, fiilî işveren ilişkisini değiştirmez. Yönetici işveren ise kendi kanuni yükümlülüklerini “malik bütçe göndermedi” diyerek çalışan karşısında bütünüyle kaldırmış olmaz. Malik ile yöneticinin sonradan birbirine yönelteceği talep ayrı değerlendirilir. Konunun ayrıntıları için yat kaptanı ve mürettebatın işçilik hakları yazısına bakılabilir.
Sigorta bakımından poliçeyi yaptırmak, yenilemeyi izlemek, ticari kullanım değişikliğini bildirmek, hasar ihbarını yapmak ve eksperle süreci yürütmek farklı görevlerdir. Yöneticiye hangi görevlerin verildiği açık olmalıdır. Teminat boşluğundan doğan zarar iddiasında yalnız poliçenin bulunmadığı değil, gereği gibi işlem yapılmış olsaydı hangi zararın sigorta kapsamında giderilebileceği de araştırılır. Varsayımsal bütün zararların yöneticiye yüklenmesi yeterli bir hesap yöntemi değildir. Konunun ayrıntıları için yat sigortasında hasar talebinin reddi yazısına bakılabilir.
Sözleşme sona erdiğinde hangi işlemler gerekir?
Vekâlet niteliği taşıyan ilişkide TBK m.512, tarafların sözleşmeyi tek taraflı sona erdirebilmesini düzenler; uygun olmayan zamanda sona erdirmenin doğurduğu zarar saklıdır. Bu hüküm, bütün karma yat işletme sözleşmelerinin sonuçsuz biçimde her an sonlandırılabileceği anlamına gelmez. Sabit süreli kira, gelir garantisi, yatırımlar ve başka sözleşme unsurları ayrıca ele alınır.
Sona erme tarihine kadar kazanılmış yönetim ücreti, belgeli giderler ve gelecekteki dönem için ileri sürülen bedel aynı değildir. Sözleşmenin kalan bütün süresine ait komisyonun otomatik doğduğu varsayılmamalıdır. Fesih sebebi, uygun zaman, gerçek zarar, tasarruf edilen maliyetler ve varsa ceza koşulunun geçerliliği incelenir.
Fesih bildirimiyle birlikte temsil ve banka yetkilerinin geri alınması ayrıca planlanmalıdır. Marina, kaptan, tedarikçi, acente ve rezervasyon kanallarına hangi işlemler bakımından bildirim yapılacağı belirlenir. İç ilişkide sözleşmenin sona ermesi, üçüncü kişilerin her durumda bunu öğrendiği anlamına gelmez. Devam eden müşteri sözleşmelerinin devri, iptali veya ifası da ilgili müşterinin hakları gözetilerek çözülmelidir. Marina ile bağlama ilişkisi için marina bağlama sözleşmesi yazısına bakılabilir.
Teslim tutanağında anahtarlar, teknik ve sicil belgeleri, envanter, bakım geçmişi, açık arızalar, yakıt, stok, rezervasyonlar, müşteri depozitoları, alacaklar ve borçlar gösterilmelidir. Kurumsal hesap erişimleri güvenli biçimde aktarılmalı; kişisel şifreler paylaşılmamalıdır. Müşteri ve çalışan bilgileri, ilgili kişisel veri yükümlülükleri gözetilerek devredilmelidir.
Ücret uyuşmazlığı çıktığında yöneticinin bütün tekneyi, belgeleri veya müşteri fonlarını süresiz tutabileceği kabul edilemez. İleri sürülen hapis, takas veya başka güvence hakkının kanuni şartı ve kapsamı ayrıca değerlendirilir. Aynı şekilde malikin de yöneticinin ispatlanan haklarını yok sayması doğru değildir. Tartışmasız kısmın teslimi ile ihtilaflı hesabın çözümü mümkün olduğunca ayrılmalıdır.
Hesap verilmez veya yetki aşılırsa hangi yol izlenir?
İlk başvuruda hangi dönem, tahsilat, belge ve bakiyenin istendiği somutlaştırılmalıdır. “Bütün hesapları gönderin” talebi yerine rezervasyon, banka, gider ve envanter kayıtlarının ayrı gösterilmesi daha denetlenebilir sonuç verir. Sözleşme, vekâletname, raporlar, yazışmalar ve ödeme kayıtları korunmalıdır. Belgelerin kaybolma ihtimalinde delil tespiti; hakkın korunması için gerekiyorsa koşullarına uygun geçici hukuki koruma değerlendirilir.
Vekâlet kaynaklı alacaklarda TBK m.147/5’teki beş yıllık zamanaşımı önem taşır; başlangıç ve talebin muacceliyeti ayrıca belirlenir. Karma sözleşmedeki farklı edimler, haksız fiil veya başka hukuki sebepler yönünden süre aynı olmayabilir. Hesap verilmemesi, bütün taleplerin süresiz ileri sürülebileceği anlamına gelmez.
Görevli mahkeme sözleşmenin ticari, tüketici veya genel özel hukuk niteliğine göre belirlenir. Kişisel kullanımdaki yat için profesyonel yönetim hizmeti alınması tüketici işlemi değerlendirmesi gerektirebilir; ticari charter faaliyetinin yönetimi aynı sonuç doğurmayabilir. Para alacağı davasında uygulanabilir dava şartı arabuluculuk hükümleri incelenir. Hesap verme talebi ile tahsil talebinin kapsamı ve dava türü birbirine uygun kurulmalıdır.
Her hesap açığı suç değildir. Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma veya başka suç iddiası varsa ceza hukuku unsurları somut olgularla değerlendirilir. Ceza başvurusu, sözleşmesel hesabın kurulması ve alacağın tahsili ihtiyacını ortadan kaldırmaz; yalnız tahsil baskısı yaratmak için dayanaksız suç isnadı kullanılmamalıdır.
Sonuç
Yat yönetiminde sağlıklı sözleşme, günlük işin sürmesini sağlayan yetkiyi denetlenebilir hesap düzeniyle birleştirir. İç harcama talimatı, dış temsil yetkisi, gelir aktarımı ve personel sorumluluğu birbirine uyumlu kurulmalıdır. Düzenli rapor ve dayanak belge, yalnız uyuşmazlık için değil bütçenin yönetilmesi için de gereklidir. Sözleşme sona erdiğinde ise mali hesap, tekne teslimi ve temsil yetkisinin kapatılması birlikte tamamlanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yöneticiye vekâletname vermek yönetim sözleşmesinin yerine geçer mi?
Genellikle bütün ihtiyaçları gidermez. Vekâletname temsil yetkisini gösterir; ücret, bütçe, raporlama, gelir aktarımı ve fesih hesabı ayrıca düzenlenmelidir. İki belgenin kapsamı uyumlu olmalıdır. Ayrıntı: İş görme talimatı ile temsil yetkisi aynı şey değildir.
Sözleşmedeki limiti aşan her fatura geçersiz midir?
Hayır. İç talimata aykırılık ile üçüncü kişiye karşı temsilin sonucu farklıdır. Yetki belgesi, üçüncü kişinin bilgisi ve işlemin kimin adına yapıldığı ayrıca değerlendirilir. Ayrıntı: İş görme talimatı ile temsil yetkisi aynı şey değildir.
Yönetici kiralama gelirini sezon sonuna kadar tutabilir mi?
Bu yetki kendiliğinden doğmaz. Sözleşmedeki aktarım vadeleri ve tahsilatın hukuki niteliği incelenir. Vekâlet kapsamında teslimi gereken paranın geciktirilmesi faiz sorumluluğu doğurabilir. Ayrıntı: Tahsilatın kime ait olduğu belirlenmelidir.
Onarım acilse önceden onay alınması şart mıdır?
Her durumda mümkün olmayabilir. TBK m.505’in koşulları ve sözleşmedeki acil durum düzeni değerlendirilir. Yönetici, aciliyeti, ulaşma girişimini ve yapılan harcamanın gerekliliğini belgelemelidir. Ayrıntı: Acil bakımda onay beklenemiyorsa ne yapılır?.
Sözleşmeyi feshedersem bütün gelecek komisyonları ödemek zorunda mıyım?
Otomatik olarak değil. Sözleşmenin hukuki niteliği, fesih zamanı, kazanılmış ücret, gerçek zarar ve ilgili hükmün geçerliliği birlikte incelenir. Kalan süre tek başına bütün komisyonun doğduğunu göstermez. Ayrıntı: Sözleşme sona erdiğinde hangi işlemler gerekir?.
Hesap verilmediğinde zamanaşımı işlemez mi?
Böyle bir genel kural yoktur. Talebin hukuki niteliği ve muacceliyet tarihi belirlenmelidir. Vekâlet alacaklarındaki beş yıllık süre ile farklı sebeplere dayanan talepler ayrı incelenir. Ayrıntı: Hesap verilmez veya yetki aşılırsa hangi yol izlenir?.
Kaynakça
1 — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: Özellikle m.20–25, 40–48, 112, 115–116, 146–149 ve 502–514. TBMM kabul metni. Kullanılan hükümler bakımından incelenmiş; bütün kanunun güncel derlemesi olarak sunulmamıştır.
2 — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: Özellikle ticari dava, temsil ve ticari para alacaklarında arabuluculuk yönünden m.4–5/A ve ilgili şirket hükümleri. Ticaret Bakanlığı resmî nüshası.
3 — 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: Özellikle m.3, 5, 73 ve 73/A; tüketici işlemi ihtimali bakımından. Adalet Bakanlığı mevzuat kaydı.
4 — Yargıtay 3. Hukuk Dairesi: 23.06.2025, E.2024/4374, K.2025/3497. Karar tam metni erişim kaydı. Genel vekâlet ve yönetilen fonlarla ilgili karar; yat uyuşmazlığı olarak sunulmamıştır.
5 — Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı: Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk açıklamaları. Kaynak kontrolü: 13–14.10.2026.