Trafik kazası geçiren bir kişi, yalnızca “Kim kusurlu?” sorusuna cevap aramaz. Önce hayat ve sağlık güvenliğini sağlamalı; olayın yalnız maddi hasarlı mı, yaralanmalı mı, yoksa ölümlü mü olduğunu belirlemeli; araç, sürücü, işleten ve sigorta ilişkilerini ayırmalıdır. Ardından hangi merciye hangi belgeyle, ne kadar sürede ve hangi talep veya savunmayla başvuracağını bilmelidir. Bir kazada sigorta, özel hukuk tazminatı, ceza soruşturması ve idari işlemler aynı anda gündeme gelebilir; biri diğerinin yerine geçmez.
Bu sayfanın görevi: Kazadan itibaren doğru hukuki yolu seçmenize yardımcı olmak ve her bir uzmanlık rehberine yönlendirmektir. Ayrıntılı zarar hesabı, ceza savunması veya sigorta tahkimi işlemleri ilgili bağımsız rehberlerde ele alınır. Böylece aynı açıklamalar gereksiz yere tekrarlanmaz. Her değerlendirmede kaza tarihi, poliçenin yürürlüğü, bildirim ve tebliğ tarihleri ile olayın somut delilleri belirleyicidir.
Trafik kazası geçirdim: Önce ne yapmalıyım?
Kısa cevap: Öncelik can güvenliği ve yardım yükümlülüğüdür. Yaralanma, ölüm veya acil sağlık ihtiyacında 112 aranmalı; gerektiğinde polis ya da jandarmaya haber verilmelidir. Araçların konumu, çarpışma noktası, yol şartları ve hasarlar yalnızca güvenli olduğu ölçüde görüntülenmeli; sağlık ve olay yeri kayıtları korunmalıdır. Daha sonra kazanın türüne göre tutanak, sigorta, savcılık ve tazminat başvuruları birbirinden ayrılmalıdır.
İlk dakikalar: Yardım, güvenlik ve olay yeri
- Güvenliğinizi ve başkalarının güvenliğini tehlikeye atmadan durun; araçları ve yolu daha büyük bir tehlikeye yol açmayacak biçimde emniyete alın. Yaralıyı yetkiniz dışında ve tıbbi gereklilik olmaksızın hareket ettirmeyin.
- Yaralanma ihtimali varsa “küçük kaza” varsayımına dayanmayın. Ambulans ve kolluk ihtiyacını değerlendirin. Olay yerinden ayrılma ve yardım etmeme, trafik hukuku yanında somut olayda farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
- Güvenliyse araç konumları, plakalar, yol ve kavşak işaretleri, trafik ışığı, fren izleri ve hasar noktalarının geniş açı/yakın plan görüntülerini alın. Kamera kayıtları kısa sürede silinebileceği için kaydın muhafazası yönünden gerekli başvuruları geciktirmeyin.
İlk gün: Kaza tespit tutanağı ve ilk dosya
Tarafların anlaşmalı kaza tespit tutanağı, yalnız maddi hasarlı ve ilgili koşulları taşıyan kazalar için kullanılır. Yaralanma veya ölüm varsa, taraflar anlaşamıyorsa yahut mevzuatın kolluk işlemi gerektirdiği başka bir hâl mevcutsa anlaşmalı tutanakla yetinilmemelidir. Tutanak imzalamak, hukuken kesin kusur oranını kabul etmek veya bütün tazminat haklarından vazgeçmek anlamına gelmez; ancak yanlış anlatılan olgular sonradan ispat sorununa yol açabilir.
Tutanak, kolluk kaydı, sağlık raporu, araç ruhsatları, poliçeler, fotoğraf ve video, çekici ve otopark belgeleri, tanık bilgileri mümkün olduğunca ilk gün bir araya getirilmelidir. Onarım başlamadan önce aracın hasarlı hâli ayrıca belgelenmelidir.
Sonraki günler: Bildirim, rapor, başvuru ve süre takibi
Kaza tutanağı veya kusur oranı bildirildiğinde bildirim tarihini kaydedin. Sigorta şirketine zarar kalemlerini ve belgelerini içeren yazılı başvuru yapıp başvuru alındısını saklayın. Yaralanma varsa tedavi ve adli raporun geçici/kesin niteliğini ayırın. Savcılık soruşturması başlamışsa dosya numarası, ifade ve bilirkişi işlemlerini takip edin. Bu aşamadan itibaren hangi talep için hangi sürenin başladığını ayrı kaydetmek gerekir.
Ayrıntılı seri rehberi: Trafik Kazasından Sonra İlk İşlemler: Kaza Tespiti, Tutanak ve Deliller (ayrı rehber olarak yayımlanacaktır).
Kazanın türüne ve benim sıfatıma göre hangi yol izlenir?
Aşağıdaki tablo bir “kusur oranı tablosu” değildir. Hangi şartın hangi hukuki süreci doğurduğunu ve hangi başvuru yolunun önem kazandığını gösterir.
| Hukuki durum | Şart ve ayırt edici husus | Lehe ve aleyhe sonuç / istisna | İlk işlem, yetkili merci ve delil |
|---|---|---|---|
| Yalnız maddi hasarlı kaza | Bedensel zarar yok; uygun koşullarda taraflar kendi tutanaklarını düzenleyebilir. | Sigorta ve malvarlığı zararları gündeme gelir. Yalnız araç hasarı, kendiliğinden taksirle yaralama/öldürme suçu oluşturmaz; diğer trafik ihlalleri ayrıca değerlendirilir. | Tutanak veya kolluk kaydı; fotoğraf, poliçe, hasar dosyası; şartlara göre sigortacı ve SBM. |
| Yaralanmalı kaza | Kaza ile bedensel zarar arasındaki bağlantı ve sürücü davranışı araştırılır. | TCK m.89, şikâyet/bilinçli taksir istisnaları, uzlaştırma ve ayrıca tazminat talepleri gündeme gelebilir. Mağdurun hakları ile şüphelinin savunması ayrıdır. | 112, kolluk, sağlık kuruluşu; savcılık; epikriz, görüntüleme, adli rapor, kamera. |
| Ölümlü kaza | Ölüm nedeni, olayla nedensellik, kusur ve destek ilişkileri değerlendirilir. | TCK m.85 yönünden şikâyetten bağımsız soruşturma; destekten yoksun kalma, cenaze gideri ve manevi tazminat ayrı şartlara bağlıdır. | Savcılık, kolluk ve sağlık/adli tıp; sigorta ve diğer sorumlular; ölüm ve gelir belgeleri. |
| Kusurlu sayılan sürücü | İlk tutanak ve bilirkişi raporu kesin hüküm değildir; fiil, ihlal ve nedensellik somutlaştırılır. | Kusura itiraz, müdafi yardımı, lehe delil toplatma hakları bulunabilir; karşı tazminat ve sigortacı rücuu riski de vardır. | İtirazın niteliğine göre sigortacı, savcılık/mahkeme; görüntüler, trafik işaretleri ve teknik raporlar. |
| Kusursuz veya kısmen kusurlu zarar gören | Zararın varlığı, miktarı, illiyet ve karşı tarafın sorumluluğu belirlenir. | Tazminat mümkün olabilir; karşı tarafın kusur, teminat, illiyet, zarar miktarı veya müterafik kusur savunmaları sonucu etkiler. | Sigortacıya yazılı başvuru; gerektiğinde tahkim/dava; eksper ve ödeme belgeleri. |
| Yolcu, yaya veya motosikletli | Sürücü olmayan kişinin durumu, güvenlik tedbirleri, varsa kendi davranışının zarara etkisi ayrıca değerlendirilir. | Bedensel zarar ve tazminat hakları doğabilir; kask/kemer veya diğer güvenlik önlemlerinin etkisi otomatik değil, somut nedensellikle incelenir. | Sağlık raporları, kaza ve kamera kaydı, sürücü/işleten ve ilgili poliçeler. |
| Yol kusuru ya da kamu hizmeti eksikliği | Yol bakım, aydınlatma, işaretleme, tasarım veya kamu aracı bakımından idare ve özel kişilerin rolleri ayrılır. | Kamu idaresinin sorumluluğu gündeme gelebilir; her olayda idari yargı görevli değildir ve talebe göre farklı yargı yolu gerekebilir. | İlgili idareye ve görevli yargı merciine usulüne uygun başvuru; olay yeri ve bakım kayıtları. |
| Yabancı plaka, yabancı sürücü veya yabancı poliçe | Plaka/tescil ülkesi, vatandaşlık, poliçeyi düzenleyen kurum ve kazanın gerçekleştiği ülke aynı ölçüt değildir. | Yeşil Kart, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu, Türk sigortacısı veya yabancı sigortacı devreye girebilir; tarafın kusurlu/kusursuz olması yönü değiştirir. | Poliçe, Yeşil Kart, ruhsat, tutanak, ülke ve kaza tarihi; uygun kuruma yazılı hasar başvurusu. |
Kusurlu, kusursuz, araç sahibi veya sigortalı olmam haklarımı nasıl değiştirir?
Kusur, trafik kuralına aykırılığın kazaya etkisiyle ilgilidir; işleten sıfatı, aracın işletilmesinden doğan hukuki sorumlulukla; sigorta teminatı ise hangi zararın hangi poliçeden karşılanacağıyla ilgilidir. Bunları aynı kavrammış gibi değerlendirmek hatalı sonuç doğurur.
| Kişinin konumu | Korunabilecek hak / savunma | Yükümlülük veya risk | Sonuç ve izlenecek yol |
|---|---|---|---|
| Kazada zarar gören kişi | Gerçek zararını, kapsamı içinde sigortadan ve sorumlulardan talep; eksik ödemeye itiraz. | Zararın ve talebin ispatı, kendi kusuru, başvuru ön şartı, süre ve ibra riski. | Yazılı sigorta başvurusu; uygun tahkim veya mahkeme; gerekiyorsa icra/tahsilat. |
| Hakkında kusur ileri sürülen sürücü | Teknik kusura itiraz, savunma, müdafi ve lehe delil; karşı tarafın kural ihlalini ileri sürme. | İdari yaptırım, ceza soruşturması, tazminat ve sigorta rücuu ihtimali. | Kaza ve ceza dosyasının ayrı takibi, poliçe incelemesi, bilirkişi raporuna somut itiraz. |
| Araç maliki / işleten / teşebbüs sahibi | Gerçek işletenin kimliği, kusur, illiyet ve sorumluluk sınırlarının tartışılması. | Malik ile işleten her zaman aynı kişi değildir; işletilme tehlikesinden sorumluluk doğabilir. | Ruhsat, kira/işletme ilişkisi, fiili hâkimiyet ve zorunlu/isteğe bağlı sigorta incelemesi. |
| Sigortalı veya poliçe ettiren | Teminatın kapsamına göre sigorta koruması ve sigortacının gerekçeli işlem yapmasını isteme. | Prim, ihbar ve poliçe yükümlülükleri; teminat dışı hâller ve rücu riski. | Genel/özel şartların ve riziko tarihinin karşılaştırılması; ret/rücu gerekçesinin denetlenmesi. |
| Ölen kişinin yakınları | Gerçek destek ilişkisine göre destekten yoksun kalma, cenaze ve koşulları varsa manevi tazminat. | Hak sahipliği, kusur, destek, gelir, ödeme ve süre tartışmaları. | Ölüm/adli rapor, nüfus, destek ve gelir belgeleriyle ayrı tazminat başvurusu. |
Özellikle alkollü veya ehliyetsiz araç kullanımında, üçüncü kişinin zorunlu sigortaya yönelik haklarıyla sigortacının sigortalısına karşı ileri sürebileceği rücu talebi aynı mesele değildir. Sigorta şirketinin ödeme yapması sürücünün mali riskinin her durumda sona erdiğini göstermez; buna karşılık alkol veya ehliyet eksikliği tek başına her rücu talebinin koşulsuz kabulü anlamına da gelmez.
Sigorta, tazminat, ceza ve idari sorumluluk birbirini nasıl etkiler?
Sigorta ve özel hukuk sorumluluğu
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, araç işleteninin üçüncü kişilere verdiği zararları kanuni ve poliçe teminatı çerçevesinde karşılar. Kasko öncelikle sigortalının kendi araç zararına; ihtiyari mali mesuliyet poliçesi kendi özel koşulları içinde ek sorumluluk teminatına ilişkin olabilir. Sigortasız veya tespit edilemeyen araçlarda Güvence Hesabının kapsamı her zarar türü için aynı değildir. Bu nedenle “sigorta her şeyi öder” veya “kusurlu sürücünün hiçbir hakkı yoktur” şeklindeki iki uç kabul de yanlıştır.
Tazminatta araç onarım bedeli, değer kaybı, makul onarım süresi için araç mahrumiyeti, ticari kazanç kaybı, geçici/sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, cenaze ve destek kaybı gibi kalemlerin her biri ayrı hukuki dayanak, ispat ve teminat denetimi gerektirir. Manevi tazminatın zorunlu trafik sigortası kapsamına girdiği varsayılmamalıdır.
Savcılık soruşturması ve ceza davası
Taksirle yaralama (TCK m.89) bakımından şikâyet kuralı ile bilinçli taksir istisnaları ayrılır. Taksirle öldürme (TCK m.85) şikâyete bağlı değildir. Şikâyetin süresinde yapılması, uzlaştırmanın kapsamı ve uzlaşma metninin tazminat üzerindeki etkisi bağımsız değerlendirilmelidir. Şüpheli bakımından ifade, müdafi, delil talebi ve koruma tedbirlerine itiraz; mağdur ve suçtan zarar gören bakımından şikâyet, delil isteme, katılma ve kanun yolu hakları ayrı usullere tabidir.
Ceza soruşturmasında alınan trafik kusur raporu, soruşturma veya yargılamada tartışılabilir bir teknik incelemedir. Mahkeme bütün delilleri birlikte değerlendirir. Ceza hukuku bakımından bireysel kusur ile özel hukukta tazminatın paylaşımı aynı matematiksel işlem değildir; TBK m.74 ve somut olayın maddi olguları birlikte gözetilmelidir.
İdari yaptırımlar ve kamu idaresinin sorumluluğu
Sürücü belgesinin geri alınması, trafik idari para cezası veya araç hakkında uygulanan diğer idari tedbirler, ceza mahkûmiyetinden ve tazminat borcundan ayrıdır. Her işlemin bildirimi, başvuru mercii ve süre kuralı kendi düzenlemesinden belirlenir. Yolun yapım, bakım, işaretleme ve trafik güvenliği bakımından kamu idaresine yöneltilecek taleplerde de olayın niteliği, hizmet kusuru iddiası, başvuru şartları ve görevli yargı ayrıca incelenmelidir.
Hangi itiraz veya başvuru için hangi süre işlemeye başlar?
Önemli: Aşağıdaki süreler birbirinin yerine geçmez. Tablodaki genel süreler, kaza ve işlem tarihine göre özel/geçiş hükümleri bakımından teyit edilmelidir.
| İşlem | Süreyi başlatan olay ve şart | Sonuç / temel fark | Başvuru mercii ve korunacak belge |
|---|---|---|---|
| SBM/KTT ilk kusur itirazı | Uygun maddi hasarlı KTT dosyasında sigortacıların mutabakatıyla belirlenen oranın bildirilmesi | 5 iş günü, bir defaya mahsus ve değerlendirmeyi etkileyebilecek ek bilgi/belgeyle; süre geçince bütün tazminat hakları otomatik düşmez. | İlgili sigorta şirketi; aynı şirketin her iki aracı sigortaladığı kazada SBM çevrim içi yol; bildirim kaydı. |
| Eksper raporuna itiraz | 2026 Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği kapsamındaki ilgili raporun sisteme girişine ilişkin bildirim | Kural olarak 3 iş günü; EKSİST üzerinden itiraz eksperi, koşullarına göre hakem eksper. KTT kusur itirazından farklıdır. | Düzenlemenin uygulandığı eksper sistemi; rapor ve bildirim kayıtları. |
| Sigortacıya zarar başvurusu | Sorumluluk ve zarar kalemlerine ilişkin yazılı talep, gerekli belgelerin sunulması | KTK m.99'daki ödeme süresi 8 iş günü; uyuşmazlıkta tahkim/dava ön başvurusuna ait 15 günlük süre ayrı değerlendirilir. | İlgili sigorta şirketi; yazılı başvuru, teslim kanıtı, eksiklik yazısı ve yanıt. |
| Taksirle yaralamada şikâyet | Şikâyete bağlı hâlde fiilin ve failin öğrenilmesi | Kural olarak 6 ay; TCK m.89/5'teki bilinçli taksir istisnalarında şikâyet aranmayabilir. Kesin adli rapor beklemek süreyi kendiliğinden durdurmaz. | Kolluk veya Cumhuriyet başsavcılığı; ifade ve başvuru tutanağı. |
| Savcılık KYOK kararına itiraz | Kovuşturmaya yer olmadığı kararının usulüne uygun tebliği | Kural olarak 2 hafta; özel koşullar ve dosya sıfatı değerlendirilir. | Yetkili sulh ceza hâkimliği; karar ve tebliğ belgesi. |
| Ceza hükmüne istinaf | Gerekçeli hükmün usulüne uygun tebliği | Kural olarak 2 hafta; kararın kanun yoluna elverişliliği ve sıfat ayrıca incelenir. | Hükmü veren mahkeme; gerekçeli karar ve tebligat. |
| Trafik kazası tazminatında zamanaşımı | Zararı ve sorumluyu öğrenme; mutlak üst sınır kaza tarihinden | KTK m.109 uyarınca kural olarak 2 yıl / 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı ve kesilme sebepleri incelenir. | Uygun mahkeme veya tahkim; zararın öğrenilmesi, kaza, başvuru ve ödeme tarihleri. |
| İdari yaptırım / idari sorumluluk | Her somut işlemin tebliği veya idarenin işlem/eylemi | Tek bir ortak süre yoktur. İdari para cezası, sürücü belgesi işlemi ve tam yargı talebi ayrıdır. | Karar/işlem türüne göre ilgili merci; işlem ve tebliğ belgesi. |
Sürelerin birbirine karıştırılmasının sonucu: KTT'ye 5 iş günü içinde itiraz edilmesi sigorta tazminatına ilişkin zamanaşımını otomatik olarak korumaz; savcılığa şikâyet edilmesi sigortacıya yazılı tazminat başvurusu yerine geçmez; sigortadan ödeme almak da bütün bedensel ve manevi zarar taleplerinin sona erdiği anlamına gelmez.
Yabancı plakalı veya yabancı sigortalı araçla kaza yaptım: Kimden talepte bulunabilirim?
Bu konu üç ayrı ölçütle incelenir: kazanın gerçekleştiği ülke, kusurlu olduğu ileri sürülen aracın plaka/tescil ve sigorta bilgileri ve hak sahibinin hukuki konumu. Sürücünün Türk ya da yabancı vatandaşı olması tek başına sigortacıyı belirlemez.
| Olayın türü | Şart | Hak ve olası sorumluluk sonucu | Başvuru yolu / delil |
|---|---|---|---|
| Türkiye'de yabancı plakalı araç kusurlu | Kaza tarihinde Türkiye'de geçerli Yeşil Kart ya da uygun başka poliçe/teminat bulunuyor. | Yabancı aracın üçüncü kişilere verdiği zarar için geçerli sigorta/büro mekanizması devreye girebilir; geçersiz teminat varsa alternatif sorumlular araştırılır. | Uygun koşullarda Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB); Yeşil Kartın geçerliliği, “TR” kutucuğu, tutanak, ruhsat, ehliyet. |
| Türkiye'de Türk plakalı araç kusurlu, yabancı araç zarar gören | Türk aracının sorumluluğu ve trafik poliçesi mevcut. | Yabancı araç malikinin zarar talebi, sırf yabancı plaka nedeniyle ortadan kalkmaz; poliçe kapsamı ve zarar belgelenir. | Türk aracın ilgili trafik sigortacısı; olay ve poliçe belgeleri, değer/onarım kayıtları. |
| Türkiye'de yabancı sürücü Türk plakalı araç kullanıyor | Vatandaşlık farklı ancak plaka ve poliçe Türkiye'ye ait. | Kusur, işleten ve poliçe ilişkileri Türk araç bakımından belirlenir; yabancı vatandaşlık tek başına otomatik TMTB başvurusu doğurmaz. | İlgili Türk sigortacısı veya hukuken sorumlu kişiler; sürücü/ruhsat/poliçe. |
| Türk plakalı araç yurt dışında kazaya karışıyor | Kaza ülkesi, uluslararası Yeşil Kart geçerliliği, yabancı sigortacı ve yerel hukuk ayrı belirlenir. | Talep ve savunma, kazanın meydana geldiği ülkedeki sigorta/büro mekanizması ve uygulanabilir hukuk çerçevesinde değerlendirilir. | Olay ülkesi yetkili makamları, ilgili sigortacı/ulusal büro; uluslararası kaza raporu, tercümeler. |
TMTB'nin resmî hasar kanalı: Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu — Hasar İşlemleri ve kurumun yayımladığı hasar@tmtb.org.tr e-posta adresi. Kuruma e-posta gönderilmiş olması, başka bir müracaatın süre veya belge koşullarının kendiliğinden yerine geldiği anlamına gelmez.
Ayrıntılı seri rehberi: Yabancı Plakalı Araç ve Yabancı Sürücü Trafik Kazaları (bağımsız rehber olarak hazırlanacaktır).
Trafik kazası için hazırladığımız yedi bağımsız rehber hangileri?
Bu seri, merkez sayfa dâhil sekiz ayrı yayın olarak planlanmıştır. Yedi sayının gerekçesi rastgele bölüm çoğaltmak değildir: Her konu farklı olay tipine, muhataba, başvuru usulüne veya yargılama evresine sahiptir. Alt rehberlerde kendi başvuru yolunu, delilini, lehe-aleyhe durumları ve sonuç sonrası adımları bağımsız biçimde öğrenebileceksiniz.
Kaza tespiti, tutanak ve ilk işlemler
Başlangıç sorusu: Olay yerinden ayrılabilir miyim, anlaşmalı tutanak düzenlenir mi, hangi delili toplamalıyım? Süreç ve sonuç: 112/kolluk, tutanak, fotoğraf-kamera, sağlık kaydı, onarım öncesi belge; tutanak hatası ve eksik delilin sonraki dosyaya etkisi. Mevcut destek yayını: Ölümlü veya Yaralanmalı Trafik Kazasında Olay Yerinden Ayrılma Suçu, Cezası ve Süreç Rehberi.
Sigorta, TRAMER/SBM kusur itirazı ve sigorta tahkimi
Başlangıç sorusu: Kusur oranı veya sigortacının ödemesi hatalıysa ne yapmalıyım? Süreç ve sonuç: Şirket kusur değerlendirmesi, ilk 5 iş günlük itiraz, eksper itirazı, yazılı hasar başvurusu, eksik ödeme, tahkim ve rücu. Mevcut destek yayını: Trafik Kazasında Sigortaya Başvuru: Belgeler, Süreler ve Eksik Ödeme.
Tazminat ve özel hukuk davaları
Başlangıç sorusu: Araç hasarı, değer kaybı, gelir kaybı, yaralanma veya ölüm nedeniyle kimden ne isteyebilirim? Süreç ve sonuç: Sorumlular, sigorta teminatı, dava, hukuki itirazlar, yargılama, icra ve tahsilat. Mevcut destek yayınları: Trafik Kazası Tazminat Rehberi; Bedensel Zarar, Trafik ve İş Kazası Tazminatı.
Ceza soruşturması: savcılık, şikâyet ve deliller
Başlangıç sorusu: Şikâyetçi miyim, şüpheli miyim; ilk ifadede ve savcılık aşamasında ne yapmalıyım? Süreç ve sonuç: Soruşturma, adli rapor, trafik bilirkişisi, delillerin dosyaya alınması, uzlaştırma, adli kontrol, KYOK ve iddianame. Bu rehber soruşturma evresinde sonlanır; ceza davası ayrı incelenir. Mevcut destek yayınları: Taksirle Yaralama Suçu, Cezası ve Süreç Rehberi; Soruşturma, İfade ve Koruma Tedbirleri.
Ceza davası: kovuşturma, hüküm ve kanun yolları
Başlangıç sorusu: Dava açıldıysa mahkeme neyi inceler, ceza nasıl belirlenir ve karara nasıl başvurulur? Süreç ve sonuç: TCK m.85/89, taksir/bilinçli taksir, duruşma, kusur raporu, beraat veya mahkûmiyet, seçenek yaptırımlar, istinaf ve temyiz. Mağdur/katılan ile sanığın hakları ayrılır. Mevcut destek yayınları: Taksirle Öldürme Suçu, Cezası ve Süreç Rehberi; Ceza Davalarında Kanun Yolları ve Hak İhlalleri.
Yabancı plakalı araçlar, yabancı sigorta ve yabancı kişiler
Başlangıç sorusu: Kazada hangi ülkenin poliçesi geçerli, kusurlu ya da kusursuz yabancı araç hangi kuruma başvurur? Süreç ve sonuç: Türkiye/yurt dışı, Yeşil Kart, TMTB, sınır sigortası, tercümeler, yabancı sürücü, alternatif sorumlular ve tazminatın tahsili. Mevcut destek yayını: Türkiye’de Tatilde Araç Kiralayan Yabancı Turistin Kaza ve Hasar Sonrası Hakları.
İdari işlemler ve kamu idaresinin sorumluluğu
Başlangıç sorusu: Trafik cezasına, ehliyet işlemine veya yol kusuruna ilişkin hangi başvuru yapılır? Süreç ve sonuç: İdari yaptırımın niteliği, görevli merci, süre, yürütmenin durdurulması/itiraz imkânı, kamu hizmeti kusuru, idareye müracaat ve görevli yargı. Sadece bu alanla ilgili özgün uyuşmazlıklar işlenecektir. Mevcut destek yayını: Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Trafik İdari Para Cezaları: Ödeme, İndirim, Tebligat ve Yargısal Başvuru.
İçerik sınırlandırma ilkesi: Ana sayfada her rehberin ilk sorusunu ve doğru yolu göstermek yeterlidir. Ayrıntılı aktüerya hesabı, ceza hükmünün bütün ihtimalleri, eksper teknik denetimi veya uluslararası sigortanın tüm belgeleri, kendi bağımsız rehberinde yer alacaktır.
Başvuru yapıldıktan sonra hangi sonuçlarla karşılaşabilirim?
| Karar veya gelişme | Hukuki sonucu | Hak sahibi açısından olası adım | Sorumlu tutulana tanınan savunma / istisna |
|---|---|---|---|
| Kusur oranı değişmedi | Sigortacı veya komisyon değerlendirmesi aynı kaldı; kesin yargı hükmü değildir. | Gerekli şartlarda tahkim veya özel hukuk yolu; somut delil ve teknik inceleme. | İtirazın kapsamı ve yeni delilin güvenilirliği; diğer başvuruların usulü. |
| Sigortacı eksik ödeme yaptı / reddetti | Sorumluluk, poliçe kapsamı veya zarar miktarı uyuşmazlığı doğar. | Yazılı cevap ve belgelerle uygun tahkim veya dava; gerçek zarar hesabı. | Teminat dışılık, kusur, zamanaşımı, mükerrer ödeme ve zarar/illiyet itirazları. |
| Savcılık KYOK verdi | Kamu davası açılmadı; özel hukuk tazminatı otomatik sona ermez. | Hak ve süre şartları varsa sulh ceza hâkimliği nezdinde itiraz; ayrı tazminat takibi. | Karar ve delillerin hukuki durumu, soruşturma şartları; yeni delil olanağı. |
| İddianame kabul edildi | Kovuşturma evresi başlar; mahkûmiyet anlamına gelmez. | Katılma ve delil talepleri; kusur ve adli rapor itirazı. | Savunma, müdafi, bilirkişi ve delil talepleri, koruma tedbiri itirazları. |
| Tazminat veya ceza hükmü verildi | Talebe göre kabul/ret, beraat/mahkûmiyet veya başka bir sonuç doğar. | İlgili kanun yolu; alacak hükmünün şartlarına göre icra/tahsil. | Kararın gerekçesine ve usulüne göre istinaf/temyiz veya diğer kanun yolları. |
| İdari yaptırım veya yol kusuru uyuşmazlığı | İdari para cezası/ehliyet tedbiri veya idarenin tazminat sorumluluğu tartışılır. | İşlem ve tebliğ türüne göre doğru idari veya yargısal başvuru. | İşlemin kanuni dayanağı, yetki, süre, teknik kusur ve nedensellik savunmaları. |
İlk görüşme veya başvuru için hangi belgeleri hazırlamalıyım?
Kaza ve araç bilgileri: Kaza tarihi, saati ve yeri; bütün plaka ve araç ruhsatları; sürücü ve işleten bilgileri; kaza tespit tutanağı, kroki, varsa olay yeri keşfi veya kolluk evrakı.
Sigorta ve ödeme bilgileri: Zorunlu trafik sigortası, kasko, ihtiyari mali mesuliyet, yabancı poliçe/Yeşil Kart; hasar dosya numarası, eksper raporu, fatura, onarım ve ödeme dekontları; ret, eksik ödeme ve ibraname metinleri.
Sağlık ve gelir kayıtları: Acil servis, epikriz, adli rapor, görüntüleme ve tedavi belgeleri; istirahat ve iş göremezlik; gelir, bakım ve destek ilişkisine ilişkin belgeler; ölüm varsa ölüm/defin ve hak sahipliği bilgileri.
Yargısal ve idari işlem bilgileri: Soruşturma veya dava numarası; ifade, bilirkişi ve karar örnekleri; sigortacı/idare başvuru alındısı; tebligat tarihleri; uzlaşma teklifleri ve yapılmış ödemeler.
Bu belgelerin tamamının bulunması ilk görüşmenin ön koşulu değildir. Özellikle süresi yaklaşan işlemi bildirmek için kesin raporu beklemeyin. Hassas kimlik, sağlık ve banka belgelerini kamuya açık alanlara yüklemeyin.
Sık sorulan hukuki ve cezai sorular
Trafik kazasında tutanağı imzalamam kusuru kesin kabul ettiğim anlamına gelir mi?
Hayır. Tutanak, kazanın oluşuna ilişkin önemli bir belgedir; sigorta ve mahkeme değerlendirmesinde başka delillerle birlikte incelenebilir. Yanlış bilgi veya eksik imza ise sonraki süreci güçleştirebilir.
TRAMER'de yüzde 100 kusurlu çıktım; tazminat veya savunma hakkım kalır mı?
Kusur oranı değerlendirmesine uygun usulle itiraz ve varsa ceza dosyasında lehe delil ileri sürme hakları ayrı değerlendirilir. Ancak gerçek kusur, poliçe teminatı ve talep türü doğrulanmadan tazminat hakkı kesin olarak söylenemez.
SBM'nin 5 iş günlük süresini kaçırdım; mahkemeye artık gidemem mi?
Hayır. Bu süre, belirli maddi hasarlı KTT dosyasında ilk yeniden değerlendirme yoluyla ilgilidir. Tahkim veya özel hukuk yolunun şartları ve zamanaşımı ayrıca incelenir.
Sigorta şirketinden para aldım; manevi tazminat ve diğer zararlarım sona erer mi?
Kendiliğinden sona ermez. Ödemenin hangi zararı karşıladığı, düzenlenen ibra veya sulh metni, kusur, teminat ve varsa henüz belirlenmemiş zararlar ayrı değerlendirilir.
Araç değer kaybına itiraz ile kusur oranına itiraz aynı mı?
Hayır. Eksper raporuna 3 iş günlük itirazın hukuki dayanağı ve başvuru sistemi, KTT kusur değerlendirmesindeki 5 iş günlük ilk itirazdan ayrıdır.
Trafik kazasında hem sigorta başvurusu hem ceza soruşturması olabilir mi?
Evet. Yaralanma veya ölüm nedeniyle savcılık soruşturması yürürken sigorta ve tazminat başvuruları ayrı usullerle sürebilir. Birinin sonucunu beklemek diğer süreleri her zaman durdurmaz.
Kaza sonucu yaralandım; şikâyetçi olmazsam tazminat da isteyemem mi?
Şikâyet hakkı, ceza soruşturmasıyla; tazminat talebi ise ayrı sorumluluk ve zamanaşımı kurallarıyla ilgilidir. Şikâyet edilmemesi tazminatın her durumda imkânsız olduğu anlamına gelmez.
Savcılıktan takipsizlik kararı çıktı; karşı taraftan tazminat isteyebilir miyim?
Koşulları varsa evet. Ceza soruşturmasının sonucu, özel hukuk sorumluluğunu tek başına ortadan kaldırmaz. Delil durumu ve kesinleşmiş maddi olgular ayrıca incelenmelidir.
Ceza davasında beraat edersem sigorta rücuu veya tazminat davası otomatik sona erer mi?
Hayır. Kusurun hukuki nitelendirmesi, işletenin sorumluluğu, poliçe şartları ve zarar farklı ölçütlere tabidir. TBK m.74 ve ceza kararında kesinleşen maddi olguların etkisi somut olayda değerlendirilir.
Yabancı plakalı araç bana çarptı; e-posta ile nereye başvurabilirim?
Türkiye'de geçerli Yeşil Kart kapsamındaki yabancı araçların verdiği zararlar için uygun hâllerde Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna başvuru yapılabilir. Resmî hasar e-posta adresi hasar@tmtb.org.tr olup önce poliçe/Yeşil Kart, kaza tutanağı ve başvuru formu şartları kontrol edilir.
Yabancı araç zarar gören, Türk plakalı araç kusurluysa TMTB'ye mi başvurulur?
Kural olarak zarar veren Türk plakalı aracın ilgili trafik sigortacısı ve hukuki sorumlular değerlendirilir. Yabancı plaka, her olayı otomatik TMTB kapsamına taşımaz.
Çarpan araç sigortasız veya kaçtı; bütün zararı Güvence Hesabı karşılar mı?
Hayır. Güvence Hesabının başvuru nedenleri, hangi bedensel zararları ve özel hâlleri kapsadığı farklıdır. Araç onarımı veya değer kaybının bütün durumlarda Güvence Hesabından ödeneceği varsayılmamalıdır.
Trafik kazası iş kazası da sayılabilir mi?
Evet, işverenin görevlendirmesi sırasında veya mevzuatın iş kazası saydığı taşıma koşullarında olay hem iş kazası hem trafik kazası niteliği taşıyabilir. SGK bildirimi, işveren sorumluluğu ve trafik sigortası ilişkisi ayrı incelenir.
Karar lehime çıktı; ödeme yapılmazsa ne yapabilirim?
Kararın kesinleşme ve icra edilebilirlik koşulları, borçlu/sigortacı, ödeme ve faiz hesapları incelenerek uygun icra veya tahsilat yolu izlenebilir. Hükmün kazanılması paranın kendiliğinden ödendiği anlamına gelmez.
Resmî başvuru ve mevzuat kaynakları
Acil yardım: 112 Acil Çağrı Merkezi — https://www.112.gov.tr/
KTT kusur değerlendirmesi: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi — KTT Sorgulama ve İtiraz
Sigorta tahkimi: Sigorta Tahkim Komisyonu — Sıkça Sorulan Sorular
Eksper raporuna itiraz: Adalet Bakanlığı UYAP — Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği
Türk Ceza Kanunu: Adalet Bakanlığı UYAP — 5237 sayılı Kanun
Ceza Muhakemesi Kanunu: Adalet Bakanlığı UYAP — 5271 sayılı Kanun
Yabancı plakalı araçların Türkiye'de verdiği zarar: Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu — Hasar İşlemleri
Bu rehberde anlatılan süreler ve hukuki sonuçlar 22 Kasım 2026 itibarıyla genel bilgi niteliğindedir. Kaza, poliçe, başvuru, yargılama veya tebliğ tarihi daha eski ya da yeni olduğunda, uygulanacak yürürlük ve geçiş hükümleri somut olarak yeniden incelenmelidir.