Yaralanmalı Trafik Kazasında Tazminat: Maluliyet, İş Göremezlik ve Bakıcı Giderleri

Trafik kazasında yaralanan kişi; koşulları oluştuğunda tedavi ve bakım giderlerini, çalışamadığı dönemdeki kazanç kaybını, kalıcı çalışma gücü kaybından doğan zararlarını ve manevi tazminatı talep edebilir. Kalıcı maluliyet bulunmaması bütün tazminat haklarını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık, sağlık raporunda bir oran yazması da sigortadan o orana bağlı sabit bir tutar alınacağı anlamına gelmez. Zararın türü, kazayla bağlantısı, geçici ve sürekli etkileri, kusur, gelir ve sigorta kapsamı birlikte değerlendirilir. [1–3]

Yaralanmalı trafik kazası dosyasının temel sorusu, yalnızca “maluliyet oranı kaç?” değildir. Kişinin hangi tarihler arasında çalışamadığı, hangi günlük işlerde yardıma ihtiyaç duyduğu, ne kadar süre bakım gerektiği ve iyileşme sonrasında hangi kayıpların kaldığı da belirlenmelidir. Bu rehber, söz konusu ayrımların sağlık raporuna, sigorta başvurusuna ve dava talebine nasıl yansıyacağını açıklamaktadır.

Yaralanmalı trafik kazasında hangi tazminatlar istenebilir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi, bedensel zararı hastane faturalarıyla sınırlamaz. Kazanç kaybı, çalışma gücündeki azalma ve ekonomik geleceğin sarsılması ayrı değerlendirme alanlarıdır. Bakım ihtiyacı da yaralanmanın doğurduğu maddi zarar içinde incelenir. Her kalemin aynı başvuruya yazılması mümkündür; ancak aynı zarar iki farklı ad altında ikinci kez hesaplanamaz. [1]

Kalıcı iz, kırık, ameliyat veya psikiyatrik etkiler bu başlıkların birden fazlasında önem taşıyabilir. Ancak bunların her biri için otomatik olarak ayrı, sabit bir “kırık tazminatı” veya “ameliyat tazminatı” tarifesi bulunmaz. İstenen tutar, ispatlanan zararla ilişkilendirilmelidir.

Tazminatı kim isteyebilir, kimden talep edebilir?

Yaralanan kişinin hakkı ve yakınların durumu

Sürücü, yolcu, yaya, bisikletli veya motosikletli olmak tek başına hak sahipliğini belirlemez. Kazanın oluşu, sorumluluk sebebi ve yaralananın kendi kusuru incelenir. Bedensel zarardan doğan maddi tazminatın temel hak sahibi yaralanan kişidir. Çocukların hakları kanuni temsilcileri aracılığıyla takip edilir; temsil çatışması varsa ayrıca değerlendirme gerekir.

Yakının hastayla ilgilenmesi, yaralananın tazminatını kendiliğinden yakına ait bir alacağa dönüştürmez. Bakıcı gideri ile yakının kendi ücret kaybı aynı talep değildir. Yakının ayrıca bir hakkı bulunduğu ileri sürülüyorsa hukuki sebebi ve zararı gösterilmelidir. Ağır bedensel zarar hâlinde yakınların manevi tazminat hakkı ise TBK 56 kapsamında ayrıca gündeme gelebilir. [1]

Sürücü, işleten, sigortacı ve Güvence Hesabı

Kusurlu sürücünün haksız fiil sorumluluğu, işletenin KTK 85 ve devamındaki sorumluluğu ve sigortacının teminat yükümlülüğü farklı dayanaklara sahiptir. Araç malikinin işleten sayılması yönündeki değerlendirme, fiilî hâkimiyet ve işletme ilişkisine ilişkin delillerle birlikte yapılır. Birden fazla sorumlu varsa müteselsil sorumluluk hükümleri önem kazanabilir; sigortacının borcu teminat kapsamı ve uygulanabilir limitlerle sınırlıdır. [1–3]

Sigorta limiti, yaralananın toplam zararının üst sınırı değildir. Teminat dışında kalan veya limiti aşan zarar için diğer sorumlulara başvuru değerlendirilebilir. Kazaya neden olan aracın sigortasız olması veya tespit edilememesi durumunda, kanuni şartlarla Güvence Hesabı bedensel zarar bakımından başvuru yolu olabilir. Hesabın kapsamı bütün zararları ve her başvuranı kapsayan sınırsız bir güvence değildir. [2, 3, 12]

Tek taraflı kazada tam kusurlu sürücünün kendi yaralanması ile aynı araçtaki yolcunun zararı birbirinden ayrılır. Kendi aracının zorunlu trafik poliçesi, sürücü için genel bir ferdi kaza sigortası gibi değerlendirilmemelidir. Varsa ferdi kaza ve diğer ek poliçeler ayrıca incelenir.

Geçici iş göremezlik tazminatı nasıl belirlenir?

İstirahat raporu ile tazminata esas süre aynı olmayabilir

Geçici iş göremezlik, yaralanma nedeniyle kişinin iyileşme döneminde çalışamamasına ilişkin değerlendirmedir. Hastanede yatış süresi, istirahat süresi, tedavinin toplam uzunluğu ve tazminat hesabında esas alınacak çalışamama süresi her dosyada örtüşmez. Ayakta kontrol muayenesinin sürmesi, kişinin bütün bu zaman boyunca tamamen çalışamaz durumda olduğunu tek başına göstermez.

Rapor; yaralanmanın niteliğini, ameliyatları, rehabilitasyonu, kişinin yaptığı işi ve tıbbi iyileşme sürecini açıklamalıdır. Sigortacı “rapor uzun”, zarar gören ise “çalışamadım” demekle yetinmemelidir. Hangi işlerin neden yapılamadığı ve hangi tarihte yeniden yapılabilir hâle geldiği somutlaştırıldığında hesap denetlenebilir. Geçici dönemin bitişi ile sürekli dönemin başlangıcı ayrıca gösterilerek çakışan günlerin iki kez hesaplanması önlenir. [1, 3]

Ücretli çalışan ve serbest çalışan için gelir nasıl ispatlanır?

Ücretli çalışanda bordro, banka ödemesi, SGK hizmet dökümü, işveren kayıtları ve varsa düzenli ek kazanç belgeleri birlikte incelenir. Ücret ödenmeye devam etmişse, hangi kazançların fiilen kaybedildiği araştırılır. Aynı ücret kaybını hem işverenden alınmış ödeme içinde hem tazminat hesabında yeniden istemek doğru değildir; ödemenin hukuki niteliği ve mahsup koşulları ayrıca değerlendirilir.

Serbest çalışan bakımından işletmenin cirosu doğrudan kişisel kazanç değildir. Vergi kayıtları, mesleki faaliyet, giderler, sözleşmeler ve işin başka biri tarafından yürütülüp yürütülmediği önemlidir. Kayıt dışı veya eksik bildirilen gelir iddiası, yalnız sözlü bir tutarla değil, hukuka uygun deliller ve gerektiğinde emsal kazanç araştırmasıyla desteklenmelidir.

Çalışmayan kişi ve çocuk için neden ayrı değerlendirme gerekir?

Çalışmayan kişinin bütün bedensel zarar haklarının bulunmadığı söylenemez. Bununla birlikte, geçici kazanç kaybı ile günlük yaşamda daha fazla güç harcama iddiası aynı hukuki mesele değildir. Yaş, çalışma durumu, yapılan ev içi işler ve talebin dayanağı açıklanmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 21.05.2025 tarihli, E.2022/13849, K.2025/8226 sayılı kararında, kaza tarihinde dört yaşındaki çocuğun kalıcı fonksiyon kaybı bulunmadığı ve geçici iş göremezlik zararının oluşmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı çoğunlukça onanmıştır. Çalışmayan kişinin geçici dönemdeki ek güç harcaması nedeniyle tazminat alabileceğini savunan açıklama karşı oydadır. Dolayısıyla bu metin, bütün çocuklara geçici iş göremezlik ödeneceğini kabul eden çoğunluk kararı gibi kullanılamaz. Çocuğun tedavi ve bakım giderleri ile varsa kalıcı zararları kendi şartlarıyla incelenmeye devam eder. [6]

Sürekli iş göremezlik ve maluliyet tazminatı

Maluliyet oranı neden tek başına tutar göstermez?

Sürekli iş göremezlik, iyileşme sonrasında devam eden kaybın ekonomik sonuçlarıyla ilgilidir. Aynı orana sahip iki kişinin yaşı, mesleği, geliri, kalan çalışma ve yaşam süresi, kusuru ve önceki ödemeleri farklı olabilir. Bu nedenle yalnız rapor yüzdesi üzerinden kesin tazminat söylenemez.

Trafik kazasından kaynaklanan tazminat, SGK malullük aylığıyla aynı kurum değildir. Sosyal güvenlik hakkına ilişkin oran veya sigortalılık koşulları, trafik tazminatına otomatik eşik olarak taşınamaz. “Yüzde 40’ın altında tazminat alınamaz” şeklinde genel bir kural kurulamaz. Bunun tersi de geçerlidir: Sosyal haklar için düzenlenmiş yüksek oranlı bir rapor, bütün oranın trafik kazasından kaynaklandığını kanıtlamaz. [1, 4]

Ücretin azalmaması, ev içi emek ve emeklilik

Kişinin aynı maaşı alması, kalıcı fonksiyon kaybının hiçbir ekonomik sonuç doğurmadığını tek başına göstermez. Aynı işi sürdürmek için daha fazla güç harcama, başka işlere geçememe ve günlük yaşam faaliyetlerindeki kalıcı güçlükler ayrıca incelenir. Buna karşılık, tıbben belirlenmemiş bir kalıcı kayıp yalnız genel ifadelerle parasal talebe dönüştürülemez.

Ev içi emeği bulunan kişiler, emekliler ve öğrenciler için de “bordro yok, zarar yok” yaklaşımı yeterli değildir. Değerlendirme, kişinin fiilî yaşamı ve kazaya bağlı kaybı üzerinden kurulur. Çocuğun gelecekteki gelir varsayımı eğitim ve mesleğe geçiş verileriyle desteklenmeli; emeklinin fiilen çalışması ile çalışmadığı dönem birbirinden ayrılmalıdır. Herkes için aynı yaşta başlayan, aynı yaşta biten, tek satırlık hesap dosyanın özelliklerini açıklamaz. [1]

Psikiyatrik etkiler ve ekonomik geleceğin sarsılması

Bedensel zarar yalnız gözle görülen ortopedik kayıplardan ibaret değildir. Kazayla bağlantılı psikiyatrik rahatsızlıklar, nörolojik bulgular ve diğer fonksiyon kayıpları ilgili uzmanlık dallarınca değerlendirilmelidir. Geçici üzüntü ile tıbben tanımlanmış, işlevselliği etkileyen rahatsızlık aynı kabul edilmez.

Kalıcı iz veya fonksiyon kaybı kişinin mesleğe kabulünü, yükselmesini yahut ekonomik seçeneklerini somut biçimde etkiliyorsa ekonomik geleceğin sarsılması ayrıca tartışılabilir. Bu talep, soyut bir “geleceğim etkilendi” beyanına bırakılamaz; aynı olumsuzluğun sürekli iş göremezlik hesabında zaten giderilip giderilmediği de denetlenmelidir. [1, 5]

Maluliyet raporu nasıl alınır ve nasıl denetlenir?

Raporun amacı ve uygulanacak düzenleme belirlenmelidir

Ceza soruşturmasındaki genel adli muayene raporu, istirahat belgesi, engellilik raporu ve tazminata esas maluliyet değerlendirmesi farklı sorulara cevap verir. Yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceğini belirleyen belge, kalıcı çalışma gücü kaybını her zaman açıklamaz.

Erişkinler için 20.02.2019 tarihli Yönetmelik, genel engellilik değerlendirmesi ile kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporu düzenler. Yönetmeliğin kapsamı, SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı değerlendirmesiyle aynı değildir. Çocuklarda yaşa ve raporun amacına uygun özel değerlendirme gerekir. Raporun düzenlendiği yıl kadar kaza tarihi, raporun hukuki amacı ve geçiş hükümleri de önemlidir. [3–5]

Her yeni başvuruda en son tarihli raporun kendiliğinden doğru olduğu varsayılmamalıdır. Yetkili kuruluş, ilgili uzmanlık dalları, muayene, tetkikler ve uygulanacak düzenleme birlikte kontrol edilir. “Yalnız şu kurumun raporu geçerlidir” biçiminde, mevzuatın yetkilendirme düzenini göz ardı eden genel ifadeler de yanıltıcı olabilir.

Raporda hangi sorular cevaplanmalıdır?

• Kazanın hangi yaralanmalara ve fonksiyon kayıplarına neden olduğu.
• Kalıcı kayıp bulunup bulunmadığı; varsa oranı, dayanağı ve değerlendirme yöntemi.
• Geçici iş göremezlik süresi ve bu sürenin hangi tıbbi bulgulara dayandığı.
• Bakıcı gerekip gerekmediği; geçici veya sürekli bakımın süresi ve yoğunluğu.
• Kazadan önceki hastalıklar, önceki yaralanmalar ve kazanın bunlar üzerindeki etkisi.
• Tedavinin devam edip etmediği, kontrol muayenesi veya yeniden değerlendirme gereksinimi.

Önceden var olan hastalık kazaya yüklenemez; ancak kazanın önceki durumu ağırlaştırdığı iddiası da incelenmeden dışlanamaz. Önceki kayıtlarla yeni bulguların karşılaştırılması, özellikle aynı organ veya bölgede eski yaralanma bulunan dosyalarda belirleyicidir. Tedavi tamamlanmamışsa, geçici ihtiyaçların tespitiyle kalıcı oranın kesinleştirilmesi ayrı yürütülmelidir. [4, 5]

Çelişkili rapor ve itiraz süreleri

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 08.07.2025 tarihli, E.2025/4798, K.2025/11574 sayılı kararında aynı trafik kazası için yüzde 36 ve yüzde 24 oran bildiren raporlar arasındaki çelişki üzerinde durulmuştur. İlgili uzmanlık dallarının katıldığı, bütün tedavi kayıtlarını ve önceki raporları değerlendiren yeni inceleme gerektiği belirtilmiştir. Kararın gösterdiği sorun, yüksek veya düşük oranın tercihinden önce raporlar arasındaki farkın tıbben açıklanmasıdır. [5]

İdari sağlık kurulu raporuna itiraz ile mahkemedeki bilirkişi raporuna itiraz birbirinden ayrılır. Erişkinler Yönetmeliği’nin 12. maddesinde bireysel itiraz için raporun tesliminden itibaren 30 gün ve il sağlık müdürlüğü yolu düzenlenir. Mahkemede ise HMK 281 kapsamındaki bilirkişi raporuna itiraz kural olarak tebliğden itibaren iki haftadır. Tahkimde bildirilen usul ve süreler ayrıca izlenir. Raporun idari süreçte kesinleşmesi, mahkemenin delilleri değerlendirme yetkisiyle özdeş değildir. [4, 10]

Bakıcı gideri hangi şartlarda talep edilir?

Bakım ihtiyacı, süresi ve yoğunluğu ispatlanmalıdır

Bakıcı gideri, yaralanan kişinin günlük ihtiyaçlarını yerine getirebilmek için başkasının yardımına ihtiyaç duymasından doğar. Yardım; giyinme, kişisel temizlik, hareket, beslenme veya tıbben gerekli gözetim gibi farklı işlerde gerekebilir. Her yaralanma tam gün bakıcı gerektirmez; buna karşılık, bakım ihtiyacının yalnız hastanede yatılan günlerle sınırlı olduğu da varsayılamaz.

Geçici bakım ile sürekli bakım ayrı belirlenmelidir. İlk haftalarda yoğun yardım gerektiren bir yaralanmada daha sonra kısmi yardım yeterli olabilir. Bakım raporunun süre, günlük ihtiyaç ve bakımın niteliği yönünden açık olması, bütün dönem için aynı ücretin gerekçesiz uygulanmasını önler. Profesyonel hemşirelik hizmeti gerektiren durumla aile yardımının yeterli olduğu durumun maliyeti farklı olabilir. [1, 3]

Varsayımsal bir örnekte, aynı kazazedenin 90 günlük çalışamama süresi, yalnız ilk 20 gün için bakım ihtiyacı ve sonrasında kalıcı kaybı bulunmaması mümkündür. Böyle bir tabloda bakıcı giderini otomatik olarak 90 gün üzerinden istemek de kalıcı maluliyet yok diye bütün talepleri silmek de hatalıdır. Her süre kendi tıbbi dayanağıyla açıklanır; bu örnek belirli bir yaralanma için tıbbi süre önerisi değildir.

Aile bireyinin ücretsiz bakım vermesi hakkı ortadan kaldırır mı?

Bakımı eşin, annenin veya başka bir yakının üstlenmesi, bakım ihtiyacının ekonomik değerini kendiliğinden sıfırlamaz. İnceleme, tıbben gerekli yardımın kapsamı üzerinden yapılır. Ücretli bakıcı tutulmuşsa sözleşme ve ödemeler sunulur; aile bakımı varsa fiilen yapılan işler, bakım dönemleri, sağlık kayıtları ve gerektiğinde tanık anlatımları önem kazanır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 09.04.2025 tarihli, E.2025/237, K.2025/5386 sayılı kararında aile içi bakım gerekçesiyle yapılan yüzde 20 indirimin TBK 55’e aykırı olduğu kabul edilmiştir. Bu karar bir iş kazası dosyasına ilişkindir; trafik kazası kararı olarak sunulmamalıdır. Bedensel zarar hesabındaki ortak ilke bakımından önem taşır. Sonuç, bakımın süresi veya gerçek maliyeti ispatlanmadan istenen her tutarın kabul edileceği değildir; yalnız aile dayanışması nedeniyle gerekçesiz indirim yapılması ile zararın doğru hesaplanması ayrılmalıdır. [7]

Bakıcı gideri yaralananın gelir kaybından farklıdır. Aynı dönem için her ikisinin doğması mümkün olmakla birlikte, aynı bakım hizmetinin hem tedavi faturasında hem ayrı bakıcı hesabında yeniden yazılması önlenmelidir.

Tedavi giderleri, SGK ve trafik sigortası arasındaki ayrım

SGK’nın ödediği sağlık hizmetleri bütün bedensel zararları kapsamaz

KTK 98 kapsamındaki sağlık hizmet bedelleri, kanunda belirtilen usul ve esaslarla SGK’nın sorumluluk alanındadır. Bu düzenleme, yaralananın bütün bakım ve kazanç kayıplarının SGK tarafından ödendiği anlamına gelmez. Hastane hizmeti, tedaviyle bağlantılı ulaşım, protez, rehabilitasyon, geçici iş göremezlik ve bakım ihtiyacı ayrı incelenmelidir. [2, 3]

Fatura sunulması tek başına her gideri zorunlu ve kazaya bağlı hâle getirmez. Aynı şekilde, belgenin eksikliği de ispatlanabilen zorunlu bir giderin hiç incelenmemesi sonucunu otomatik olarak doğurmaz. Giderin gerekliliği, tutarı, yapılma tarihi ve başka kurumca ödenip ödenmediği araştırılır; gerektiğinde TBK 50 çerçevesinde değerlendirme yapılır. [1]

2026 genel şart değişikliği hangi teminatı etkiler?

12.06.2026 tarihli değişiklikleri içeren trafik sigortası Genel Şartları’nda geçici ve sürekli iş göremezlik sakatlanma teminatında; geçici ve tıbben gerekli sürekli bakıcı giderleri sağlık giderleri teminatında düzenlenmiştir. SGK’nın KTK 98 kapsamında ödediği giderler bakımından sigortacı ve Güvence Hesabının sorumluluğunun sona ermesi, diğer bütün kalemler için genel bir ret sebebi değildir. [3]

Değişiklik 01.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Genel Şartlar’ın C.11 hükmü, değişikliklerin yürürlüğünden sonra akdedilen sözleşmeleri esas alır. Bu nedenle kaza tarihi ile poliçenin akdedilme tarihi birlikte incelenmeli, yeni sınıflandırma bütün eski poliçelere otomatik uygulanmamalıdır. Genel şart hükümleri ayrıca kanuna ve ilgili yargısal denetime uygun yorumlanır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07.11.2022 tarihli, E.2021/14687, K.2022/13926 sayılı kararı, 2007 tarihli kazada sürekli iş göremezlik ve sürekli bakım giderinin ayrı zarar kalemleri olduğunu vurgulamıştır. Olaydaki poliçe ve genel şartlar çerçevesinde bakım giderinin tedavi teminatından değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu eski tarihli kararın somut poliçe incelemesi, bütün dönemler için değişmez bir limit kuralı gibi aktarılamaz. [8]

Tazminat hesabında gelir, kusur ve önceki ödemeler

Tıbbi rapor zararın sağlık yönünü; aktüerya incelemesi ise parasal sonuçlarını açıklar. Aktüerya hesabında gelir, dönemler, yaşam tablosu, hesap yöntemi, kusur, önceki ödemeler ve uygulanacak teminat ayrı gösterilmelidir. Bir hesaplama aracının ürettiği sonuç, bu veriler doğrulanmadan kesin alacak değildir.

Zarar görenin kazanın oluşumuna veya zararın artmasına etkisi indirim bakımından değerlendirilebilir. Emniyet kemeri veya kask kullanılmadığı iddiasında, bu davranışın somut yaralanmaya etkisi araştırılmalıdır. Her dosyaya aynı indirim yüzdesini uygulamak, kusur ve illiyet incelemesinin yerine geçmez. Sigortacının sigortalıya yöneltebileceği rücu sebebi ile zarar görenin doğrudan talebine karşı savunması da ayrılmalıdır. [1, 2]

SGK ödemeleri veya sigortadan alınmış avanslar topluca ve gerekçesiz biçimde düşülmemelidir. Ödemenin hangi zarar için yapıldığı, rücu edilebilirliği, ifa amacı ve uygulanacak mahsup kuralı belirlenir. TBK 55, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler yönünden özel hüküm içerir. [1]

2026’da faiz ve mahsup bakımından değişen kural

7589 sayılı Kanun’la TBK 55’e eklenen hükümler, çalışma gücü kayıplarında kazancın bilindiği ve bilinemediği dönemlere ilişkin tazminat için farklı faiz başlangıçları düzenlemiştir. Aynı değişiklik, bu tazminatlar için tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemelerin, ödeme tarihindeki tazminat üzerinden oransal mahsubunu öngörür. Geçici madde uyarınca yeni düzenleme yürürlükten sonra meydana gelen olaylara uygulanır; yürürlükten önceki kazalar için eski hükümler devam eder. [9]

Bu ayrım, bütün zarar kalemlerinin ve bütün borçluların faizinin tek tarihten başlatılması anlamına gelmez. Özellikle sigortacıya yapılan başvurunun içeriği ve temerrüt tarihi ayrıca değerlendirilmelidir. Tedavi ve bakıcı gideri için çalışma gücü kaybına ilişkin yeni hükmü gerekçesiz biçimde aynen uygulamak yerine talebin hukuki niteliği belirlenmelidir.

Sigorta başvurusu, tahkim ve dava süreci

Başvuru dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

Başvuruda kaza tutanağı ve mevcut soruşturma bilgileri; hastane, ameliyat ve rehabilitasyon kayıtları; uygun sağlık kurulu raporu; gelir belgeleri; bakım ve tedavi giderleri; önceki ödemeler ve poliçe bilgileri birbiriyle bağlantılı sunulmalıdır. Temsil varsa vekâlet veya kanuni temsil belgeleri eklenir. Sigortacının belge istemesiyle dosyanın bütün kişisel sağlık geçmişini sınırsız paylaşmak aynı şey değildir; talep ve değerlendirmeyle ilgili kayıtlar güvenli kanallardan iletilmelidir.

Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve bakıcı gideri başvuruda ayrı belirtilmelidir. Dosyanın teslim edildiği tarih ve içeriği ispatlanabilir biçimde saklanmalıdır. Eksik raporla kesin ödeme talep etmek kadar, henüz kalıcı oran belirlenmedi diye bütün belgeleri ve süreleri bekletmek de sorun yaratabilir. [2, 3]

On beş gün ile sekiz iş günü arasındaki fark

KTK 97 uyarınca trafik sigortacısına önce yazılı başvuru gerekir. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya verilen cevap nedeniyle talep konusunda uyuşmazlık oluşursa dava ya da uygun koşullarla sigorta tahkimi değerlendirilebilir. Buradaki süre, trafik sigortası bakımından 15 takvim günüdür. Gerekli belgelerin iletilmesine bağlı sekiz iş günlük ödeme süresi farklı bir düzenlemedir; iki süre birbirinin yerine kullanılmamalıdır. [2, 3, 11]

Sigorta tahkimi sigorta uyuşmazlığı içindir; sürücü ve işletene yöneltilen bütün taleplerin aynı başvuruyla tahkimde çözüleceği varsayılmaz. Ticari dava niteliğindeki para taleplerinde dava şartı arabuluculuk, sigortaya başvurudan ayrı değerlendirilir. Yalnız sürücü ve işletene yöneltilen haksız fiil davasıyla sigortacının taraf olduğu dava bakımından görevli mahkeme aynı olmayabilir. Taşıma veya iş ilişkisi varsa özel görev kuralları da incelenmelidir. [2, 10, 11]

Dava türü ve talep artırımı güncel kurala göre seçilmelidir

31.07.2026 tarihinde yayımlanan 7589 sayılı Kanun, HMK 107’yi yürürlükten kaldırmış; daha önce açılmış davalar bakımından eski hükmün uygulanmasını korumuştur. HMK 109’a eklenen düzenleme, kısmi davada talebin tahkikatın sonuna kadar bir defa artırılmasını ve artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinde kesilmiş sayılmasını öngörür. Bu nedenle eski bir kararda “belirsiz alacak davası” ifadesinin bulunması, aynı usulün yeni davaya aynen uygulanabileceğini göstermez. [9]

Harç, bilirkişi gideri, başvuru ücreti, vekâlet ücreti ve kanun yolu sınırları başvuru tarihine göre kontrol edilir. Ekonomik ihtiyaç varsa TBK 76 kapsamındaki geçici ödeme koşulları; gerektiğinde delil tespiti ve diğer geçici korumalar ayrıca değerlendirilebilir. Geçici ödeme otomatik avans değildir. Karar sonrası tahsilat ve icra işlemleri de dosya takibinin parçasıdır. [1, 10]

Zamanaşımı, ibraname ve ceza dosyasında dikkat edilecekler

KTK 109’da maddi zararlar için zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, kural olarak kaza tarihinden itibaren on yıl düzenlenir. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun zamanaşımı bulunuyorsa bu süre de değerlendirilir. Maluliyet raporu alınmasının bütün dosyalarda süreyi yeniden başlattığı söylenemez. Zararın gelişimi, öğrenme tarihi ve önceki kayıtlar somut olarak incelenmelidir. [2]

Sigortayla yazışmanın veya tedavinin sürmesinin bütün süreleri kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır. Ceza dosyasında kusur veya olayın oluşuna ilişkin inceleme sürerken tazminat yönünden gerekli işlemler ayrıca yapılabilir. TBK 74 uyarınca hukuk hâkiminin değerlendirmesi ile ceza kararının etkisi ayrıdır; ceza dosyasının her durumda bitmesi beklenmez. [1]

Ödeme teklifi kabul edilmeden önce hangi zararların hesaba katıldığı, hangi dönemlerin dışarıda kaldığı ve imzalanacak ibra veya sulh belgesinin kapsamı incelenmelidir. KTK 111, açıkça yetersiz veya fahiş tazminat anlaşmaları için anlaşma tarihinden itibaren iki yıllık iptal imkânı düzenler. Bunun anlamı her ibranın kendiliğinden geçersiz olduğu değildir. Mahkeme içi sulh, feragat ve arabuluculuk anlaşmasının sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. [2, 10]

Sonuç

Yaralanmalı trafik kazasında etkili bir tazminat talebi, her zarar kaleminin doğru rapor, doğru dönem ve doğru sorumluyla ilişkilendirilmesine dayanır. Kalıcı oran kadar geçici çalışamama ve bakım ihtiyacının süresi; gelir kadar günlük yaşam ve mesleki etkiler; hesap kadar başvuru ve itiraz süreleri önemlidir.

İlk adım, sağlık ve gelir belgelerini düzenlemek; ardından raporun hangi soruları cevaplamadığını belirlemektir. Sonraki adım, her kalemi sigorta kapsamı ve sorumluluk hükümleriyle eşleştirmektir. Kaza, poliçe ve dava tarihlerinin ayrı incelenmesi, özellikle 2026 değişikliklerinden sonra zorunlu hâle gelmiştir. Hak kaybını önleyen yaklaşım, yalnız yüksek bir maluliyet oranına odaklanmak değil, yaralanmanın bütün ispatlanabilir sonuçlarını eksiksiz talebe dönüştürmektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maluliyet oranım yüzde sıfırsa tazminat alamaz mıyım?

Kalıcı kayıp bulunmaması; ispatlanan tedavi, bakım, geçici dönem zararı ve manevi tazminat taleplerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Her kalemin kendi şartları incelenir.

Tazminat için en az yüzde 40 maluliyet gerekir mi?

Trafik kazası tazminatı bakımından böyle genel bir eşik yoktur. Sosyal yardım veya aylık koşullarıyla bedensel zarar tazminatı karıştırılmamalıdır; kazaya bağlı kayıp ve gerçek zarar belirleyicidir.

Çalışmayan kişi veya ev içi emek veren kişi tazminat isteyebilir mi?

Evet, çalışma kaydının bulunmaması bütün bedensel zarar haklarını kaldırmaz. Ancak geçici kazanç kaybı, sürekli güç kaybı ve bakım ihtiyacı ayrı değerlendirilir; her kişi için aynı sonuç vaat edilemez.

Annem veya eşim bakımımı yapıyorsa bakıcı gideri istenebilir mi?

Aile bakımı talebi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Tıbben gerekli bakımın süresi ve kapsamı gösterilmeli; ücretsiz aile yardımının etkisi ile gerçek bakım maliyetinin tespiti birbirinden ayrılmalıdır.

Sigorta şirketi geçici iş göremezlik zararından sorumlu olabilir mi?

Evet. Güncel Genel Şartlar bu kalemi sakatlanma teminatında düzenler. Uygulanacak poliçe dönemi, kusur, ispat ve limitler ayrıca incelenir; talep doğrudan SGK’ya ait sayılarak reddedilemez.

İki sağlık raporu farklı maluliyet oranı veriyorsa hangisi geçerlidir?

Yalnız tarihine veya oranına bakılarak seçim yapılmaz. Yetki, uygulanacak düzenleme, uzmanlık dalları, muayene ve tıbbi bulgular karşılaştırılır; çelişki gerekçeli incelemeyle giderilmelidir.

Bakıcı gideri ile iş göremezlik tazminatı birlikte istenebilir mi?

Evet, farklı zararları giderdikleri ölçüde birlikte talep edilebilir. Bakım ihtiyacı ile çalışamama süresi ayrı ispatlanır ve aynı giderin iki defa hesaplanması önlenir.

Sigortadan ödeme aldım; eksik kalan kısmı isteyebilir miyim?

Ödemenin yeterliliği, kapsamı ve varsa ibra veya sulh belgesinin etkisi incelenerek ek talep değerlendirilebilir. Önceki ödeme uygun mahsup kuralıyla hesaba katılır; anlaşmanın iptaline ilişkin süreler ayrıca izlenir.

Kaynakça

[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m.49–56, 74 ve 76. Mevzuat Bilgi Sistemi; temel hükümler için TSB’deki kanun metni. M.55’in 2026 değişikliği için [9].

[2] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, özellikle m.85–88, 91, 95–99 ve 109–111. Mevzuat Bilgi Sistemi; TSB’deki kanun metni.

[3] Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları; 12.06.2026 tarihli, 33278 sayılı Resmî Gazete değişikliklerini içeren TSB metni. Özellikle A.2, A.5, A.6, B.2 ve C.11; değişikliklerin yürürlük tarihi 01.07.2026.

[4] Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete; özellikle m.2, 6–12. Sağlık Bakanlığı bünyesindeki yayımlanmış metin.

[5] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 08.07.2025, E.2025/4798, K.2025/11574; özellikle değerlendirme bölümünün 2/a bendi ve hüküm. Kararın tam metni (hesap girişi gerekebilir).

[6] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 21.05.2025, E.2022/13849, K.2025/8226; çoğunluk kararı ve karşı oy ayrı değerlendirilmiştir. Kararın tam metni (hesap girişi gerekebilir).

[7] Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.04.2025, E.2025/237, K.2025/5386; iş kazasında bakıcı giderinden aile dayanışması gerekçesiyle indirim yapılmasına ilişkin değerlendirme. Kararın tam metni (hesap girişi gerekebilir).

[8] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.11.2022, E.2021/14687, K.2022/13926; 2007 tarihli kazada sürekli bakım giderinin ayrı teminat yönünden incelenmesi. Kararın tam metni (hesap girişi gerekebilir).

[9] 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; kabul 16.07.2026, Resmî Gazete 31.07.2026/33326. Özellikle m.18–20, geçici m.1/9–10 ve m.26. TBMM kanun kaydı; kabul edilen metin.

[10] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.2, 6, 16, 109, 266 ve 281; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5 ve 5/A. HMK için UYAP Mevzuat; TTK için UYAP Mevzuat. HMK 107 ve 109’un 2026 değişiklikleri için [9].

[11] Sigorta Tahkim Komisyonu, Başvuru nasıl yapılır?. Sigortacıya ön başvuru, trafik sigortasında 15 günlük süre ve tahkim kapsamına ilişkin açıklamalar.

[12] 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14 ve Güvence Hesabı, Sıkça sorulan sorular. Sigortasız veya tespit edilemeyen araçların neden olduğu bedensel zararların kapsamı ve istisnaları.