Trafik kazası tazminatı; zarar türü, kanıtlanan net gelir, sağlık durumunun kazayla ilişkisi, iş göremezlik süresi veya oranı, yaş, kusur ve önceki ödemeler birlikte değerlendirilerek hesaplanır. Aynı maluliyet oranına sahip iki kişinin alacağı tutar farklı olabilir. Sigorta şirketinin teklifi, bilirkişinin zarar hesabı ve mahkemenin hükmedeceği alacak da her zaman aynı değildir.
Sağlıklı bir hesap için önce hangi kaybın talep edildiği belirlenir; ardından her dönemin verileri incelenir. Sürekli çalışma gücü kaybında kullanılan işlem, geçici kazanç kaybına, bakıcı giderine veya manevi tazminata aynen uygulanamaz. Bu rehber, rakamın nasıl oluştuğunu ve bir raporun hangi sorularla denetlenebileceğini açıklar.
Trafik kazası tazminat hesabına hangi zararlar girer?
Yaralanmada tedavi gideri, geçici kazanç kaybı, kalıcı çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması; ölümde cenaze gideri ve destek kaybı farklı incelemeler gerektirir. Ölüm hemen gerçekleşmemişse aradaki dönemin bedensel zararları da gündeme gelir. Temel ayrım, Türk Borçlar Kanunu’nun 53 ve 54. maddelerine dayanır. Manevi tazminat ise TBK m.56 kapsamında ayrıca değerlendirilir. [1]
Dosya hazırlanırken her talep için üç soru sorulmalıdır: Kayıp hangi olaydan doğmuştur, hangi döneme aittir ve hangi belgeyle gösterilebilir? Hastane faturası bir gideri, işverenin ücret kesintisi yazısı başka bir kaybı, sağlık kurulu raporu ise kalıcı etkilenmeyi açıklayabilir. Bir belgenin bulunması diğer zararların da kanıtlandığı anlamına gelmez.
Aynı ekonomik kayıp iki farklı ad altında yeniden eklenmemelidir. Örneğin geçici tam iş göremezlik döneminin kazanç kaybı hesaplanırken aynı günler için kalıcı kayıp hesabında ayrıca hangi yöntemin kullanıldığı gösterilmelidir. Buna karşılık bakım ihtiyacı ile çalışma gücü kaybı ayrı zararlar olabilir; yalnız aynı kazadan doğdukları için birbirinin içinde kabul edilmezler.
Araç onarımı, değer kaybı ve araçtan yoksun kalma da ayrıca ele alınır. Bu rehberdeki bedensel zarar örnekleri, araç zararının değerleme yöntemi olarak kullanılamaz.
Tazminat hesabında hangi gelir esas alınır?
Bordro, banka kaydı ve gerçek ücret birlikte incelenir
Hesapta temel mesele kişinin kazanç durumunun güvenilir biçimde belirlenmesidir. Ücretli çalışan bakımından bordrolar, banka ödemeleri, iş sözleşmesi, SGK kayıtları ve işveren açıklamaları birlikte değerlendirilmelidir. Düzenli bir ücret unsuruyla tek seferlik ödemenin aynı şekilde ileriye taşınması hatalı sonuç verebilir. Brüt ücret yazan bir belgenin doğrudan net gelir sütununa alınması da ayrıca denetlenmelidir.
İnceleme yalnız kaza ayıyla sınırlı tutulmamalıdır. Önceki aylardaki düzenlilik, iş değişikliği, eksik çalışma ve sonraki dönemdeki bilinen ücretler hesabı etkileyebilir. Belgeler arasındaki farklılık, raporda açıklanmadan ortalamaya çevrilmemelidir. İleri sürülen yüksek gelirin hangi kayıtla doğrulandığı açık olmalıdır.
Yargıtay’ın 29.05.2025 tarihli doktorun gelirine ilişkin kararında, son bilinen ve kanıtlanan kazanç yerine gelecek dönem için asgari ücret kullanılması uygun bulunmamıştır. Buna karşılık 08.05.2025 tarihli başka bir kararda, dosya verileriyle desteklenmeyen yüksek gelir kabulü eleştirilmiştir. Bu iki örnek, asgari ücretin veya yüksek ücret iddiasının otomatik seçim olmadığını gösterir. [5–6]
Serbest çalışan, işletme sahibi ve kayıt dışı çalışan
Serbest meslek kazancı için vergi kayıtları, faaliyet belgeleri, tahsilatlar ve mesleğin niteliği önem taşır. İşletmenin satış cirosu ile kişinin emeğine bağlı net kazanç aynı veri değildir. Örneğin malzeme, çalışan ve kira giderleri bulunan bir işletmenin bütün tahsilatını kişisel aylık gelir saymak hesabı şişirebilir. Kayıtların hangi ekonomik büyüklüğü gösterdiği mali incelemeyle açıklanmalıdır.
Kayıt dışı çalışma iddiasında da meslek, fiilî çalışma ve ücret araştırılır. Dosyada emsal ücret araştırmasına ihtiyaç bulunup bulunmadığı değerlendirilir; talep sahibinin söylediği rakam tek başına kesin veri değildir. Gelir belgesinin eksikliği, kalıcı bedensel zararın hiç doğmadığı sonucuyla karıştırılmamalıdır.
Okuyucu açısından yararlı hazırlık, tek rakam bildirmek yerine aylara göre bir gelir listesi oluşturmaktır: tutar, işveren veya faaliyet, ödeme belgesi ve açıklama. Böylece hesap raporunda kullanılan gelir ile sunulan belgeler satır satır karşılaştırılabilir.
Maluliyet oranı, geçici iş göremezlik ve bakım ihtiyacı nasıl ayrılır?
Kalıcı oran tek başına yeterli değildir
Sürekli çalışma gücü kaybı hesabında raporun yüzdesi kadar dayanağı önemlidir. Uygulanacak düzenleme, kaza tarihi, kişinin yaşı, muayene bulguları ve kazaya bağlı kalıcı sonuçlar belirlenmelidir. Önceden mevcut rahatsızlıkların etkisi ile kazanın yarattığı veya ağırlaştırdığı durum ayrıştırılır. Her engellilik belgesinin, gerekçesi incelenmeden bu tazminata esas alınması doğru değildir.
Yargıtay’ın 30.05.2024 tarihli uyuşmazlık giderme kararı, maluliyetin olay tarihine uygun düzenleme üzerinden incelenmesi gerektiğini vurgular. Karardaki erişkin raporlarına ilişkin dönemler, çocukların özel değerlendirme ihtiyacı göz ardı edilerek uygulanmamalıdır. Nitekim güncel trafik sigortası genel şartlarında erişkin ve çocuk raporları ayrı düzenlemelere bağlanmıştır. [4,7]
SGK’nın bir aylık veya gelir bağlaması için aradığı koşul, özel hukuk tazminatının bütün şartlarıyla aynı değildir. Yalnız bir sosyal güvenlik eşiğine ulaşılamadığı gerekçesiyle zarar hesabı yapılmayacağı söylenemez. Önce hangi hakkın ve hangi raporun incelendiği açıklanmalıdır.
İyileşme süresi ve bakıcı ihtiyacı ayrı tıbbi sorulardır
Geçici iş göremezlikte iyileşme döneminin süresi ve kişinin o dönemdeki faaliyet kaybı değerlendirilir. Kalıcı oran sıfır olsa bile belgelenmiş geçici zarar veya gider bulunabilir. Buna karşılık istirahat belgesindeki gün sayısı ile somut kazanç kaybı arasındaki ilişki kurulmadan bütün dosyalara aynı ödeme yapılamaz.
Bakım giderinde ihtiyaç duyulan yardımın niteliği, günlük kapsamı ve süresi belirlenmelidir. Kalıcı engellilik oranı, bakım ihtiyacının oranı veya süresi yerine kullanılamaz. Dosya hazırlığında banyo, giyinme, hareket, ilaç kullanımı ve diğer günlük faaliyetlerde hangi yardımın gerektiği tıbbi bulgularla birlikte açıklanmalıdır. Yakının bakım vermesi hâlinde yapılan hizmetin niteliği de kayda alınmalıdır.
Birbirine aykırı iki sağlık raporu varsa yüksek olanı seçmek veya oranların ortalamasını almak çözüm değildir. Çelişkinin hangi bulgudan kaynaklandığı ve ilgili uzmanlıkların kurulda bulunup bulunmadığı incelenir. Yargıtay’ın 06.03.2025 tarihli kararı bu denetimin somut örneğidir. [8]
Yaş, aktif dönem, pasif dönem ve yaşam tablosu tutarı nasıl etkiler?
Bilinen dönem ile gelecekteki dönem ayrımı
Hesap tarihine kadar gerçekleşen dönemde ücret ve süre verileri araştırılabilir. Gelecekteki dönemde ise varsayımlar kullanılır. Bu ayrım, kişinin çalıştığı aktif dönem ve daha sonraki pasif dönem ayrımıyla aynı değildir. Bir raporda her iki sınıflandırmanın da başlangıç ve bitiş tarihleri anlaşılmalıdır.
Örneğin rapor tarihi değiştiğinde önceden geleceğe ait olan bazı aylar artık bilinen döneme geçebilir. Yalnız toplam tutarı güncellemek, yeni ücret belgelerini ve dönem sınırlarını kendiliğinden doğru hâle getirmez. Ek raporda hangi verinin değiştiği gösterilmelidir.
Emeklilik yaşına ilişkin sosyal güvenlik kuralı ile zarar hesabındaki aktif dönem kabulü de özdeş değildir. Kişinin mesleği ve çalışma durumu incelenmeden her dosyada aynı yaşın kullanılması gerekçesiz kalabilir. Pasif dönemin neden hesaba katıldığı veya dışarıda bırakıldığı ayrıca açıklanmalıdır.
TRH 2010 ve progresif rant ne anlama gelir?
TRH 2010, beklenen yaşam süresinin değerlendirilmesinde kullanılan yaşam tablosudur. Bir kişinin kesin ölüm tarihini göstermez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 30.05.2024 tarihli kararı, ilgili trafik kazası hesaplarında TRH 2010 tablosu yönündeki uygulamayı açıklamaktadır. Bu karar bir içtihadı birleştirme kararı değildir; bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkindir. [7]
Progresif rant yöntemi ise gelecekteki gelirlerin artış ve iskonto işlemleriyle değerlendirilmesini ifade eder. 29.05.2025 tarihli gelir kararında, bilinen dönemin gerçekleşen kazançlarla; sonraki dönemin son bilinen kazancın yıllık yüzde 10 artırılıp yüzde 10 iskonto edilmesiyle ele alınması belirtilmiştir. Bu teknik oranlar, borcun geç ödenmesi nedeniyle istenen faizle aynı değildir. [5]
Öğretide yöntemin aktüeryal uygunluğu tartışmalıdır. Kaya ve Karaman, 2022 tarihli çalışmalarında progresif rant yaklaşımını eleştirmiş ve alternatif teknik faiz varsayımlarını karşılaştırmıştır. Bu bilimsel eleştiri, her davada istenen yöntemin serbestçe seçilebildiği anlamına gelmez. Raporda yöntemin hukuki dayanağı, olay tarihi ve dosyanın usul aşaması açıklanmalıdır. [10]
Çocuk, öğrenci, emekli ve ücretli işte çalışmayan kişi
Ücretli bir işin bulunmaması, sürekli bedensel kaybın ekonomik etkisini tek başına ortadan kaldırmaz. Günlük yaşamın veya ev içi faaliyetlerin daha fazla güç harcanarak yürütülmesi ayrıca değerlendirilir. Ancak bundan bütün çalışmayan kişilere aynı geçici kazanç kaybının ödeneceği sonucu çıkarılamaz.
Çocuk ve öğrencilerde yaş, eğitim durumu, gelecekteki çalışma dönemine ilişkin kabul ve mevcut günlük yaşam etkileri ayrı incelenir. Emeklilerde fiilî çalışma varsa bunun geliri ve niteliği araştırılır. Emekli aylığı ile çalışma kazancını aynı sütunda toplamak, kaybın gerçek sebebini görünmez kılabilir.
Bu ayrımın uygulamada tartışmalı olabildiği, 69 yaşındaki ev kadınına ilişkin 07.04.2026 tarihli karardaki karşı oyda da görülmektedir. Sürekli güç kaybı, geçici kazanç kaybı ve bakım gideri ayrı değerlendirilmelidir. [9]
Kusur oranı ve zararın artmasına katkı nasıl değerlendirilir?
Kusur raporunda önce kazanın oluş biçimi incelenir. Çarpışma noktası, hız, görüş, geçiş hakkı, kamera kaydı ve teknik bulguların değerlendirilmesi gerekir. Tutanakta bulunan sonuç, ciddi bir itiraz veya çelişki varken hesap programına değişmez veri olarak aktarılmamalıdır. 07.04.2026 tarihli kararda bozma gerekçesi, tartışmalı kusurun uzman raporuyla yeterince araştırılmamış olmasıdır. [9]
Zarar görenin kazaya etkisi ile yaralanmanın ağırlaşmasına katkısı farklı sorulardır. Kask veya emniyet kemerine ilişkin bir iddia değerlendirilirken olay, yaralanmanın yeri ve nedensellik birlikte incelenmelidir. Her ekipman tartışmasını bütün zarar kalemlerine otomatik yüzde 20 indirim şeklinde uygulamak doğru değildir. Aynı olgunun iki kez indirim sebebi yapılmaması da denetlenmelidir. [1,6]
Yolcunun bulunduğu aracın sürücüsüne verilen kusur, kendiliğinden yolcunun kişisel kusuru olmaz. Birden fazla sorumlu bulunduğunda zarar görene karşı sorumluluk ile sorumluların kendi aralarındaki paylaşımı ayrılır. Bu nedenle aşağıdaki iki taraflı örneği çok araçlı her kazaya aynen taşımak uygun değildir. İşletenin sorumluluğu ayrıca KTK m.85 ve devamındaki esaslara göre değerlendirilir. [2]
Gelir, maluliyet ve kusurun etkisini gösteren örnek hesap
Yalnız bir yıllık dönem için basitleştirilmiş örnek
Aşağıdaki tutarlar tamamen varsayımsaldır; güncel asgari ücret, sigorta limiti veya bir mahkeme kararındaki ödeme değildir. Aynı 12 aylık dönem boyunca gelirin değişmediği, ilgili dönem için kalıcı kayıp hesabının uygulanabildiği, başka indirim ve ödeme bulunmadığı kabul edilmiştir. Zarar görenin kusuru yüzde 25, hesapta kullanılacak sorumluluk payı yüzde 75 varsayılmıştır.
| Varsayım | Bir yıllık örnek işlem | Örnek dönem zararı |
|---|---|---|
| Aylık net 40.000 TL; kayıp yüzde 20 | 40.000 × 12 × 0,20 × 0,75 | 72.000 TL |
| Aylık net 60.000 TL; kayıp yüzde 20 | 60.000 × 12 × 0,20 × 0,75 | 108.000 TL |
| Aylık net 40.000 TL; kayıp yüzde 10 | 40.000 × 12 × 0,10 × 0,75 | 36.000 TL |
Tablo, diğer kabuller değişmezken iki girdinin etkisini gösterir. Gelirin yüzde 50 artması ilk satırdaki dönem tutarını da yüzde 50 artırmıştır. Kayıp oranının yarıya inmesi, aynı dar örnekte tutarı yarıya indirmiştir. Kusur veya başka bir değişken de değiştirilirse sonuç yeniden hesaplanmalıdır.
Bu sonuçlar toplam tazminat değildir. Yaşam tablosu, gelecek dönem hesabı, aktif ve pasif dönem, bakım gideri, önceki ödeme, faiz ve sigorta sınırları bu örneğe eklenmemiştir. Özellikle 72.000 TL’yi herhangi bir bakiye ömür rakamıyla doğrudan çarpıp dosyanın kesin alacağını ilan etmek için yeterli veri yoktur.
Geçici iş göremezlik örneği neden farklıdır?
Aylık net kazancı 40.000 TL olan kişinin üç ay boyunca tamamen çalışamadığı ve bu dönemde kazancının tamamını kaybettiği varsayılsın. Yalnız bu kabullerle dönem kaybı 120.000 TL; aynı yüzde 75 sorumluluk payıyla 90.000 TL olur. Gerçekte ücret ödemesinin sürmesi, kısmi çalışma, SGK ödemesinin niteliği ve iyileşme süresi ayrıca araştırılır.
Bu örnekte kalıcı maluliyet yüzdesi kullanılmamıştır; çünkü incelenen kayıp, belirli bir dönemdeki geçici kazanç kaybıdır. İki örneği toplamak için dönemlerin ve zararların çakışmadığı ayrıca gösterilmelidir. Bakıcı ve tedavi giderleri de uygun kanıtlarla kendi başlıklarında değerlendirilir.
Ölümlü kazada destekten yoksun kalma hesabı nasıl farklılaşır?
Destek hesabının konusu, ölenin gelecekteki bütün gelirinin mirasçılara dağıtılması değildir. Hak sahibinin kaybettiği ekonomik destek araştırılır. Miras payı, destek payının yerine kullanılamaz. Desteğin kendi tüketimi, destek görenlerin sayısı, ilişki ve süreler hesabı etkiler. [1]
Hesap hazırlığında her kişi için ayrı kayıt tutulmalıdır: yaş, destek ilişkisi, eğitim veya çalışma durumu ve desteğin öngörülen süresi. Bir çocuğun destek süresinin bitmesi, sonraki dönemlerdeki paylaşımı değiştirebilir. Sabit bir aile yüzdesini bütün yıllara uygulamak bu değişikliği gözden kaçırabilir.
Ölenin çocuk, emekli veya düzenli ücret almayan kişi olması da incelemeyi sona erdirmez; somut destek veya beklenen destek ilişkisi değerlendirilir. Aynı şekilde yalnız akrabalık kaydıyla herkes için aynı tutar kurulamaz. Cenaze gideri, ölüm öncesi tedavi dönemi ve yakınların manevi talepleri destek hesabının içinde eritilmemelidir.
SGK ödemeleri ve önceki sigorta ödemeleri nasıl hesaba katılır?
Her sosyal güvenlik ödemesi düşülmez
TBK m.55 uyarınca rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile tazminat borcunu ifa amacı taşımayan ödemeler, zarar veya tazminattan indirilemez. Bu nedenle yalnız “SGK ödeme yaptı” bilgisi yeterli değildir. Ödemenin türü, dönemi, rücu niteliği ve ilgili zarar kalemi araştırılmalıdır. [1]
Pratik denetimde ödeme tablosuna gönderen kurum, tarih, tutar, açıklama ve hangi kayba ilişkin olduğu yazılır. Aynı tutarın hem gelir hesabında hem sonuçtan indirimde kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilir. Sigortanın ödediği anapara, faiz ve giderlerin tek toplam olarak gösterilmesi de sağlıklı karşılaştırmayı güçleştirir.
2026 değişikliği ve oransal mahsup örneği
7589 sayılı Kanun, TBK m.55’e çalışma gücü ve destek kaybı tazminatlarında, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedelin ödeme tarihindeki tazminata oranlanarak düşülmesi kuralını eklemiştir. Geçiş hükmü nedeniyle yeni düzenleme, 31.07.2026’daki yürürlükten sonra meydana gelen zarar doğurucu olaylara uygulanır. Önceki olaylarda eski hükümlerin uygulanması sürer. [3]
Yalnız işlemin mantığını gösteren varsayım: Aynı kişiye ait aynı zarar kaleminin ödeme günündeki değeri 1.000.000 TL, yapılan ödeme 300.000 TL olsun. Ödenen oran yüzde 30’dur. Aynı kapsamın sonraki değerlendirmedeki değeri 1.500.000 TL varsayılırsa kalan yüzde 70, 1.050.000 TL eder.
Bu örnek, bütün ödeme ve anlaşmalara otomatik uygulanamaz. Pay ve paydadaki zarar kapsamının aynı olması, ödemenin hukuki niteliği ve zamanı önce belirlenmelidir. Başka kişiye yapılan ödeme, bakım gideri veya faiz aynı hesaba gelişigüzel eklenmez. İbra, sulh veya feragat belgesi varsa ayrıca hukuki etkisi incelenir; salt bir fark hesabı belgenin sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Sigorta limiti ile toplam zarar neden aynı değildir?
Toplam zararın belirlenmesiyle belirli sigortacının ödeyeceği tutarın belirlenmesi ayrı aşamalardır. Teminat türü, kaza tarihindeki limit, poliçenin geçerliliği, aynı kazadaki diğer hak sahipleri ve önceki ödemeler incelenir. Poliçe limiti, somut zarar o düzeyde kanıtlanmadan ödenecek sabit tutar değildir. Limitin üzerindeki zarar bakımından diğer sorumluların durumu ayrıca değerlendirilir. [2,4]
2026 genel şart değişikliği, geçici ve sürekli iş göremezliği sakatlanma teminatında; geçici ve sürekli bakıcı giderini sağlık giderleri teminatında düzenlemektedir. İlgili değişikliğin yürürlüğü 01.07.2026’dır; C.11 uyarınca hangi sözleşmelere uygulanacağı da kontrol edilmelidir. Bu nedenle yalnız kaza yılını öğrenmek yeterli değildir. Eski poliçelerde önceki düzenleme ve yargı uygulaması ayrıca incelenir. [4]
Sigorta teklifini değerlendirirken toplam ödeme yerine döküm istenmesi yararlıdır: hangi gelir, hangi rapor, hangi dönem, hangi kusur ve hangi ödeme indirimi kullanılmıştır? Eksik görülen veri belirlenmeden teklifin yalnız düşük veya yüksek olması üzerinden hukuki sonuç çıkarılamaz.
Manevi tazminat bir maluliyet çarpanıyla hesaplanmaz ve zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır. İhtiyari poliçelerde varsa özel manevi teminat ayrıca araştırılır. Maddi zarar için bulunan oranı manevi talebe mekanik biçimde uygulamak uygun değildir. [1–2]
Bilirkişi raporu nasıl denetlenir ve itiraz nasıl hazırlanır?
Bir hesap raporu yalnız sonuç sayfasından incelenmemelidir. Veri, kabul ve sonuç arasındaki bağlantı görünür olmalıdır. Dosyayı hazırlayan kişi veya vekil şu denetim listesini kullanabilir:
- Gelir: Hangi belgeye ve hangi aya dayanılıyor? Net ve brüt ayrımı doğru mu?
- Tıbbi dayanak: Uygulanacak düzenleme, kazayla ilişki, iyileşme süresi ve kalıcı oran açıklanmış mı?
- Dönemler: Bilinen, gelecek, aktif ve pasif dönemlerin sınırları hangi gerekçeyle kurulmuş?
- Kusur: Tartışmalı olay verileri incelenmiş mi; aynı olgu iki indirimde kullanılmış mı?
- Yöntem: Yaşam tablosu, gelir artışı ve iskonto işlemi denetlenebilir mi?
- Ödemeler: Her ödeme aynı kişi, dönem ve zarar kalemiyle eşleştirilmiş mi?
- Sonuç: Anapara, faiz, teminat sınırı ve bakiye tutar birbirinden ayrılmış mı?
İtiraz, hatalı satırı ve düzeltilmesi istenen veriyi göstermelidir. Örneğin “gelirim yanlış” demek yerine belirli aylardaki banka ve ücret kayıtlarının raporun gelir sütununa alınmadığı açıklanabilir. Alternatif hesabın hangi belgeye dayandığı belirtilirse uyuşmazlık daha kolay sınırlandırılır. Bu denetim, tıbbi uzmanlık veya aktüerya incelemesinin yerine geçmez.
Mahkeme yargılamasında HMK m.281’e göre raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin giderilmesi, açıklama veya yeni bilirkişi talep edilebilir. Kanundaki koşullarla, yine bu süre içinde istenmek üzere bir defalık ve en çok iki haftalık ek süre verilebilir; uzatma otomatik değildir. Hâkim raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir. Tahkimde ise ilgili usul ve dosyadaki bildirim ayrıca izlenmelidir. [11]
Yargıtay kararları hesaplamaya hangi yönlerden ışık tutuyor?
Kanıtlanan gelir yerine asgari ücret kullanılması
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 29.05.2025, E.2024/750, K.2025/8898: Doktor olan zarar görenin dosyada son bilinen kazancı bulunduğu hâlde gelecek dönem hesabında asgari ücret kullanılması eleştirilmiş ve karar bozulmuştur. Geleceğe ait ücret belgesinin henüz bulunmaması, mevcut kanıtlanmış kazancın göz ardı edilmesini haklı kılmamıştır. Kararın uygulama değeri, gelir varsayımının dosya verisine dayanmasıdır; her meslek için aynı ücret katsayısını kabul etmez. [5]
Dayanaksız yüksek gelir kabulü ve tıbbi rapor eksikliği
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 08.05.2025, E.2023/12891, K.2025/7453: Motosiklet kazasına ilişkin dosyada asgari ücretin 2,06 katı gelir kabulünün kayıtlarla desteklenmemesi incelenmiştir. Kararda yüz izine ilişkin değerlendirmede kurulun uzmanlık yapısı ve kaskla bağlantılı müterafik kusur da ele alınarak bozma kararı verilmiştir. Önceki kararla fark, yüksek gelir olgusunun kanıtlanma durumudur. Bu dosyadaki indirim başka kazalara değişmez oran olarak taşınamaz. [6]
Yaşam tablosu ve olay tarihine uygun sağlık düzenlemesi
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 30.05.2024, E.2024/3323, K.2024/5474: Bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlık, TRH 2010 tablosu ve kaza tarihine uygun maluliyet düzenlemesi esas alınarak giderilmiştir. Karar, farklı yöntemlerin geçmişini ve düzenleme değişikliklerini açıklar. Sonuç kısmının yaşam tablosu ve sağlık düzenlemesine ilişkin olması, kararda anılan bütün alt mahkeme açıklamalarının ayrı bir Yargıtay hükmü olduğu anlamına gelmez. [7]
Çelişkili raporlarda ilgili uzmanlığın bulunması
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 06.03.2025, E.2025/1089, K.2025/3897: Göğüs bölgesindeki yaralanmayla ilgili farklı oranlar içeren raporlarda göğüs hastalıkları uzmanının bulunmaması değerlendirilmiştir. Tamamlanabilir eksiklik için süre ve uygun inceleme sağlanması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. Uygulamada önemli olan, oran seçmekten önce raporun oluşumunu ve tıbbi çelişkiyi gidermektir. Bu sonuç, her türlü eksik başvurunun koşulsuz geçerli olduğu anlamına gelmez. [8]
Çalışmayan kişinin geçici kaybı: çoğunluk ve karşı oy ayrımı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.04.2026, E.2024/12923, K.2026/3812: 69 yaşındaki ev kadınına ilişkin kararda çoğunluk diğer temyiz itirazlarını reddetmiş; tartışmalı kusurun uzman raporuyla araştırılmaması nedeniyle bozma kararı vermiştir. Karşı oyda ise gelir getirici işte çalışmayan kişi yönünden geçici kazanç kaybı kabulüne de itiraz edilmiştir. Dolayısıyla karar bütünüyle onama değildir; karşı oy da çoğunluk gerekçesi olarak sunulamaz. Dosya, sürekli güç kaybıyla geçici gelir kaybının neden ayrı tartışılması gerektiğini gösterir. [9]
Başvuru, dava tarihi ve faiz hesabında nelere dikkat edilmelidir?
Üç tarih aynı görevi görmez
| İncelenecek tarih | Hesap veya usul bakımından önemi | Dosyada aranacak kayıt |
|---|---|---|
| Kaza ve zarar doğuran olay tarihi | Maluliyet düzenlemesi, teminat limiti ve TBK m.55 geçişi | Olay ve sağlık kayıtları |
| Poliçenin kurulma tarihi | Genel şart değişikliğinin sözleşmeye uygulanması | Poliçe ve ekleri |
| Dava ve tebliğ tarihleri | Usul geçişi, talep artırımı ve rapora itiraz | Dava kayıtları ve tebligat |
Tazminat hesabı tamamlanana kadar bütün başvuruları ertelemek doğru bir hazırlık yöntemi değildir. KTK m.97’de sigortacıya yazılı başvuru öngörülür; on beş gün içinde cevap verilmemesi veya talep hakkında uyuşmazlık bulunması hâlinde dava ya da tahkim yolu gündeme gelir. KTK m.99’daki gerekli belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günlük ödeme süresi farklı bir düzenlemedir. Zamanaşımında iki ve on yıllık genel yapı yanında daha uzun ceza zamanaşımı ihtimali ve süreyi etkileyen işlemler değerlendirilir. [2]
2026 usul değişikliği ve talep tutarı
7589 sayılı Kanun, HMK m.107’yi kaldırmış; önce açılmış davalarda bu maddenin uygulanmasını sürdürmüştür. HMK m.109’a eklenen hüküm, kısmi talebin tahkikat sonuna kadar bir kez artırılmasını ve artırılan bölümde zamanaşımının dava tarihinde kesilmiş sayılmasını düzenler. Bu nedenle eski dilekçe örnekleri yeni davaya doğrudan aktarılmamalıdır. [3]
Teknik iskonto ile alacak faizi ayrıdır
TBK m.55’in yeni faiz düzenlemesi, kapsamdaki çalışma gücü ve destek kaybında bilinen kazanç dönemine ait tutara olay tarihinden, bilinmeyen döneme ait tutara karar tarihinden kanuni faiz öngörür. Olay tarihine bağlı geçiş kuralı burada da önemlidir. Sigortacı bakımından başvuru ve temerrüt koşulları ayrıca incelenir. [2–3]
Raporda tek bir faiz başlangıcının bütün kalemlere uygulanması yerine her alacağın dayanağı açıkça yazılmalıdır. Teknik iskonto, anaparanın hesaplanmasına ilişkindir; gecikme faiziyle aynı sütunda birleştirilmemelidir. Açıklanmayan tek toplam tutar, teklif ve bilirkişi raporunun sağlıklı karşılaştırılmasını engeller.
Sonuç
Trafik kazası tazminatında doğru sonuca ulaşmanın başlangıcı, yüksek veya düşük bir rakam seçmek değil; zarar kalemini, gelirini, tıbbi dayanağını ve dönemini belirlemektir. Kusur, önceki ödemeler ve teminat sınırları ancak bu temel üzerinde anlamlı biçimde uygulanabilir.
Dosya hazırlanırken gelir belgeleri aylara ayrılmalı, sağlık raporlarının hukuki ve tıbbi uygunluğu incelenmeli, ödemeler türlerine göre listelenmeli ve rapordaki her varsayımın kaynağı sorulmalıdır. Kaza, poliçe ve dava tarihleri birlikte kontrol edildiğinde hem hesap hataları hem de yanlış geçiş kuralı kullanılması daha kolay fark edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yüzde 10 maluliyet için herkes aynı tazminatı mı alır?
Hayır. Aynı oran; gelir, yaş, dönem, kusur ve diğer veriler farklı olduğunda farklı sonuca yol açabilir. Tek oran üzerinden kesin ödeme tarifesi kurulamaz. Örnek hesap bölümündeki tutarlar yalnız sınırlı varsayımları gösterir.
Maaşım azalmadıysa sürekli iş göremezlik tazminatı isteyebilir miyim?
Maaşın aynı kalması kalıcı güç kaybını tek başına ortadan kaldırmaz. Kazaya bağlı kayıp ve faaliyetlerin daha fazla eforla yürütülmesi değerlendirilir. Geçici kazanç kaybı ise ayrıca incelenmelidir; iki talebin şartları aynı değildir.
Gelir belgem yoksa hesap yapılamaz mı?
Belge eksikliği bütün taleplerin otomatik reddi anlamına gelmez. Çalışma ve gelir durumu araştırılır; iddia edilen tutarın dayanağı değerlendirilir. Asgari ücretin üzerindeki kazanç somut kanıtlarla gösterilmeli, mevcut belgeler göz ardı edilmemelidir.
İki sağlık raporu farklı oran veriyorsa hangisi kullanılır?
Yüksek oran veya aritmetik ortalama otomatik olarak seçilmez. Raporların düzenleme, uzmanlık, muayene ve nedensellik yönünden uygunluğu incelenerek çelişki giderilmelidir.
Sigortadan ödeme aldım; kalan zarar için talep mümkün mü?
Ödeme tek başına her durumda incelemeyi bitirmez. Ödemenin hangi kaleme ait olduğu, hesap yöntemi, olay tarihi ve imzalanan belgenin hukuki sonucu değerlendirilir. 2026’daki oransal mahsup kuralı bütün eski kazalara otomatik uygulanmaz.
Sigorta limiti hesaplanan toplam tazminat mıdır?
Hayır. Limit belirli teminatın sınırıdır; zarar hesabının yerine geçmez. Kanıtlanan zarar daha düşük olabileceği gibi limiti aşabilir de. Aşan bölüm bakımından diğer sorumlular ayrıca değerlendirilir.
Bilirkişi raporuna ne kadar sürede itiraz edilir?
Mahkeme yargılamasında HMK m.281’de temel süre tebliğden itibaren iki haftadır. Koşulları varsa süresinde istenen ek süre verilebilir. Tahkim dosyasında ise ilgili usul ve bildirilen süre ayrıca kontrol edilmelidir.
İnternetteki hesaplama sonucu sigortayı veya mahkemeyi bağlar mı?
Hayır. Araç, girilen veriler ve yazılımdaki kabuller kadar açıklayıcıdır. Tıbbi raporu, gelir kanıtını veya kusur uyuşmazlığını doğrulamaz. Sonuç yerine varsayımları ve hesap dökümünü incelemek gerekir.
Kaynakça
[1] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m.49–56, 72 ve 74. TSB’de yayımlanan kanun kopyası. TBK m.55’in 2026 ekleri için aşağıdaki [3] ayrıca kullanılmıştır.
[2] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, özellikle m.85–88, 92, 96–99, 109 ve 111. TSB’de yayımlanan kanun kopyası. Kopyadaki eski m.90 metni güncel hesaplama kuralı olarak kullanılmamıştır.
[3] 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; kabul 16.07.2026, Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326; m.18–20, geçici m.1/9–10 ve m.26. TBMM kanun metni ve yayım kaydı.
[4] Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları; A.2, A.5 ve C.11; 12.06.2026 tarihli, 33278 sayılı Resmî Gazete değişiklikleri ve yürürlük dipnotu. TSB’de yayımlanan metin.
[5] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 29.05.2025, E.2024/750, K.2025/8898. Kararın tam metni, DeJure.
[6] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 08.05.2025, E.2023/12891, K.2025/7453. Kararın tam metni, DeJure. Erişilen metindeki olay ve aktüerya raporu tarihi arasında tutarsızlık bulunduğundan bu tarihler hesap örneğine esas alınmamıştır.
[7] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 30.05.2024, E.2024/3323, K.2024/5474. Bölge adliye mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi. Kararın tam metni, DeJure.
[8] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 06.03.2025, E.2025/1089, K.2025/3897. Kararın tam metni, DeJure.
[9] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.04.2026, E.2024/12923, K.2026/3812; çoğunluk gerekçesi ve karşı oy birlikte incelenmiştir. Kararın tam metni, DeJure.
[10] Mustafa İsmail Kaya ve Funda Karaman, “Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2019/3292 E., 2021/1848 K. Sayılı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Kapsamında Tazminat Hesaplamasında Kullanılan Yönteme İlişkin Kararının Değerlendirilmesi”, Karar İncelemeleri Dergisi, Cilt 1, Sayı 1–2, Haziran–Aralık 2022, s.401–426; özellikle özet ve s.421–424. Makale PDF’si.
[11] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.279–282. Adalet Bakanlığında yayımlanan kanun kopyası. 2026’daki m.107 ve 109 değişiklikleri için [3] ayrıca kullanılmıştır. Kaynak inceleme tarihi: 12.10.2026. DeJure bağlantıları oturum gerektirebilir.