Araç kiralama uyuşmazlığında ilk ayrım: trafik kazası ile kiralama sözleşmesinden doğan sorumluluk aynı şey değildir
Kiralık araçla meydana gelen kaza, aynı anda birden fazla hukuki ilişki doğurabilir. Bir tarafta trafik kazası nedeniyle üçüncü kişilere verilen bedensel veya maddi zararlar; diğer tarafta kiralanan aracın kendisinde oluşan hasar, depozito kesintisi, kasko muafiyeti, kullanım kaybı ve sözleşmeye aykırılık iddiaları bulunabilir.
Bu nedenle yabancı turist açısından “kazada kim kusurlu?” sorusu tek başına yeterli değildir. Aynı dosyada şu soruların ayrı ayrı cevaplanması gerekir:
- Kazaya hangi sürücü ne oranda kusuruyla sebep olmuştur?
- Kiralanan araçta meydana gelen hasar hangi sigorta veya güvence kapsamında kalmaktadır?
- Kiracı, sözleşmedeki bildirim ve belge yükümlülüklerini yerine getirmiş midir?
- Kiralama şirketinin talep ettiği hasar gerçekten bu kiralama döneminde mi oluşmuştur?
- Hasar bedeli, değer kaybı veya kira kaybı teknik ve mali olarak belgelenmiş midir?
- Depozitodan yapılan kesinti sözleşmeye ve tüketici hukukuna uygun mudur?
- Hasarın bir kısmı üçüncü kişinin veya başka bir sigortacının sorumluluğunda mıdır?
Aynı olayda farklı taleplerin farklı hukuki sebepleri olabilir. Bu ayrım kurulmadan yalnız kira sözleşmesindeki bir maddeye veya yalnız trafik kaza tutanağına bakılarak sağlıklı sonuç çıkarılamaz.
Yabancı turistin Türkiye’de araç kiralaması tüketici işlemi niteliğinde olabilir
Turist aracı ticari veya mesleki amaçla değil, tatil ve kişisel ulaşım amacıyla kiralıyorsa kural olarak tüketici sıfatıyla hareket eder. Bu durumda araç kiralama şirketi “sağlayıcı”, araç kiralama hizmeti ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici işlemi olarak değerlendirilebilir.
Bu nitelendirme; sözleşme koşullarının haksız şart denetimi, ön bilgilendirme, hizmetin ayıplı ifası, ek ücretler ve başvuru yolları bakımından önemlidir. Ancak trafik kazasından doğan üçüncü kişi zararları ile sigorta hukukuna ilişkin talepler, yalnız tüketici hukukuyla açıklanamaz; Karayolları Trafik Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve ilgili sigorta genel şartları da birlikte uygulanır.
2026 yılında tüketici hakem heyeti sınırı
2026 yılı için değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapılması gerekir. 186.000 TL ve üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere, dava şartı arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvuru gündeme gelir.
Yabancı turist bakımından başvurunun fiilî yöntemi, Türkiye’de yerleşim bulunmaması, yabancı kimlik numarası veya vekaletname durumu ayrıca planlanmalıdır. Uyuşmazlığın değerinin belirlenmesinde yalnız depozito değil, talep edilen toplam kesinti ve zarar kalemlerinin tamamı dikkate alınabilir.
Kaza anında ilk yapılması gerekenler: güvenlik, bildirim ve delil
Kaza sonrasında öncelik her zaman can güvenliği ve tıbbi müdahaledir. Bununla birlikte kiralama uyuşmazlığında delillerin ilk saatlerde korunması çok önemlidir.
Somut olaya göre şu adımlar değerlendirilmelidir:
- Yaralanma varsa 112 ve sağlık kuruluşu kayıtlarının oluşturulması.
- Polis veya jandarma çağrılmasının gerekli olduğu hallerde kolluk bildirimi.
- Uygun şartlar varsa trafik kaza tespit tutanağının düzenlenmesi.
- Kiralama şirketine gecikmeksizin yazılı veya kayıt altına alınabilir kanaldan bildirim.
- Aracın dört yönünden, plakasından, mevcut hasardan ve olay yerinden tarih-saat bilgisi mümkün olduğunca korunarak fotoğraf/video alınması.
- Diğer araçların plaka, sürücü, sigorta ve iletişim bilgilerinin kaydedilmesi.
- Varsa tanıkların iletişim bilgilerinin alınması.
- Çekici ve otopark işlemlerinin kimin talimatıyla yapıldığının kayda geçirilmesi.
- Kiralama şirketinin verdiği kaza prosedürü, asistans numarası ve sigorta belgelerinin saklanması.
Kiralama sözleşmesinde “24 saat içinde bildirim”, “kolluk tutanağı”, “alkol raporu” veya belirli belgelerin sunulması gibi hükümler bulunabilir. Bu yükümlülüklerin ihlali, sigorta veya sözleşmesel sorumluluk tartışmasını etkileyebilir; ancak her ihlalin otomatik olarak bütün sigorta korumasını veya bütün tüketici haklarını ortadan kaldırdığı sonucu çıkarılamaz.
Aracı teslim alırken mevcut hasarlar mutlaka kayda geçirilmelidir
Araç kiralama uyuşmazlıklarının önemli bölümü kazadan değil, iade sonrasında ileri sürülen “yeni hasar” iddialarından doğar. Bu nedenle araç teslim alınırken mevcut çizik, göçük, jant hasarı, cam çatlağı, lastik durumu ve iç mekan hasarlarının teslim formuna işlenmesi ve fotoğraflanması önemlidir.
Bugün yürürlükteki hukuk bakımından da teslim ve iade tutanakları, fotoğraf ve video kayıtları, kart provizyon kayıtları, kiralama sözleşmesi ve ekspertiz belgeleri ispat bakımından belirleyicidir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 22.10.2015 tarihli, E. 2014/11570, K. 2015/8880 sayılı kararında araç kiralama sözleşmesindeki kaza bildirim ve kasko hükümleri incelenmiş; hasarın normal kullanımdan mı kaynaklandığının teknik olarak belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu yaklaşım, yalnız onarım faturalarının listelenmesinin her durumda yeterli olmayacağını; hasarın niteliği ve kaynağının ayrıca incelenmesi gerektiğini gösterir.
İade anındaki fotoğraf ve tutanak neden önemlidir?
Aracın iadesinde şirket görevlisinin aracı kontrol ederek “hasarsız teslim” kaydı oluşturması, sonradan ileri sürülen hasar iddialarını önemli ölçüde etkileyebilir. Buna karşılık gece teslimi, anahtar kutusuna bırakma veya görevlisiz iade gibi durumlarda aracın bırakıldığı andaki görüntü ve zaman kaydı ayrıca önem kazanır.
Depozito ne için alınır ve hangi kesintiler tartışılabilir?
Depozito, kiracının kira sözleşmesinden doğabilecek mali yükümlülüklerini güvence altına almak amacıyla alınan veya kartta bloke edilen bedeldir. Ancak depozito, kiralama şirketine dilediği tutarı tek taraflı olarak tahsil etme yetkisi vermez.
Kiralama şirketi depozitodan kesinti yapıyorsa kesintinin hangi sözleşme hükmüne ve hangi somut zarara dayandığını açıklayabilmelidir. Özellikle şu kalemler ayrı ayrı incelenmelidir:
- Araçta gerçekten yeni oluşmuş hasar bedeli.
- Sözleşmede düzenlenmiş kasko/işletme güvencesi muafiyeti.
- Yakıt veya enerji tamamlama bedeli.
- Geç iade veya kilometre aşımı.
- Otoyol/köprü geçişleri ve trafik/park ihlalleri.
- Çekici, otopark veya asistans giderleri.
- İleri sürülen araç değer kaybı.
- Tamir süresince kira kaybı veya mahrumiyet iddiası.
- İdari işlem veya hizmet bedeli adı altında tahsil edilen ek ücretler.
Her kalem için sözleşmesel dayanak, gerçekleşen zarar, nedensellik ve ispat ayrı değerlendirilmelidir.
Kasko, işletme güvencesi ve zorunlu trafik sigortası aynı korumayı sağlamaz
Araç kiralamada sık yapılan hatalardan biri “araç sigortalıysa kiracı hiçbir şey ödemez” veya tersine “kazayı kiracı yaptıysa bütün hasarı kiracı öder” şeklindeki genellemelerdir.
Zorunlu mali sorumluluk sigortası
Zorunlu trafik sigortası, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından işletenin hukuki sorumluluğunu belirlenen limitlerle teminat altına alır. Bu sigorta, kural olarak kiralanan aracın kendi hasarını karşılayan kasko sigortası değildir.
Kasko ve işletme güvencesi
Kasko veya kiralama şirketinin sunduğu hasar güvencesi, kiralanan aracın kendi zararının karşılanmasında önemlidir. Ancak kapsam, muafiyet, yetkisiz sürücü, alkol, ağır ihlal, anahtar kaybı, lastik-cam-jant, yanlış yakıt ve benzeri özel şartlar poliçeye ve sözleşmeye göre değişebilir.
Kiracıya “full insurance”, “zero excess”, “CDW”, “super cover” gibi yabancı terimlerle sunulan ürünlerin adı tek başına yeterli değildir. Hangi hasarın hangi limite kadar karşılandığı, hangi hallerin teminat dışı olduğu ve muafiyetin ne olduğu yazılı şartlardan kontrol edilmelidir.
Kiracı kazada kusurluysa şirket her türlü zararı talep edebilir mi?
Hayır. Kiracının kazada kusurlu olması, kiralama şirketinin ileri sürdüğü her kalemin otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Şirketin talep ettiği zarar bakımından en az şu hususlar incelenir:
- Hasarın kiralama döneminde meydana geldiği.
- Hasarla kaza arasında uygun illiyet bulunduğu.
- Sigorta veya sözleşmesel güvence kapsamında karşılanan kısmın ayrıldığı.
- Kiracının sorumlu olduğu muafiyet veya kapsam dışı kalemin açıkça belirlenebildiği.
- Onarım bedelinin piyasa ve teknik gerçeklikle uyumlu olduğu.
- Aynı zarar için sigortacıdan veya karşı taraftan ödeme alınıp alınmadığı.
- Değer kaybı veya kira kaybı gibi dolaylı zararların ayrıca ispatlandığı.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 02.03.2020 tarihli, E. 2020/371, K. 2020/1875 sayılı kararına konu araç kiralama uyuşmazlığında, araçlardaki hasarın olağan kullanımdan mı yoksa hor kullanımdan mı kaynaklandığının bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu yaklaşım, kiracıya yöneltilen hasar talebinin teknik incelemeye elverişli ve belgelendirilmiş olması gerektiğini gösterir.
“Değer kaybı” ve “kira kaybı” ayrıca ispatlanmalıdır
Kiralama şirketleri bazen onarım bedelinin yanında araç değer kaybı ve tamir süresince kiraya verememekten doğan gelir kaybı da talep eder.
Bu talepler onarım bedelinden farklıdır. Değer kaybı; aracın onarılmış olmasına rağmen ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalma iddiasıdır. Kira kaybı ise aracın makul onarım süresince kiraya verilememesi nedeniyle ileri sürülen gelir kaybıdır.
Her iki kalem bakımından da süre, piyasa değeri, aracın önceki hasarları, sezon, kiralama kapasitesi ve fiilî kullanım verileri önemlidir. Yalnız şirketin tek taraflı hazırladığı standart tablo, özellikle yüksek tutarlı bir talepte her zaman yeterli olmayabilir.
Üçüncü kişi kusurluysa kiralama şirketinin doğrudan kiracıdan tahsil yapması tartışılabilir
Kaza başka bir sürücünün kusurundan kaynaklanmışsa, karşı aracın işleteni, sürücüsü ve zorunlu trafik sigortacısı bakımından tazminat yolları gündeme gelebilir. Kiralama şirketi kendi aracındaki zararı karşı taraftan veya sigorta mekanizmalarından talep edebilecek durumdaysa, aynı zararı herhangi bir mahsup yapmadan kiracıdan da tahsil etmeye çalışması çifte tahsil tartışmasına yol açabilir.
Bununla birlikte kiracının sözleşmedeki bildirim veya belge yükümlülüklerini ihlal etmesi nedeniyle şirketin sigorta veya rücu imkânını kaybettiği ileri sürülebilir. Bu durumda ihlalin gerçekten bu kayba sebep olup olmadığı, şirketin zararı azaltma yükümlülüğü ve sözleşme koşullarının tüketici hukuku bakımından geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Kiralık araçla kaza yapan yabancı turistin bedensel zararları ayrı değerlendirilir
Kaza sonrasında yabancı turist yaralanmış olabilir. Bu durumda araç hasarı ve depozito uyuşmazlığının yanında, turistin kendi bedensel zararları için de farklı talepler gündeme gelir.
Kusurlu karşı araç varsa tedavi giderleri, geçici veya sürekli iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi zarar gibi kalemler ayrı sorumlulara yöneltilebilir. Kazanın tek taraflı olması halinde ise kiralanan araçtaki teknik arıza, bakım eksikliği, lastik veya fren sorunu gibi unsurlar araştırılabilir.
Kiralama şirketinin aracı güvenli ve kullanıma elverişli durumda teslim etme borcu önemlidir. Arıza veya bakım eksikliğinin kazaya etkisi teknik bilirkişi incelemesi gerektirebilir. Turistin sürüş hatası ile aracın teknik kusuru aynı dosyada birlikte değerlendirilebilir.
Teknik arıza ile sürücü hatası birbirinden ayrılmalıdır
Araçta kaza öncesinde fren, direksiyon, lastik, elektronik sistem veya bakım kaynaklı sorun bulunduğu iddia ediliyorsa yalnız kaza tespit tutanağıyla yetinilmemelidir.
Servis kayıtları, periyodik bakım geçmişi, lastik üretim tarihi, arıza kodları, çekici teslim kaydı, ekspertiz, araç telematiği ve varsa araç içi sistem kayıtları önem taşıyabilir.
Kiracı, arıza ışığı veya olağan dışı davranışı fark ettiği halde aracı kullanmaya devam etmişse zararın artmasına katkısı da tartışılabilir. Buna karşılık şirket önceden bilinen veya makul bakımda fark edilebilecek bir güvenlik eksikliğini gidermemişse sorumluluk değerlendirmesi değişir.
Yabancı sürücü belgesi, ek sürücü ve yetkisiz kullanım
Yabancı turistin Türkiye’de araç kullanabilmesi için sürücü belgesinin Türkiye’de geçerliliği, gerekli tercüme veya uluslararası sürücü belgesi şartları somut ülke ve belgeye göre kontrol edilmelidir.
Kiralama sözleşmesinde yalnız belirli sürücüler aracı kullanmaya yetkili kılınabilir. Sözleşmeye eklenmemiş kişinin aracı kullanması, özellikle kasko ve hasar güvencesi bakımından ciddi sonuç doğurabilir. Ancak şirketin “yetkisiz sürücü” savunmasının hangi sözleşme ve poliçe hükmüne dayandığı ve bu kullanımın hasarla ilişkisi ayrıca incelenmelidir.
Kredi kartından sonradan yapılan tahsilatlar nasıl incelenmelidir?
Turist ülkesine döndükten sonra kredi kartında yüksek tutarlı hasar, ceza, otoyol, ekspertiz veya “administration fee” tahsilatı görebilir.
Böyle bir durumda yalnız banka itirazı yapmak yerine, hukuki dosyanın da hazırlanması gerekir. Öncelikle şu belgeler istenmelidir:
- Kira sözleşmesi ve tüm ekleri.
- Teslim ve iade formu.
- Hasar fotoğrafları.
- Bağımsız veya yetkili ekspertiz raporu varsa raporun tamamı.
- Onarım faturası veya teklifleri.
- Sigorta şirketinin ödeme/ret bilgisi.
- Depozito ve sonradan tahsilat dekontları.
- Tahsilatın hangi sözleşme maddesine dayandığını gösteren açıklama.
- Trafik cezası veya geçiş bedeli ileri sürülüyorsa ilgili resmi kayıt.
Kart işleminin bankacılık yoluyla itiraz edilmesi, kiralama şirketine karşı esas alacak veya iade talebinin hukuki değerlendirmesini ortadan kaldırmaz.
Kredi kartı bilgilerinin eski kiralamalardan kullanılması ayrıca KVKK ve haksız şart sorunu doğurabilir
Araç kiralama şirketinin geçmiş bir kiralama sırasında elde ettiği kredi kartı bilgisini, sonraki bir kiralamadan doğan HGS, hasar, ceza veya başka bir bedeli tahsil etmek için yeniden kullanması her durumda hukuka uygun değildir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 27.02.2020 tarihli ve 2020/166 sayılı kararında, araç kiralama şirketinin önceki kiralamada elde ettiği farklı bir kredi kartı bilgisini daha sonraki bir kiralamadaki HGS bedelini tahsil etmek amacıyla kullanmaya çalışması incelenmiştir. Kurul, somut olayda önceki sözleşmelerde bildirilen kartlardan tahsilat yapılabileceğini öngören standart sözleşme hükmünü tüketici bakımından haksız şart niteliğinde değerlendirmiş; eski kart bilgisinin bu şekilde saklanması ve kullanılmasının KVKK’daki hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk ile amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ilkeleriyle bağdaşmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Bu nedenle yabancı turist, ülkesine döndükten sonra tanımadığı veya izin vermediği bir karttan tahsilat girişimi görürse yalnız “chargeback” sürecini değil, şu hususları da incelemelidir:
- Kullanılan kartın hangi kiralama sırasında şirkete verildiği.
- Mevcut sözleşmede hangi kartın kullanılmasına onay verildiği.
- Eski kart bilgisinin hangi amaçla ve ne kadar süre saklandığı.
- Tahsilat hükmünün standart ve müzakere edilmemiş bir haksız şart olup olmadığı.
- KVKK kapsamında veri işleme şartının bulunup bulunmadığı.
- Şirketten kart verilerinin silinmesi/yok edilmesi ve veri işleme faaliyetinin açıklanmasının talep edilip edilemeyeceği.
Bu başlık, depozito ve hasar uyuşmazlığından ayrı bir kişisel veri hukuku boyutu yaratabilir.
KABİS kaydı, ek sürücü ve trafik cezası sorumluluğu aynı kavram değildir
Araç kiralama işletmeleri bakımından Kiralık Araç Bildirim Sistemi (KABİS) ve kimlik bildirim yükümlülükleri, aracın fiilen kim tarafından kullanıldığının ve belirli trafik/kabahat işlemlerinde muhatabın belirlenmesinin önemli araçlarından biridir.
Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2020/6831 E., 2021/7110 K. sayılı kararında; sürücü belgesi bulunan kişiye usulüne uygun şekilde kiralanmış ve sistem kaydı yapılmış aracın, kiracı tarafından daha sonra ehliyetsiz üçüncü kişiye kullandırılması nedeniyle araç kiralama işletmecisine otomatik olarak idari para cezası verilemeyeceği kabul edilmiştir. Bu karar, ceza ve kabahat sorumluluğunda salt araç sahibi veya kiralayan sıfatının yeterli olmadığını gösterir.
Bununla birlikte bu karar, kira sözleşmesinde adı bulunmayan kişinin aracı kullanmasının özel hukuk veya sigorta bakımından sonuç doğurmayacağı anlamına gelmez. Yetkisiz/ek sürücü kullanımı; kasko, hasar güvencesi, sözleşme ihlali ve kiracıya yöneltilecek talepler bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Araç mahrumiyeti ile kiralama şirketinin “kira kaybı” talebi aynı şey değildir
Trafik kazasında zarar gören araç sahibinin aracını kullanamaması nedeniyle ileri sürdüğü araç mahrumiyeti zararı ile, araç kiralama şirketinin filosundaki aracın tamir süresince kiraya verilememesinden doğduğunu ileri sürdüğü ticari gelir kaybı aynı hesap mantığına sahip değildir.
Hususi araçta araç mahrumiyeti çoğu kez makul tamir süresindeki ikame araç bedeli üzerinden tartışılır. Buna karşılık rent-a-car işletmesinin ticari gelir kaybı iddiasında, aracın gerçekten kiraya verilebilir olup olmadığı, sezon, filo doluluk oranı, araç sınıfı, ikame araç imkânı, zorunlu giderler ve net gelir araştırılmalıdır.
Zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından araç mahrumiyeti/ikame araç bedeli, değer kaybından farklı olarak genel olarak dolaylı zarar niteliğinde değerlendirilmekte ve sigorta teminatı dışında kalabilmektedir. Bu nedenle kiralama şirketinin yabancı turistten “kira kaybı” adı altında istediği tutarın, sigortacıdan istenebilecek değer kaybı ile karıştırılmaması gerekir.
Araç ağır veya tam hasarlıysa onarım süresi yerine yeni araç edinme süresi tartışılabilir
Kiralık aracın pert/tam hasarlı hale gelmesi durumunda “tamir süresince kira kaybı” hesabı her zaman doğru olmayabilir. Onarım ekonomik veya teknik olarak mümkün değilse, zarar hesabında aynı veya benzer nitelikte aracın makul sürede ikame edilmesi için gereken dönem tartışılabilir.
Ağır/tam hasarda ayrıca şu ayrımlar yapılmalıdır:
- Araç bedeli veya rayiç değer zararı.
- Sovtaj/hurda değeri.
- Değer kaybı talebinin ayrıca doğup doğmadığı.
- Yeni araç edinme için makul süre boyunca kullanım/gelir kaybı.
- Sigorta ödemesinin ve varsa üçüncü kişi ödemelerinin mahsubu.
Tam hasar halinde aracın artık onarılmış bir ikinci el değer düşüşünden söz edilemeyeceğinden, değer kaybı ile araç bedeli aynı zarar içinde mükerrer biçimde talep edilemez.
1 Ocak 2027’de araç kiralama hukukunda ne değişecek?
15 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecektir. Yönetmelik, kısa süreli tüketici araç kiralamaları bakımından bugün dağınık olan birçok konuyu ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.
Bu nedenle 2026 tarihli uyuşmazlıklarla 2027 ve sonrası uyuşmazlıklar aynı kurallar uygulanıyormuş gibi değerlendirilmemelidir.
Depozito için üst sınırlar ve yedi günlük iade süreci
Yönetmelik m.14’e göre işletme, altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük; yedi ila yirmi dokuz günlük veya haftalık kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli tutarında depozito alabilecektir.
Kural olarak depozitonun iadesine ilişkin işlemler, kira sözleşmesinin sona erdiği ve aracın iade edildiği tarihi izleyen yedi gün içinde yerine getirilecektir.
Ayrıca olağan kullanımdan kaynaklanan kabul edilebilir aşınma ve yıpranmalar veya teslimde kolayca tespit edilmesi mümkün olmayan bazı çizik/göçükler nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacağı düzenlenmiştir.
Teslim ve iade belgesi zorunluluğu
Yönetmelik m.12, aracın mevcut hasar ve arızalarını gösteren teslim belgesi ile iade anındaki hasar durumunu gösteren iade belgesinin düzenlenmesini öngörmektedir.
Bu düzenleme, 2027’den itibaren “hasar sonradan fark edildi” tartışmalarında önemli olacaktır.
Hasar bedeli için bağımsız ekspertiz
Yönetmelik m.16/5, kiracıdan hasar veya arıza bedeli istenebilmesi için hasarın ve maliyetin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporu ile belgelendirilmesini zorunlu kılmaktadır. İşletmenin kendi personeli veya bağlantılı kişi/kuruluşlarca hazırlanan raporların ispat aracı olarak kullanılamayacağı düzenlenmiştir.
Aynı maddenin altıncı fıkrası, teslim ve iade belgesi düzenlenmeyen kiralamalar ile iade belgesinde belirtilmeyen hasarlar için kiracıdan bedel talep edilememesini öngörmektedir.
Değer kaybı için tek taraflı tahsilat sınırlandırılacak
Yönetmelik m.16/9’a göre, tarafların anlaşması dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı nedeniyle kiracıdan bedel talep ve tahsil edilemeyecektir.
Bu hüküm, araç kiralama sektöründeki en tartışmalı ek ücretlerden biri açısından önemli bir değişikliktir.
Kasko ve sigorta için ayrıca zorunlu ek ücret alınamayacak
Yönetmelik m.13/5, kiracı ve sözleşmedeki ek sürücünün yalnız kira bedelini ödemek suretiyle aracın kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanacağını; bunlardan yararlanmanın başka bir şart veya bedele bağlanamayacağını düzenlemektedir.
Bu hükmün 1 Ocak 2027’den itibaren yürürlüğe gireceği özellikle belirtilmelidir. 2026’daki sözleşmelerin hukuki değerlendirmesinde henüz yürürlükte olmayan bu kural geçmişe doğru otomatik uygulanamaz.
Ön ödemeli rezervasyon ve aracı platformlar için yeni haklar
Yeni Yönetmelik yalnız hasar ve depozitoyu düzenlememektedir. Elektronik ortamda yapılan ön ödemeli rezervasyonlar ile aracı platformların sorumluluğu da ayrıca düzenlenmiştir.
1 Ocak 2027’den itibaren, rezervasyonun taşıt teslim saatinden önceki yirmi dört saatten daha erken bir zamanda iptal edilmesi halinde tüketiciden kural olarak iptal bedeli alınamayacaktır. Rezervasyon kapsamında ödenen kira ve diğer hizmet bedelleri ile depozitonun iadesine ilişkin işlemlerin de iptal tarihini izleyen yedi gün içinde yapılması öngörülmektedir.
Kira sözleşmesinin aracı platform üzerinden kurulması halinde ön bilgilendirme ve sözleşmenin kiracıya gönderilmesi bakımından işletme ile aracı platform arasında müşterek sorumluluk öngören hükümler bulunmaktadır. Böylece yabancı turistin uluslararası veya yerli bir rezervasyon platformu üzerinden yaptığı kiralamalarda “platform yalnız aracıdır” savunması her durumda aynı kapsamda sonuç doğurmayacaktır; somut sorumluluk Yönetmeliğin sınırları ve platformun rolüne göre belirlenecektir.
Yeni Yönetmelik her araç kiralamasını kapsamayacaktır
Yeni düzenlemenin kapsamı da dikkatle okunmalıdır. Uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları Yönetmeliğin kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu makalenin odaklandığı yabancı turistin kısa süreli ve tüketici sıfatıyla yaptığı tatil kiralamaları ise kural olarak yeni rejimin temel hedef alanındadır.
2026’daki kaza için 2027 Yönetmeliği doğrudan uygulanabilir mi?
Kural olarak hayır. Bir uyuşmazlığın hukuki sonucu, olay ve sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan kurallara göre belirlenir. 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek Yönetmeliğin açık bir geriye yürüme hükmü bulunmadıkça, 2026’da tamamlanmış bir kiralamaya doğrudan geçmişe etkili uygulanması beklenmez.
Bununla birlikte yeni düzenleme, sektörün gelecekte uyması gereken açık standartları göstermesi bakımından önemlidir. Ancak 2026 tarihli bir dosyada bu standartları yürürlükteymiş gibi kesin yükümlülük olarak sunmak doğru değildir.
Kiralama şirketi aracın “rent a car” kullanımına uygun sigortasını yaptırmamışsa ne olur?
Aracın fiilen kiralama işinde kullanıldığı halde sigorta poliçesinin kullanım tarzı buna uygun düzenlenmemiş olması, sigorta şirketi ile araç sahibi/kiralama şirketi arasında ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
Yargıtay’ın geçmiş kararlarında, aracın kiralık kullanımda olup olmadığı ve poliçedeki kullanım tarzına ilişkin şartların hasar teminatına etkisi ayrıca incelenmiştir. Kiracı açısından önemli nokta şudur: kiralama şirketinin kendi sigorta yapılanmasındaki eksiklik, her durumda ve otomatik olarak tüketiciye aktarılabilecek bir zarar kalemi değildir. Somut sözleşme, bilgilendirme, kusur ve sigorta hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Yabancı turist Türkiye’den ayrıldıktan sonra hangi belgeleri saklamalıdır?
Uyuşmazlık çoğu zaman turist ülkesine döndükten sonra ortaya çıkar. Bu nedenle aşağıdaki belgelerin tamamının dijital kopyası alınmalıdır:
- Kira sözleşmesi ve rezervasyon onayı.
- Teslim ve iade belgeleri.
- Aracın teslim ve iade fotoğrafları.
- Kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı.
- Hastane ve tedavi belgeleri.
- Çekici ve otopark kayıtları.
- Sigorta ve asistans yazışmaları.
- Kredi kartı provizyon ve tahsilat kayıtları.
- Kiralama şirketi ile e-posta, WhatsApp veya uygulama yazışmaları.
- Hasar ekspertizi ve onarım faturaları.
- Karşı araç bilgileri ve sigorta poliçesi.
- Uçuş ve ülkeye dönüş bilgileri; özellikle yaralanma seyahati etkilediyse ilgili giderler.
Yabancı dildeki belgelerin Türkiye’deki idari veya yargısal başvurularda tercümesi gerekebilir. Vekaletnamenin içeriği ve apostil/tercüme ihtiyacı, başvurunun niteliğine göre ayrıca planlanmalıdır.
Görevli merci ve başvuru yolu nasıl belirlenir?
Kişisel/turistik amaçla araç kiralayan tüketicinin kiralama şirketiyle depozito, haksız kesinti, hizmet bedeli veya sözleşmesel hasar uyuşmazlığı kural olarak tüketici hukuku kapsamında değerlendirilebilir.
2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyeti; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise dava şartı arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesi gündeme gelir.
Ancak trafik kazasından doğan üçüncü kişi tazminatı, sigorta şirketine karşı doğrudan talep, bedensel zarar veya birden fazla davalının bulunduğu uyuşmazlıklarda görev, yetki ve dava şartları ayrı ayrı incelenmelidir. Bütün talepleri aynı başvuru yoluna mekanik olarak taşımak hak kaybına yol açabilir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Hasarı teslimden önce fotoğraflamamak
Teslimde mevcut çizik ve göçüklerin kayda alınmaması, iade sonrasında ispat sorununa yol açar.
Kiralama şirketine sözlü bildirimle yetinmek
Telefon görüşmesi yapılmış olsa bile e-posta, uygulama mesajı veya başka bir yazılı kayıtla olayın ve bildirimin teyit edilmesi yararlıdır.
“Full insurance” ifadesine güvenip poliçeyi okumamak
Bu ifade, her ülkede ve her şirkette aynı kapsamı ifade etmez. Muafiyet ve kapsam dışı haller incelenmelidir.
Karttan çekilen tutarı görünce yalnız bankaya itiraz etmek
Bankaya itiraz önemli olabilir; ancak temel uyuşmazlık için kira sözleşmesi, hasar ve ekspertiz belgelerinin ayrıca incelenmesi gerekir.
Türkiye’den ayrılmadan belge toplamamak
Sonradan hasar fotoğrafı, tutanak, servis kaydı veya kolluk evrakına ulaşmak daha güç olabilir.
İlgili yazılar: Türkiye’de Tatilde Kaza Geçiren Yabancı Turistin Seyahat Sigortası: Tedavi Giderleri, Teminat Dışı Haller, Sigortacıya Başvuru ve Tazminat; Otelde Mini Kulüp ve Çocuk Etkinliklerinde Yaralanma: Gözetim, Teslim ve İşletmenin Sorumluluğu; Jeep Safari, ATV ve Buggy Turlarında Kaza: Tur Düzenleyicisi, Araç İşletmecisi ve Rehberin Sorumluluğu
Sonuç
Türkiye’de araç kiralayan yabancı turistin kaza sonrası sorumluluğu, yalnız sürücünün kusur oranına bakılarak belirlenemez. Trafik kazası sorumluluğu, kiralanan aracın kendi hasarı, kasko ve işletme güvencesi, depozito kesintisi, değer kaybı, kira kaybı ve tüketici uyuşmazlığı birbirinden ayrılmalıdır.
2026 tarihli olaylarda mevcut tüketici, borçlar, trafik ve sigorta hukuku hükümleri ile sözleşme şartları esas alınır. 15 Ağustos 2026’da yayımlanan yeni Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ise 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek; teslim-iade belgeleri, bağımsız ekspertiz, depozito sınırları ve hasar talepleri bakımından daha açık korumalar getirecektir.
Yabancı turist açısından en güvenli yaklaşım; aracı teslim alırken mevcut hasarı belgelemek, kaza anında doğru tutanak ve bildirim işlemlerini yapmak, iade anını kayıt altına almak ve sonradan yapılan her kesinti için sözleşme, ekspertiz ve sigorta dayanağını istemektir. Hasar, bedensel zarar ve depozito talepleri aynı olaydan doğsa bile her biri kendi hukuki sebebi ve ispat sistemi içinde değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kiralık araçla kaza yaptım; bütün araç hasarını ben mi öderim?
Hayır. Kusur, kasko/işletme güvencesi, muafiyet, sözleşme hükümleri, karşı tarafın sorumluluğu ve hasarın ispatı birlikte değerlendirilir.
Kiralama şirketi depozitomun tamamını kesebilir mi?
Yalnız sözleşmeye ve gerçek bir borç veya zarara dayanan, ispatlanabilir kesintiler hukuken savunulabilir. Depozito şirketin sınırsız tahsil yetkisi değildir.
Aracı hasarsız teslim ettiğimi nasıl ispatlarım?
İade belgesi, tarihli fotoğraf/video, teslim görevlisinin kaydı, e-posta veya uygulama mesajı ve kart/depozito kayıtları birlikte kullanılabilir.
“Full insurance” aldım; yine hasar ödemem gerekir mi?
Poliçe ve güvence şartlarına bağlıdır. Muafiyet, yetkisiz sürücü, alkol, anahtar kaybı, lastik-cam-jant veya yanlış yakıt gibi istisnalar bulunabilir.
Kaza diğer sürücünün kusurundan olduysa kiralama şirketi benden para isteyebilir mi?
Her talep ayrıca değerlendirilir. Karşı taraf veya sigortadan karşılanabilen zararların kiracıdan mükerrer tahsili mümkün değildir; ancak kiracının sözleşmesel yükümlülük ihlali varsa bunun etkisi ayrıca incelenir.
Değer kaybını doğrudan kredi kartımdan çekebilirler mi?
9 Kasım 2026 itibarıyla mevcut sözleşme ve hukuk kuralları uygulanır. 1 Ocak 2027’den itibaren yürürlüğe girecek yeni Yönetmelik, anlaşma yoksa sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde karar olmadan değer kaybı tahsilini engelleyen açık hüküm getirmektedir.
2027’de depozito için üst sınır olacak mı?
Evet. Yeni Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük; yedi ila yirmi dokuz günlük kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli tutarında depozito öngörülmektedir.
Kiralama şirketi hasar bedelini kendi servis raporuyla talep edebilir mi?
1 Ocak 2027’den itibaren yeni Yönetmelik, hasar ve maliyetin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesini arayacaktır. 2026 olaylarında ise mevcut ispat hukuku ve sözleşme hükümleri uygulanır; tek taraflı raporun delil değeri somut dosyada değerlendirilir.
Kaza sonrası hastaneye gittim; tedavi giderlerimi kim öder?
Kazanın kusur durumuna, karşı araç ve trafik sigortasına, kiralık aracın sigorta yapılarına ve varsa seyahat sigortasına göre değişir. Bedensel zarar dosyası araç hasarı dosyasından ayrı incelenmelidir.
Türkiye’den ayrıldıktan sonra haksız kart tahsilatına itiraz edebilir miyim?
Evet. Banka itirazı, tüketici başvurusu ve gerektiğinde hukuki takip yolları birlikte değerlendirilebilir. Belgelerin eksiksiz saklanması önemlidir.
Yabancı turist tüketici hakem heyetine başvurabilir mi?
Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse ve parasal görev sınırı içindeyse mümkün olabilir. Yabancının kimlik, vekalet ve başvuru yöntemi somut duruma göre düzenlenmelidir.
Kaza sırasında aracı sözleşmede adı olmayan arkadaşım kullanıyordu. Ne olur?
Bu durum kasko ve sözleşmesel güvence bakımından önemli olabilir. Ancak sonuç, poliçe ve sözleşmedeki yetkili sürücü hükümleri ile olayın nedenine göre belirlenir.
Aracın fren veya lastik sorunu kazaya neden olmuş olabilir. Ne yapmalıyım?
Aracın servis ve bakım kayıtlarının, çekici kaydının, lastiklerin ve teknik sistemlerin uzman incelemesi gerekir. Teknik arıza iddiası yalnız sürücü beyanıyla değil, mümkün olduğunca objektif kayıtlarla desteklenmelidir.
Şirket “kira kaybı” adı altında ek ücret istiyor. Ödemek zorunda mıyım?
Otomatik olarak değil. Makul onarım süresi, aracın fiilî gelir potansiyeli, kusur, sigorta ve sözleşmesel dayanak ayrıca ispatlanmalıdır.
Kiralama şirketi eski kiralamamda kullandığım başka bir kredi kartından para çekebilir mi?
Her durumda değil. KVKK Kurulunun 2020/166 sayılı kararında, önceki kiralamada elde edilen farklı kart bilgisinin sonraki kiralama borcu için kullanılmasına ilişkin standart hüküm somut olayda haksız şart ve hukuka aykırı veri işleme yönünden değerlendirilmiştir. Hangi karta hangi işlem için onay verildiği ayrıca incelenmelidir.
Kiralık aracı sözleşmede adı olmayan ve ehliyetsiz bir kişi kullandıysa kiralama şirketi otomatik olarak ceza alır mı?
Hayır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, usulüne uygun kiralama ve KABİS kaydı bulunan bir olayda, kiracının aracı daha sonra ehliyetsiz üçüncü kişiye kullandırması nedeniyle kiralama işletmesinin otomatik olarak idari yaptırımdan sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir. Ancak bu kullanımın kira sözleşmesi ve sigorta bakımından sonuçları ayrıca değerlendirilir.
Araç pert olduysa kiralama şirketi hem tam araç bedelini hem değer kaybını isteyebilir mi?
Aynı zarar iki kez tazmin edilemez. Tam hasar/pert halinde araç bedeli, sovtaj ve sigorta ödemeleri esas alınır; onarılmış aracın ikinci el değer düşüşünü ifade eden değer kaybı ile tam araç zararı mükerrer biçimde talep edilemez.
2027’den itibaren internet platformundan yaptığım araç rezervasyonunu iptal edersem ne olur?
Yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra, teslim saatinden yirmi dört saatten daha önce yapılan iptallerde kural olarak iptal bedeli alınamayacak; ödenen kira/hizmet bedelleri ve depozito için yedi günlük iade süreci uygulanacaktır. Somut rezervasyonun Yönetmelik kapsamına girip girmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, kira sözleşmesi, sözleşmeye aykırılık, haksız fiil ve tazminata ilişkin hükümler.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketici işlemi, haksız şart, ayıplı hizmet, tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemelerine ilişkin hükümler.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.
- Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, RG 15.08.2026/33341; yürürlük tarihi 01.01.2027.
- 6502 sayılı Kanunun 68 inci maddesi kapsamında 2026 yılı tüketici hakem heyeti parasal sınırını belirleyen Tebliğ, RG 23.12.2025/33116.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2014/11570, K. 2015/8880, T. 22.10.2015.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/371, K. 2020/1875, T. 02.03.2020.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/5676, K. 2019/909, T. 11.02.2019.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2020/83, K. 2022/697, T. 18.05.2022.
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni, 22.01.2026.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 27.02.2020 tarihli ve 2020/166 sayılı Karar Özeti.
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2020/6831, K. 2021/7110, T. 23.06.2021.