İnfaz Düzenlemelerinden Kimler Yararlanabilir? Suç Tarihi, Kesinleşme ve Geçiş Hükümleri

Bir infaz düzenlemesinden yararlanma imkânı, yalnızca cezanın kaç yıl olduğuna bakılarak belirlenemez. Suç tarihi, suçun hukuki niteliği, hükmün kesinleşmesi, uygulanacak infaz rejimi ve ilgili geçici maddenin kendi koşulları birlikte incelenmelidir. Özellikle 31 Temmuz 2023 tarihi, 5275 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesinin her fıkrasında aynı anlama gelmez. Güncel altıncı fıkra suç tarihini esas alırken ikinci fıkra, o tarihteki izin ve infaz durumuna bağlıdır.

İnfaz düzenlemesi, af ve ceza indirimi birbirinden nasıl ayrılır?

İnfaz usulünün değişmesi mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz

İnfaz hukuku, kesinleşmiş cezanın nasıl ve hangi koşullarla yerine getirileceğini düzenler. Açık kuruma daha erken ayrılma veya denetimli serbestliğe daha erken geçme, mahkemenin hükmettiği cezanın silinmesi anlamına gelmez. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve bihakkın tahliye tarihleri farklı hukuki aşamaları gösterir. Denetimli serbestlik sırasında da cezanın infazı sürer; yükümlülük ihlali kuruma dönüş sonucunu doğurabilir. K1 Konunun ayrıntıları için terör ve örgütlü suçlarda infaz rejimi yazısına bakılabilir.

Genel af ve özel af ise TCK m.65’te ayrı sonuçlara bağlanmıştır. Bu nedenle kamuoyunda kullanılan “af çıktı” ifadesi yerine kanunun hangi hükmünün değiştiği belirlenmelidir. İnfaz kolaylığı, kendiliğinden beraat, adli sicilin tamamen silinmesi veya bütün hak yoksunluklarının kalkması sonucunu doğurmaz. Başvuruda istenecek karar da değişikliğin gerçek hukuki etkisine uygun kurulmalıdır. K2 Bu başlıkla ilgili ayrıca konutta, hafta sonu ve gece infaz yazısı incelenebilir.

Bir kanunun farklı hükümlerinin farklı yürürlük tarihleri olabilir

Kanunun kabul tarihi, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarih ve yürürlüğe giriş tarihi aynı olmayabilir. Üstelik bazı maddeler hemen, bazıları ileri bir tarihte uygulanabilir. Örneğin 7593 sayılı Kanun 18 Ağustos 2026’da yayımlanmıştır. İnfaza ilişkin değişiklikleri yayımı tarihinde yürürlüğe girerken başka bir maddesi için 1 Aralık 2026 tarihi öngörülmüştür. Bir kanunun bütün hükümlerine tek tarih atamak, doğru hükmü yanlış döneme uygulama riskini yaratır. K7

Suç tarihi, kesinleşme ve cezaevine giriş tarihi neden ayrı ayrı önemlidir?

Suç tarihi hangi düzenleme kapsamına girildiğini belirleyebilir

Suç tarihi, mahkûmiyet hükmünden ve gerektiğinde gerekçeli kararın olay kabulünden tespit edilir. Kesintisiz suç, zincirleme suç veya birden fazla mahkûmiyet varsa tek bir dosya kapağındaki tarihle yetinilemez. İnfaz makamı kesinleşmiş hükmün yerine geçerek yeni bir suç vasfı kuramaz; hükümdeki belirsizliğin çözümü ayrı yargısal değerlendirme gerektirebilir. Tarih meselesi tartışmalıysa başvuruda hangi kabulün hangi geçiş hükmünü etkilediği gösterilmelidir. K1, K2

Kesinleşme, infazın ön koşuludur

5275 sayılı Kanun m.4 uyarınca mahkûmiyet hükmü kesinleşmedikçe infaz olunamaz. Buna karşılık her geçici düzenleme, belirli bir tarihten önce kesinleşmiş olmayı aramaz. Suç tarihini esas alan bir hükümde sonradan kesinleşme, tek başına kapsam dışında kalma nedeni sayılamaz; diğer koşullar yine aranır. Öte yandan cezaevinde tutuklu bulunmak ile kesinleşmiş ilam nedeniyle hükümlü olarak bulunmak aynı statü değildir. K1

Kuruma giriş ve açık kuruma ayrılma süreleri ayrı hesaplanır

Cezaevine giriş tarihi, kurumda geçirilmesi gereken asgari süreler bakımından önem taşıyabilir. Gözaltı veya tutukluluk mahsubu, toplam ceza, içtima kararları, iyi hâl değerlendirmeleri ve başka ilamlar hesabı değiştirebilir. Bu nedenle yalnız hüküm fıkrası değil güncel müddetname ve giriş–çıkış kayıtları da incelenmelidir. Dosyanın hesap boyutu için müddetnameye itiraz ve infaz hesabının düzeltilmesi yazısı birlikte okunabilir.

31 Temmuz 2023 düzenlemesi güncel olarak nasıl uygulanır?

Geçici 10/6 artık suç tarihini esas alır

7571 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrası geçici 10/6, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenmiş suçlar bakımından uygulanır. Eski metindeki o tarihte kapalı kurumda bulunma ölçütü, güncel altıncı fıkraya aynen taşınamaz. Bu değişiklik, yargılaması sonradan kesinleşen kişilerin de kendi dosya koşulları içinde değerlendirilmesini gerektirir; herkese otomatik tahliye sağlamaz. K1

Fıkradaki kapsam dışı suçlar öncelikle kontrol edilmelidir. TCK m.82/1-d, e ve f kapsamındaki öldürmeler; deprem nedeniyle yapıların yıkılması, çökmesi veya hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları; m.102, m.103 ve m.104/2–3; TCK’nın ikinci kitabının dördüncü kısmının dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci bölümlerindeki suçlar; Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar fıkradaki istisnalar arasındadır. Suçun gündelik adıyla değil hükümde uygulanan madde ve nitelikli hâlle karşılaştırma yapılmalıdır. K1

Kapalı kurumdan açığa ve açıktan denetimli serbestliğe geçiş ayrı koşullardır

Kapsamdaki hükümlülerden toplam hapis cezası on yıldan az olanların bir ayını, on yıl ve daha fazla olanların üç ayını kapalı kurumda geçirmiş olması aranır. Ayrıca ilgili mevzuata göre açık kuruma ayrılmalarına üç yıl veya daha az süre kalmalıdır. Bu şartları taşıyanlar bakımından açık kuruma ayrılma imkânı değerlendirilir. K1

Bu hükümlüler ile aynı suç tarihi kapsamındaki açık kurum hükümlüleri, talepleri ve en az üç ay açık kurumda kalmış olmaları koşuluyla, ilgili mevzuata göre denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılabilir. “Üç yıl erken” ifadesi, bütün dosyalarda koşullu salıverilmeden tam üç yıl önce çıkış anlamına gelmez; kişinin tabi olduğu denetimli serbestlik rejimine göre uygulanır. Genel iyi hâl, hesap ve karar koşulları da göz ardı edilemez. K1

Geçici 10/2’deki beş yıl ölçütü farklıdır

İkinci fıkra, 31 Temmuz 2023 itibarıyla salgın izninde bulunma ve o tarih itibarıyla ilgili mevzuata göre denetimli serbestliğe beş yıl veya daha az süre kalması şartlarını birlikte arar. Bu fıkrada talep aranmaksızın infaz hâkimi tarafından karar verilebilmesi düzenlenmiştir. Beş yıl, herkesin koşullu salıverilmesine beş yıl kalması şeklinde okunamaz. Ayrıca sonraki yıllarda sürenin azalmasıyla, başlangıç tarihinde bulunmayan koşulun kendiliğinden oluştuğu kabul edilemez. K1, K5 Bu konuyla bağlantılı olarak ceza zamanaşımı ve infazın sona ermesi yazısı da okunabilir.

Altıncı fıkranın 2025’te değişmiş olması, ikinci fıkradaki tarih ve izin ölçütlerini ortadan kaldırmamıştır. Aynı maddenin farklı fıkralarındaki avantajlı unsurlar seçilerek kanunda olmayan birleşik bir tahliye rejimi oluşturulamaz.

Diğer geçiş hükümleri ve lehe kanun değerlendirmesi

30 Mart 2020 ve öncesindeki suçlarda geçici 6 ayrıca incelenir

Geçici 6/1, istisna suçlar dışında 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlarda genel denetimli serbestlik süresini bir yıldan üç yıla çıkarır. İstisna listesi, geçici 10/6 ile aynı değildir. Örneğin örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar konusunda bir hükümdeki dışlamayı diğerine otomatik aktarmak doğru olmaz; terör suçu, örgüt suçu ve örgüt kapsamında işlenen asıl suç ayrı incelenir. Geçici 6/3’ün iyi hâlli kapalı kurum hükümlülerine ilişkin hükmü de ayrıca önem taşır. K1

4 Haziran 2025 öncesindeki suçlarda onda bir koşulu

105/A maddesine 7550 sayılı Kanun’la eklenen koşula göre, beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin kurumda geçirilmesi gerekir. Ancak geçici 11, bu koşulun değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmayacağını açıkça düzenler. Bu istisna, diğer açık kurum veya geçici madde koşullarını ortadan kaldırmaz. K1

2026 çocuk infazı değişikliği eski hesapların yeniden incelenmesini gerektirebilir

7593 sayılı Kanun’la değişen 107/5, sayılan istisnalar dışında on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirilen bir günü iki gün olarak değerlendirir. Kasten öldürme, maddede gösterilen cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve TCK m.220 istisnaları ayrıca kontrol edilir. Geçici 6/4’teki eski suçlara ilişkin çocuk hesabı da korunmaktadır. Bu kurallar, suç tarihi ve zaman bakımından uygulama ilkeleri araştırılmadan bütün çocuk hükümlülere tek formülle uygulanamaz. K1, K7

Derhâl uygulama kuralının istisnaları vardır

TCK m.7/3, infaz rejimine ilişkin hükümlerin kural olarak derhâl uygulanmasını düzenler; hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrür hükümlerini bundan ayırır. Lehe kanun değerlendirmesinde yalnız bir oran seçilmez; aynı dosyaya uygulanabilecek düzenlemelerin hukuki sonuçları karşılaştırılır. AYM’nin Burhan Yaz (3) kararında koşullu salıverilmenin cezanın kapsamıyla ilişkisi ve lehe kanun ilkesi ayrıntılı açıklanmıştır. Ancak karar, başvurucunun üçte iki oranı talebini kabul etmiş değildir. K2, K6 Yakın bir konu olarak koşullu salıverilme şartları yazısı da değerlendirilebilir.

Gerçek kararlar hangi uygulama hatalarını gösteriyor?

AYM: Eski statü koşuluna ilişkin karar güncel suç tarihi kuralı değildir

AYM, 7 Mart 2024 tarihli E.2023/148, K.2024/70 sayılı kararında geçici 10/6’nın o tarihteki “31 Temmuz 2023’te kapalı kurumda bulunan hükümlü” koşuluna yönelik itirazı çoğunlukla reddetmiştir. Çoğunluk, geçici düzenleme ve kanun koyucunun takdir alanını esas almıştır. Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Basri Bağcı ise kesinleşme zamanının kişinin iradesi dışındaki etkenlere bağlı olabilmesini de tartışarak karşıoy kullanmıştır. K4

Karar, 2025 sonunda değişen metinden önceki normu incelemiştir. Bugün sırf bu karara dayanarak altıncı fıkra için eski cezaevinde bulunma koşulunu aramak isabetli değildir. Karşıoyun görüşü de çoğunluk kararı veya sonradan verilmiş ihlal kararı gibi sunulamaz.

Yargıtay: Geçici 10/2’nin tarihi ileriye taşınamaz

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 23 Ocak 2026 tarihli E.2025/5447, K.2026/483 sayılı kararında, 31 Temmuz 2023 tarihinde denetimli serbestliğe beş yıldan fazla süresi bulunan hükümlü hakkında sonradan bu fıkraya dayanılarak verilen olumlu kararı kanun yararına bozmuştur. İnceleme, ikinci fıkradaki koşulların belirlenen tarih itibarıyla birlikte bulunmasına yöneliktir. Karar, güncel altıncı fıkradaki suç tarihi ölçütünü ortadan kaldırmaz. K5 Ayrıntılı açıklama için denetimli serbestlikten yararlanma şartları yazısına bakılması yararlı olur.

Başvuru dosyası nasıl hazırlanır ve hangi mercie gidilir?

Talep, değişen hüküm ve belgeyle ilişkilendirilmelidir

Etkili başvuru; “yeni infaz yasasından yararlanmak istiyorum” cümlesinden daha fazlasını içerir. Hangi ilamın hangi suç tarihine ilişkin olduğu, hangi istisnanın neden uygulanmadığı, mevcut müddetnamedeki hesabın hangi satırının değişeceği ve istenen karar açıkça gösterilmelidir. Suç tarihleri farklı birden fazla ilam varsa her biri için ayrı değerlendirme yapılır; içtima kararının bütün cezaları tek suç tarihine dönüştürdüğü varsayılmaz. K1

Dosyaya kesinleşmiş ilam, güncel müddetname, mahsup ve içtima kararları, kurum giriş–çıkış bilgileri, gerekli izin kayıtları, açık kuruma ayrılma kararı ve iyi hâl değerlendirmesi eklenir. Alternatif hesap sunuluyorsa hesapta kullanılan oran ve geçiş hükmü belirtilir. Varsayıma dayanan bir tahliye tarihi, resmî infaz hesabı gibi gösterilmez.

Uyarlama, hesap uyuşmazlığı ve idari işleme şikâyet ayrılır

5275 m.98/1-a kapsamında hükmün yorumunda veya sonradan yürürlüğe giren kanunun TCK m.7 yönünden uygulanmasında duraksama varsa hükmü veren mahkeme görevli olabilir. Çektirilecek hapis süresinin hesabı ve cezanın yerine getirilip getirilemeyeceği bakımından m.98/1-b infaz hâkimliğini işaret eder. Kurum işlemleri ve savcının infaz kararlarına yönelik şikâyetlerde ise 4675 sayılı Kanun uygulanır. Başlığın “uyarlama” yazılması, talebin gerçek niteliğine göre görev incelemesini ortadan kaldırmaz. K1, K3

Şikâyette öğrenmeden itibaren on beş gün ve her durumda işlemden itibaren otuz günlük süre; infaz hâkimi kararına itirazda tebliğden itibaren iki haftalık süre birbirinden ayrılmalıdır. Bu süreler her türlü infaz talebinin tek bir ortak süresi değildir. Başvuru kendiliğinden infazı durdurmaz; durdurma talebi, uygulanacak hükmün koşulları ve somut zararla gerekçelendirilmelidir. Usulün ayrıntıları infaz hâkimliğine başvuru ve itiraz yazısında ele alınmaktadır. K1, K3 Ayrıntılı bilgi için adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi başlıklı yazıya başvurulabilir.

Sonuç

İnfaz düzenlemelerinde doğru sonuç, bir kanunun adını veya kamuoyundaki yıl bilgisini bilmekten değil, her hükmün kapsamını dosyadaki tarih ve statülerle eşleştirmekten doğar. Güncel geçici 10/6 ile geçici 10/2 arasındaki ayrım, geçici 6 ve geçici 11’in bağımsız koşulları ve lehe kanun değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır. Gerekçeli başvuru, talep edilen hukuki sonucu hangi belge ve hangi hesapla desteklediğini görünür kılmalıdır. Konuya ilişkin ayrı bir değerlendirme için adli para cezasının ödenmemesi ve hapse çevrilmesi yazısına göz atılabilir.

İlgili yazılar: Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması ve İtiraz; Ceza İnfaz Rehberi: İnfaz Hesabı ve Tahliye Süreci.

Sıkça Sorulan Sorular

Suç 31 Temmuz 2023’ten önce, kesinleşme daha sonra ise yararlanılabilir mi?

Güncel geçici 10/6 bakımından suç tarihi esas alınır. Sonradan kesinleşme tek başına engel değildir; istisna suçlar, kurumda geçirilmesi gereken süreler ve diğer koşullar ayrıca değerlendirilir.

31 Temmuz 2023 tarihinde tutuklu olmak yeterli midir?

Hangi fıkranın uygulandığı önemlidir. Güncel altıncı fıkra suç tarihi üzerinden kurulmuştur. İkinci fıkrada ise o tarihte salgın izni ve denetimli serbestliğe kalan süre birlikte aranır; tutukluluk bu koşulların yerine geçmez.

Yeni düzenleme bütün hükümlüler için otomatik tahliye sağlar mı?

Hayır. Kapsam, istisnalar, iyi hâl, kurumda kalma süresi ve yetkili merci kararı incelenir. İnfaz usulünün değişmesi mahkûmiyetin ortadan kalkması değildir.

Eski AYM kararı hâlâ kullanılabilir mi?

İlke ve tarihsel değerlendirme bakımından kullanılabilir. Ancak kararın incelediği metin değişmişse eski koşul, güncel kanun hükmünün yerine geçirilemez.

Başvuru yapılınca infaz durur mu?

Kendiliğinden durmaz. İnfazın durdurulması veya işlemin ertelenmesi, ilgili kanunun koşullarına uygun ayrı bir talep ve karar gerektirir.

İnternetteki infaz hesaplama sonucu yeterli midir?

Hayır. Sonuç, girilen verilere ve kullanılan kurallara bağlıdır. Kesinleşmiş ilamlar, mahsup, tekerrür, içtima ve geçiş hükümleri resmî dosya üzerinden denetlenmelidir.

Kaynakça

1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m.4, 98–101, 105/A, 107 ve geçici m.6, 10, 11; güncel konsolide metin.
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.7, 65.
3. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, m.2, 4–6.
4. AYM, E.2023/148, K.2024/70, 7/3/2024, esas incelemesi ve karşıoy; eski geçici 10/6 metni hakkında.
5. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E.2025/5447, K.2026/483, 23/1/2026, gerekçe 4–6 ve hüküm.
6. AYM, Burhan Yaz (3), B. No: 2021/7919, 29/5/2024, özellikle §§58–69; diğer başvuru iddialarının sonuçlarıyla karıştırılmamalıdır.
7. 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 18/8/2026, sayı 33344, m.7 ve 16.