İçeriğe geç
+90 531 883 33 88

Mülkiyet ve Komşuluk Davaları

Satıcı Evi Geri İstiyor: Harici Satışta Ecrimisil Davası ve Alıcının Hakları

Açık daire kapısında asılı anahtarın yanında iki kişi bir belgeyi inceliyor.
Yazar: Yayın tarihi: Yaklaşık 10 dakika okuma

Kurumsal hukuki inceleme ve kontrol: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Yayımlayan: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Özet

Haricen satın aldığınız tapulu evin anahtarını satıcı verdi, bedeli de aldı; şimdi hem evi boşaltmanızı hem de oturduğunuz yıllar için para ödemenizi istiyor. Tapu hala satıcıdaysa mülkiyetini koruyabilir. Ancak bedel kendisindeyken evin koşulsuz teslimini veya geçmiş kullanımın tamamı için ecrimisil isteyebileceği sonucu çıkmaz. Belirleyici olan; kime ne ödendiği, evin hangi izinle kullanıldığı ve iade istendiğinde tarafların ne yaptığıdır. [1] [3] [4] [5]

Satıcı, ödediğim parayı geri vermeden evi boşaltmamı isteyebilir mi?

Satıcı dava açabilir. Fakat dava açabilmesiyle evi bedelsiz ve koşulsuz geri alabilmesi farklı şeylerdir. Tapulu bir konutun satışında resmi şekil aranır. Tarafların imzaladığı adi yazılı kağıt, banka havalesi ve anahtar teslimi tapuda mülkiyet devri sağlamaz. Aynı belgeler, satış amacıyla para verildiğini ve satıcının oturmaya izin verdiğini ispat bakımından çok değerli olabilir. [1] [2]

Burada ele alınan olay, iki özel kişi arasında yapılmış, tapuda devri gerçekleşmemiş adi yazılı satıştır. Usulüne uygun resmi satış vaadiyle karıştırılmamalıdır. Özellikle ön ödemeli konut satışında kanun, satıcının sözleşmenin şekle aykırılığını sonradan tüketici aleyhine ileri sürmesini engeller. Bir projeden daire alan tüketicinin hakları bu nedenle yalnızca aşağıdaki genel kurala bakılarak belirlenemez. [2] [11]

Anahtar teslimiyle satış bedelinin iadesi nasıl ilişkilidir?

Yargıtayın 1940 tarihli içtihadı birleştirme kararında, bedeli alan satıcının taşınmazı alıcının kullanımına bıraktığı durumda, geri verme borçları birlikte ele alınır. Satıcı aldığını iade etmemişse alıcı, ödediği bedel kendisine verilinceye kadar evi elinde tutma hakkına dayanabilir. Buna uygulamada hapis hakkı denir. Buradaki anlamı, alıcının teslimi belirli bir alacağın ödenmesine kadar erteleyebilmesidir; alıcı bu yolla malik olmaz. Mahkeme, koşulları varsa bu hakkı saklı tutarak elatmanın önlenmesine karar verebilir. [3] [4]

Evi isteyen kişi bana satan kişi değilse

Örneğin daireyi tapu malikinin kardeşinden satın aldıysanız, parayı kardeşe verdiğinizi kanıtlamak, malik adına satış yapmaya veya bedeli almaya yetkili olduğunu tek başına göstermez. Devir zinciri, temsil belgesi, malikin ödemeyi kabulü ve sonradan verdiği onay ayrı araştırılır. Alıcının satıcıya karşı sahip olduğu kişisel hak, satışa taraf olmayan malike kendiliğinden yöneltilemez. Gider alacağı ise ayrıca incelenir. [1] [7]

Bana eski satış bedeli mi, evin bugünkü değeri mi ödenir?

Başlangıç noktası, sözleşmede yazılı toplam fiyat değil, gerçekte ödendiği kanıtlanan tutardır. Yıllar geçmişse mahkeme, istemin niteliğine göre paranın ödeme günündeki alım gücünün korunmasını değerlendirebilir. Buna denkleştirici adalet denir. Her taksidin tarihi ayrı yazılmalıdır. Geçersiz satışın bedelini geri istemek, bugünkü konut değerine veya bu değerdeki artışın tamamına kendiliğinden hak kazandırmaz. Faiz, başlangıç tarihi ve önceki ödemeler de ayrıca ele alınır. [2] [6]

Evde oturduğum dönem için hangi şartlarda ecrimisil istenebilir?

Ecrimisil, burada özel mülkiyetteki bir taşınmazın haksız kullanılması nedeniyle istenen tazminattır. Kira sözleşmesinden doğan kira borcu değildir. Anahtarın verildiği gün, kullanma izninin sona erdiği gün ve evin geri teslim edildiği gün aynı olmayabilir. Satıcı hangi dönem için neye dayanarak para istediğini; alıcı da o dönemde evi hangi hakla kullandığını somutlaştırmalıdır. [1] [3] [12]

İhtarname geldikten sonra ecrimisil mutlaka işler mi?

Hayır. İhtarın gönderilmesi, tebliği ve içeriği önemlidir; ancak satış bedeli geri verilmemişse yalnızca “evimi boşalt” denmesi her olayda alıcıyı haksız işgalci yapmaz. Öte yandan alıcının ev için bir miktar ödemiş olması da ileride hiçbir dönem için ecrimisil doğmayacağını garanti etmez. İki karar bunun nedenini gösterir. [3] [4] [5]

İade gerçekten yapılmış ve evi kullanmak için başka bir dayanak kalmamışsa, buna rağmen kullanıma devam edilen sonraki dönem için tazminat gündeme gelebilir. “Paran hazır” mesajı, banka hesabına geçen ödeme ve alıcı yararına usulüne uygun tevdi aynı şey değildir. Tutarın eksiksizliği ve çekilmesine engel bir şart bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. [2] [3] [4]

2023: Bedel korunmadan koşulsuz teslim kararı verilemez

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 21 Mart 2023 tarihli kararında harici satış çekişmesiz, bedelin tam ödenip ödenmediği ise tartışmalıydı. Daire, alıcıyı sırf tapu geçmediği için haksız işgalci saymadı. Bölge adliye mahkemesi ecrimisili reddetmişti; bozma nedeni, alıcının ödediği tutar belirlenip onun lehine hapis hakkı tanınmadan elatmanın önlenmesine karar verilmesiydi. Bu örnekte satıcının mülkiyeti de alıcının ödediği para da koruma gördü. [4]

2026: İhtar ile dava arasındaki dönem için ecrimisil kabul edildi

Aynı dairenin 10 Mart 2026 tarihli kararında, bir dubleksin bedelinin ne kadarının ödendiği tartışılıyor, satıcı konutun bir bölümünün üçüncü kişilere kiralandığını da ileri sürüyordu. Çoğunluk, alıcının ispatlanan ödemesinin iadesiyle birlikte ihtarın tebliği ile dava tarihi arasındaki dönem için ecrimisile hükmedilmesini onadı. Karşıoy, alınan para geri verilmeden kullanımın haksız sayılamayacağını ve ecrimisilin reddedilmesi gerektiğini savundu. Çoğunluk, kısmi ödemenin veya kiraya verme iddiasının her dosya için belirleyici olduğuna ilişkin genel bir kural kurmadı. [5]

Ecrimisil hangi dönem ve hangi kira değeri üzerinden hesaplanır?

Önce haksız kullanımın gerçekten başladığı tarih saptanır; sonra o dönemin bedeli hesaplanır. Konut için karşılaştırılabilecek delil, aynı çevrede, benzer büyüklük ve nitelikteki evlerin ilgili tarihteki gerçek kira sözleşmeleridir. Bugünün ilan kirasını geçmişteki ay sayısıyla çarpmak sağlıklı bir hesap değildir. Evin o tarihteki durumu, fiilen kullanılan bölüm ve teslim tarihi belirtilmelidir. Özel hukuk ecrimisilinde dava tarihinden geriye doğru beş yıllık zamanaşımı uygulaması vardır; davalı süresinde bu savunmayı yapabilir. Beş yıl, satıcıya kendiliğinden beş yıllık tazminat vermez. [12]

Çatı onarımı ve tadilat için yaptığım masrafları geri alabilir miyim?

Satış bedelinin iadesi ile eve yaptığınız masraf iki farklı taleptir. İyiniyetli zilyet, yani koşullara göre evi kullanmaya hakkı olduğuna inanmakta haklı olan kişi, zorunlu ve yararlı giderlerini geri vermeyi isteyenden talep edebilir. Bunlar karşılanıncaya kadar teslimden kaçınma hakkı da gündeme gelir. Satıcının anahtarı kendi eliyle teslim etmesi önemlidir; bu izin her türlü inşaatı onayladığı anlamına gelmez. Gider yapılırken tarafların ne bildiği ve taşınmazın neye ihtiyaç duyduğu araştırılır. [1]

Su alan çatı, yenilenen mutfak ve sökülebilen eklenti aynı mı?

HarcamaDosyada sorulacak soruİşe yarayan delil
Su sızıntısını durdurmak için onarımİş, taşınmazın zarar görmesini önlemek için gerekli miydi?Onarım öncesi fotoğraf, servis raporu, yönetim yazısı, ödeme belgesi
Çalışır durumdaki mutfağın tamamen yenilenmesiHangi iş kalıcı bir yarar sağladı; hangisi yalnız kişisel tercihti?Önceki ve sonraki durum, kalemli fatura, yerinde bilirkişi incelemesi
Sökülebilen özel donanımAyırmak taşınmaza zarar verir mi; malik bedelini ödemeyi önerdi mi?Montaj kaydı, teknik görüş, iade yazışması

İyiniyetli zilyet diğer giderlerin parasını kural olarak isteyemez. Ancak yapılmış eklemeler zarar vermeden ayrılabiliyorsa ve geri vermeyi isteyen kişi karşılık önermiyorsa, geri vermeden önce ayırıp alma imkanı vardır. Elde edilen ürünler, TMK m. 994’ün şartları içinde gider alacağından indirilir. İyiniyetli olmayan zilyet bakımından ölçü daha dardır: yalnız hak sahibi için de zorunlu olan giderler istenebilir. Aynı faturayı hem gider hem ayrıca değer artışı olarak iki kez yazmamak gerekir. [1]

Çatı apartmanın ortak yeri ise

Müstakil evdeki onarımla apartmanın ortak çatısı için yapılan ödeme aynı dosya değildir. Apartman çatısı kural olarak ortak yerdir. Yönetim kararı, işin kapsamı, gider paylaşımı ve alıcının kendi cebinden gerçekten ödediği tutar belirlenmeden çatının bütün masrafı doğrudan satıcıya yüklenemez. Faturanın kime kesildiğiyle paranın kimden çıktığını ayrı ayrı gösterin. [8]

Ev teslim edilmeden önce masraf nasıl belgelenir?

Her iş için “önceki durum – yapılan iş – tarih – ödeme – evde kalan değer” sırasını izleyin. Fatura bir harcamanın yapıldığını; keşif ise bunun hangi taşınmaza, ne ölçüde yarar sağladığını gösterebilir. Ev boşaltılınca yapılan işin üzeri kapatılacak veya delile ulaşmak belirgin biçimde güçleşecekse, hukuki yarar açıklanarak mahkemeden delil tespiti istenebilir. Delil tespiti alacağın tahsiline karar verilmesi değildir. [1] [9]

Evin geri verilmesi ve ecrimisil davası gelirse hangi adımlar atılır?

Önce gelen belgenin başlığını okuyun. Noter ihtarnamesi karşı tarafın talebidir; mahkemenin dava dilekçesi ve tensip zaptı ise yargılamanın başladığını gösterir. Malikin mülkiyete dayanarak evi boşalttırmak istemesi çoğunlukla elatmanın önlenmesi ve taşınmazın teslimi talebidir. Taraflar arasında gerçek bir kira ilişkisi varsa görevli mahkeme ve izlenecek yol değişebilir. [1] [9] [10]

Hangi mahkeme, hangi süre, hangi talep?

İki özel kişi arasındaki tipik mülkiyete dayalı elatmanın önlenmesi davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Yalnızca para istendiğinde aynı yetki kuralı otomatik uygulanmaz. Mesleki amaçla konut satan bir girişimci ile tüketici arasındaki işlemde tüketici hukuku ayrıca incelenir. Bir evin boşaltılması isteniyor diye uyuşmazlık kendiliğinden kira arabuluculuğuna tabi olmaz; dava şartı, ilişkinin ve talebin niteliğine göre belirlenir. [9] [10] [11]

Yazılı yargılama usulünde davaya cevap süresi, kural olarak dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Koşulları varsa ilk süre dolmadan ek süre istenebilir; talep etmek tek başına ek süre verildiği anlamına gelmez. Ecrimisilin reddini savunmakla satıcıdan belli bir miktarın tahsilini istemek de farklıdır. Bağımsız bir ödeme hükmü isteniyorsa karşı davanın koşulları, süresi ve harcı veya ayrı dava seçeneği değerlendirilir. Bedel ödenmeden teslim etmeme savunması, tek başına bir tahsil hükmü sağlamaz. [9]

İlk görüşmeye hangi belgeleri götürmeliyim?

OlayAlıcı içinSatıcı için
Satış ve ödemeSözleşmenin aslı, açıklamalı dekontlar, imzalı makbuzlarTapu ve yetki kayıtları, toplam fiyat, alınan ve iade edilen tutarlar
Kullanım ve kapsamıTeslim yazışması, anahtar tutanağı, hangi bölümün kullanıldığıKullanma izninin kapsamı, varsa üçüncü kişiye kiralama belgesi
Geri isteme ve iadeİhtar ve tebliğ belgesi, verdiğiniz cevap, hesabınıza geçen ödemeİhtarın içeriği ve tebliği, bedelin gerçekten ödendiği veya usulüne uygun tevdi edildiği belgeler
Evin durumu ve teslimiTarihli fotoğraf, onarım kaydı, gider belgesi, anahtar teslim tutanağıTeslimde çekilen fotoğraflar, anahtar sayısı, ilgili döneme ait kira emsalleri

Satışla bağlantısı belirsiz bir havale, tek başına evin bedelini göstermez. Elektrik veya su aboneliği oturmayı destekler; hangi hukuki sebeple oturulduğunu göstermez. Elden ödemede imzalı makbuz ile karşı tarafın ödemeyi kabul eden mesajını birlikte değerlendirin. Tanık dinlenebilmesi, işlemin değeri ve yazılı delille ispat kurallarına bağlıdır. [9]

Antalya’dan örnek: Alıcı anahtarı ne zaman vermeli?

Varsayalım ki Antalya’nın Muratpaşa ilçesinde bir daire için alıcı iki banka havalesi yaptı. Satıcı anahtarı teslim etti; tapu devri gerçekleşmedi. Alıcı su sızıntısına karşı çatı onarımına katıldı. Üç yıl sonra satıcı noterden “On gün içinde evi boşalt, üç yıllık kira bedelini de öde” dedi. Bu, yöntemi göstermek için kurulmuş bir örnektir.

İlk bakılacak şey bölgedeki güncel kiralar değildir. Dekontlar daireyi gösteriyor mu? Satıcı parayı iade etti mi, yoksa yalnızca evi mi istedi? Üç yıllık sürede alıcı evde mi yaşadı, bir bölümünü kiraya mı verdi? Çatı için ödediği payı yönetim kayıtları doğruluyor mu? Yanıtlar, hem ecrimisil dönemini hem de teslimin hangi ödeme karşılığında istenebileceğini değiştirir. Taraflar anlaşırsa protokolde ödeme ve anahtar teslimi aynı takvime bağlanabilir. Gider ve ecrimisil konusunda uzlaşma yoksa hangi kalemlerin açık kaldığı belirtilir. [1] [3] [4] [5] [8]

Anahtar teslim tutanağına ne yazılmalı?

Bağımsız bölümün adresi, tarih, teslim eden ve alan, anahtar sayısı, dairenin durumu ile o gün yapılan ödeme kayda geçirilebilir. “Anahtarları teslim aldım” ile “tarafların birbirinden hiçbir alacağı kalmadı” aynı anlama gelmez. Alıcı bedelin yalnız bir bölümünü almışsa miktarı ve bakiye konusundaki beyanını; satıcı bir dönem için kullanım tazminatı iddiasını koruyorsa o dönemi açıkça yazmalıdır. Tutanak, mutabık kalınmamış bir ibrayı olmuş gibi göstermemelidir.

Sonuç

Harici satışta dosyanın kilit belgesi bazen tapu kaydı değil, satış bedelinin iadesini gösteren tek bir dekonttur. Tapu kimin malik olduğunu; ödeme ve teslim kayıtları ise malikin ne zaman ve hangi koşulla evi geri alabileceğini aydınlatır. Geçmiş kullanım için tazminat, evin geri verilmesi ve tadilat giderleri ayrı ayrı karara bağlanır. Alıcı için en güçlü hazırlık, her ödemeyi ve gideri belgelendirmek; satıcı içinse iznin kapsamı ile iade ve teslim tarihlerini açıkça ortaya koymaktır. [1] [3] [4] [5]

Sıkça sorulan sorular

Harici satış senedi tapu yerine geçer mi?

Hayır. Tapulu ev için adi yazılı senet tek başına mülkiyeti devretmez. Buna karşılık paranın neden verildiğini ve anahtarın hangi anlaşmaya dayanılarak teslim edildiğini açıklayabilir. [1] [2]

Satıcı geçmiş yılları “kira” diye isterse kiracı sayılır mıyım?

Hayır. İhtarda kullanılan sözcük ilişkiyi değiştirmez. Anahtar satış için teslim edilmişse satıcı, ileri sürdüğü haksız kullanımın koşullarını ve dönemini ortaya koymalıdır. Gerçekten kira sözleşmesi yapılmışsa değerlendirme değişir. [1] [3] [12]

Evi boşalttım; satış bedelini hala isteyebilir miyim?

Evin fiilen teslimi, para alacağını tek başına sona erdirmez; fakat ev artık elde değilse onu alıkoyma imkanı kalmaz. İbra, sulh, ödeme ve zamanaşımı ayrıca incelenir. Harici satış bedelinin iadesinde Yargıtay, on yıllık süreyi ödeme gününden değil, tapuda devrin artık beklenemediği veya imkansızlaştığı tarihten ele alan; alıcının zilyetliği sürerken süreyi işlememiş sayan kararlar vermiştir. Sebepsiz zenginleşmeye ilişkin TBK m. 82’deki genel iki ve on yıllık süreler bu özel uygulamanın yerine mekanik biçimde konulmamalıdır. [2] [3] [13]

Türkiye dışında yaşıyorum; ilk olarak neyi göndermeliyim?

Önce tebliğ edilen belgenin tüm sayfalarını, tebliğ tarihini gösteren kaydı, taşınmazın bulunduğu ilçeyi ve ödemelerin tarih listesini hazırlayın. Asılların kimde olduğunu belirtin. Uyuşmazlık Antalya’daki evin mülkiyetine dayalıysa taşınmazın yeri önemini korur. Yurt dışındaki adres, tebligat ve temsil ayrıca incelenir. [9]

İlgili okumalar

Kaynakça

  1. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — m. 3, 683, 705–706, 993–995: mülkiyet, iyiniyet, zilyetlik ve giderler.
  2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 77–82, 106–107, 146, 161 ve 237: sebepsiz zenginleşme, zamanaşımı ve taşınmaz satışında şekil.
  3. Yargıtay Büyük Genel Kurulu, E. 1939/2, K. 1940/77 (1940) — İçtihadı birleştirme: bedeli iade etmeyen satıcı, izinli kullanım ve karşılıklı geri verme. · Açık erişim
  4. Yargıtay 7. HD, E. 2021/7093, K. 2023/1669, 21.03.2023 — Harici satış, ödemenin araştırılması ve hapis hakkıyla elatmanın önlenmesi. · Açık erişim
  5. Yargıtay 7. HD, E. 2025/3097, K. 2026/1347, 10.03.2026 — İhtardan sonraki ecrimisil hakkında onama; bedel geri verilmediği gerekçesine dayanan karşıoy. · Açık erişim
  6. Yargıtay 3. HD, E. 2016/524, K. 2017/9222, 07.06.2017 — Satış bedelinin alım gücü, giderler ve iyiniyetli kullanımda ecrimisil. · Açık erişim
  7. Yargıtay 1. HD, E. 2012/16993, K. 2013/4065, 21.03.2013 — Bedelden doğan kişisel hakkın satışa taraf olmayan malike karşı ileri sürülmesi.
  8. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — m. 4 ve 20: ortak çatı ve ortak giderlere katılma.
  9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 2, 4, 12, 127, 132–133, 190, 199–203 ve 400 vd.: görev, kesin yetki, cevap, karşı dava, ispat ve delil tespiti.
  10. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m. 18/B: dava şartı arabuluculuğun düzenlendiği uyuşmazlıklar.
  11. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m. 3, 40–41, 73 ve 73/A: tüketici işlemi, ön ödemeli konut satışı ve başvuru yolları.
  12. Yargıtay 8. HD, E. 2018/2850, K. 2019/152, 09.01.2019 — Özel mülkiyette ecrimisilin dönemi, beş yıllık zamanaşımı ve emsal kira karşılaştırması.
  13. Yargıtay 13. HD, E. 2012/25844, K. 2012/26737, 26.11.2012 — Bedel iadesinde on yıllık süre, devrin imkansızlaşması ve devam eden zilyetlik.

YAZAR

Av. Umut Güneş

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Görüş veya düzeltme bildirin

Kaynak, tarih, içerik veya bağlantılarla ilgili görüş ve düzeltme önerilerinizi iletebilirsiniz.

Makalenin başlığını ve ilgili bölümü belirtmeniz yeterlidir. Kişisel dosya bilgisi veya belge göndermeyiniz.

İlgili hizmet alanları