İntifa Hakkı ve Oturma Hakkı: Tapuda Kuruluş, Çıplak Mülkiyet, Kira Geliri, Miras, Terkin ve Dava Yolları

İntifa Hakkı Nedir? Hangi Yetkileri Sağlar?

TMK m. 794 kapsamında intifa hakkının hukuki niteliği

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 794 uyarınca intifa; taşınır, taşınmaz, hak veya malvarlığı üzerinde kurulabilen sınırlı ayni bir haktır. Aksi düzenlenmedikçe hak sahibine konudan tam yararlanma yetkisi tanır. Bu yetki mülkiyetin hak sahibine geçtiği anlamına gelmez. Malik, mülkiyetin intifa ile sınırlandırılmamış yetkilerini korur; intifa sahibi ise hakkın sağladığı kullanım ve yararlanma yetkilerini kullanır.

Hakkın taşınmazda kurulduğu durumda tapu sicilinde gösterilmesi, üçüncü kişiler karşısındaki hukuki durumun belirlenmesi için esastır. İntifa sahibi konutta oturabilir, koşullarına göre taşınmazı kiraya vererek semerelerinden yararlanabilir. Ne var ki hakkın konusu, süresi ve varsa sınırlamaları belirleyicidir.

İntifa hakkı mülkiyeti nasıl sınırlar?

İntifa hakkı varlığını sürdürürken çıplak malik taşınmazın maliki olmaya devam eder. Ancak kullanım ve gelir elde etmeye ilişkin yetkiler intifa kapsamına girdiği ölçüde malikçe bağımsız kullanılamaz. İntifa sahibinin hakları ile malikin tasarrufları arasındaki sınır, resmi işlem ve tapu kaydı üzerinden incelenmelidir.

İntifa hakkı yalnızca ev üzerinde mi kurulur?

Hayır. TMK m. 794, taşınırlar, haklar ve malvarlığı üzerinde intifaya da imkân verir. Buna karşılık bu makalenin ana amacı taşınmaz üzerindeki intifa ile oturma hakkının kurulması ve sonuçlarıdır. Şirket payları ve kıymetli evrak üzerindeki intifa ayrı özel düzenlemeler içerir; büronun şirket payı üzerine yayımlanan makalesiyle bu yönüyle bağlantılıdır.

Oturma (Sükna) Hakkı Nedir?

TMK m. 823 kapsamında konutta yararlanma

Oturma hakkı, bir binadan veya onun bir bölümünden konut olarak yararlanma yetkisi sağlar. TMK m. 823 açıkça bu hakkın başkasına devredilemeyeceğini ve mirasçılara geçmeyeceğini düzenler. Kanunda aksine hüküm olmadıkça intifa hakkı hükümleri uygun olduğu ölçüde oturmaya da uygulanır.

İntifa hakkına göre daha dar bir konut kullanımı söz konusudur: oturma hakkının genel amacı taşınmazdan ticari kira geliri elde etmek değil, hak sahibinin barınma ihtiyacını karşılamaktır. Oturma hakkı, hak sahibine evi üçüncü kişiye kiralayıp kira gelirini toplama konusunda intifa hakkıyla aynı genel yetkiyi sağlamaz.

Aile bireyleriyle birlikte oturulabilir mi?

TMK m. 824 uyarınca oturma hakkının kapsamı kişisel ihtiyaçlara göre belirlenir. Hakkın yalnızca hak sahibine özgülendiği açıkça belirtilmedikçe kişi ailesi ve ev halkıyla birlikte oturabilir. Binanın yalnız bir bölümünde oturma hakkı varsa ortak kullanıma ayrılmış yerlerden yararlanma da gündeme gelir.

Oturma hakkının belirli bir daire, kat veya oda ile sınırlandırılması

Sözleşme, konutun tamamı yerine belirli bölüm üzerinde kuruluyorsa kullanım alanı açıkça tanımlanmalıdır. Apartman ortak alanlarından yararlanma, giriş, merdiven, asansör ve yan giderlerin nasıl paylaşılacağı somut koşullara göre belirlenmelidir. Belirsiz bölüm tarifleri ileride tahliye veya kullanım uyuşmazlığı doğurabilir.

Oturma hakkı kimlere karşı ileri sürülebilir?

Taşınmaz üzerinde usulüne uygun kurulmuş ve tescil edilmiş oturma hakkı ayni hak niteliğindedir. Malik değişse bile hakkın kapsamı ve sona erme sebepleri ayrıca gerçekleşmedikçe yeni malik bu hakkı yok sayamaz. Sırf malik değişti diye oturma hakkı sahibinin tahliyesi otomatik biçimde istenemez.

Oturma hakkının kişisel niteliği ve hakkın kullanılmasının başkasına bırakılamaması

TMK m. 823'teki oturma hakkının devredilemezliği, yalnız tapuda ayni hakkın başkasına geçirilmesini değil, konut ihtiyacıyla bağlantılı kişisel kullanmanın üçüncü kişiye bağımsız bir kazanç veya kiralama yetkisi gibi bırakılmasını da sınırlar. Buna karşılık TMK m. 824, hakkın yalnız sahibine özgülendiği açıkça belirtilmedikçe ailesi ve ev halkıyla birlikte oturmasına imkân verir. Bir aile bireyinin hak sahibiyle birlikte yaşaması ile hak sahibinin evi terk edip üçüncü kişinin bağımsız kullanımına bırakması aynı durum değildir.

Oturma hakkının kullanımının engellenmesi ve konuta erişim

Malikin kilitleri değiştirmesi, konuta girişin engellenmesi, kullanım alanının hukuka aykırı daraltılması veya ortak alanlardan yararlanmanın fiilen engellenmesi, oturma hakkının içeriğine göre elatmanın önlenmesi ve gerektiğinde geçici hukuki koruma istemlerine konu olabilir. Hak sahibinin hangi bölümden yararlanacağı, ortak alanların kapsamı, tapu tescili ve kullanımdaki fiili durum birlikte değerlendirilmelidir. Aile içinde uyuşmazlık bulunması, tescilli oturma hakkını kendiliğinden sona erdirmez.

İntifa Hakkı ile Oturma Hakkı Arasındaki Farklar

Uygulama sonucu: Kişi evde yaşamaya devam etmekle birlikte ileride kiraya verip gelir elde etmek istiyorsa oturma hakkı aynı güvenceyi sağlamayabilir. Seçim, kişinin gerçek ihtiyacı ve kurulacak hakkın uzun vadeli sonuçlarına göre yapılmalıdır.

İntifa ve Oturma Hakkı Tapuda Nasıl Kurulur?

Tescilin kurucu etkisi ve resmi işlem

TMK m. 795 taşınmaz üzerindeki intifa hakkının tapu kütüğüne tescille kurulacağını düzenler. Oturma hakkına da niteliğine uygun biçimde tescil kuralları uygulanır. Malik ile hak sahibi arasındaki sözlü anlaşmanın veya tek başına özel imzalı metnin tapuda ayni hak tesisinin yerine geçtiği varsayılamaz. İşlemin hukuki sebebi, gerekli resmi şekil, tarafların ehliyeti ve yetkileri kontrol edilmelidir.

Mülkiyet devredilirken intifanın saklı tutulması

Taşınmazın tüm mülkiyeti devredilip ardından intifa kurulması ile mülkiyetin intifa hakkı saklı tutularak çıplak mülkiyet olarak devredilmesi işlemleri sonuç itibarıyla benzer bir kullanım dengesi sağlayabilir. Bununla birlikte işlem sırası, vergisel sonuç, taraf iradesi ve tapu senedi metni dikkatle değerlendirilmelidir.

Birden fazla kişiye intifa veya oturma hakkı

Birden fazla hak sahibi söz konusu olduğunda hakların birlikte mi, paylara bağlı mı, süreli mi veya belli sırayla mı kullanılacağı resmi senette açıklığa kavuşturulmalıdır. Bir hak sahibinin ölümü üzerine diğerinin konumunun ne olacağı sözleşmedeki düzenleme ve tapu siciliyle belirlenir; hiç kurulmamış yeni bir intifa hakkının ölümle otomatik doğacağı varsayılamaz.

Vekaletname, ehliyet ve aile içi işlem riski

Tapu işlemlerinde temsile ilişkin özel yetki gerekliliği ve hukuki işlem ehliyeti önemlidir. Özellikle ileri yaştaki kişilerin çocuklarına yaptığı devirlerde sonradan muris muvazaası, ehliyetsizlik veya vekaletin kötüye kullanılması iddiaları gündeme gelebilir. İntifa hakkının saklı tutulması bunların hiçbirini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İntifanın kullanımının üçüncü kişiye bırakılması: TMK m. 806

İntifa hakkının kendisi ile hakkın kullanılması aynı hukuki yetki değildir. Gerçek kişi lehine intifa hakkı, kişiye bağlı olup ölümle sona erer; buna karşılık TMK m. 806 uyarınca sözleşmede aksine hüküm yoksa ve durumun niteliği şahsen kullanmayı gerektirmiyorsa kullanma yetkisi üçüncü kişiye bırakılabilir. Örneğin taşınmazın gelir sağlamak üzere kiraya verilmesi bu farklılığın uygulamadaki görünümlerinden biridir. Malik, kanun gereği kendi haklarını kullanımı devralan kişiye karşı da doğrudan ileri sürebilir.

Kullanımın devri yeni bir intifa hakkı oluşturmaz

Kullanımın devri, tapuda yeni bir bağımsız intifa hakkı tescili veya hakkın süresini uzatan işlem değildir. Başlangıçtaki hak sahibinin ölümü veya diğer sona erme sebebi, üçüncü kişinin kullanımının hukuki dayanağı üzerinde de sonuç doğurur. Bununla birlikte somut olayda kurulmuş geçerli kira sözleşmesinin akıbeti ayrıca incelenir. Kullanma yetkisinin devri, oturma hakkı bakımından TMK m. 823'ün açık devredilemezlik kuralıyla karıştırılmamalıdır.

Birden fazla hak sahibinin ölümünde kalan hak nasıl belirlenir?

Aynı taşınmazda iki veya daha fazla kişinin intifa veya oturma hakkına sahip olabilmesi, ölüm üzerine hakkın tamamının otomatik olarak hayatta kalana geçeceği anlamına gelmez. Hakların birlikte mi, bağımsız pay veya kullanım alanları itibarıyla mı, belirli sürelerle mi tesis edildiği resmi senetten ve tapu kütüğünden belirlenir. Bir kişinin ölümü üzerine sona eren hakkın kapsamı ile kalan kişi lehine geçerliliğini sürdüren hak ayrı gösterilmelidir. Vefat eden kişi lehine kurulu hakkın süresini, sağ kalan hak sahibinin varlığı tek başına uzatmaz.

Çıplak Mülkiyet Nedir? Malik Hangi İşlemleri Yapabilir?

Çıplak mülkiyet sahibinin yetkileri

Çıplak malik taşınmazın tapu malikidir; ancak intifa veya oturma hakkıyla sınırlanan kullanma ve yararlanma yetkilerini ayni hakkı ihlal ederek kullanamaz. Mülkiyete dayalı tasarrufun hukuki sonuçları, hak sahibinin kayıtlı hakkı korunarak değerlendirilir.

Çıplak malik taşınmazı üçüncü kişiye satabilir mi?

İntifa veya oturma hakkıyla yükümlü çıplak mülkiyet kural olarak satışa konu olabilir. Satış, kayıtlı intifa veya oturma hakkını tek başına sona erdirmez. Yeni malik mevcut ayni yükümlülükle karşılaşır. Alıcının taşınmazda hemen oturabileceği veya kira geliri tahsil edebileceği yönündeki beyanlar, tapu sicilindeki hakla bağdaşmıyorsa uyuşmazlık doğar.

İpotek, haciz ve cebri satışta hakların sırası

İntifa veya oturma hakkından önce ya da sonra tesis edilen rehinler, hacizler ve diğer takyidatlar arasındaki sıra sonuçları değiştirebilir. Bu nedenle sadece “intifa kaydı var” denilmesi güvence analizini tamamlamaz; kaydın tescil tarihi, derecesi ve cebri icra hukuku ayrıca incelenmelidir.

Malik intifanın hukuka aykırı kullanımına karşı hangi önlemleri isteyebilir?

TMK m. 807 uyarınca malik, intifa konusu malın hukuka aykırı veya niteliğine uygun düşmeyen kullanımına itiraz edebilir. Malik, intifa devam ederken taşınmazı keyfi olarak geri alamaz; ancak yararlanma yetkisinin sınırlarına uyulmasını ve taşınmazın özünün korunmasını talep edebilir. İleri sürülen ihlal somut biçimde kanıtlanmalıdır.

Çıplak malikin güvence isteme hakkı: TMK m. 808

Haklarının tehlikeye düştüğünü ispat eden malik, intifa hakkı sahibinden güvence isteyebilir. Tehlike, örneğin taşınmazın niteliğine ağır zarar verme ihtimali veya korunması gereken menfaatin somut biçimde riske sokulması üzerinden değerlendirilir. Bununla birlikte TMK m. 809 önemli bir istisna getirir: İntifa hakkı kendisinde kalmak üzere yapılan bağışlamalarda bağışlayandan güvence istenemez. Bu istisna, aile içinde çıplak mülkiyetin bağış yoluyla devredildiği işlemlerde göz ardı edilmemelidir.

Güvence verilmezse kayyım tedbiri kendiliğinden uygulanmaz

TMK m. 810'a göre intifa sahibi uygun sürede güvence göstermez veya malikin itirazına rağmen hukuka aykırı kullanımı sürdürürse sulh hâkimi, yeni bir karara kadar intifa sahibinin zilyetliğini kaldırarak hakkın konusunu atanacak kayyıma tevdi edebilir. Bu sonuç, hakkın ayni varlığının kendiliğinden sona ermesi demek değildir. İstem, somut risk, bildirimler, verilen süre, kullanım kayıtları ve gerekli yargısal kararla değerlendirilir.

Noterlikçe resmi defter tutulmasını isteme hakkı: TMK m. 811

Malik ve intifa sahibi, giderleri paylaşmak üzere intifa konusu malların noterlikçe resmen defterinin tutulmasını her zaman isteyebilir. Bu işlem, özellikle yapının mevcut durumu, demirbaşlar, olağan kullanım kaynaklı eskime ve tarafların ileride ileri sürebilecekleri iade ve zarar istemleri bakımından delil değeri taşıyabilir. Resmi defter; tarafların fotoğraf, tespit tutanağı, fatura, ödeme ve teknik raporlarını ikame eden mutlak bir kesinlik aracı değildir. Defterde gösterilen unsurların hangi tarihteki duruma ilişkin olduğu ve karşı tarafça hangi itirazların ileri sürüldüğü önemlidir.

Kira Gelirleri Kime Aittir? Kim Kiraya Verebilir?

İntifa sahibinin kira geliri talebi

İntifa sahibinin kullanma ve yararlanma yetkisinin kapsamına, kural olarak taşınmazın kira semereleri de girer. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 02.11.2015 tarihli, E.2015/6314, K.2015/9270 sayılı kararının erişilen gerekçesinde intifa sahibinin kira bedellerini isteme hakkına önem verilmiştir. Ancak kira sözleşmesinin tarafları, ödeme tarihleri, daha önce yapılan ödemeler ve kiracıya yapılan bildirimler somut olayda belirleyicidir.

Kira sözleşmesini çıplak malik imzalamışsa

Bu durumda kira ilişkisi, temsil yetkisi, intifa hakkının kuruluş tarihi ve kiracının hangi kişiye ödeme yaptığı birlikte incelenmelidir. Çıplak mülkiyet sahibi olmanın kira tahsil yetkisini her durumda sürdürdüğü sonucuna varılamaz. Hak sahipleri arasında uyuşmazlık varsa kiracıya yazılı bildirim ve gerektiğinde tevdi seçenekleri değerlendirilebilir.

İntifa sahibi kira ilişkisini sürdürürken ölürse

İntifa, gerçek kişi sahibinin ölümüyle sona erer. Ancak ölümün mevcut kira ilişkisinin bütün sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırdığı söylenemez; kira sözleşmesinin devamı, taraf değişikliği, muaccel kira alacakları ve hangi dönemin kime ait olduğu ayrı incelenmelidir. Kira borçlusunun yanlış kişiye ödeme yapmasını önleyen bildirimler önem taşır.

Oturma hakkı sahibi evi kiraya verebilir mi?

Oturma hakkının konusu konut olarak yararlanmadır. Hak sahibi, kendisine tanınan kişisel oturma yetkisini sıradan bir kiralama geliri hakkı gibi kullanamaz. Kişisel hakkın devredilemezliği ile aile/ev halkının birlikte oturmasına ilişkin TMK m. 824 hükmü birbirine karıştırılmamalıdır.

İntifa hakkının başlangıcı ve bitişinde kira gelirlerinin dönemsel ayrımı

TMK m. 805, sermaye üzerindeki faiz ve diğer dönemsel gelirler için intifanın başlangıcı ile sona ermesi arasındaki dönem ölçütünü düzenler. Taşınmaz kira alacaklarında ise kira sözleşmesinin tarafları, ödeme dönemi, muacceliyet, intifanın kuruluş ve sona erme tarihleri, ödemelerin daha önce kime yapıldığı ve ilgili borçlar hukuku hükümleri birlikte ele alınmalıdır. Sırf kira bedelinin intifa sahibinin ölümünden sonra tahsil edilmesi, gelirin hangi döneme ait olduğunu tek başına belirlemez.

Kiracının önceki malike ödeme yapması ve bildirim

Kira borçlusu yönünden hak sahibi değişikliği, ödeme zamanları ve daha önce gerçekleşen ifalar önem taşır. Kira borcunun kime ödeneceği uyuşmazlığı, tapu kaydındaki intifa hakkıyla birlikte kira sözleşmesi, bildirim ve ödeme belgeleri üzerinden incelenmelidir. Aynı dönem için ikinci kez ödeme yapılmasına yol açabilecek otomatik hükümlerden kaçınılmalıdır. Uygun koşullarda tevdi veya tespit gibi koruyucu yollar değerlendirilebilir.

Bakım, Onarım, Vergi, Sigorta ve Diğer Giderler

İntifa hakkının kullanılması ve giderlerin paylaşılması

TMK m. 803–812, intifa sahibinin özen yükümlülüğü, malın korunması, olağan bakım, işletme giderleri ve güvence gibi konuları düzenler. İntifa sahibi malın ekonomik özünü korumalı, normal kullanım ve bakım yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Olağan giderlerle malın değerini korumaya yönelik olağanüstü işler arasında ayrım yapılmalıdır.

Olağan bakım ile esaslı onarım farkı

Günlük kullanım ve olağan bakım giderleriyle binanın yapısal yenilenmesi veya zorunlu büyük onarım ihtiyacı aynı değildir. Hangi giderin kime ait olduğu kanun, sözleşme, neden ve işin niteliğiyle belirlenir. Bütün büyük onarım giderlerini otomatik intifa sahibine yüklemek hukuken güvenli değildir.

Oturma hakkı sahibinin giderleri: TMK m. 825

Oturma hakkı binanın veya bölümün tamamından yararlanmayı sağlıyorsa onun muhafazası ve olağan bakımı için gerekli onarım ve yenileme giderleri oturma hakkı sahibine aittir. Hak sahibi konutu malik ile birlikte kullanıyorsa bakım ve onarım giderleri malike aittir. Bu iki farklı kanuni durum açıkça ayrılmalıdır.

Aidat ve kat mülkiyeti ilişkisi

Apartman aidatı, ortak gider, kat mülkiyetinden doğan borç ve yönetim planı yükümlülükleri bakımından dış ilişkiyle malik–hak sahibi arasındaki iç ilişki farklı olabilir. Kat Mülkiyeti Kanunu, yönetim planı ve ilgili tapu kayıtları birlikte incelenmelidir. Hak sahibi ile yönetim arasındaki ödeme sorumluluğu tek bir genel cümleyle belirlenemez.

Emlak vergisi, sigorta ve tapu harcı

Vergisel mükellefiyet, harç matrahı, intifa/çıplak mülkiyet değerlemesi ve işlemin bedelli-bedelsiz niteliği somut vergi mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir. Sabit bir yüzdelik değerleme kuralı her taşınmaz satışında güncel piyasa değeri ölçütü olarak kullanılmamalıdır. Harç ve döner sermaye tutarları işlem tarihindeki tarife üzerinden doğrulanmalıdır.

Olağan bakım, önemli onarım ve malike bildirim: TMK m. 812

İntifa sahibi malın muhafazası ve olağan bakımı için gerekli onarım ve yenilemeleri yapmakla yükümlüdür. Daha önemli işler veya önlemler gerektiğinde, durumu malike bildirmeli ve bunların gerçekleştirilmesine izin vermelidir. Malikin gerekli işleri yapmaktan kaçınması halinde kanundaki koşullarla intifa sahibi bu işleri malik hesabına yaptırabilir. Bu yetkinin kullanılması sırasında işin zorunluluğu, tutarı, önceden bildirim ve ispat belgeleri önem taşır.

Vergi, işletme giderleri ve malikin diğer yükümlülükleri: TMK m. 813

TMK m. 813; olağan bakım ve işletme giderleriyle, intifa konusunun güvencesini oluşturduğu borçların faizlerini, vergi ve resimleri intifa süresince kural olarak intifa sahibine yükler. Malik tarafından ödenen bazı vergiler için de kanuni koşullarla iç ilişkide tazmin yükümlülüğü doğabilir. Diğer yükümlülüklerin malike ait olması ve kanundaki istisnalar da aynı maddede düzenlenir. Bu nedenle tüm giderlerin tek tarafın üzerinde olduğu yönündeki genel ifadeler yanlıştır.

Malvarlığı intifaında borçların faizi ve sigorta: TMK m. 814–815

TMK m. 814, intifa konusunun tek bir taşınmaz değil, bir malvarlığı olması durumunda söz konusu malvarlığındaki borçların faizlerine ilişkin özel yükümlülük öngörür. İntifa sahibi durumun haklı gösterdiği koşullarda bu yükümlülükten kurtarılmayı isteyebilir; böyle bir durumda intifa, borçların ödenmesinden sonra kalan bölüm üzerinde devam eder. Bu hükmün kapsamı taşınmaz üzerindeki genel intifayla karıştırılmamalıdır.

TMK m. 815 ise yerel âdetlere göre iyi yönetimin gereği olduğu takdirde intifa sahibinin malik lehine sigorta yaptırması ve belirtilen koşullarda sigorta primlerini ödeme yükümlülüğünü düzenler. Bu nedenle her intifa sahibinin bütün sigortaları koşulsuz olarak yaptırmak zorunda olduğu veya hiçbir sigorta yükümlülüğü bulunmadığı söylenemez. Poliçe, sigortalı mal, risk ve ödeme kayıtları somut olayda kontrol edilmelidir.

İnşaat, esaslı yenileme ve taşınmazın niteliğini değiştirme

İntifa hakkının varlığı, hak sahibine mülkün ekonomik özünü ve fiziksel karakterini sınırsız biçimde değiştirme yetkisi tanımaz. Esaslı yapısal müdahale ve imar işlemleri bakımından ayni hak kapsamı, malik iradesi, kamu hukuku izinleri, Kat Mülkiyeti Kanunu ve yapı mevzuatı birlikte değerlendirilmelidir. Olağan bakım ile projeye tabi yenileme ayrımı, onarım faturaları, fotoğraflar, ruhsat veya izin belgeleri ve gerektiğinde teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenmelidir.

İntifa veya Oturma Hakkı Nasıl Sona Erer?

Hak sahibinin ölümü

TMK m. 797 uyarınca gerçek kişi lehine kurulu intifa hakkı ölümle sona erer. TMK m. 823 oturma hakkının mirasçılara geçmediğini açıkça düzenler. Hak sahibinin ölümü, mirasçısına aynı konutta aynı ayni hakka sahip olma yetkisi vermez.

Sürenin dolması ve haktan feragat

Süreli kurulan haklarda sürenin dolması veya hak sahibinin geçerli biçimde vazgeçmesi sona erme ve terkin süreçlerini gündeme getirir. Tapu sicilindeki kaydın silinmesi ile hakkın maddi hukuk bakımından sona erme sebebi aynı işlem değildir. TMK m. 796 hangi hallerde terkinin hakka son verdiğini, hangi hallerde malike terkin isteme yetkisi doğduğunu ayırır.

Tüzel kişilerde intifanın süresi

TMK m. 797 uyarınca tüzel kişiler lehine kurulu intifa en çok yüz yıl sürebilir; kararlaştırılan süre, kişiliğin sona ermesi ve ilgili özel koşullar birlikte değerlendirilir. Gerçek kişilerdeki ölüme bağlı sona erme kuralı tüzel kişilere aynen uygulanmaz.

Taşınmazın yok olması, kamulaştırma ve sigorta karşılığı

TMK m. 798 uyarınca kullanılamayacak derecede harap olan malı malik her durumda onarmakla yükümlü değildir. Sigorta veya kamulaştırma bedeli gibi ikame değerlerde intifanın devamı özel hükme göre değerlendirilir. Bu nedenle yıkılan bina veya kamulaştırılan taşınmaz bakımından hakkın tamamen ve hiçbir ekonomik karşılığı kalmaksızın sona erdiği varsayılmamalıdır.

Hakkın sona ermesi ve terkin talebinin farklılığı

TMK m. 796'da sona ermenin hangi olayda doğrudan maddi hukuk sonucu ortaya çıkardığı, hangi olayda ise malikin tapu kaydının terkini istemesini gerektirdiği ayrılır. Gerçek kişi intifa sahibinin ölümüyle hak, kural olarak ölüm anında sona erer; fakat sicilde kaydın silinmesi ayrıca idari işlem gerektirebilir. Bu ayrım özellikle satın alma, kredi ve satış işlemlerinde önemlidir.

Birden fazla intifa sahibinden biri ölürse terkinin kapsamı

Ölüm belgesiyle başvurulduğunda, tapu kütüğündeki kaydın bütününe değil ölen kişi lehine kurulmuş hakkın kapsamına bakılmalıdır. Sağ kalan kişi lehine bağımsız biçimde kurulmuş hak, diğerinin ölümü nedeniyle kendiliğinden silinmez. Hak sahipliği, pay, süre ve resmi senet hükümleri karşılaştırılır.

İntifa ve Oturma Hakkının Tapudan Terkini

Terkin için hangi belgeler gerekir?

Ölüm, süre bitimi, feragat veya kesinleşmiş mahkeme kararı gibi sona erme sebebine göre başvuru ve belge türleri değişir. Hak sahibinin ölümü nüfus ve diğer yetkili kayıtlarla doğrulanabilir. İşlemde ilgili tapu müdürlüğünün güncel belge ve başvuru usulü esas alınır.

Ölüm halinde tapu sahibi ne yapabilir?

İntifa hakkı sahibi ölmüşse malik gerekli delillerle tapu sicilindeki kaydın terkinini talep edebilir. Hak maddi hukuk bakımından sona ermişken sicilde kaydın görünmesi, sonraki satış ve kredi işlemlerinde fiili engel yaratabilir. Terkin başvurusunun güncel sicil örneğiyle doğrulanması önemlidir.

Hak sahibi sağken malik tek taraflı terkin yaptırabilir mi?

Hakkın devam ettiği bir durumda malik, sırf artık bu hakkı istemediği için tek yanlı işlemle terkin sağlayamaz. Feragatin biçimi, hak sahibinin iradesi, dava veya kanuni sona erme koşulları araştırılır. Tapu işlemlerinde tarafların haklarını sona erdiren yetki ve irade açıklaması usulüne uygun olmalıdır.

Sona ermeden sonra taşınmazın geri verilmesi: TMK m. 799

İntifa hakkı sona erince hak sahibi, hakkın konusunu malike geri vermekle yükümlüdür. Kişinin ölümünde taşınmazın fiili kullanımını sürdürenlerin başka bir hukuki dayanağa sahip olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır. Teslim sırasında anahtar, fiili kullanım alanı, mevcut eşya ve taşınmazın durumu mümkün olduğunca belgelenmelidir.

Zarar sorumluluğu, olağan yıpranma ve eklemeler: TMK m. 800–801

TMK m. 800 uyarınca intifa sahibi, zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını kanıtlamadıkça malın yok olmasından veya değer azalmasından sorumludur; buna karşılık olağan kullanımın meydana getirdiği değer azalmaları sorumluluk doğurmaz. Malın kullanım niteliği, süresi, önceki durumu ve zarar nedeninin bilirkişiyle değerlendirilmesi önemlidir.

TMK m. 801 ise intifa sahibinin yükümlü olmadığı halde yaptığı gider, yenileme ve eklemeler için, hakkın sona ermesinde vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca tazminat isteyebilmesine ilişkin düzenleme getirir. Kanuni koşullarda eklemelerin sökülüp alınması da gündeme gelebilir. Masrafın yapılmış olması, bedelin her durumda tamamının ödeneceği anlamına gelmez.

İadede hangi deliller araştırılmalıdır?

Kuruluş sırasındaki resmi defter, teslim tutanağı, fotoğraf ve video kayıtları, tamir/yenileme faturaları, bankadan ödemeler, yönetim kayıtları, uzman incelemeleri ve tanıkların doğrudan gördükleri olaylar değerlendirilir. Talep, zarar ve varsa tazminat hesabı birbirinden ayrılarak kurulmalıdır.

Geri verme anından başlayan bir yıllık zamanaşımı: TMK m. 802

Çok önemli: TMK m. 802, geri verme anında malik veya intifa sahibi tarafından ileri sürülebilecek bütün istem hakları bakımından geri verme anından itibaren bir yıllık zamanaşımı öngörmektedir. Bu süreyi hakkın kuruluşundan veya hak sahibinin ölümünden otomatik olarak başlatmak doğru değildir. İlgili istemin maddi niteliği, taşınmazın fiilen ne zaman geri verildiği ve kanunun özel hükmünün uygulanma koşulları somut olayda incelenmelidir.

Sağ Kalan Eşin İntifa ve Oturma Hakkı

TMK m. 240: Mal rejimi tasfiyesinde aile konutu

Edinilmiş mallara katılma rejiminde koşullar oluştuğunda sağ kalan eş, katılma alacağına mahsup edilmek ve gerektiğinde bedel eklemek suretiyle aile konutunda intifa veya oturma hakkı isteyebilir. Haklı nedenlerin bulunması halinde mülkiyet tanınması da gündeme gelebilir. Bu istem miras payından ayrı bir mal rejimi değerlendirmesidir.

TMK m. 652: Mirasın paylaşılmasında ortak konut

Miras paylaşımında sağ kalan eş, koşulları çerçevesinde ortak konut ve ev eşyası üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet isteyebilir; haklı sebeplerde intifa veya oturma hakkı da gündeme gelebilir. TMK m. 240 ile m. 652'nin sebebi, hesaplama ve sonuçları birbirinin yerine kullanılamaz.

Aile konutu şerhi ile oturma hakkı aynı mıdır?

Hayır. Aile konutuna ilişkin TMK m. 194 koruması, tapuya şerh ve eşin rızası meseleleriyle ilgilidir; TMK m. 823 kapsamında bağımsız oturma hakkıyla özdeş değildir. Bir aile konutu şerhinin bulunması, tek başına ölüm sonrasına uzanan oturma hakkı tesis edildiğini göstermez.

İlgili yazılar: Sağ Kalan Eşin Miras Hakkı; Miras Kalan Evde Bir Mirasçının Oturması.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi, Bağış ve Aile İçi Tapu Devri

Çıplak mülkiyetin çocuğa devri

Anne veya baba, taşınmazının çıplak mülkiyetini çocuğuna devredip kendisi için intifa veya oturma hakkı kurabilir. Bu yöntem gelecekteki kullanım ve barınma ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olabilir; ancak işlem gerçek satış, bağışlama ya da bakım sözleşmesi niteliğinde ise bunların ayrı geçerlilik ve miras hukuku sonuçları incelenir.

İntifa saklı tutulan satış mirasçılardan mal kaçırma sayılır mı?

Tek başına hayır. İntifanın saklı tutulması bir muvazaa karinesi yaratmaz; aynı şekilde işlemi muvazaa incelemesinden bütünüyle bağışık kılmaz. Görünürdeki satış bedeli, fiili ödeme, murisin gerçek iradesi, mirasçı ilişkileri, devredilen malvarlığının oranı ve deliller birlikte değerlendirilir.

Saklı pay, tenkis ve denkleştirme

Gerçek satış, karşılıksız bağışlama ve miras payına mahsuben yapılan kazandırma farklı sonuçlar doğurabilir. TMK m. 560 ve devamındaki tenkis; m. 669 ve devamındaki denkleştirme; muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Çıplak mülkiyet devrinin ekonomik ve hukuki niteliği ayrıca araştırılmalıdır.

İlgili yazılar: Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi; Anne, Baba ve Çocuklar Arasında Tapu Devri; Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil.

İntifa Hakkıyla Yüklü Taşınmazda Ortaklığın Giderilmesi ve Önalım

Ortaklığın giderilmesinde intifa sahibinin katılımı

Paylı taşınmaz üzerindeki intifa hakkının mevcut olması halinde ortaklığın giderilmesi davasında hak sahibinin hukuki durumunun gözetilmesi gerekir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 09.01.2023 tarihli, E.2022/5906, K.2023/22 sayılı kararında intifa sahibinin davaya dahil edilmesi ve hakkın kuruluş tarihiyle uygulanacak hukuk ayrımı incelenmiştir. Özellikle TMK m. 700 ve eski tarihli haklarla ilgili içtihadi geçiş hükümleri değerlendirilmeden bütün satışlarda aynı sonuca varılmamalıdır.

Çıplak mülkiyet payının satışı ve yasal önalım

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 04.10.2010 tarihli, E.2010/2251, K.2010/10203 sayılı kararının erişilen gerekçesinde, intifa saklı tutularak yapılan gerçek pay satışının tek başına yasal önalımı engellemediği belirtilmiştir. Ancak önalım süresi ve hak sahipliği bakımından işlem tarihinde yürürlükteki TMK hükümleri ve değişiklikler ayrıca kontrol edilmelidir.

Ortaklığın giderilmesinde 2002 öncesi ve sonrası intifa tesisi ayrımı

TMK m. 700, paydaşın kendi payı üzerindeki intifa hakkı ile ortaklığın giderilmesi arasında özel ilişki kurar. 01.01.2002 öncesinde kurulmuş haklarla sonradan kurulan hakların sonuçları aynı kabul edilmemelidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 09.01.2023 tarihli E.2022/5906, K.2023/22 sayılı kararı da intifa sahibinin davaya katılımı ve tarihsel düzenlemeler bakımından dikkat çekmektedir. İntifa hakkının satış bedeli üzerinde devamı veya yükle satışın söz konusu olup olmayacağı, pay ve hak kuruluş tarihiyle değerlendirilir.

İlgili yazılar: Şirket Payı Üzerinde Rehin ve İntifa Hakkı.

İntifa veya Oturma Hakkının İhlalinde Hangi Davalar Açılabilir?

Kullanımın engellenmesi ve elatmanın önlenmesi

Hak sahibinin taşınmazdan hakkına uygun biçimde yararlanması engelleniyorsa ayni hakkın korunmasına yönelik dava ve uygun diğer talepler gündeme gelebilir. Davacı sıfatı, hak türü, tapu kaydı, müdahale ve talep sonucu birlikte değerlendirilir.

Kira alacağı ve hesap verme

Kira semerelerinin intifa sahibine ait olduğu durumda bedellerin kim tarafından tahsil edildiği, kiracının daha önce ödeme yapıp yapmadığı ve temsil ilişkisi araştırılır. Alacak istemiyle mülkiyete ilişkin taleplerin aynı hukuki niteliğe sahip olduğu varsayılmaz.

Sona ermiş hakta tahliye ve ecrimisil

İntifa veya oturma hakkı sona erdikten sonra taşınmazı kullanan kişinin başka bir hukuki kullanım dayanağı bulunup bulunmadığı araştırılır. Malik, koşulları varsa elatmanın önlenmesi, tahliye veya haksız kullanım karşılığı talepte bulunabilir. Geçerli kira sözleşmesi veya başka hak mevcutsa sonuç değişebilir.

Yolsuz terkin veya tescil

Hukuka aykırı terkin, sahte belge, temsil yetkisinin kötüye kullanılması veya yanlış tescil söz konusuysa TMK m. 1023–1025 ile birlikte tarafların ve sonraki hak kazanımlarının durumu incelenir. Tapu kayıtları, yevmiye belgeleri ve işlem dayanağı resmi belgeler belirleyicidir.

Görev, yetki ve ihtiyati tedbir

Taşınmazın aynına ilişkin taleplerde HMK m. 12 kesin yetkisi önem taşır. Buna karşılık kira alacağı veya sözleşmesel taleplerde görev ve yetki özel hükümlere göre değişebilir. Tedbir isteyen taraf HMK m. 389 ve devamındaki koşulları ve yaklaşık ispatı ortaya koymalıdır. Sadece dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz.

Yargıtay Kararlarının Karşılaştırmalı Hukuki Değerlendirmesi

Kira gelirleri bakımından intifa sahibinin yetkisi

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 02.11.2015, E.2015/6314, K.2015/9270. Kararın erişilen pasajında tapudaki intifa kaydına dayanılarak kira bedellerini talep etme hakkı değerlendirilmiştir. İlk derece mahkemesinin yalnız sözlü kira ilişkisi ispatından hareketle değerlendirme yapması yeterli görülmemiş; daha önce kiraya verene yapılan ödemelerin araştırılması gerektiğine işaret edilmiştir. Uygulama sonucu: Kira alacaklısı sıfatı, tapu intifası ve ödeme belgeleri birlikte incelenmelidir.

Oturma hakkının intifadan daha dar olması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 15.06.2015, E.2015/626, K.2015/12665. Kararın erişilen gerekçesinde, konut kullanımı amaçlanan düzenlemede oturma hakkının intifadan daha dar bir yetki sağlayabildiği değerlendirilmiştir. Uygulama sonucu: Sözleşmede kullanılan sözcüklerin ötesinde fiili kullanımın ve taraf iradesinin hukuki niteliği önemlidir.

Ölüm ve mirasçılara geçmeme

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 24.03.2015, E.2015/2288, K.2015/3178. Kararın erişilen gerekçesinde intifa hakkının hak sahibinin ölümüyle sona ermesi ve çıplak mülkiyetin bu sınırlamadan kurtulması değerlendirilmiştir. Uygulama sonucu: Ölüm sonrası intifa mirasçılara yeni bir mülkiyet payı gibi yazılamaz.

Ortaklığın giderilmesinde hak sahibinin usuli konumu

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.01.2023, E.2022/5906, K.2023/22. Kararın erişilen pasajı, intifa sahibinin davaya dahil edilmesinin ve hakkın kuruluş tarihiyle satış şekli arasındaki ayrımın önemini göstermektedir. Uygulama sonucu: Dava tarafları eksiksiz belirlenmeden ve tapu kayıtları incelenmeden satış istemi sonuçlandırılmamalıdır.

Kabul ve ret kararlarını hangi olgular ayırır?

İntifa sahibinin kira geliri talebi değerlendirilirken tapudaki hak, kira sözleşmesinin tarafları ve ödenmiş dönemler; çıplak malikin koruma isteminde ise zarar tehlikesi, aykırı kullanım ve gösterilen güvenceler belirleyicidir. Oturma hakkının korunmasında hakkın şahsen veya aileyle kullanılması, bağımsız üçüncü kişiye kullandırmadan ayrılır. Hüküm sonucu farklı olan uyuşmazlıkların temel farkı, yalnızca 'intifa mevcut' veya 'tapuda malik' kaydı değil, somut hakkın niteliği ve ispat edilen olgulardır.

Tapu tescili, kira ve sona erme kararlarının birlikte okunması

Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 27.11.2024 tarihli, E.2023/3706, K.2024/6918 sayılı kararında intifa ile oturma hakkının hukuki niteliği karşılaştırılır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 08.05.2024 tarihli, E.2023/3408, K.2024/1602 sayılı kararında ise intifa sahibi yönünden kira bedelleri uyuşmazlığında önceki içtihada atıf yapılmıştır. Önceki kararın aktarıldığı gerekçe ile sonraki kararın kendi hüküm sonucu ayrılmalıdır. Tam metin incelemesi tamamlanmadan bu kararlardan genel ve mutlak sonuç çıkarılmamalıdır.

Sözleşme ve Tapu İşlemi Öncesinde Kontrol Edilecek Belgeler

1. Taşınmazın güncel ve geçmiş tapu kayıtları, takyidatlar, mülkiyet payları.
2. Kurulacak hakkın türü: intifa mı, oturma mı; bütün taşınmaz mı, belirli bölüm mü?
3. Hakkın süresi, başlangıcı ve tescil günü.
4. Malik ve hak sahiplerinin işlem ehliyeti, temsil yetkisi ve özel yetki koşulları.
5. Çıplak mülkiyet devrinin bedelli veya bedelsiz niteliği.
6. Gelecekte kira geliri alma ihtiyacı ve kira sözleşmeleri.
7. Aidat, olağan bakım, esaslı onarım ve sigorta masrafları.
8. Daha önce tesis edilmiş ipotek, haciz ve kısıtlamaların sırası.
9. Kişinin ailesiyle veya ev halkıyla oturma ihtiyacı.
10. Hak sahibinin ölümü, feragat, süre ve terkin düzeni.
11. İlgili tapu harcı, vergisel sonuçlar ve döner sermaye gideri.
12. Mirasçıların saklı payı ve devirle ilgili başka kazandırmalar.
13. Sözleşmenin sona ermesinde teslim, anahtar ve hesaplaşma usulleri.
14. İhtiyati tedbir veya uyuşmazlık halinde delil saklama planı.
15. Yabancılık unsuru varsa taşınmaz edinimi, temsil ve uygulanacak hukuk.

İntifa ve Oturma Hakkında İşlem–Talep–Delil Karşılaştırması

Bu tablo kesin dava türü veya görevli mahkeme tespiti yerine geçmez. İstemlerin niteliği, süreleri ve görevli yargı yeri somut hukuki ilişkiye göre belirlenmelidir.

Sonuç

İntifa ve oturma hakkı, taşınmaz mülkiyetinin başkasına geçmesine rağmen belirli kullanım güvencelerinin korunmasına imkân veren iki farklı ayni haktır. İntifa genel olarak yararlanma ve kira semereleri bakımından geniş; oturma hakkı ise konut ihtiyacına özgü ve daha dar kapsamlıdır. Her ikisinin de kuruluşu, tapudaki kapsamı, giderler, ölüm ve terkin sonuçları kanuna göre belirlenmelidir.

Taşınmazın çıplak mülkiyetini devreden kişinin en önemli koruması, yalnızca aile içindeki güvene veya sözlü vaade dayanmak değil, gerçek ihtiyacına uygun hakkı hukuken geçerli ve tapu sicilinde denetlenebilir biçimde kurmaktır. Uyuşmazlık doğduğunda ise mülkiyet hakkı, sınırlı ayni hak, kira ilişkisi ve miras talepleri birbirine karıştırılmadan ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İntifa hakkı bulunan evi malik satabilir mi?

Kural olarak çıplak mülkiyet satılabilir; satış intifayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Takyidatın sırası ve cebri icra istisnaları ayrıca incelenmelidir.

İntifa hakkı sahibi evi kiraya verebilir mi?

İntifa kapsamında kural olarak kira semerelerinden yararlanma mümkündür. Mevcut kira sözleşmesi, temsil ve ödeme koşulları ayrıca incelenir.

Oturma hakkı sahibi evi kiraya verebilir mi?

Oturma hakkı kişisel konut kullanımına yöneliktir; intifa gibi genel kira geliri yetkisi sağlamaz.

İntifa hakkı mirasçılara geçer mi?

Gerçek kişi hak sahibinin ölümüyle sona erer. Ölümden önce doğmuş alacaklar ayrı değerlendirilebilir.

Oturma hakkı sahibi ailesiyle oturabilir mi?

Hakkın yalnız kişiye özgülendiği açıkça belirtilmedikçe ailesi ve ev halkıyla oturabilir (TMK m. 824).

Çıplak malik intifa sahibini evden çıkarabilir mi?

İntifa devam ettiği ve kullanım hakkına uygun biçimde kullanıldığı sürece sırf malik sıfatıyla tahliye isteyemez; somut ihlal ve sona erme sebepleri ayrıca değerlendirilir.

İntifa hakkı sahibi ölünce terkin kendiliğinden işlenir mi?

Hak ölümle sona erer; ancak tapu sicilindeki kaydın silinmesi için güncel sicil ve işlem usulüne göre terkin başvurusu gerekebilir.

İntifa sahibi giderleri ödemek zorunda mıdır?

Olağan bakım ve giderler ile esaslı yenilemeler ayrılmalıdır. TMK m. 803, 812–815 ile hukuka uygun sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilir; özellikle olağan giderler ve önemli onarımlar ayrılmalıdır.

Oturma hakkının bakım ve onarım giderlerini kim karşılar?

TMK m. 825, konutun tamamından yararlanma ve malik ile ortak kullanım için farklı kurallar öngörür.

İntifa saklı tutularak çocuğa tapu devri mirasçılardan mal kaçırma mıdır?

Tek başına değildir. Satışın gerçekliği ve mirasbırakanın amacı, muvazaa, tenkis ve denkleştirme koşullarına göre ayrı incelenir.

Sağ kalan eş aile konutunda intifa veya oturma hakkı alabilir mi?

TMK m. 240 veya 652'nin özel koşullarında gündeme gelebilir; bu iki hükmün hukuki dayanağı ve hesaplaması farklıdır.

İntifa hakkı bulunan taşınmazda ortaklığın giderilmesi istenebilir mi?

Somut mülkiyet ve hak sahipliği koşullarında mümkündür; intifa sahibinin yargılamadaki sıfatı, hakkın kuruluş tarihi ve satışın hukuki etkileri ayrıca belirlenir.

İntifa hakkı sahibi kullanma yetkisini başkasına bırakabilir mi?

Kural olarak TMK m. 806'nın şartlarında mümkündür; intifa hakkının kendisi değil kullanılması üçüncü kişiye bırakılır. Sözleşme, şahsen kullanım zorunluluğu ve hakkın niteliği sonucu değiştirebilir.

Çıplak malik hangi koşullarda güvence isteyebilir?

TMK m. 808 gereğince haklarının tehlikeye düştüğünü ispatlamalıdır. İntifa saklı tutularak yapılan bağışlamada TMK m. 809'daki özel istisna ayrıca gözetilir.

İntifa sahibinin aykırı kullanımı halinde malik derhal eve el koyabilir mi?

Hayır. TMK m. 810'daki uygun süre, aykırılık ve sulh hâkimi kararı değerlendirilir. Hakkın kendiliğinden ortadan kalktığı söylenemez.

Taşınmazın tesliminden sonra zarar istemi için hangi süre önemlidir?

TMK m. 802, geri verme anında ileri sürülebilen istemler bakımından geri verme tarihinden itibaren bir yıllık zamanaşımı düzenler. Bu süre ölüm tarihine otomatik olarak eşitlenmez.

Malik intifa hakkına konu taşınmaz için noterlikçe defter isteyebilir mi?

Evet. TMK m. 811 kapsamında giderler paylaşılarak resmi defter düzenlenmesi istenebilir; mevcut durumun ve sonradan ortaya çıkan zarar iddialarının belgelendirilmesine yardımcı olur.

Kaynakça

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m. 194, 240, 652, 700, 794–825, 1023–1026. Adalet Bakanlığı mevzuat. mevzuat.adalet.gov.tr.
2. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Tapu Sicili Uygulamaları (2014), intifa hakkının kuruluş ve terkin bölümleri. tkgm.gov.tr.
3. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 02.11.2015, E.2015/6314, K.2015/9270; kira gelirleri.
4. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 15.06.2015, E.2015/626, K.2015/12665; oturma ve intifa ayrımı.
5. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 24.03.2015, E.2015/2288, K.2015/3178; ölüm ve mirasçılar.
6. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.01.2023, E.2022/5906, K.2023/22; ortaklığın giderilmesi.
7. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 04.10.2010, E.2010/2251, K.2010/10203; çıplak mülkiyet payının satışı ve önalım.
8. Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “Sağ Kalan Eşin Miras Hakkı”.
9. Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “Miras Kalan Evde Bir Mirasçının Oturması”.
10. Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “Şirket Payı Üzerinde Rehin ve İntifa Hakkı”.
11. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 799–815; geri verme, tazminat, zamanaşımı, intifanın kullanılmasının devri, gözetim, güvence, resmi defter ve giderlerin paylaşımı. mevzuat.adalet.gov.tr.
12. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 27.11.2024, E.2023/3706, K.2024/6918; hakların niteliği.
13. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 08.05.2024, E.2023/3408, K.2024/1602; kira uyuşmazlığı.