Ç-113 tahdit kodu, uygulamada Türkiye’ye giriş veya Türkiye’den çıkış kurallarının ihlaliyle bağlantılı kayıtlardan biridir. Kodun bulunması, tek başına sınır dışı kararı veya ceza mahkûmiyeti anlamına gelmez. Hangi olay nedeniyle kayıt oluşturulduğu, ayrıca giriş yasağı ve para cezası bulunup bulunmadığı, işlemlerin süreleri ve koruma statüsü ayrı incelenmelidir. Kayıt veya dayanak işlem hatalıysa idari başvuru ve yargısal yollar değerlendirilebilir. [K1; K2; K5]
Bu dosyalarda hukuki incelemenin merkezinde “Ç-113 kaç yıl sürer?” sorusundan önce, hangi giriş veya çıkışın, hangi belgeyle ve hangi kişiye ilişkin olarak ihlal sayıldığı bulunur. Fiilin tespitiyle hukuki sonuç arasında bağ kurulmadan yalnız kod adına göre dilekçe hazırlanması, farklı işlemlerin ve kısa başvuru sürelerinin gözden kaçmasına yol açabilir.
Ç-113 kaydı hangi hukuki düzenlemelerle birlikte değerlendirilir?
YUKK m.5, Türkiye’ye giriş ve Türkiye’den çıkışın sınır kapılarından, geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerle yapılmasını düzenler. M.54/1-h, yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal edenler ile ihlale teşebbüs edenleri sınır dışı sebepleri arasında sayar. M.102’de de giriş ve çıkış kurallarının ihlali veya ihlale teşebbüsle ilgili idari para cezası düzenlemesi bulunur. [K1]
Buna karşılık kanunda “Ç-113” adlı bağımsız bir suç tanımı yoktur. Kod, idari kaydın anlaşılmasına yardımcı olur; işlemin kanuni dayanağının ve kişisel gerekçesinin yerine geçmez. Giriş yasağı yönünden m.9-10, korumaya erişim yönünden m.4 ve m.8, uluslararası koruma bakımından m.65 ayrıca önem taşır.
| Aynı olaydan doğabilecek işlem | Temel inceleme | Başvuru bakımından ayrım |
|---|---|---|
| Tahdit kaydı ve giriş yasağı | Olay, yetki, gerekçe, süre ve kişi eşleştirmesi | İdari başvuru veya iptal davası |
| Sınır dışı kararı | Kanuni sebep, istisnalar ve gönderilecek ülke | Tebliğden itibaren yedi günlük özel dava süresi |
| İdari gözetim | Tutulma nedeni, gereklilik ve alternatifler | Sulh ceza başvurusu ayrıca değerlendirilir |
| İdari para cezası | Fiil, yaptırım dayanağı, tutar ve tebliğ | Kabahatler Kanunu ve özel görev kuralları |
| Koruma statüsünün sona ermesi veya yeniden değerlendirilmesi | Statü, çıkış iradesi ve yeni başvuru | Koruma işlemine özgü yol ve süreler |
Bu işlemlerin aynı gün tebliğ edilmiş olması, hepsinin tek hukuki işlem olduğu anlamına gelmez. Birinin kaldırılması diğer bütün kararları kendiliğinden ortadan kaldırmayabilir. Başvuru dosyası her işlem için ayrı karar ve tebligat bilgisi içermelidir.
Tahdit kayıtlarının genel çerçevesi tahdit kodu ve giriş yasağı rehberimizde, güvenlik gerekçesiyle konan G-87 kaydı ise G-87 tahdit kodu yazımızda incelenmiştir.
İhlal veya teşebbüs nasıl somutlaştırılır?
Yakalama yeri tek başına yeterli midir?
Kişinin sınır bölgesinde bulunması ile sınırı kurallara aykırı biçimde geçmesi aynı olgu değildir. Yakalamanın yeri, saati, hareket yönü, tutanağı düzenleyen birimler, kişinin açıklaması ve varsa sınır geçiş kayıtları birlikte incelenir. Teşebbüs iddiasında hangi davranışın hangi giriş veya çıkış kuralını ihlale yöneldiği ortaya konulmalıdır.
Bununla birlikte geçişin tamamlanmamış olması, kanundaki teşebbüs düzenlemesini gereksiz kılmaz. Savunmanın yalnız “sınırı geçmedim” cümlesine dayanması, idarenin teşebbüs gerekçesini açıklamaya yetmeyebilir. Olayın yeri ve akışı konusunda somut bir farklılık varsa bunun belge veya güvenilir kayıtlarla gösterilmesi önemlidir. [K1, m.54/1-h ve 102]
Yasal giriş kaydı varken neden uyuşmazlık çıkabilir?
Pasaport değişikliği, farklı ad yazımları, eksik giriş-çıkış kaydı veya başka kişinin bilgileriyle eşleştirme uyuşmazlığa neden olabilir. Bunların mevcut olduğu peşinen varsayılmaz; eski ve yeni kimlik belgeleriyle kayıtlar karşılaştırılır. Pasaport damgası yararlı bir delildir, ancak dayanak olayın farklı bir tarihteki çıkışa ilişkin olması ihtimali de araştırılmalıdır.
Kişinin belirli bir tarihte sınır kapısından hukuka uygun giriş yapmış olması, daha sonraki başka bir çıkışın hukuki niteliğini tek başına çözmez. Bu yüzden yalnız en son pasaport sayfası yerine bütün ilgili dönemleri kapsayan olay çizelgesi hazırlanmalıdır.
Sahte belge veya başka suç isnadı varsa
Belgenin sahte olduğu veya başka bir suç işlendiği ileri sürülüyorsa, bu isnadın Ç-113 kaydıyla ilişkisi belirlenir. Ceza soruşturması, para cezası ve giriş yasağı birbirinin yerine geçmez. Hangi belgenin hangi inceleme sonucunda sahte sayıldığı ve kişiye nasıl bağlandığı açıklanmalıdır. Ceza dosyasındaki kararın idari işlem yönünden etkisi, aynı olguya dayanıp dayanmadığına göre değerlendirilir. Ceza dosyasındaki sonucun tahdit incelemesine etkisi beraat ve takipsizlik tahdit kodunu kaldırır mı yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Kişinin insan ticareti, cebir veya başka bir şiddet olayı mağduru olması ihtimali varsa, bu durum da ilgili koruma hükümleri yönünden incelenmelidir. İmza veya tutanak bulunması, kişinin iradesi ve olayın koşullarına ilişkin bütün tartışmaları kendiliğinden sona erdirmez.
Ç-113 kaydı her zaman iki yıllık giriş yasağı mıdır?
Uygulama rehberlerinde Ç-113 çoğunlukla iki yıllık giriş yasağıyla birlikte açıklanır. Ancak bir internet listesindeki kod-süre eşleşmesi, kişinin güncel karar belgesinin yerine geçmez. Kanunda kod adına bağlanmış, her olaya otomatik uygulanan ayrı bir “Ç-113 cezası” düzenlemesi bulunmamaktadır. Somut işlemdeki başlangıç ve bitiş tarihi, hukuki dayanak ve varsa başka kayıtlar görülmelidir.
YUKK m.9/3 giriş yasağının genel azami süresini beş yıl olarak düzenler; ciddi kamu düzeni veya kamu güvenliği tehdidinde sürenin en fazla on yıl daha artırılabilmesine olanak tanır. Bu üst sınır hükmü de her Ç-113 dosyasına doğrudan beş veya on beş yıl uygulanacağı anlamına gelmez. [K1]
Başvuru hazırlanırken süre tartışması üçe ayrılır: İşlemde hangi süre öngörülmüştür, bu süre hangi tarihten hesaplanmıştır ve süre bitmesine rağmen başka bir kabul engeli devam etmekte midir? Yasağın süresinin dolması, idari para cezasının ödendiği veya koruma statüsünün yeniden kazanıldığı anlamına gelmez.
Uluslararası koruma başvurusu bulunan kişiler
YUKK m.8, girişe ilişkin şartların uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek biçimde yorumlanmamasını düzenler. M.65/4 ise makul süre içinde kendiliğinden valiliğe başvuran ve yasa dışı giriş veya kalışın geçerli nedenlerini açıklayan kişiler yönünden cezai işlem yapılmamasına ilişkin güvence içerir. Bu koşulların olgusal dayanakları, başvurunun zamanı ve alınan kayıt üzerinden değerlendirilmelidir. [K1]
Bu hüküm, koruma talebinin varlığı gerekçe gösterilerek bütün giriş yasaklarının veya idari tedbirlerin kendiliğinden geçersiz olduğu biçiminde yorumlanmamalıdır. M.65/5, koruma başvurusunun ilgili diğer kanuni tedbir ve işlemleri otomatik olarak engellemediğini ayrıca düzenler. Başvurunun kayda alınması, sınır dışı ve gözetim işlemlerinin her birinin hukuki şartlarının incelenmesiyle birlikte yürütülür.
Geri gönderme yasağı ise ayrı ve temel bir güvencedir. Kişinin usulsüz giriş yapmış olması, işkence veya yaşam ve özgürlüğe yönelik kanunda belirtilen risklerin araştırılmasını gereksiz kılmaz. Koruma talebi, karar ve tebliğ belgeleri ile gönderilecek ülkeye ilişkin kişisel riskler dosyada ayrı açıklanmalıdır. [K1, m.4 ve 55]
Başvurunun nasıl yapıldığı ve itiraz yolları uluslararası koruma başvurusu rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.
Geçici koruma kapsamındaki kişiler için önemli ayrımlar
Geçici koruma statüsü ve sınır dışı bağlantısı için uluslararası koruma ve geçici koruma rehberimize bakılabilir.
Para cezası istisnası bütün işlemleri kaldırır mı?
Geçici Koruma Yönetmeliği m.5; kapsamındaki yabancıların girişte yetkili birimlerce tespiti veya makul sürede kendiliğinden kayıt başvurusu yapması hâlinde, yasa dışı giriş veya bulunuş nedeniyle idari para cezası uygulanmamasına ilişkin özel düzenleme içerir. Düzenlemenin kapsamı ve koşulları dosyada araştırılmalıdır. Bu istisna, bütün tahdit kayıtlarının hiçbir inceleme yapılmadan silineceği biçiminde genişletilemez. [K4]
Yönetmelik m.45, kapsamındaki kişilerin çıkışlarında giriş yasağına ilişkin hususları genel hükümlere bağlar. Dolayısıyla idari para cezası, giriş yasağı ve koruma statüsü bakımından farklı maddeler birlikte değerlendirilir. Hangi sonucun hangi hükme dayandığı açıklanmadan tek bir “cezalandırılamaz” cümlesiyle dosyanın tamamı çözülemez.
Kendi isteğiyle çıkış ve tekrar geliş
Yönetmelik m.12, kişinin kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılmasını geçici korumanın bireysel sona erme nedenleri arasında düzenler. M.13 ise koruması sona eren kişinin tekrar sınırımıza gelmesi veya sınırı geçmesi hâlinde, geçici koruma hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda bireysel karar öngörür. Önceki kimlik belgesinin varlığı, sonraki her girişte statünün kesintisiz devam ettiğini tek başına göstermez. [K4] Süreç ve belgeler yönünden Gönüllü Geri Dönüş Formu: Geçerli Rıza, İtiraz ve V-87 Kaydı yazısı da incelenebilir.
Buna karşılık çıkışın gerçekten kişinin kendi isteğine dayanıp dayanmadığı tartışmalıysa, yalnız form başlığına bakılması yeterli olmaz. Dil, tercüman, açıklanan sonuçlar, imzanın koşulları, kişinin beyanları ve olayın fiilî akışı incelenmelidir. Statünün sona ermesine ilişkin kayıt ile giriş yasağının hukuka uygunluğu da ayrı meselelerdir.
Suriye vatandaşlığı veya geçmişte geçici koruma belgesi bulunması, bu incelemelerin yerine geçmez. Koruma kapsamında olup olunmadığı, kapsam dışında bırakma veya sona erme işlemleri, yeniden başvuru ve güncel karar dosyadan belirlenmelidir. Ülkeye ilişkin genel haberler, kişinin güncel hukuki statüsünün belgesi değildir.
Danıştayın Ç-113 kararı neden dikkatle okunmalıdır?
Danıştay 10. Dairesinin E.2016/3090, K.2021/4939, 20.10.2021 tarihli kararı, Suriye vatandaşı bir kişi hakkında Ç-113 kaydıyla bağlantılı giriş yasağını inceler. İlk derece mahkemesi işlemi iptal etmiş; Danıştay bu iptal kararını bozmuştur. Bu nedenle karar, “Ç-113 kodları hukuka aykırıdır ve kaldırılır” sonucuna dayanak yapılamaz. [K5]
Kararda, kişinin geçici koruma kaydının veya bu yönde başvurusunun dosyada gösterilmemesi önem taşımaktadır. Daire ayrıca önceki girişte koruma bulunduğu kabul edilse bile, kendi isteğiyle çıkışın sona erme sonucunu ve yeniden gelişte koruma hükümlerinin uygulanmasına ilişkin bireysel karar gereğini değerlendirmiştir. İnceleme, yalnız vatandaşlıktan hareketle koşulsuz giriş hakkı kurulamayacağını göstermektedir.
Bu karar da bütün benzer dosyaların aynı sonuçla biteceği anlamına gelmez. Koruma kaydı, çıkışın gönüllülüğü, yeniden kabul kararı ve dayanak olay farklıysa bunlar açıkça ortaya konulmalıdır. Kararın somut olaydaki değeri, bu unsurların karşılaştırılmasındadır.
Kararda aktarılan eski kanun metni ve tarihsel kanun yolu bilgileri güncel başvuru rehberi gibi kullanılmamalıdır. Özellikle YUKK m.9’un geçmiş sürümündeki ifadelerle güncel birleşik metin ayrılmalı; bugünkü süre ve görev değerlendirmesi yürürlükteki hükümlere göre yapılmalıdır. [K1; K2; K5]
Başvurudan önce hangi belgeler toplanmalıdır?
Dosyanın temel amacı, kaydı doğuran olayla kişinin kimliği ve hukuki statüsü arasındaki bağı açıklamaktır. Belgelerin yetkili kişi veya temsilci tarafından temini, koruma dosyasının gizliliği ve kişisel veriler gözetilerek yürütülmelidir. Geçici koruma kişisel dosyasına erişim bakımından Yönetmelik m.51’in kapsam ve istisnaları ayrıca önemlidir. [K4]
| Belge grubu | İnceleme amacı |
|---|---|
| Tahdit ve giriş yasağı belgeleri | Tarih, sayı, makam, gerekçe ve süreyi belirlemek |
| Yakalama ve olay tutanakları | Yer, zaman, yön ve isnat edilen davranışı incelemek |
| Eski ve yeni pasaportlar, kimlik kayıtları | Yanlış eşleştirme veya farklı yazım sorununu araştırmak |
| Giriş-çıkış dökümü | Fiilî hareketleri idarenin kabul ettiği tarihlerle karşılaştırmak |
| Koruma başvurusu ve statü kararları | Başvuru, sona erme ve yeniden değerlendirmeyi ayırmak |
| Çıkış veya gönüllü dönüş belgeleri | İrade, tercüme ve bilgilendirme koşullarını incelemek |
| Para cezası ve ödeme kayıtları | Mali yaptırım ile giriş yasağını ayrı takip etmek |
| Tebligatlar ve başvuru alındıları | Her işlemin başvuru süresini korumak |
Belgeye ulaşılamaması, olayın yalnız varsayımla anlatılmasını gerektirmez. Mevcut belgelerle bilinmeyen alanlar ayrılır; eksik idari dosyanın mahkemeden getirtilmesi istenir. Özellikle tutanakta geçen bir olayın kişi tarafından neden farklı anlatıldığı açık ve tutarlı biçimde açıklanmalıdır.
Ç-113 kaydına karşı hangi yollar kullanılabilir?
İdareye başvuru
Yanlış kimlik eşleştirmesi, hatalı olay kaydı veya değişen koşullar bulunuyorsa, işlemin düzeltilmesi, kaldırılması veya yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Başvuruda yalnız kod adı yerine karar bilgisi ve istenen hukuki sonuç yazılmalıdır. İYUK m.11 koşullarındaki süresinde başvuru, genel dava süresini durdurabilir; otuz günlük sessizlikten sonra kalan süre hesabı yapılır. Önceden geçen günler ortadan kalkmaz. [K2]
Sadece bilgi talep edilmesi veya genel bir şikâyet verilmesi, her durumda bu etkiyi doğurmaz. Ayrı sınır dışı kararı varsa özel yedi günlük dava süresini korumak için idari cevabı beklemeye dayalı bir yol izlenmemelidir. İşlem türleri başlangıçta ayrılmalıdır.
İptal davası ve yürütmenin durdurulması
Giriş yasağı işleminin iptalinde, özel hüküm bulunmadığı ölçüde genel altmış günlük süre ve idari yargının yetki kuralları uygulanır. Yetkili mahkeme, işlemi tesis eden makam üzerinden belirlenir; bütün Ç-113 uyuşmazlıkları için tek şehir genellemesi yapılmamalıdır. [K2, m.7-8 ve 32]
Dava dilekçesinde fiilin tespiti, kanuni dayanak, koruma statüsü, süre ve ölçülülük somutlaştırılır. Dava açılması kural olarak işlemi durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar şartlarının birlikte açıklanması gerekir. Sınır dışı davasındaki özel icra güvencesi, bütün giriş yasağı davalarının kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. [K2, m.27; K1, m.53/3]
Para cezası ve diğer işlemler
Kabahatler Kanunu m.27, idari para cezası bakımından genel olarak tebliğ veya tefhimden itibaren on beş günlük sulh ceza başvurusunu düzenler. Aynı işlemde idari yargının görev alanına giren karar bulunmasıyla ilgili m.27/8 ve özel hükümler ayrıca incelenir. YUKK m.102’de yazılı temel tutarı yıllık artışları dikkate almadan güncel ceza gibi göstermek doğru değildir. [K1; K3]
Sınır dışı, idari gözetim ve koruma kararlarının kendi yolları ayrıca izlenir. Bir para cezasının kaldırılması veya ödenmesi, farklı gerekçeli giriş yasağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bir kararın sonucu diğer işlemler yönünden önem taşıyabilir; bunun etkisi ilgili makama veya mahkemeye ayrıca açıklanmalıdır.
Kayıt kaldırıldıktan sonra ne kontrol edilmelidir?
Mahkeme kararının hükmü, idareye tebliği ve kayıtlara uygulanması takip edilmelidir. İYUK m.28, kararın gereğinin gecikmeksizin ve idareye tebliğden itibaren en geç otuz gün içinde yerine getirilmesini düzenler. Kararın yalnız giriş yasağına mı, başka bir işleme de mi ilişkin olduğu açıklaştırılmalıdır. [K2]
YUKK m.9/6 kapsamında yasağın kaldırılması ile yasak korunarak belirli süreli giriş izni verilmesi farklı sonuçlardır. İzin belgesinin süresi ve kapsamı okunmalıdır. Başka tahditler, vize şartları veya ödenmemiş ilgili borçlar varsa bunların durumu ayrıca değerlendirilir. Önceki geçici koruma statüsünün yeniden kazanıldığı da yalnız kodun kaldırılmasından çıkarılamaz. Ön izin şartına bağlanan girişler için N-82 ve N-99 tahdit kodlarında ön izin ve meşruhatlı vize yazısına bakılabilir.
Sonuç
Ç-113 dosyasında sağlıklı hukuki değerlendirme, giriş veya çıkış olayının ispatını, kişinin koruma statüsünü ve birbirinden farklı idari işlemleri birlikte ele alır. Kodun adı ve yaygın süre anlatımı, somut kararın gerekçesiyle belgelerini incelemenin yerine geçmez.
Başvurunun gücü, bütün Ç-113 kayıtlarının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmekten değil; bu kişinin bu olayında hangi maddi veya hukuki hatanın bulunduğunu göstermesinden doğar. Sürelerin ayrı takibi ve karar sonrasında kayıtların uygulanması, incelemenin tamamlayıcı parçalarıdır.
Yabancılar hukukuna ilişkin dava ve başvuru süreçleri için Yabancılar Hukuku, Sınır Dışı ve Uluslararası Koruma hizmet sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
İlgili yazılar: Vatandaşlık Başvurusunda Tahdit ve Güvenlik Nedeniyle Ret.
Sıkça Sorulan Sorular
Ç-113 kaydı doğrudan deport kararı mıdır?
Hayır. Tahdit kaydı, giriş yasağı ve sınır dışı kararı ayrı incelenir. Aynı olay nedeniyle birden fazla işlem bulunabilir.
Ç-113 her durumda iki yıl mı sürer?
Uygulamada iki yıllık süre anlatımı yaygındır; ancak somut kararın süre bilgisi, başlangıcı ve diğer kayıtlar görülmeden kesin hesap yapılmamalıdır.
Sınırı geçmeden yakalanan kişiye işlem yapılamaz mı?
Kanunda ihlale teşebbüs de düzenlenmiştir. Hangi davranışın teşebbüs sayıldığı ve tutanaklarla nasıl desteklendiği incelenir.
Pasaportta yasal giriş damgası bulunması yeterli midir?
Önemli bir delildir. Ancak kaydın başka tarihteki çıkışa veya farklı olaya ilişkin olup olmadığı ve resmî kayıtlarla uyumu ayrıca araştırılır.
Para cezasını ödemek Ç-113 kaydını siler mi?
Ödeme, mali yaptırımla ilgilidir. Ayrı giriş yasağının kaldırılması veya süresinin dolması ayrıca değerlendirilir.
Suriye vatandaşı olmak kaydın iptalini sağlar mı?
Tek başına sağlamaz. Koruma statüsü, başvuru, çıkış koşulları ve yeniden değerlendirme kararları somut dosyadan belirlenmelidir.
Geçici koruma kimliği eski çıkışlardan sonra da mutlaka geçerli midir?
Kendi isteğiyle çıkış ve yeniden geliş bakımından Yönetmelik m.12-13 incelenmelidir. Eski belgenin bulunması kesintisiz statüyü tek başına ispatlamaz.
Koruma başvurusu bütün tahditleri otomatik kaldırır mı?
Hayır. Korumaya erişim güvenceleri ile diğer idari işlemlerin şartları ayrı değerlendirilir. Geri gönderme yasağı her durumda ayrıca gözetilir.
Danıştayın 2021/4939 sayılı kararı iptal kararı mıdır?
Karar, ilk derece mahkemesinin iptal hükmünü bozmuştur. Koruma kaydı, gönüllü çıkış ve yeniden gelişle ilgili somut koşullar esas alınmıştır.
Ç-113 için idari cevabı beklemek zorunlu mudur?
Her dosyada zorunlu bir ön başvuru bulunduğu söylenemez. Dava süresi ve ayrı sınır dışı kararının yedi günlük süresi özellikle korunmalıdır.
Kayıt kaldırılınca Türkiye’ye giriş kesinleşir mi?
Kararın kapsamı, diğer kayıtlar, vize ve kabul şartları ayrıca incelenir. Kaldırma kararı bütün hukuki şartlardan muafiyet sağlamaz.
Kaynakça
K1 — 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; m.4-5, 8-10, 53-57, 65 ve 102.
K2 — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; m.7-8, 11, 20, 27-28 ve 32.
K3 — 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; m.17 ve 27.
K4 — Geçici Koruma Yönetmeliği; m.4-6, 12-13, 45 ve 51, güncel birleşik metin.
K5 — Danıştay 10. Daire, E.2016/3090, K.2021/4939, 20.10.2021, resmî içtihat kaydı. Karar tam metninin erişim nüshası.