Tahdit kodu, yabancı hakkında göç ve sınır işlemlerinde kullanılan bir idari kaydı ifade eder. Ancak kodun adı tek başına kişinin neden Türkiye’ye alınmadığını, ne kadar süreyle kısıtlandığını veya hangi mahkemeye başvuracağını açıklamaz. Önce kodun dayandığı işlem, işlemi yapan makam, gerekçe ve bildirim tarihi belirlenmelidir. Giriş yasağına ilişkin dava, sınır dışı davası ve idari gözetime itiraz farklı hukuki yollardır.
Bir yabancı aynı anda giriş yasağına, sınır dışı kararına ve idari gözetime tabi olabilir. Bunlardan birinin kaldırılması diğer bütün işlemleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle etkili inceleme, yalnızca bir kodu bulmakla tamamlanmaz; kişi hakkında yürürlükte bulunan kararların birlikte okunmasını gerektirir.
Tahdit kaydı hangi hukuki sonuçları doğurabilir?
Kayıt, giriş yasağı ve ön izin birbirinden ayrılmalıdır
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 9. maddesi, Türkiye’ye giriş yasağını ve ülkeye kabulün ön izne bağlanmasını düzenler. Giriş yasağı belirli bir süre boyunca ülkeye kabulü engelleyen bir işlemken ön izin, kabulün ayrıca değerlendirilmesini gerektiren bir mekanizmadır. Bilgilendirici nitelikteki bir kayıtla doğrudan sonuç doğuran idari işlemi de aynı kabul etmemek gerekir. [K1]
Dosyada örneğin G-87, N-82 veya Ç-113 gibi bir ibare görülebilir. Bu ibarenin farklı internet sitelerinde verilen kısa karşılıkları, ilgili kişinin dosyasındaki işlemin gerekçesini ve süresini kanıtlamaz. Kaydın hangi tarihte, hangi makamın değerlendirmesiyle, hangi kişisel olguya dayanılarak oluşturulduğu araştırılmalıdır. Kamuya açık ikincil listeler, her kod için değişmez bir süre cetveli olarak kullanılamaz. N-82 ve N-99 kayıtlarındaki ön izin mekanizması N-82 ve N-99 tahdit kodlarında ön izin ve meşruhatlı vize yazısında ele alınmıştır.
Sınır dışı kararı ve idari gözetim ayrı işlemlerdir
Sınır dışı kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasına yöneliktir. İdari gözetim ise kişinin özgürlüğünü sınırlayan, şartları ve yargısal denetimi ayrıca düzenlenmiş bir tedbirdir. Giriş yasağı da ülkeye sonraki kabulü ilgilendirir. Ortak olaydan kaynaklansalar bile her işlem yönünden talep ve süre ayrı belirlenir. [K1, m.9, 53 ve 57]
| Dosyadaki işlem | Asıl hukuki soru | Başvuru bakımından temel ayrım |
|---|---|---|
| Tahdit kaydı / giriş yasağı | Kayıt ve dayandığı işlem hukuka uygun mu? | İcra edilebilir işlemin niteliği belirlenerek idari başvuru ve dava değerlendirilir. |
| Sınır dışı kararı | Kişi Türkiye’den çıkarılabilir mi? | Tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. |
| İdari gözetim | Kişinin özgürlüğünün sınırlanması gerekli mi? | Sulh ceza hâkimine başvurulur; bu başvuru sınır dışı davasının yerine geçmez. |
Sınır dışı işleminin genel çerçevesi için Sınır Dışı Edilme (Deport) Kararı yazımıza bakılabilir.
Tahdit kodu nasıl öğrenilir ve hangi belgeler istenir?
İlk amaç yalnız kod numarasını öğrenmek değil, savunulabilir bir işlem dosyası oluşturmaktır. İlgili idareden kişinin kendisi veya usulüne uygun yetkilendirdiği temsilcisi aracılığıyla karar ve kayıt bilgileri istenebilir. Kimlik ve temsil yetkisi doğrulanmalıdır. Herkesin erişebildiği, bütün tahdit kayıtlarını eksiksiz gösteren tek bir çevrim içi sorgu bulunduğu varsayımıyla hareket edilmemelidir. Benzer bir durum Havalimanında Türkiye’ye Alınmama: INAD Yolcu Kararı ve Başvuru Yolları yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Talepte yabancının kimlik bilgileri, varsa yabancı kimlik numarası, eski ve yeni pasaport numaraları, bilinen işlem tarihi ve öğrenme şekli açıkça gösterilmelidir. Şu belgelerin birbirinden ayrı istenmesi yararlıdır:
- Giriş yasağı veya ön izin işleminin tarih, sayı, süre ve gerekçesi.
- Tahdit kaydının dayandığı değerlendirme ve kişiye ilişkin kimlik eşleştirmesi.
- İşlemin tebliğine ilişkin belge; varsa sınır kapısında verilen evrak.
- Ayrı sınır dışı, ikamet izni iptali veya idari gözetim kararları.
- Para cezası, kamu alacağı veya seyahat gideriyle bağlantılı işlemler ve ödeme kayıtları.
Gerekçenin veya dosyanın tamamının verilmemesi, başvurunun süresiz ertelenmesini haklı kılan güvenli bir yöntem değildir. Özellikle sınır dışı kararı varsa, belge isteme süreci devam ederken yedi günlük dava süresi ayrıca korunmalıdır. Elde bulunan belgelerle işlem tanımlanıp eksik dosyanın mahkemece getirtilmesi istenebilir. [K1, m.53; K2, m.3 ve 20]
Türkiye’ye giriş yasağı ne kadar sürebilir?
YUKK m.9/3’e göre giriş yasağı en fazla beş yıl olabilir. Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir. Bu üst sınırlar, her dosyada doğrudan on beş yıl uygulanacağı anlamına gelmez. Artırım sebebi, dayanak olgu, kararın kapsamı ve ölçülülük ayrıca incelenir. [K1]
Vize veya ikamet ihlali olan kişinin kendiliğinden çıkış girişiminde bulunması, ihlalin yetkili makamlarca tespit edilip edilmemesi, ihlal süresi ve para cezasının ödenmesi önem taşır. Kanun, belirli şartlarda giriş yasağı kararı alınmamasına imkân verir; her ödeme için otomatik kaldırma sonucu öngörmez. Göç İdaresinin 9 Haziran 2020 tarihli açıklaması da yasal kalış ihlallerini farklı durumlara ayırmaktadır. Bu tarihli açıklama, dosyadaki güncel kararın yerine kullanılamaz. [K1, m.9/4-5; K3]
Örneğin yalnızca vize ihlalinden kaynaklanan mali yükümlülüğü ödeyen kişi hakkında ayrıca güvenlik gerekçeli bir işlem varsa, ödeme güvenlik değerlendirmesini kendiliğinden kaldırmaz. Aynı şekilde bir yasağın süresinin dolması, başka bir yasağın, ön izin şartının veya ikamet sorunlarının da sona erdiğini göstermez. Eski şartlı giriş kayıtlarının durumu için V84 şartlı girişin kaldırılması yazısına bakılabilir.
Vize ve ikamet ihlallerinden doğan giriş yasaklarının süre hesabı Vize ve İkamet İhlalinde Türkiye’ye Giriş Yasağı yazısında; belirli kodlara ilişkin özel incelemeler ise G-87 ve Ç-113 yazılarında yer almaktadır.
Tahdit kodunun kaldırılması için hangi yollar kullanılabilir?
İdari başvurunun amacı açık kurulmalıdır
İşlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yanlış kaydın düzeltilmesi talep edilebilir. Dilekçede yalnızca kodun silinmesi istenmesi yerine, hukuki sonuç doğuran işlem ve kaldırma gerekçesi belirtilmelidir. İsim benzerliği, yanlış pasaport eşleştirmesi, ortadan kalkmış bir olgu, hatalı süre hesabı veya yeni bir yargı kararı farklı incelemeler gerektirir.
İYUK m.11 kapsamındaki başvuru, dava süresi içinde ve ilgili makama yöneltilmişse işlemeye başlayan dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder. Başvuru öncesinde geçen süre hesaba katılır, yeni bir altmış günlük süre doğduğu kabul edilmez. Her bilgi edinme dilekçesi veya CİMER müracaatı bu nitelikte değildir. Bu genel mekanizma, sınır dışı kararının özel yedi günlük dava süresi bakımından güvenli bir bekleme yöntemi olarak kullanılmamalıdır. [K2, m.11; K1, m.53]
İptal davasında doğru işlem ve doğru idare belirlenmelidir
Özel süre bulunmayan idari işlemlerde genel dava açma süresi altmış gündür. Başlangıç bakımından yazılı bildirim ve somut dosyanın öğrenme koşulları değerlendirilir. Tebligat yokluğunu ileri sürmek, bilinen bir işlem karşısında sınırsız bekleme hakkı vermez. En erken olası başlangıç tarihi üzerinden koruyucu hareket edilmesi ve süreye ilişkin itirazın belgelenmesi hak kaybını azaltır. [K2, m.7-8]
Yetkili mahkeme belirlenirken işlemi tesis eden makam ve İYUK m.32’deki genel yetki kuralı dikkate alınır. Her tahdit davasının sırf merkezî kayıt sistemi kullanıldığı için aynı ilde açılacağı varsayılamaz. Karar belgesi, başvuruya verilen cevap ve işlem dosyası birlikte değerlendirilmelidir.
Davanın konusu yalnız bir veri düzeltmesi mi, giriş yasağının iptali mi, yoksa bunlarla bağlantılı ayrı bir ret işlemi mi? Bu ayrım talep sonucunu belirler. Sadece hazırlık veya bilgi kaydı niteliğindeki bir unsurla kesin ve yürütülmesi gereken işlem arasındaki fark, davanın incelenebilirliği bakımından da önemlidir. [K2, m.14]
Yürütmenin durdurulması ayrıca değerlendirilir
Tahdit veya giriş yasağı işlemine karşı dava açılması, kural olarak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte açıklanmalıdır. Aileden ayrılma, devam eden tedavi veya eğitim kaybı gibi sonuçların yalnız soyut biçimde ileri sürülmesi yerine belgelerle somutlaştırılması gerekir. [K2]
Sınır dışı davasındaki kanuni icra güvencesi bu davaya otomatik olarak taşınamaz. Aynı kişinin ayrıca sınır dışı kararı varsa ona ilişkin dava ayrıca ele alınır.
Hangi delil hangi iddiayı destekler?
| İddia | Yararlı belge | Belgenin sınırı |
|---|---|---|
| Yanlış kimlik eşleştirmesi | Eski-yeni pasaportlar, doğum ve vatandaşlık kayıtları | Yalnız isim farklılığı bütün güvenlik kayıtlarını açıklamayabilir. |
| İhlal süresinin yanlış hesabı | Giriş-çıkış dökümü, ikamet kartı, başvuru belgesi | Başvuru belgesinin sağladığı hukuki statü ayrıca incelenir. |
| Ceza dosyasının farklı sonuçlanması | Kesinleşme bilgisiyle beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı | İdari işlemin aynı olguya mı, bağımsız gerekçeye mi dayandığı araştırılır. |
| Aile hayatına ağır müdahale | Evlilik, çocuk, bakım ve birlikte yaşam belgeleri | Evlilik tek başına her giriş yasağını ortadan kaldırmaz. |
| Tedavinin kesilmesi | Güncel hekim raporu, tedavi planı | Rapordaki ihtiyaç ile giriş talebi arasındaki bağ açıklanmalıdır. |
Bu tablo bir sonuç garantisi değildir. Amaç, her belgenin cevap verdiği hukuki soruyu belirlemektir. Dosyaya çok sayıda evrak eklemekten daha önemlisi, idarenin dayandığı olgunun hangi belgeyle neden tartışmalı hâle geldiğini göstermektir.
Ceza dosyası, aile bağları ve güvenlik gerekçesi nasıl birlikte değerlendirilir?
Ceza soruşturması ile göç işlemi farklı değerlendirmelerdir. Beraat, suçlamanın niteliğine ve gerekçesine göre idari işlem bakımından güçlü bir belge olabilir; ancak kodun her durumda otomatik silindiği söylenemez. İdarenin aynı isnadı mı tekrarladığı, yeni bir olgu mu ileri sürdüğü ve kişiye özgü gerekçe kurup kurmadığı incelenir. Ceza dosyasının sonucunun etkisi beraat ve takipsizlik tahdit kodunu kaldırır mı yazısında ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Tersinden, idari dosyada güvenlik ibaresi bulunması da kişiye ilişkin her sınırlamayı gerekçelendirmeye yeterli kabul edilmemelidir. İşlemin kanuni dayanağı, somut sebebi, süresi ve kişinin durumuyla bağlantısı yargısal denetimin konusudur. Aile bağları ile çocuğun bakım ihtiyacı, güvenlik iddiasının niteliğiyle birlikte ve kişiselleştirilerek ele alınmalıdır.
INTERPOL kaydının silinmesi ise Türkiye’deki bütün adli ve idari kayıtları tek işlemle ortadan kaldırmaz. Silinen uluslararası kaydın hangi ulusal işlemin dayanağı olduğu gösterilmeli; ulusal makamın kararı ve uygulaması ayrıca takip edilmelidir. Bu özel konu, büronun mevcut INTERPOL Kaydı Silindikten Sonra Ulusal Kayıtların Düzeltilmesi yazısıyla birlikte okunmalıdır.
Mahkeme kararı veya kaldırma işlemi sonrasında ne yapılmalıdır?
İptal veya yürütmenin durdurulması kararının kapsamı, idareye tebliği ve fiilî uygulanması izlenmelidir. İYUK m.28, kararların gereğinin gecikmeksizin yerine getirilmesini öngörür; genel üst sınır idareye tebliğden itibaren otuz gündür. Bu süre idarenin her dosyada otuz gün bekleyebileceği anlamına gelmez. [K2]
Yabancı yeniden seyahat etmeden önce hangi işlemin kaldırıldığı, başka aktif giriş engeli bulunup bulunmadığı ve vize ya da ön izin gerekip gerekmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. YUKK m.9/6 kapsamındaki belirli süreyle giriş izni ile yasağın tamamen kaldırılması aynı sonuç değildir. Vize başvurusu da her tahdit kaydını kendiliğinden etkisizleştirmez. [K1]
Sonuç
Tahdit dosyasının çözümü, kod adını ezberlemekten çok doğru işlemi saptamaya bağlıdır. Gerekçe, süre, tebligat ve kişisel deliller birlikte incelendiğinde hangi idari başvurunun ve davanın gerekli olduğu belirlenebilir. Eşzamanlı sınır dışı veya idari gözetim kararları varsa her biri için ayrı hukuki koruma kurulmalı; olumlu karar sonrasında kayıtların fiilen uygulanması da takip edilmelidir.
Yabancılar hukukuna ilişkin dava ve başvuru süreçleri için Yabancılar Hukuku, Sınır Dışı ve Uluslararası Koruma hizmet sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
İlgili yazılar: İnsani İkamet İzni ve Sınır Dışı Dosyası; Vatandaşlık Başvurusunda Tahdit ve Güvenlik Nedeniyle Ret.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahdit kodu varsa mutlaka sınır dışı edilir miyim?
Hayır. Tahdit kaydı ile sınır dışı kararı aynı işlem değildir. Kişinin durumu, kaydın etkisi ve ayrıca sınır dışı kararı bulunup bulunmadığı incelenmelidir.
Para cezasını ödemek giriş yasağını kaldırır mı?
Her durumda kaldırmaz. Ödeme, bazı ihlal türlerinde önemlidir; güvenlik gerekçesi, ayrı giriş yasağı veya ön izin şartı ayrıca değerlendirilir.
Tahdit davası açılınca Türkiye’ye girebilir miyim?
Dava açılması tek başına giriş hakkı sağlamaz. Yürütmenin durdurulması, kararın uygulanması, vize ve diğer giriş şartları ayrı kontrol edilir.
Yurt dışındayken başvuru yapılabilir mi?
Türkiye’de bulunmak her başvuru için zorunlu değildir. Temsil yoluyla işlem yapılacaksa vekâletnamenin düzenlendiği ülkeye göre geçerlilik, tasdik ve çeviri şartları kontrol edilmelidir.
Beraat kararı tahdit kaydını otomatik siler mi?
Otomatik sonuç varsayılamaz. Beraatin gerekçesiyle tahdit işleminin dayanağı karşılaştırılır; karar ilgili idareye sunulur ve gerekiyorsa dava yoluna başvurulur.
Giriş yasağının süresi dolduysa başka işlem gerekir mi?
Başka aktif kayıt veya kabul şartı bulunmadığı doğrulanmalıdır. Sürenin dolmasıyla bütün göç kayıtlarının hukuki etkisinin sona ermesi aynı şey değildir.
Kaynakça
K1 — 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, özellikle m.9-10, 53-57.
K2 — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.3, 7-8, 11, 14, 20, 27-28, 32.
K3 — Göç İdaresi, yasal kalış ihlallerinde giriş yasaklarına ilişkin 9 Haziran 2020 tarihli açıklama.