Ceza Soruşturmasında Malvarlığına Elkoyma: CMK 128 Şartları, Banka Hesapları, Taşınmazlar ve Tedbirin Kaldırılması

CMK 128 Kapsamındaki Malvarlığına Elkoyma Nedir?

CMK m.128, genel elkoyma hükümlerinden daha özel ve daha ağır şartlara bağlı bir koruma tedbiridir. Genel elkoymada ispat aracı olarak yararlı görülen veya eşya ya da kazanç müsaderesine konu olabilecek değerler muhafaza altına alınabilir. CMK m.128 ise taşınmaz, banka hesabı, araç, hak, alacak ve şirket payı gibi kayıtlı veya finansal malvarlığı değerlerinin suçtan elde edildiği iddiasına yönelir.

Elkoyma geçici; müsadere kesin nitelikte bir sonuçtur

Elkoyma, malvarlığının mülkiyetini kendiliğinden Devlete geçirmez. Devir, satış, çekim, transfer veya diğer tasarruflar sınırlandırılır. Müsadere ise yargılama sonucunda, kanunî şartları oluşan eşya veya kazancın mülkiyetinin Devlete geçirilmesini sağlayan güvenlik tedbiridir.

Elkoymanın amacı ileride verilebilecek müsadere kararını etkisiz bırakacak devir ve kaçırmaları önlemektir. Bu nedenle tedbir, ancak ileride müsadereye konu olabilecek değerler yönünden uygulanmalıdır. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin E.2023/16670, K.2025/6908 sayılı kararı, ileride müsadere edilemeyecek iyi niyetli üçüncü kişiye ait eşya veya payların elkoyma dışında tutulması gerektiğini özellikle vurgulamaktadır.

CMK 128 ile CMK 123–127 aynı usul değildir

CMK m.123 ve m.127, genel elkoyma rejimini düzenler. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı ve belirli koşullarda kolluk amiri yazılı emir verebilir. Buna karşılık CMK m.128/9, taşınmazlara, hesaplara, hak ve alacaklara yönelik bu özel tedbire ancak hâkimin karar verebileceğini düzenler.

Bu ayrım uygulamada önemlidir. Karar CMK m.128 şartlarına tabi olduğu hâlde genel elkoyma hükmüne dayanılarak savcı emriyle tesis edilmişse yetki ve usul itirazı doğabilir.

CMK 128/A ayrı ve dar kapsamlı bir sistemdir

24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla getirilen CMK m.128/A; bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen belirli nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarında banka, ödeme veya kripto varlık hesabını geçici olarak askıya alma ve hesaptaki suça konu menfaate elkoyma sistemidir.

Bu madde, klasik CMK m.128’in “acil hâl istisnası” değildir. Şüphe derecesi, suç kapsamı, kurum raporu, karar mercii ve süreler farklıdır.

CMK 128 Tedbiri İçin Hangi Şartlar Birlikte Bulunmalıdır?

CMK m.128’in koşulları alternatif değil, kümülatiftir. Her birinin bulunması ve karar gerekçesinde denetlenebilir biçimde gösterilmesi gerekir.

Soruşturma veya kovuşturma konusu suç katalogda yer almalıdır

CMK m.128 her suçta uygulanamaz. Güncel katalog; Türk Ceza Kanunundaki aşağıdaki suç grupları ile bazı özel kanun suçlarını kapsar:

• Soykırım ve insanlığa karşı suçlar,
• Göçmen kaçakçılığı, insan ticareti ve organ veya doku ticareti,
• Hırsızlık ve yağma,
• Güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık,
• Hileli iflas,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
• Parada sahtecilik,
• TCK m.220/3 kapsamındaki silahlı örgüt hâli,
• İhaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma,
• Tefecilik,
• Zimmet, irtikâp ve rüşvet,
• Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar,
• Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,
• 6136 sayılı Kanundaki silah kaçakçılığı,
• 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.160 kapsamındaki zimmet,
• 5607 sayılı Kanunda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren kaçakçılık suçları,
• 2863 sayılı Kanunun 68 ve 74. maddelerindeki suçlar.

İsnat edilen fiil katalog dışında ise, mali boyutunun bulunması veya ileride müsadere ihtimali tek başına CMK m.128’e yeterli değildir. Dosyada başka bir elkoyma hükmünün şartları bulunabilir; fakat dayanak madde doğru belirlenmelidir.

Suçun işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır

İlk şüphe ekseni, katalog suçun işlendiğine ilişkindir. İhbar, soruşturma başlatılmış olması veya suç adının ağır olması tek başına yeterli değildir. Kararda hangi banka hareketi, sözleşme, fatura, ticari kayıt, iletişim kaydı, tanık anlatımı veya diğer delilin suç şüphesini kuvvetlendirdiği gösterilmelidir.

Soruşturma dosyasında kısıtlılık kararı bulunması, tedbir kararının tamamen gerekçesiz olmasını haklı kılmaz. Savunmanın tedbirin dayanağını anlayabilmesini ve etkili itiraz geliştirebilmesini sağlayacak asgari olgusal çerçeve bulunmalıdır.

Malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair ayrıca kuvvetli şüphe bulunmalıdır

CMK m.128’in en kritik fakat uygulamada en çok atlanan şartı budur. Şüphelinin katalog suçu işlediğine dair kuvvetli şüphe, sahip olduğu bütün malvarlığının suçtan elde edildiğini kendiliğinden göstermez.

Her değer bakımından şu sorular cevaplandırılmalıdır:

• Malvarlığı ne zaman edinildi?
• Edinim bedeli hangi kaynaktan karşılandı?
• İsnat edilen suç dönemi ile edinim tarihi arasında nasıl bir ilişki var?
• Banka hesabındaki hangi giriş veya bakiye suç geliri olarak değerlendiriliyor?
• Yasal ücret, ticari gelir, kredi, miras, satış bedeli veya önceki birikim ayrıştırıldı mı?
• Suç geliri başka bir değere dönüştürülmüşse bu dönüşüm hangi kayıtlarla izleniyor?
• İkame değer veya muvazaalı devir iddiasının somut dayanağı nedir?

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin E.2023/16574, K.2025/16288 sayılı kararında, şirket payları üzerindeki elkoymanın malvarlığı değerlerinin suçtan elde edildiğine dair yeterli somut delil bulunmaması nedeniyle kaldırılması isabetli bulunmuştur.

Malvarlığı şüpheli veya sanığa ait olmalıdır

CMK m.128, şüpheli veya sanığa ait malvarlığı değerlerini hedefler. Değerin başka kişinin zilyetliğinde bulunması elkoymaya engel değildir; ancak zilyetlik ile mülkiyet farklıdır.

Eş, aile üyesi, ortak veya başka bir üçüncü kişi adına kayıtlı değer için “gerçekte şüpheliye aittir” iddiası ileri sürülüyorsa:

• Ödeme kaynağı,
• Devir tarihi,
• Fiilî kullanım,
• Gelir ve semerelerden kimin yararlandığı,
• Tarafların ekonomik kapasitesi,
• Muvazaa veya görünüşte işlem iddiası

somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Sırf akrabalık, evlilik veya ortaklık ilişkisi üçüncü kişinin malvarlığına müdahale için yeterli değildir.

Elkonulacak değer somut olarak belirlenmelidir

Kanun, “somut olarak belirlenen” malvarlığı değerlerinden söz eder. Karar mümkün olduğunca:

• Tapu ada-parsel veya bağımsız bölüm bilgisi,
• Araç plakası ve sicili,
• Banka ve hesap/IBAN bilgisi,
• Şirket unvanı, sicil numarası ve pay oranı,
• Alacağın borçlusu ve kaynağı,
• Kıymetli evrakın ayırt edici bilgileri

ile sınırlandırılmalıdır.

“Şüphelinin tüm malvarlığına” biçimindeki genel karar, her değerin suçla bağlantısı gösterilmemişse belirlilik ve ölçülülük itirazına konu olabilir.

İlgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmalıdır

CMK m.128, ilgisine göre BDDK, SPK, MASAK, kanun metnindeki Hazine birimi ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmasını öngörür.

Rapor en geç üç ay içinde hazırlanır; özel sebepler zorunlu kıldığında talep üzerine iki ay daha uzatılabilir.

Rapor:

• İncelenen hesap ve dönemleri,
• Malvarlığının edinim kaynağını,
• Şüpheli görülen işlemleri,
• Yasal gelirlerin neden yeterli görülmediğini,
• Şirket veya üçüncü kişi bağlantılarını,
• Kullanılan hesaplama ve eşleştirme yöntemini

denetlenebilir biçimde açıklamalıdır.

Yalnız “suçtan elde edilmiş olabilir” sonucunu tekrarlayan, ham kayıtlara ve karşı açıklamalara değinmeyen rapor; kuvvetli şüphe ve gerekçe denetimi bakımından tartışılabilir.

Kararı yalnız hâkim verebilir

CMK m.128/9 uyarınca elkoymaya ve m.128/10 kapsamında malvarlığı yönetimi için kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir. Kovuşturma aşamasında davaya bakan mahkemenin yetkisi saklıdır.

Eski olağanüstü hâl veya özel geçici düzenlemelerde rapor alınmadan veya savcı kararıyla işlem yapılmasına izin veren hükümler bulunmuş olabilir. Bunlar, güncel olağan CMK m.128 rejimine genellenmemelidir.

Tedbir elverişli, gerekli ve orantılı olmalıdır

Kanunî şartların bulunması, en geniş kapsamlı tedbirin otomatik olarak uygulanmasını haklı kılmaz. Aşağıdaki daha hafif araçlar somut olayda değerlendirilmelidir:

• Taşınmazı fiilen kullanıma kapatmak yerine tapu siciline şerh,
• Aracı fiilen alıkoymak yerine trafik siciline şerh ve yediemin teslimi,
• Hesabın tamamı yerine suçla bağlantılı tutarın sınırlandırılması,
• Bütün şirketi hedeflemek yerine yalnız şüpheliye ait paya elkoyma,
• Üçüncü kişiye ait tutarları kapsam dışında bırakma,
• Zorunlu yaşam ve işletme giderleri için kısmi kullanım.

Anayasa Mahkemesi, elkoymanın mülkiyet hakkına müdahale olduğunu; kapsam ve süre bakımından kişiye kaçınılmaz olandan daha ağır yük getirmemesi gerektiğini kabul etmektedir.

CMK 128 Kapsamında Hangi Malvarlığı Değerlerine Elkonulabilir?

Taşınmazlar

Taşınmaza elkoyma kararı tapu kütüğüne şerh verilerek icra edilir. Şerh; satış, devir, ipotek ve diğer tasarrufları sınırlandırabilir, ancak taşınmazın fiilî kullanımını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İtirazda şu hususlar önem taşır:

• Taşınmazın edinim tarihi,
• Satış bedelinin ödendiği hesap,
• Kredi ve ipotek kayıtları,
• Önceki taşınmaz satışından gelen para,
• Miras veya bağış belgeleri,
• Eş veya üçüncü kişinin katkısı,
• Taşınmazın tamamı yerine belirli payın bağlantılı olup olmadığı.

Suç tarihi öncesindeki edinim güçlü bir savunma olgusu olabilir; ancak tek başına kesin sonuç değildir. İddia makamı suç gelirinin sonradan borç kapatmada, kredi taksitinde veya taşınmaza değer kazandıran yatırımda kullanıldığını ileri sürebilir. Bu iddia da somut kayıtlarla gösterilmelidir.

Kara, deniz ve hava ulaşım araçları

Araç hakkındaki CMK m.128 kararı, ilgili sicile şerh verilmek suretiyle uygulanır. Aracın ayrıca fiilen muhafaza altına alınması daha ağır bir müdahaledir ve bunun neden zorunlu olduğu açıklanmalıdır.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay, iyi niyetli üçüncü kişiye ait aracın uzun süre fiilen alıkonulmasını; sicile şerh gibi daha hafif araç yeterliyken uygulanmışsa ölçülülük ve tazminat yönünden incelemektedir.

Araç bakımından:

• Ruhsat ve gerçek malik,
• Fiilî kullanıcı,
• Suçta kullanıldığını bilme durumu,
• Ticari faaliyet ve gelir kaybı,
• Yediemin teslim tarihi,
• Hasar ve değer kaybı

belgelenmelidir.

Banka ve diğer mali kurumlardaki hesaplar

Banka hesabına elkoyma kararı teknik iletişim araçlarıyla ilgili bankaya veya mali kuruma derhâl bildirilir ve ayrıca tebliğ edilir. Kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir.

Hesabın tamamı mı, belirli tutar mı sınırlandırılabilir?

Kanun banka hesabına elkoymaya izin verir; ancak ölçülülük denetimi, suçla bağlantılı tutar ile yasal kaynaklı paranın ayrıştırılmasını gerektirebilir.

İlk aşamada para hareketlerinin karmaşıklığı nedeniyle daha geniş tedbir uygulanmış olsa bile, soruşturma ilerledikçe:

• Suçla ilişkilendirilen toplam tutar,
• Meşru ücret ve ticari gelir,
• Karardan önceki bakiye,
• Sonradan gelen ödemeler,
• Üçüncü kişiye ait emanet veya tahsilatlar

ayrıştırılmalı; gereksiz kısım yönünden kısmi kaldırma değerlendirilmelidir.

Karardan sonra hesaba gelen para

Karar metninin kapsamı ve banka uygulaması belirleyicidir. Gelecekteki bütün girişlerin sınırsız biçimde bloke edilmesi, özellikle suçla bağlantısı açıklanmayan ücret ve ticari tahsilatlar bakımından ölçülülük sorunu doğurabilir.

Kısmi serbest bırakma talebinde her girişin kaynağı; işveren bordrosu, fatura, kira sözleşmesi, satış belgesi veya başka kayıtla gösterilmelidir.

Maaş, emekli aylığı, nafaka ve sosyal yardım

İcra hukukundaki haczedilmezlik kuralları CMK m.128’e otomatik ve aynen uygulanmaz. Bununla birlikte gelir türü, kişinin ve ailesinin geçimi, malvarlığı değerinin suçla bağlantısı ve müdahalenin ağırlığı ölçülülük bakımından değerlendirilmelidir.

Özellikle suçla ilgisi bulunmayan düzenli maaş, emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardımın tamamının sürekli kullanılamaması hâlinde kısmi kaldırma veya kullanım izni talebi somut belgelerle ileri sürülebilir.

Ortak hesaplar ve üçüncü kişiye ait tutarlar

Ortak hesabın tüm bakiyesinin şüpheliye ait olduğu varsayılamaz. Hesap sahiplerinin katkı oranları, transfer kaynakları ve gerçek hak sahipliği araştırılmalıdır.

Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen tutar için:

• Transfer gönderenin hesabı,
• Sözleşme veya borç ilişkisi,
• Tahsilat amacı,
• Muhasebe ve fatura kaydı,
• Hesap kullanım yetkisi

sunulmalıdır.

Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki hak ve alacaklar

Kira, satış bedeli, hizmet ücreti, şirketten alacak, sigorta tazminatı, kâr payı veya başka bir alacak CMK m.128 kapsamında olabilir. Karar, borçlu gerçek veya tüzel kişiye teknik iletişim araçlarıyla bildirilir ve ayrıca tebliğ edilir.

Alacağın:

• Hangi sözleşmeden doğduğu,
• Ne zaman muaccel olduğu,
• Hangi tutarının suçla bağlantılı görüldüğü,
• Üçüncü kişiye devredilip devredilmediği

somutlaştırılmalıdır.

Kıymetli evrak

Çek, bono, pay senedi veya başka kıymetli evrak, ekonomik değeri ve hak sahipliğini temsil ettiği ölçüde tedbire konu olabilir. Senedin düzenlenme ve devir tarihi, temel ilişki ve gerçek hak sahibi araştırılmalıdır.

Şirket ortaklık payları

Şüpheli veya sanığın ortağı olduğu şirketteki paya elkoyma, şirket tüzel kişiliğinin tüm malvarlığına elkoyma veya şirket yönetimine kayyım atanması değildir.

Paya elkoymada:

• Şüphelinin pay oranı,
• Payın edinim tarihi ve bedeli,
• Şirketin diğer ortakları,
• İyi niyetli ortakların hakları,
• Payın suçtan elde edilme bağı

ayrı ayrı incelenmelidir.

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin E.2023/16670, K.2025/6908 sayılı kararı; tüzel kişiye ait ve iyi niyetli üçüncü kişilerin paylarını içeren değerlerin, ileride müsadere edilemeyecekse elkoyma dışında tutulması gerektiğini belirtmektedir.

Kiralık kasa ve diğer malvarlığı değerleri

Kiralık kasa mevcutları ile ekonomik değeri bulunan diğer haklar tedbire konu olabilir. Kripto varlıklar da somut olayda “diğer malvarlığı değeri” veya hizmet sağlayıcı nezdindeki hak olarak değerlendirilebilir.

Kripto varlıkta:

• Cüzdan adresi,
• Borsa hesabı,
• Özel anahtarın kontrolü,
• Zincir üstü işlem kaydı,
• Fiat para giriş-çıkışı,
• Gerçek faydalanıcı

teknik olarak belirlenmelidir. Sırf cüzdanın bir cihazda görülmesi, bütün varlıkların ilgili kişiye ait olduğunu tek başına göstermeyebilir.

Banka Blokesi ile CMK 128 Elkoyması Nasıl Ayrılır?

“Hesap bloke oldu” ifadesi hukukî dayanağı açıklamaz. Aynı sonuç farklı işlemlerden doğabilir.

Bankadan, savcılıktan veya mahkemeden işlemin dayanak yazısı istenmeden doğru başvuru yolu seçilemez.

CMK 128 Kurum Raporu Nasıl Denetlenmelidir?

Kurum raporu, elkoyma kararının biçimsel eki değil; suçtan elde edilme bağını kurması beklenen teknik dayanaklardan biridir.

Raporun kapsaması gereken temel veriler

• İncelenen kişi ve şirketler,
• Hesaplar, dönem ve para birimleri,
• Malvarlığı edinim tarihleri,
• Yasal gelir ve giderler,
• Şüpheli görülen işlem kümeleri,
• Bağlantılı kişi ve hesaplar,
• Kullanılan karşılaştırma yöntemi,
• Suçtan elde edildiği değerlendirilen tutar veya değer,
• Alternatif meşru açıklamaların neden kabul edilmediği.

Rapora karşı savunma nasıl hazırlanır?

Savunma, yalnız “rapora katılmıyoruz” dememelidir. Her kritik bulgu için:

• Ham banka kaydı,
• Fatura ve sözleşme,
• Vergi beyannamesi,
• Bordro,
• Ticari defter ve cari hesap,
• Kredi veya finansman belgesi,
• Satış ve teslim kaydı,
• Miras veya bağış belgesi

ile karşı açıklama kurulmalıdır.

Raporun yalnız seçilmiş işlemleri ele alması, aynı dönemdeki meşru gelirleri dışarıda bırakması, isim benzerliği veya şirket bağlantısını yanlış kurması, çift sayım yapması ya da döviz dönüşümlerini hatalı değerlendirmesi özel itiraz sebebi olabilir.

Dosya kısıtlılığı ve etkili itiraz

Soruşturma dosyasında kısıtlılık kararı bulunabilir. Bununla birlikte kişi, hangi malvarlığı değerinin hangi temel olgu nedeniyle suç geliri sayıldığını bilmeden etkili itiraz geliştiremez.

Savunmanın tamamına erişim mümkün değilse dahi:

• Tedbir kararının tam örneği,
• Elkoyma listesi,
• Uygulama yazıları,
• Raporun tedbire dayanak teşkil eden öz kısmı,
• Kararın devam gerekçesi

bakımından savunma hakkını koruyacak bir denge kurulmalıdır.

Elkoyma Kararı Nasıl Uygulanır?

Kararın uygulanması sırasında kararın sınırlarını aşan banka, tapu, trafik veya ticaret sicili işlemleri için açıklama, düzeltme ve kısmi kaldırma talep edilebilir.

CMK 128 Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

İtiraz süresi kural olarak iki haftadır

CMK m.268’in güncel metnine göre hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz, kanunda ayrıca süre gösterilmemişse kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır.

Eski kaynaklarda yer alan yedi günlük süre, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar bakımından güncel değildir.

İtiraz nereye yapılır?

Dilekçe kararı veren mercie sunulur. Merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltebilir; görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir.

İnceleme merciinin belirlenmesi, kararı veren hâkimlik veya mahkemeye ve güncel CMK m.268 sistemine göre yapılır.

İtiraz tedbiri kendiliğinden durdurmaz

CMK m.269 uyarınca itiraz, kural olarak kararın yerine getirilmesini durdurmaz. Kararı veren veya itirazı inceleyecek merci, uygulamanın geri bırakılmasına karar verebilir.

Bu nedenle dilekçede yalnız kararın kaldırılması değil, gerekli ise:

• Tedbirin uygulanmasının geçici olarak geri bırakılması,
• Belirli hesabın veya tutarın serbest bırakılması,
• Zorunlu giderlerin karşılanması,
• Sicil şerhi dışındaki fiilî alıkoymanın kaldırılması

ayrıca talep edilmelidir.

İtirazın temel hukukî eksenleri

• İsnat edilen suç katalogda değildir.
• Suçun işlendiğine dair kuvvetli şüphe yoktur.
• Malvarlığının suçtan elde edildiğine dair ayrı ve somut delil yoktur.
• Malvarlığı şüpheli veya sanığa ait değildir.
• Değer somut olarak belirlenmemiştir.
• Kurum raporu yoktur veya suçtan elde edilme bağını açıklamamaktadır.
• Yetkisiz merci karar vermiştir.
• Karar ölçüsüzdür; daha hafif araç değerlendirilmemiştir.
• Üçüncü kişi ve mağdur hakları değerlendirilmemiştir.
• Yeni deliller tedbir sebebini ortadan kaldırmıştır.
• Tedbir makul olmayan süre boyunca kalıp gerekçelerle sürdürülmüştür.

İtirazı destekleyecek belgeler

• Karar ve uygulama yazıları,
• Tapu, ruhsat, sicil ve pay kayıtları,
• Banka ekstreleri ve transfer dekontları,
• Fatura, sözleşme ve teslim belgeleri,
• Vergi beyannameleri ve ticari defter kayıtları,
• Bordro ve çalışma belgeleri,
• Kredi, miras, bağış veya satış evrakı,
• Şirket ortaklık ve gerçek faydalanıcı kayıtları,
• Güncel gelir-gider ve nakit akış tablosu,
• Üçüncü kişinin ödeme ve mülkiyet belgeleri.

Tedbirin Kaldırılması veya Daraltılması Nasıl İstenir?

İlk itiraz süresinin geçirilmesi, tedbirin koşulları sonradan ortadan kalktığında hiçbir başvuru yapılamayacağı anlamına gelmez. Elkoyma geçici bir tedbirdir ve güncel gereklilik devam etmelidir.

CMK m.131 kapsamında iade ve kaldırma

Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişiye ait elkonulmuş eşyanın:

• Soruşturma veya kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması,
• Müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması

hâlinde re’sen veya talep üzerine iadesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme karar verebilir. Ret kararına itiraz edilebilir.

CMK m.128 kapsamında elkonulan değer suçtan zarar gören mağdura aitse ve artık delil olarak gerekli değilse sahibine iade edilir.

Tam kaldırma dışındaki kademeli talepler

1. Tedbirin tamamen kaldırılması.
2. Suçla bağlantısı kurulamayan belirli değerler yönünden kaldırma.
3. Hesabın suçla ilişkilendirilen tutar dışındaki kısmının serbest bırakılması.
4. Sonradan gelen ücret, emekli aylığı veya ticari tahsilatların ayrıştırılması.
5. Ortak hesapta üçüncü kişiye ait tutarın serbest bırakılması.
6. Araç üzerindeki fiilî alıkoymanın kaldırılıp sicil şerhiyle yetinilmesi.
7. Taşınmazın tamamı yerine belirli payla sınırlandırma.
8. Zorunlu yaşam veya işletme giderlerinin karşılanması.
9. Tedbirin belirli aralıklarla somut gerekçeyle yeniden incelenmesi.

KYOK, beraat veya müsadereye yer olmadığı kararı

Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya müsadereye yer olmadığı kararı; tedbirin dayanağını önemli ölçüde ortadan kaldırır. Bununla birlikte banka, tapu veya sicildeki kayıtların fiilen kaldırılması için ilgili makamın açık kaldırma ve uygulama yazısı gerekebilir.

Karar kesinleştiğinde:

• Tedbirin kaldırılması kararı,
• Banka ve sicil kurumlarına müzekkere,
• Fiilî eşyanın teslim tutanağı,
• Hasar ve eksik tespiti

takip edilmelidir.

Elkoyma Tedbiri Ne Kadar Sürebilir?

CMK m.128 için tutukluluktaki gibi her otuz günde otomatik inceleme öngören genel bir süre bulunmamaktadır. Ancak bu, tedbirin belirsiz ve sınırsız biçimde sürdürülebileceği anlamına gelmez.

Süre uzadıkça gerekçe yükü artar

Tedbirin ilk verildiği anda yeterli görülen şüphe, yıllar sonra aynı kalıp cümleyle devam ettirilemez. Soruşturma ve yargılamadaki gelişmeler, toplanan deliller, müsadere ihtimali ve daha hafif araçlar yeniden değerlendirilmelidir.

Sait Görmüş pilot kararı

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Sait Görmüş başvurusunda sicile şerh suretiyle uygulanan elkoymanın yaklaşık on üç yıl sürmesini ve tedbirin uzunluğuna ilişkin etkili bir giderim bulunmamasını incelemiş; mülkiyet hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Karar, uzun süreli elkoymalardan kaynaklanan yapısal soruna ilişkin pilot karar niteliğindedir. Yalnız tazminat değil, tedbirin güncel gerekliliğini etkili biçimde inceleyen bir hukuk yolunun önemini ortaya koyar.

On beş yılı aşan tedbir

Anayasa Mahkemesinin B. No: 2021/12624, 22.07.2026 tarihli kararında, elkoymanın on beş yıldan fazla sürmesi; kapsam ve süre bakımından orantısız külfet doğurduğu gerekçesiyle mülkiyet hakkı ihlali sayılmıştır.

Uzunluk tek başına otomatik ihlal değildir

Dosyanın karmaşıklığı, uluslararası işlem sayısı, kişi ve şirket ağı, tedbirin yalnız sicil şerhiyle uygulanması, itirazların gerekçeli incelenmesi ve kişinin tedbire katkısı değerlendirilir.

Buna karşılık:

• Etkili itiraz sağlanmaması,
• Her değer için bireysel değerlendirme yapılmaması,
• Müsadere ihtimalinin ortadan kalkmasına rağmen tedbirin sürmesi,
• İyi niyetli üçüncü kişiye ait malın iade edilmemesi,
• Daha hafif aracın değerlendirilmemesi

ölçüsüzlük sonucunu güçlendirir.

Üçüncü Kişilerin Hakları Nasıl Korunur?

Başka kişinin zilyetliğinde bulunmak ile başka kişiye ait olmak farklıdır

Kanun, şüpheli veya sanığa ait değerin başka kişinin zilyetliğinde bulunması hâlinde de elkoymaya izin verir. Bu hüküm, gerçekten üçüncü kişiye ait malın sırf şüpheliyle ilişkisi nedeniyle alınmasına genel yetki vermez.

Üçüncü kişi gerçek hak sahipliğini nasıl gösterir?

• Tapu veya araç sicili,
• Satın alma sözleşmesi,
• Ödeme dekontları,
• Kredi ve taksit kayıtları,
• Vergi beyannamesi,
• Miras veya bağış belgesi,
• Ticari defter ve fatura,
• Fiilî kullanım ve gelir kayıtları,
• Pay defteri ve sermaye ödeme belgeleri.

İsim veya sicil kaydı tek başına her zaman yeterli olmayabilir; ödemenin gerçek kaynağı ve ekonomik kontrol de incelenebilir.

İyi niyetli üçüncü kişiye ait değer ileride müsadere edilemiyorsa elkoyma dışında bırakılmalıdır

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin E.2023/16670, K.2025/6908 sayılı kararı; tüzel kişinin kiraladığı eşya veya suçtan habersiz ortağa ait pay gibi, iyi niyetli üçüncü kişiye ait ve müsadere edilemeyecek değerlerin elkoyma dışında tutulması gerektiğini kabul etmektedir.

Durum sonradan anlaşılırsa değer veya pay tedbir kapsamından çıkarılmalıdır.

İyi niyetli araç sahibinin zararı

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarında, iyi niyetli üçüncü kişiye ait aracın makul olmayan süre fiilen alıkonulması ve sicil şerhi gibi daha hafif aracın neden yeterli olmadığının açıklanmaması tazminat ve ölçülülük yönünden ele alınmıştır.

Haksız veya Ölçüsüz Elkoyma Nedeniyle Tazminat

CMK m.141/1-j hangi hâlleri kapsar?

Kişi:

• Koşulları oluşmadığı hâlde malvarlığına elkonulmuşsa,
• Malvarlığının korunması için gerekli tedbirler alınmamışsa,
• Malvarlığı amaç dışında kullanılmışsa,
• Malvarlığı zamanında geri verilmemişse

maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir.

İyi niyetli üçüncü kişiler de koşulları varsa bu yola başvurabilir.

Süre ve görevli mahkeme

CMK m.142’ye göre tazminat istemi:

• Karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay,
• Her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl

içinde yapılmalıdır.

İstem kural olarak zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde; o mahkeme işlemle ilişkiliyse ve aynı yerde başka ağır ceza dairesi yoksa en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

Kesinleşmiş kararın tebliğ edilmemesi, üç aylık sürenin başlangıcı bakımından önemlidir; bir yıllık nihai süre ayrıca gözetilmelidir.

Hangi zararlar istenebilir?

• Kullanılamayan araç veya taşınmazdan doğan gelir kaybı,
• Alternatif araç veya finansman gideri,
• Banka hesabı blokesi nedeniyle finansman maliyeti,
• Eşyanın hasarı ve değer kaybı,
• Bakım ve muhafaza kusurundan doğan zarar,
• Ticari sözleşme kaybı,
• Belgelenebilen diğer doğrudan zararlar,
• Koşulları varsa manevi zarar.

Zarar, tedbirle uygun illiyet bağı içinde ve belgeyle ispatlanmalıdır. Her elkoyma kaçınılmaz olarak bazı sınırlamalar doğurur; tazminat bakımından kanuna aykırılık, gereksiz uzama veya kaçınılmaz olandan fazla zarar önem taşır.

Devam Eden Soruşturmada Gizlilik ve Kamuya Açıklama Sınırları

Genel hukukî kurumlar hakkında makale yayımlanabilir; ancak somut devam eden dosyanın:

• Şüpheli veya üçüncü kişi kimlikleri,
• Banka hesapları ve tutarlar,
• Kripto cüzdan adresleri,
• Ticari sırlar,
• Kısıtlı dosya belgeleri,
• Tanık beyanları,
• Henüz tartışılmamış dijital kayıtları,
• Savunma stratejisi

kamuya açık içeriğe taşınmamalıdır.

Soruşturmanın gizliliği, masumiyet karinesi, kişisel verilerin korunması ve şirket itibarının korunması birlikte değerlendirilmelidir. Genel makale ile somut dosya savunması birbirinden ayrılmalıdır.

Elkoyma Kararı Öğrenildiğinde İlk Kontrol Listesi

Kararın kimliği

• Kararı veren hâkimlik veya mahkeme,
• Karar tarihi ve numarası,
• Dayanak madde,
• Soruşturma veya dava numarası,
• Öğrenme ve tebliğ tarihi,
• Kanun yolu bildirimi.

Maddi koşullar

• İsnat edilen suç CMK m.128 kataloğunda mı?
• Suç şüphesinin somut delilleri neler?
• Her malvarlığı değerinin suçtan elde edilme bağı kurulmuş mu?
• Değer şüpheli veya sanığa mı ait?
• Kurum raporu var mı?
• Edinim tarihi ve finansman kaynağı araştırılmış mı?
• Karar belirli ve ölçülü mü?

Banka ve sicil uygulaması

• Hangi hesap, taşınmaz, araç veya pay sınırlandırıldı?
• Banka yalnız çıkışı mı, bütün hareketleri mi kapattı?
• Karardan sonra gelen para da bloke edildi mi?
• Tapu veya trafik sicilinde kararın kapsamı doğru işlendi mi?
• Üçüncü kişi tutarları veya payları etkilendi mi?

Süre ve başvuru planı

• İki haftalık itiraz süresinin son günü,
• Uygulamanın geri bırakılması talebi,
• Kısmi veya tam kaldırma talebi,
• CMK m.131 iade başvurusu,
• Üçüncü kişi mülkiyet başvurusu,
• Uzun sürme ve AYM süreci,
• Olası CMK m.141–142 tazminatı.

İtiraz ve Kaldırma Talebinde Stratejik İstem Yapısı

1. Öncelikle elkoyma kararının tamamen kaldırılması.
2. Bu kabul edilmezse suçla bağlantısı gösterilmeyen değerler yönünden kısmen kaldırılması.
3. Banka hesabında suçla ilişkilendirilen tutar dışındaki kısmın serbest bırakılması.
4. Maaş, emekli aylığı, nafaka ve belgeli ticari tahsilatların ayrıştırılması.
5. Ortak hesap veya üçüncü kişi payının kapsam dışında bırakılması.
6. Araç bakımından fiilî alıkoyma yerine sicil şerhiyle yetinilmesi.
7. Taşınmaz veya şirket payında yalnız bağlantılı payın tedbirde tutulması.
8. Zorunlu yaşam ve işletme giderlerine izin verilmesi.
9. Kurum raporu ve dayanak kayıtların savunmaya açılması veya ek rapor alınması.
10. Tedbirin güncel gerekliliğinin belirli aralıklarla somut gerekçeyle incelenmesi.

Talepler, genel hukuk cümleleriyle değil; her hesap, taşınmaz, araç ve pay için ayrı belge ve hesaplama ile kurulmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

CMK 128 ile genel elkoymayı aynı usule tabi saymak

CMK m.128’de karar yetkisi yalnız hâkimdedir ve kurum raporu şartı vardır. Genel elkoymadaki savcı veya kolluk emri sistemi otomatik uygulanamaz.

Yedi günlük itiraz süresini kullanmak

1 Haziran 2024 sonrası genel itiraz süresi iki haftadır. Eski yedi günlük bilgi güncel değildir.

Bütün malvarlığını suç geliri kabul etmek

Katalog suç şüphesi, her değerin suçtan elde edildiğini göstermez. Her malvarlığı için ayrı bağlantı gerekir.

Banka iç blokesi ile adli elkoymayı karıştırmak

Banka blokesi, MASAK ertelemesi, CMK m.128, CMK m.128/A ve icra haczi farklı hukukî rejimlerdir.

Üçüncü kişinin zilyetliğini mülkiyet saymak veya tersini yapmak

Malın başka kişinin elinde bulunması, ona ait olduğunu veya şüpheliye ait olmadığını tek başına göstermez. Gerçek hak sahipliği belgelerle araştırılır.

Şirket payına elkoymayı şirketin tamamına el koymak sanmak

CMK m.128 payı hedefler. Şirket yönetimine kayyım ve şirket malvarlığına müdahale ayrı şartlara tabidir.

Raporu yalnız varlığı yönünden incelemek

Raporun suçtan elde edilme bağını nasıl kurduğu, yasal gelirleri ve karşı açıklamaları değerlendirip değerlendirmediği denetlenmelidir.

İlk itiraz reddedilince tedbirin hiç kaldırılamayacağını düşünmek

Tedbirin koşulları sonradan değişebilir. CMK m.131, kısmi kaldırma, üçüncü kişi başvurusu ve uzun süre denetimi ayrıca işletilebilir.

Sonuç

CMK m.128 kapsamında malvarlığına elkoymanın meşru amacı, suçtan elde edildiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunan ekonomik değerleri muhtemel müsadereye kadar korumaktır. Bu amaç, şüpheli veya sanığın bütün ekonomik hayatının belirsiz süreyle ve kişiselleştirilmeden durdurulmasına izin vermez.

Hukuka uygun bir karar için katalog suç, suçun işlendiğine dair somut delil, her malvarlığı değerinin suçtan elde edildiğine dair ayrı kuvvetli şüphe, şüpheli veya sanığa aidiyet, somut belirleme, kurum raporu, hâkim kararı ve ölçülülük birlikte bulunmalıdır.

Karar öğrenildiğinde iki haftalık itiraz süresi gecikmeden hesaplanmalı; aynı anda edinim kaynağı, hesap hareketleri, üçüncü kişi hakkı ve zararın etkisi belgelenmelidir. Tedbirin koşulları ortadan kalkmışsa yalnız tam kaldırma değil, kısmi serbest bırakma ve daha hafif yöntemler de talep edilmelidir. Kanuna aykırı veya makul olmayan süre devam eden tedbirler bakımından CMK m.141–142 tazminatı ile anayasal başvuru yolları ayrıca değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

CMK 128 kapsamında savcı banka hesabına elkoyabilir mi?

Kural olarak hayır. CMK m.128/9, bu madde kapsamındaki elkoymaya yalnız hâkimin karar verebileceğini düzenler. CMK m.128/A’daki belirli bilişim suçları için öngörülen acil savcı emri ayrı bir rejimdir.

Her suçta CMK 128 uygulanabilir mi?

Hayır. Yalnız m.128/2’de sayılan katalog suçlarda uygulanabilir. Başka özel kanunlarda açık atıf varsa o düzenleme ayrıca incelenir.

MASAK raporu olmadan CMK 128 kararı verilebilir mi?

Güncel olağan rejimde, ilgisine göre kanunda sayılan kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması gerekir. Eski geçici veya olağanüstü hâl istisnaları güncel genel kural değildir.

Banka hesabının tamamı bloke edilebilir mi?

Kanun hesap üzerinde tedbire izin verir; ancak kapsam ölçülü olmalı ve suçla bağlantılı tutar ile yasal kaynaklı değerler soruşturma ilerledikçe ayrıştırılmalıdır. Hesabın tamamı yönünden tedbirin neden gerekli olduğu gerekçelendirilmelidir.

Karardan sonra hesaba gelen maaş da bloke edilir mi?

Uygulama karar metnine ve banka yazısına göre değişebilir. Suçla bağlantısı bulunmayan sonradan gelen maaş veya diğer düzenli gelirler için kısmi kaldırma ve kullanım talebi sunulabilir.

Eşin hesabına veya taşınmazına elkoyulabilir mi?

Sırf eş olması yeterli değildir. Değerin gerçekte şüpheli veya sanığa ait olduğu ya da başka bir kanunî tedbirin şartlarının oluştuğu somut delillerle gösterilmelidir.

Şirket hesabına elkoyma ile şirket payına elkoyma aynı mıdır?

Hayır. Şirket hesabı şirket tüzel kişiliğine; ortaklık payı ise şüpheli veya sanığın ortaklık hakkına ilişkindir. Aidiyet ve suçtan elde edilme bağı ayrı değerlendirilir.

CMK 128 kararına itiraz süresi kaç gündür?

Kanunda ayrıca süre yoksa, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır. Eski yedi günlük süre bilgisi 1 Haziran 2024 sonrası kararlar için güncel değildir.

İtiraz elkoymayı otomatik olarak durdurur mu?

Hayır. İtiraz kural olarak uygulamayı durdurmaz. Kararı veren veya itirazı inceleyen merci uygulamanın geri bırakılmasına karar verebilir; bu husus ayrıca talep edilmelidir.

İlk itiraz reddedilirse yeniden kaldırma istenebilir mi?

Evet. Yeni delil, değişen koşul, raporun tamamlanması, suçla bağın ortadan kalkması veya tedbirin ölçüsüz uzaması hâlinde yeniden ve güncel gerekçeyle kaldırma ya da daraltma istenebilir.

İyi niyetli üçüncü kişi ne yapmalıdır?

Mülkiyetini, edinim kaynağını ve suçtan habersiz olduğunu gösteren tapu, ruhsat, ödeme, kredi, vergi ve ticari belgelerle tedbirin kaldırılmasını istemelidir. Koşulları varsa tazminat yolu da değerlendirilebilir.

Tedbirin azami süresi var mıdır?

CMK m.128’de genel bir azami süre yoktur. Buna rağmen tedbir güncel gerekliliğini korumalı, makul sürede incelenmeli ve kişiye aşırı külfet yüklememelidir. On beş yılı aşan elkoyma AYM tarafından ihlal sayılmıştır.

Haksız elkoyma nedeniyle tazminat ne zaman istenir?

Kesinleşmiş karar veya hükmün tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde CMK m.141–142 uyarınca tazminat istenebilir.

Kaynakça

Mevzuat

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, özellikle m.123, m.127, m.128, m.128/A, m.131, m.141, m.142 ve m.267–269.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, özellikle m.54–55.
• 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; CMK m.268 süre değişikliği.
• 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun; CMK m.128/A.
• 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.160.
• 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu.
• 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.68 ve m.74.

Seçilmiş Yüksek Yargı Kararları

• Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Sait Görmüş, B. No: 2022/19376, 12.12.2024.
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2021/12624, 22.07.2026.
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2020/31715, 18.11.2025.
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2018/1058, 23.11.2022.
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2017/35581, 29.09.2020.
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2016/4557, 04.07.2019.
• Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E.2023/16670, K.2025/6908, 26.02.2025.
• Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E.2023/16574, K.2025/16288, 29.05.2025.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2024/2513, K.2025/3583, 08.04.2025.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2024/1581, K.2025/4609, 20.05.2025.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2021/10276, K.2024/20, 08.01.2024.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2022/3006, K.2024/3120, 11.06.2024.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2022/3392, K.2024/561, 12.02.2024.

Akademik ve Kurumsal Kaynaklar

• Türkiye Barolar Birliği Dergisi, “5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda Taşınmaz, Hak ve Alacaklara Elkoyma Koruma Tedbiri (CMK m.128)”.
• Ömer Özmen Baştürk, Ceza Muhakemesi Hukukunda Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma (CMK m.128), 2025.
• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun güncel metni.
• Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, mülkiyet hakkı ve elkoyma kararları.