Mağdur ve şikâyetçi
Başvuru hazırlığı, deliller ve süreçteki haklarınız.
Şikâyet ve mağdur haklarıHayata Karşı Suçlar
Türk Ceza Kanunu m.84
İntihara azmettirme, teşvik, karar kuvvetlendirme ve yardım; aleni teşvik, ölümle ağırlaşma ve kasten öldürme sayılan hâllerin ceza, ispat, yargılama ve infaz rehberi.
Seçiminiz bu sayfadaki açıklamaları düzenler. Kesin suç vasfı veya kişiye özgü ceza hesabı oluşturmaz.
Türk Ceza Kanunu m. 84, kişinin kendi yaşamına yönelen davranışına başkasının cezai katkısını düzenler. İlk üç fıkra intihara yönlendirme ve aleni teşvik; dördüncü fıkra ise kasten öldürme sorumluluğu doğuran özel hâllerdir.
İntihara girişen kişinin kendi eylemiyle ilgili sorumluluk ile başka bir kişinin onu yönlendirmesi farklı konulardır. Ölüm veya girişim sonrası her olumsuz ilişki ve tartışma, otomatik olarak m. 84 suçu sayılmaz.
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; Türk Ceza Kanunu: hayata karşı suçlar ve bağlantılı hükümler · m. 81–85, 87/4 ve 98
Başkasında intihar kararını oluşturma, kişiyi buna özendirme, mevcut kararını güçlendirme veya intiharına bilerek katkı sağlama m. 84/1’in seçimlik hareketleridir. Başkalarını alenen teşvik m. 84/3’te ayrıca düzenlenir.
İnsan yaşamı ve yaşamını sürdürebilecek özgür irade alanı korunur. Mağdurun kırılganlığı, failin katkısının değerlendirilmesinde önemlidir; kırılganlık tek başına failin kastını kanıtlamaz.
İfade özgürlüğü kapsamında bir konuyu tartışmak ile başkasını intihara yönelten kasıtlı davranış aynı değildir. İçeriğin bağlamı, muhatabı, yoğunluğu ve somut etkisi araştırılır.
Fail, intihara yönelten veya yardım eden gerçek kişidir. m. 84/1–2’de belirli mağdur; m. 84/3’te başkalarına yönelen aleni teşvik değerlendirilir.
| Kişiye ilişkin durum | Ayırıcı nokta |
|---|---|
| Karar verebilen mağdur | Başkasının yönlendirme/yardım fiili m. 84/1–3 çerçevesinde incelenir. |
| Algılama yeteneği gelişmemiş kişi | m. 84/4’ün özel koşulu; yalnız nüfus yaşı ile yeteneğin somut durumu birbirine eşitlenmez. |
| Algılama yeteneği ortadan kaldırılmış kişi | Bu durumun kaynağı, failin bilgisi ve sevk davranışı araştırılır; m. 84/4. |
| Cebir veya tehditle mecbur edilen kişi | İntihar yönünde özgür karar alanının zorla ortadan kaldırılması; sıradan yönlendirmeden ayrılır. |
| Çocuk fail | m. 31’in genel hükümleri ve çocuk usul güvenceleri; olay m. 84/4 ile m. 81–82’ye dönüşüyorsa o hükümlerin özel koşulları da gündeme gelir. |
Somut yönlendirme veya yardım davranışı, failin kişisel katkısı ve varsa ölüm sonucuyla bağlantı gösterilmelidir. Sadece intiharın gerçekleşmiş olması suçun bütün unsurlarını ispatlamaz.
Yargıtay’ın erişilen kararlarında da, mesajların niteliği/yoğunluğu ve her sanığın bizzat davranışı ayrıştırılmıştır. Bir dosyadaki beraat veya mahkûmiyet sonucu, yalnız benzer sözcükler bulunduğu için başka dosyaya taşınamaz.
| Unsur | İspat bakımından önemli soru |
|---|---|
| Yönlendirme fiili | Hangi söz, yazı veya davranış hangi kişiye yöneldi? Bağlamı ve zaman sırası neydi? |
| Kararı oluşturma / kuvvetlendirme | Mağdurda mevcut bir karar var mıydı; failin davranışı bunun oluşması veya güçlenmesi yönünde miydi? |
| Bilerek katkı | Failin davranışı intihara katkı sağlama iradesiyle mi gerçekleşti; nötr veya başka amaçlı davranıştan nasıl ayrılıyor? |
| Aleniyet | İçeriğe belirli olmayan kişilerin erişebilmesi; paylaşımın ayarları, çevresi ve gerçek sunuluş biçimi. |
| Ölüm sonucu | Ölüm nedeni ve yönlendirmeyle nedensel bağ; tıbbi ve dijital deliller birlikte. |
| Mecbur etme veya yetenek sorunu | Cebir/tehdidin ağırlığı, kişinin iradesi ve algılama kapasitesi; m. 84/4 sınırı. |
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; Ceza Muhakemesi Kanunu: savunma, katılma ve kanun yolları · m. 43–50, 63–67, 147–153, 173, 234–239, 267–268, 272–273, 286, 291 ve 294; Yargıtay: intihara yönlendirme ve kişisel fiilin ispatı · Seçimlik hareketlerin doğru adlandırılması ve her sanık için icra hareketi/katkı aranması; Yargıtay: iletişim içeriği ve intihar kararını kuvvetlendirme · Mesajların niteliği, yoğunluğu ve somut suç unsurları yönünden değerlendirme; her olayın delili ayrıdır
m. 84’te yönlendirme veya yardım fiili kasten gerçekleştirilmelidir. Failin, davranışının intihara yönelten niteliğini bilmesi ve bu katkıyı istemesi değerlendirilir.
İletişimin kırıcı, sert veya ahlaken yanlış olması tek başına m. 84 kastını kanıtlamaz. Buna karşılık süreklilik, muhatabın durumu, açık yönlendirme ve failin olay içindeki rolü birlikte önem taşır.
Ölümle ağırlaşan hâlde ayrıca sonucun faile yüklenebilirliği gerekir; m. 23’teki daha ağır netice bakımından en azından taksir koşulu gözden kaçırılmamalıdır. m. 84/4’te ise kasten öldürme sorumluluğu doğuran özel şartlar aranır.
Yaşamı sona erdirme yönündeki rıza, başkasının intihara yönlendirmesini kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Kast, algılama yeteneği, hata ve zorlanma olguları kişi bazında değerlendirilir.
Yaş, suçun işlendiği tarihe göre belirlenir. Çocuk failin ceza sorumluluğu, mahkemesi ve infaz rejimi yetişkin varsayımından ayrı tutulur.
| Durum | Genel hüküm / sınır |
|---|---|
| 12 yaşını doldurmamış kişi | TCK m. 31/1 gereği ceza sorumluluğu ve ceza kovuşturması yoktur; çocuklara özgü güvenlik/koruma tedbirleri gündeme gelir. |
| 12–15 yaş | Fiilin anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği değerlendirilir. Yetenek yoksa ceza sorumluluğu yoktur; varsa m. 31/2 ceza kuralları uygulanır. Sosyal inceleme ve uzman değerlendirmeleri önemlidir. |
| 15–18 yaş | M. 31/3 genel indirimi ve suç özelindeki m. 31/4 istisnası birlikte değerlendirilir. Yetişkin ceza aralığı çocuğa doğrudan uygulanmaz. |
| 18.08.2026 tarihli yeni istisna | M. 81–82 ve m. 87/2,4 bakımından m. 31/4’teki kusurun ağırlığı, amaç/saik, işleniş biçimi ve önceki kasıtlı hapis mahkûmiyeti ölçütleriyle, 15–18 yaş indirimi uygulanmayabilir; ceza sorumluluğu bulunan 12–15 yaş grubuna m. 31/3 rejimi uygulanabilir. Bu otomatik bir yaş kuralı değildir. Eski fiillerde lehe kanun karşılaştırması gerekir. |
| Akıl hastalığı | M. 32 uyarınca algılama/yönlendirme yeteneğine etkisi ceza sorumluluğunu kaldırabilir veya azaltabilir; hastalık adı tek başına yeterli değildir. Sağlık kuruluna dayalı değerlendirme ve güvenlik tedbiri ayrı konulardır. |
| İnfazda gün sayımı | M. 107/5 genel olarak 15 yaşına kadar kurumda geçen bir günü iki gün sayar; m. 81–83,102–103,188,220 istisnadır. TCK m. 31/4 listesiyle aynı değildir. 30.03.2020 ve öncesi suçlarda geçici m. 6/4 özel hesabı ayrıca vardır. |
Dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · m. 4, 16–17, 89, 98–101, 105/A, 106–110; geçici m. 6, 9, 10, 11; 7593 sayılı Kanun — çocuklara ilişkin ceza ve infaz değişiklikleri · m. 2, 6–7, 12; yürürlük hükmü
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: sorumluluk ve suçun özel görünüşleri · m. 6–7, 20–34, 35–44; 7593 ile değişen m. 31; Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · m. 4, 16–17, 89, 98–101, 105/A, 106–110; geçici m. 6, 9, 10, 11; 7593 sayılı Kanun — çocuklara ilişkin ceza ve infaz değişiklikleri · m. 2, 6–7, 12; yürürlük hükmü
Aynı kişinin aynı olaydaki birden fazla seçimlik hareketi ile farklı mağdur ve farklı olaylar birbirinden ayrılır. m. 84/4’te öldürmeye özgü hükümler uygulanır.
Dört fıkranın aynı ceza, mahkeme veya infaz sonucuyla gösterilmesi yanlıştır. Özellikle m. 84/4 ayrı bir öldürme değerlendirmesi doğurur.
| Fıkra / hareket | Ayırıcı koşul |
|---|---|
| m. 84/1 – azmettirme | Önceden bulunmayan intihar kararının oluşmasına yönelen etki. |
| m. 84/1 – teşvik | İntihara yönelten özendirici davranış; bağlam ve kast aranır. |
| m. 84/1 – kararı kuvvetlendirme | Var olan intihar kararını güçlendiren katkı. |
| m. 84/1 – yardım | İntihara bilerek katkı sağlayan davranış; somut işlev ve kast gösterilir. |
| m. 84/2 – ölüm | İntiharın ölümle gerçekleşmesi ve yönlendirmeyle bağ. |
| m. 84/3 – aleni teşvik | Başkalarına yönelik, belirli olmayan kişilere açık teşvik. |
| m. 84/4 – yetenek / zorlama | Kanunda belirtilen algılama koşulu veya cebir/tehditle mecbur etme; kasten öldürme sorumluluğu. |
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; Türk Ceza Kanunu: hayata karşı suçlar ve bağlantılı hükümler · m. 81–85, 87/4 ve 98
Temel yönlendirmede 2–5 yıl; ölümle sonuçlanan hâlde 4–10 yıl; aleni teşvikte 3–8 yıl hapis öngörülür. m. 84/4 için bu aralıklar kullanılmaz.
Bu aralıklar kanuni yaptırımlardır. Yaş, iştirak, teşebbüsün mümkün olduğu hâller ve takdiri indirim gibi hükümler uygulanmadan kişiye özgü sonuç ceza veya “yatar” belirlenmiş sayılmaz.
| Hâl | Kanuni yaptırım | Önemli sınır |
|---|---|---|
| m. 84/1 | 2–5 yıl hapis | Ölüm gerçekleşmesi temel hâlin şartı değildir. |
| m. 84/2 | 4–10 yıl hapis | Ölüm ve nedensellik kanıtlanmalıdır. |
| m. 84/3 | 3–8 yıl hapis | Aleniyet ve başkalarını teşvik fiili gerekir. |
| m. 84/4 | Kasten öldürme hükümleri | Temel/nitelikli öldürme, gerçekleşen sonuç ve teşebbüse göre belirlenir. |
Dar ekranda tablonun devamı için yana kaydırın.
İntihara yönlendirme şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturabilir. Şikâyetten vazgeçme tek başına kamu davasını düşürmez.
m. 84/1–3 uzlaştırma, önödeme, seri muhakeme ve basit yargılama kapsamında değildir. m. 84/4’ün öldürme nitelendirmesi de bu usullere girmez.
| Usul | Gerekçe |
|---|---|
| Uzlaştırma | Şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’ün ilgili listesinde yer almaz; çocuklar bakımından kanuni üst sınır da özel üç yıllık çerçeveyi aşar. |
| Önödeme | TCK 75’in genel ceza eşiğini ve özel suç listesini karşılamaz. |
| Seri muhakeme | CMK 250’nin sınırlı suç listesinde değildir. |
| Basit yargılama | İlk üç fıkrada kanuni hapis üst sınırları iki yıldan fazladır. |
| Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | CMK 171’in genel üst sınır koşulu karşılanmaz; istisnai kişisel/kanuni düzenlemeler dosyanın kendi kapsamında değerlendirilir. |
m. 84/1–3, CMK 100/3’teki kasten öldürme (m. 81–83) katalog kaydının içinde değildir. m. 84/4 ile öldürme olarak nitelendirilen olayın katalog değerlendirmesi değişir.
Katalogda olmamak tutuklamanın her koşulda yasak olduğu anlamına gelmez. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yeterliliği aranır.
Mağdur veya tanık üzerinde devam eden baskı, delil karartma veya kaçma iddiası somutlaştırılmalıdır. Dijital arama/elkoyma kendi kanuni koşullarıyla yapılır; özel yazışmalara hukuka aykırı erişim önerilmez.
Yetişkinler için m. 84/1, 2 ve 3’te genel görev Asliye Ceza Mahkemesidir. m. 84/2’de üst sınırın tam 10 yıl olması, sırf bu nedenle ağır ceza görevi doğurmaz; m. 84/4 ile öldürme hâlinde Ağır Ceza Mahkemesi gündeme gelir.
Çocuk fail, bağlantılı başka suç ve kanunun ayrıca görevli kıldığı hâller için özel görev kuralları uygulanır.
| Aşama | Suça özgü işlem |
|---|---|
| Soruşturma | İletişim bütünlüğü, muhatap ve fail aidiyeti, tıbbi kayıtlar, tanıklar ve ölüm nedeni. |
| Suç vasfının belirlenmesi | Yönlendirme, aleni teşvik, ölümle ağırlaşma ve zorlamayla öldürme ayrımı. |
| İddianame ve yargılama | Her sanığın kişisel fiili, kastı ve varsa ölümle bağlantının tartışılması. |
| Hüküm ve kanun yolu | Kararın fıkrası ve suç vasfına göre istinaf/temyiz edilebilirlik ile başvuru başlangıcının belirlenmesi. |
Dayanak: Ceza mahkemelerinin görevine ilişkin kanun · 5235 sayılı Kanun m. 11–14; çocuklara özgü görev hükümleri saklıdır; Ceza Muhakemesi Kanunu: soruşturma ve özel usuller · m. 160, 170–174, 175, 223, 231, 250–253; Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4
Yetişkin fail için m. 84/1’in olağan dava zamanaşımı 8 yıl; m. 84/2 ve m. 84/3’ün 15 yıldır. m. 84/4’te öldürme olarak kurulan nitelendirmeye göre farklı süreler doğar.
Durma, kesilme, yaşa göre indirimli süreler ve ceza zamanaşımı ayrı hesaplardır. Bu sürelerin uzun olması delilin korunmasını veya acil koruma başvurusunu erteleme gerekçesi değildir.
| Hâl | Olağan dava zamanaşımı / başlangıç özelliği |
|---|---|
| m. 84/1 | 8 yıl; tamamlanmış fiilin tarihi esas alınır. |
| m. 84/2 | 15 yıl; ölümle ağırlaşan neticenin gerçekleşme zamanı gözetilir. |
| m. 84/3 | 15 yıl; aleni teşvik fiili ve varsa süreklilik/çokluk somutlaştırılır. |
| m. 84/4 | Temel veya nitelikli öldürmeye ilişkin m. 66 kategorisi; tek 8/15 yıl değeri verilemez. |
| Çocuk mağdur ve otorite ilişkisi | m. 66/6’nın çocuklara karşı üstsoy veya hüküm/nüfuz sahibi kişiler için öngördüğü özel başlangıç ayrıca kontrol edilir. |
Aşağıdaki tablo güncel olağan süreleri gösterir. İstinaf/temyizin açık olup olmadığı süre hesabından önce belirlenir. Hükümdeki kanun yolu bildirimi, tebligat belgesi ve karar tarihi birlikte saklanmalıdır.
| Karar / başvuru | Süre ve başlangıç | Başvuru yeri / dayanak |
|---|---|---|
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Tebliğden itibaren iki hafta. Suçtan zarar görenin başvurusudur. | Yetkili sulh ceza hâkimliği; CMK m. 173. Dilekçede iddianameyi gerektiren olay ve deliller gösterilir. |
| Tutuklama, adli kontrol veya itiraza tabi hâkim kararı | Özel hüküm yoksa CMK m. 35’e göre öğrenmeden itibaren iki hafta. Tahliye istemi ayrıca her aşamada yapılabilir. | Kararı veren mercie; yetkili itiraz merciine gönderilir. CMK m. 104, 111, 267–268. |
| İlk derece mahkemesinin istinafa açık hükmü | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta. | Hükmü veren mahkemeye; CMK m. 272–273. On beş yıl ve üzeri hapis hükümlerinin resen incelenmesi başvuru nedenlerini açıklama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. |
| Temyize açık bölge adliye mahkemesi kararı | Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta. | Hükmü veren mahkemeye; CMK m. 286, 291–294. Temyiz nedenleri başvuruda gösterilir; her istinaf kararı temyize açık değildir. |
| Güncel HAGB kararı | İstinafa açık ise gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta. | CMK m. 231/12, 272–273. Kanundaki kesinlik ve ilk derece sıfatıyla verilen karar istisnaları saklıdır. |
| HAGB sonrasında açıklanan veya yeni kurulan hüküm | İtiraz için genel iki haftalık süre; öğrenme/tebliğ ve m. 35 dikkate alınır. | CMK m. 231/11 ve 268; inceleme m. 231/11 koşullarıyla sınırlıdır. |
| Seri muhakeme hükmü | Genel itiraz süresi iki hafta. | CMK m. 250/14, 268; inceleme m. 250/3 ve 9 koşullarıyla sınırlıdır. |
| Basit yargılama hükmü | Genel itiraz süresi iki hafta; kararın usulüne uygun öğrenilmesi/tebliği esas alınır. | CMK m. 252, 268. Esasa itirazda genel yargılamaya geçilir; sanığın itirazı 1/4 indirimin korunması bakımından sonuç doğurabilir. |
| İnfaz işlemi veya kurum faaliyetine şikâyet | Öğrenmeden itibaren 15 gün; her hâlde işlem/faaliyetten itibaren 30 gün. | İnfaz hâkimliği; 4675 m. 5. Başvuru infazı kendiliğinden durdurmaz. |
| İnfaz hâkimliği kararı | Tebliğden itibaren iki hafta. | İnfaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi; 4675 m. 6. |
| Kusursuz kaçırılan usul süresi için eski hâle getirme | Engelin kalkmasından itibaren iki hafta. | İşlemi yapacak mahkemeye; CMK m. 40–41. Kusursuzluk olguları açıklanır ve kaçırılan işlem dilekçeyle birlikte yapılır. |
Dar ekranda tablonun devamı için yana kaydırın.
Genel kanun yolu süreleri bakımından 01.06.2024 ve sonrasında verilen kararlar esas alınmıştır. Eski hâle getirmedeki iki haftalık süre için farklı ölçüt uygulanır: CMK geçici m. 6/1-a uyarınca engelin 01.06.2024 veya sonrasında kalkmış olması gerekir. Önceki durumlar ilgili geçiş hükümlerine tabidir; HAGB satırlarında ayrıca 31.07.2026 değişikliği ve karar dönemi gözetilir.
Altı aylık şikâyet süresi bütün suçlarda işlemez. Dava zamanaşımı soruşturma/yargılamayı, ceza zamanaşımı kesinleşmiş cezanın infazını ilgilendirir.
| Başlık | Hesapta esas alınan |
|---|---|
| Şikâyet | Kanun şikâyet şartı arıyorsa fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay; dava zamanaşımı aşılmamalı. Şikâyete bağlı hakarette ayrıca fiilden itibaren iki yıllık üst sınır vardır. Özel kanundaki farklı süreler korunur. |
| Dava zamanaşımı | Ağırlaştırılmış müebbet: 30 yıl; müebbet: 25 yıl; 20 yıl veya üstü hapis gerektiren suç: 20 yıl; beş yıldan fazla ve 20 yıldan az: 15 yıl; en çok beş yıl hapis veya adlî para: sekiz yıl. Kanuni üst sınır ve mevcut delille desteklenen ağır nitelikli hâl esas alınır; hükmedilen ceza esas değildir. |
| Başlangıç | Tamamlanan suçta işlenme, teşebbüste son hareket, kesintisiz suçta kesinti, zincirlemede son fiil. Çocuğa karşı üstsoy veya hüküm/nüfuz sahibi kişinin suçunda m. 66/6 özel başlangıcı vardır. |
| Durma ve kesilme | İzin veya bekletici sorun gibi sebepler durdurabilir. Savcı ifadesi/sorgu, tutuklama, iddianame veya mahkûmiyet gibi m. 67’de sayılan işlemler kesebilir; kesilme nedeniyle uzama olağan sürenin en çok yarısıdır. |
| Çocuk bakımından süre | Fiil tarihinde 12–15 yaş grubunda olağan sürenin yarısı; 15–18 grubunda üçte ikisi uygulanır. Zamanaşımı yaş oranı ile TCK m. 31 ceza indirimi ayrı kurallardır. |
| Ceza zamanaşımı | Kesinleşme/infazın kesilmesi ve kalan ceza esas alınır: ağırlaştırılmış müebbet 40; müebbet 30; 20 yıl veya üzeri hapis 24; beş yıldan fazla hapis 20; en çok beş yıl hapis ve adlî para 10 yıl. M. 68–71 istisna ve kesilme kuralları uygulanır. |
| Zamanaşımı olmayan hâller | Soykırım ve insanlığa karşı suçlar gibi özel istisnalar ile TCK m. 66/7 ve 68/3 koşulları, genel süre tablosunun önüne geçer. İlgili suç sayfasındaki özel kural okunmalıdır. |
Dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75
Kararın verildiği gün, gerekçeli kararın hazırlandığı gün, UYAP’ta görülme ve hukuken tebliğ edilmiş sayılma günü her zaman aynı değildir.
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: süreler ve takip şartları · m. 66–73 ve 75; Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; Ceza Muhakemesi Kanunu: savunma, katılma ve kanun yolları · m. 43–50, 63–67, 147–153, 173, 234–239, 267–268, 272–273, 286, 291 ve 294; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu · m. 4–6; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75
HAGB ve erteleme, m. 84’te her fıkra için aynı olasılığı taşımaz. Karar, kanuni üst sınır yerine diğer hükümler uygulandıktan sonra belirlenen sonuç ceza ve kişisel koşullar üzerinden verilir.
Zararın giderilmesi, yeniden suç işlememe kanaati ve önceki mahkûmiyet koşulları ortak HAGB/erteleme tablolarında açıklanır. Kamu görevlisinin görevi sebebiyle Anayasa 17 kapsamında kötü muamele niteliğinde işlediği fiilde CMK 231/14 istisnası saklıdır.
| Hâl | Suça özgü açıklama |
|---|---|
| m. 84/1 | Alt sınır 2 yıl olduğundan sonuç ceza koşulları sağlanırsa HAGB/erteleme değerlendirmesi mümkündür; otomatik değildir. |
| m. 84/2 | 4 yıllık alt sınır yalnız en yüksek 1/6 takdiri indirimle 3 yıl 4 aya iner; bu örnek genel 2 yıllık eşiği sağlamaz. Diğer kanuni hükümler ayrıca olabilir. |
| m. 84/3 | 3 yıllık alt sınır yalnız en yüksek 1/6 takdiri indirimle 2 yıl 6 aya iner; yetişkin için genel 2 yıllık eşiği sağlamaz. |
| m. 84/4 | Öldürme hükümlerindeki sonuç cezaya ve özel yasaklara göre değerlendirilir; m. 84/1’in düşük sınırı kullanılamaz. |
| Seçenek yaptırım | Kasıtlı suç olduğundan m. 50/4’teki uzun hapsi paraya çevirme imkânı yoktur; kısa süreli sonuç ceza ve m. 50 koşulları gerekir. |
HAGB, kanundaki ceza üst sınırına bakılarak otomatik verilen bir karar değildir. Artırım ve indirimlerden sonra hükmolunan ceza, kişinin geçmişi, zarar ve yeniden suç işlememe değerlendirmesi birlikte ele alınır.
| Koşul / konu | Genel kural ve uygulamadaki anlamı |
|---|---|
| Ceza eşiği | İki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası. Kanuni alt sınır tek başına yeterli değildir; mahkemenin belirlediği sonuç ceza esas alınır. |
| Önceki mahkûmiyet | Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmama koşulu aranır. HAGB kararı ile kesinleşmiş mahkûmiyet aynı değildir; denetim süresindeki yeni kasıtlı suç için ayrıca HAGB sınırlaması vardır. |
| Mahkemenin değerlendirmesi | Kişilik özellikleri, duruşmadaki tutum ve davranışlar dikkate alınarak yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalıdır. Bir koşulun varlığı tek başına karar hakkı doğurmaz. |
| Zararın giderilmesi | Mağdurun veya kamunun zararı aynen iade, eski hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmelidir. Derhal ödeme mümkün değilse denetim boyunca aylık taksitlerle tamamen giderme koşulu konulabilir. Çocuk hakkında suçtan doğan zarar az ise 5395 sayılı Kanun m. 23/3 uyarınca zararın giderilmesi şartı aranmayabilir. |
| Denetim ve yükümlülük | Yetişkin için beş yıl; çocuk için Çocuk Koruma Kanunu m. 23 uyarınca üç yıl. Yetişkinde en çok bir yıl süreli kanuni denetimli serbestlik yükümlülükleri belirlenebilir. HAGB kararı verilen çocuk hakkında, durumuna uygun görülen bir veya birkaç m. 5/A yönlendirme tedbiri denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır. |
| Başarı / ihlal | Denetim boyunca kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm kaldırılıp dava düşürülür. Yeni kasıtlı suç veya yükümlülük ihlali açıklama sürecini doğurabilir; m. 231/11 koşulları ayrıca uygulanır. |
| Birlikte uygulanamayan kurumlar | HAGB kararı verilen hükümde hapis ayrıca ertelenmez ve kısa süreli hapis seçenek yaptırıma çevrilmez. Müsadere HAGB’nin hukuki sonuç doğurmama kuralının dışındadır. |
| Yasaklar | CMK m. 231/14: işkence ve eziyet; kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele sayılabilen suçlar. Suçun özel kanunundaki yasaklar da korunur. |
| Başvuru yolu | Güncel HAGB kararında, CMK m. 272/3 kesinlik sınırları saklı kalmak üzere istinaf; bölge adliye mahkemesi kararında m. 286 koşullarıyla temyiz. Açıklanan/yeni kurulan hüküm için m. 231/11’de sınırlı itiraz vardır. Eski kararlar geçiş kurallarına tabidir. |
CMK m. 231 değişikliği 31.07.2026; ilgili yeni çocuk hükümleri 18.08.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Daha eski HAGB kararlarının kanun yolu ve hukuki etkisi karar tarihine göre belirlenir.
Dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 7589 sayılı Kanun — HAGB düzenlemesi · m. 15, 26; CMK m. 231; 7593 sayılı Kanun — çocuklara ilişkin ceza ve infaz değişiklikleri · m. 2, 6–7, 12; yürürlük hükmü
Erteleme bir mahkûmiyettir. Ceza ortadan kaldırılmaz; şartlara uygun denetim sonunda infaz edilmiş sayılır. HAGB ile sicil ve hukuki sonuçları aynı değildir.
| Koşul / konu | Türk Ceza Kanunu m. 51 |
|---|---|
| Süre sınırı | Sonuç hapis cezası iki yıl veya daha az olmalıdır. Fiil tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişi için sınır üç yıldır. |
| Önceki ceza | Daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm olmama koşulu vardır. HAGB’deki önceki mahkûmiyet şartıyla aynı eşik değildir. |
| Pişmanlık ve tekrar suç işlememe | Yargılama sürecindeki pişmanlık nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği kanaati gerekir; salt cezanın düşük olması yeterli değildir. |
| Zarar ve denetim | Zararın tamamen giderilmesi koşulu konulabilir. Denetim bir–üç yıl arasındadır ve alt sınırı hükmolunan hapis süresinden az olamaz. |
| Sonuç | Koşullara uygun/iyi hâlli geçirilen denetim sonunda ceza infaz edilmiş sayılır. Kasıtlı suç veya uyarıya rağmen yükümlülük ihlalinde cezanın kısmen/tamamen kurumda infazı kararlaştırılabilir. |
| Özel yasak | Sağlık veya eğitim çalışanına karşı görev bağlantılı bazı suçlar gibi özel düzenleme bulunan hâllerde erteleme yasak olabilir. Suç sayfasındaki özel açıklama genel tablodan önce uygulanır. |
Dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75
Kanunda doğrudan seçenek olarak yazılan adlî para cezası ile hükmedilen hapsin sonradan para cezasına çevrilmesi farklı işlemlerdir.
| Durum | Türk Ceza Kanunu m. 49–52 bakımından sonuç |
|---|---|
| Genel seçenek yaptırım eşiği | Bir yıl veya daha az süreli hapis kısa sürelidir. Kişilik, sosyal/ekonomik durum, pişmanlık ve suç özellikleri gözetilerek m. 50’deki yaptırımlara çevrilebilir. |
| Zorunlu çevirme | Daha önce hapse mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla 30 gün ve daha az hapis; ayrıca fiil tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişi için bir yıl veya daha az hapis seçenek yaptırıma çevrilir. Özel kanuni istisnalar saklıdır. |
| Taksirli suç | Bilinçli taksir dışındaki taksirli suçta uzun süreli hapis de diğer koşullarla adlî para cezasına çevrilebilir. Bilinçli taksirde bu geniş istisna yoktur; kısa süreli cezanın genel koşulları farklı değerlendirilir. |
| Kanunda hapis veya para cezası yazıyorsa | Mahkeme seçimlik yaptırımlardan hapsi seçmişse, bu hapis m. 50/2 gereği yeniden adlî para cezasına çevrilemez. |
| Diğer yaptırımlar | Zararın giderilmesi; meslek/sanat eğitimi; belirli yer veya etkinlik yasağı; koşullarıyla ehliyet/ruhsat geri alma veya meslek yasağı; gönüllülükle kamuya yararlı iş. Her yaptırımın kendi süresi ve koşulu vardır. |
| Para tutarı | Gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı belirlenir. Güncel m. 52/2 günlük 100–500 TL aralığı öngörür. Suç tarihindeki daha lehe düzenleme ayrıca karşılaştırılır; bugünkü tutar eski fiile otomatik taşınmaz. |
| Ödeme / ihlal | Mahkeme en çok bir yıl mehil veya en az dört taksit ve en çok iki yıl taksitlendirme belirleyebilir. Para cezasının infazı 5275 m. 106; seçenek tedbirin ihlali m. 50/6–7 kapsamında farklı sonuç doğurur. |
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: cezanın belirlenmesi ve diğer sonuçlar · m. 46–55, 58, 61–63; Ceza Muhakemesi Kanunu: soruşturma ve özel usuller · m. 160, 170–174, 175, 223, 231, 250–253; Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; 7589 sayılı Kanun: HAGB ve yürürlük · m. 15 ve 26; 31 Temmuz 2026 tarihli yayıma bağlı hükümler; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 7589 sayılı Kanun — HAGB düzenlemesi · m. 15, 26; CMK m. 231; 7593 sayılı Kanun — çocuklara ilişkin ceza ve infaz değişiklikleri · m. 2, 6–7, 12; yürürlük hükmü; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · m. 4, 16–17, 89, 98–101, 105/A, 106–110; geçici m. 6, 9, 10, 11
m. 84/1–3 bakımından özel bir rejim yoksa iyi hâlle koşullu salıverilmede genel süreli hapis oranı 1/2’dir. m. 84/4 nedeniyle öldürmeden hüküm kurulmuşsa öldürmeye özgü rejim kullanılır.
Örnek: 4 yıl süreli hapis ve yalnız genel 1/2 rejimi varsayımında koşullu salıverilme süresi 2 yıldır. Mahsup, iyi hâl, denetimli serbestlik ve birden fazla ilam eklenmeden bu sayı cezaevinde kesin kalış süresi değildir.
| Durum | İnfaza etkisi |
|---|---|
| m. 84/1–3 süreli hapis | Genel 1/2; tekerrür, örgüt/terör veya başka özel rejim varsa değişebilir. |
| İlk / ikinci defa tekerrür | Koşullarıyla süreli cezada 2/3 veya 3/4; sabıka kaydı tek başına yeterli değildir. |
| m. 84/4 ile m. 81–83 | Süreli hapis için 2/3; müebbet türlerinde ilgili süre rejimi. |
| Çocuğa karşı öldürmeden müebbet türü ceza | m. 108/8’in 33/39 yıllık özel eşikleri gözden kaçırılmamalıdır. |
| Çocuk fail – m. 84/1–3 | m. 107/5’in diğer istisnaları yoksa 15 yaşına kadar kurumda geçen bir gün iki gün sayılır; bu kural m. 84/4 ile öldürme nitelendirmesine otomatik taşınmaz. |
| Geçiş hükümleri | 30 Mart 2020 veya 31 Temmuz 2023 ve öncesi fiillerde, son hükmün suç vasfı ve bütün diğer koşullar esas alınır. |
İnfaz, kesinleşmiş hükmün türüne ve süresine uygulanır. Koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestliğe ayrılma ve hak ederek tahliye farklı tarihlerdir; hesapta aynı süre iki kez düşülmez.
| Senaryo | Hangi kural uygulanır? |
|---|---|
| Genel süreli hapis rejimi | Özel istisna yoksa, iyi hâl şartıyla cezanın yarısı üzerinden koşullu salıverilme değerlendirmesi yapılır. Oran cezanın kendisini yarıya indirmez. |
| Özel 2/3 rejimi | TCK m. 81–83’te süreli hapis; m. 87/2-d; m. 94–96; m. 102/1, m. 104/1 ve m. 105; m. 132–138; m. 326–339 gibi 5275 m. 107/2’de sayılan hâller. Çocukların cinsel suç/uyuşturucu/örgüt-terör hükümleri ayrıca sayılmıştır. |
| Özel 3/4 rejimi | Yetişkin failin m. 102/2, m. 103, m. 104/2–3 ve m. 188 suçlarından süreli hapsinde m. 108/9; terör suçlarında ilgili özel kanun; ikinci tekerrürde m. 108/3. Çocuklar için m. 108/10 istisnası vardır. |
| Müebbet / ağırlaştırılmış müebbet | Genel rejimde 24 / 30 yıl; örgüt, tekerrür, çocuğa karşı suç ve koşullu salıverilmenin yasak olduğu hâllerde farklı süreler/sonuçlar vardır. Müebbet ceza bir kesirle hesaplanmaz. |
| Çocuğa karşı öldürme — m. 108/8 | Çocuğa karşı öldürme nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet mahkûmiyetinde m. 108/8 atfıyla 33 / 39 yıllık özel eşikler ayrıca değerlendirilir; tekerrür bulunmaması tek başına genel 24 / 30 yıl sonucunu doğurmaz. |
| İlk tekerrür | Hükümde uygulanan m. 58 ve infaz m. 108 uyarınca süreli hapiste kural 2/3; suçun oranı daha yüksekse o oran. Eklenen süre önceki en ağır cezayla sınırlıdır. Müebbet 33, ağırlaştırılmış müebbet 39 yıl rejimi ayrıca düzenlenir. |
| İkinci tekerrür | Süreli hapiste 3/4; m. 108/2’deki önceki ceza ile sınırlama uygulanmaz. “İkinci tekerrürde koşullu salıverilme hiçbir şekilde yoktur” biçimindeki eski genelleme güncel m. 108/3’e uygun değildir. |
| Birden fazla ilam | Her cezanın suç tarihi, türü ve infaz rejimi korunur. İnfaz amaçlı toplama ile m. 107/3, 4 ve m. 108 üst süreleri uygulanır; bütün toplamı tek orana çarpmak güvenilir değildir. |
| Tutukluluk ve diğer mahsup | TCK m. 63 kapsamındaki özgürlüğü sınırlayan süreler cezadan indirilir. Her adli kontrol mahsup edilmez; konutu terk etmeme yükümlülüğünde her iki gün bir gün sayılır. Aynı tutukluluk başka ilamdan tekrar düşülemez. |
| İyi hâl ve koşullu salıverilme ihlali | Takvim süresini doldurmak tek başına tahliye kararı değildir. Kurum değerlendirmesi ve infaz hâkimi kararı gerekir. Geri alma hâlinde aynı hüküm yönünden yeniden koşullu salıverilme uygulanmaması gibi sonuçlar doğabilir. |
| Adlî para cezası | 5275 m. 106’nın ödeme, kamuya yararlı iş ve hapse çevirme kuralları ayrı uygulanır. Para cezasından çevrilen hapis için genel koşullu salıverilme kesri kullanılmaz; çocuklara verilen adlî para hapse çevrilmez. |
Dayanak: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · m. 4, 16–17, 89, 98–101, 105/A, 106–110; geçici m. 6, 9, 10, 11; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6
Denetimli serbestlik, cezanın kurum dışında infazına ilişkin şartlı bir usuldür. Suç tarihine bağlanan geçiş hükümleri ile açık kuruma ayrılma koşulları ayrı ayrı sağlanmalıdır.
| Dönem / kural | Şart ve sınır |
|---|---|
| Genel m. 105/A | Açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan hükümlü için talep ve infaz hâkimi kararı. Kanundaki özel kişi/durum hükümleri saklıdır. |
| 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suç | M. 105/A değişikliği: koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az 1/10’u, en az beş gün olmak üzere kurumda geçirilmelidir. Bu koşul geçici m. 11 gereği daha önceki suçlara uygulanmaz. |
| 30.03.2020 ve öncesi — geçici m. 6/1 | İstisna suçlar dışındaki hâllerde bir yıllık süre üç yıl olur. Öldürme, kanunda belirtilen yakınlara/savunmasız kişilere yaralama, m. 87/2-d, işkence/eziyet, cinsel suçlar, özel hayat, uyuşturucu ticareti, belirli devlete karşı suçlar ve terör istisnaları vardır. |
| 31.07.2023 ve öncesi — geçici m. 10/6 | Kapsamdaki suçlarda kapalıdan açığa üç yıl erken ayrılma ve en az üç ay açık kurumda kalmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanma imkânı. Kapalıda toplam ceza 10 yıldan azsa bir ay, 10 yıl ve üzeriyse üç ay ve diğer koşullar aranır. |
| Geçici m. 10/6 istisnaları | M. 82/1-d, e, f; deprem nedeniyle bina/yapı yıkılması, çökmesi veya hasarı sonucu öldürme; m. 102–103 ve m. 104/2–3; kanunda sayılan devlete karşı suçlar; terör ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar. Bu liste geçici m. 6’nın listesiyle aynı değildir. |
| 28.06.2014 öncesi bazı cinsel suçlar / uyuşturucu | Geçici m. 9/4 kapsamındaki suçlar için süreli hapiste 2/3 koşullu salıverilme kuralı vardır. Bugünkü 3/4 oranı eski suç tarihine denetimsiz uygulanmaz. |
| Yaş, ağır hastalık, engellilik, gebelik ve küçük çocuk | 5275 m. 16, 16/A, 17, 105/A ve 110’da infazın ertelenmesi, özel infaz usulü veya farklı denetimli serbestlik koşulları düzenlenir. Bunlar suç/ceza türü, rapor ve kişi koşulları arar; salt yaş veya gebelik tek başına genel tahliye kuralı değildir. |
Geçiş düzenlemeleri alternatif ve özel koşullarıyla okunur. Süreler mekanik biçimde üst üste eklenmez; kapsam dışı hâl varsa o geçiş kuralı uygulanmaz.
Örnek varsayımı: yetişkin, tek ilam, üç yıl kesinleşmiş süreli hapis, genel 1/2 rejim, tekerrür/özel suç istisnası yok ve üç ay mahsup edilebilir tutukluluk var. Bu örnek seçilen suçun mutlaka üç yıl ceza aldığı anlamına gelmez.
| Aşama | Örnekteki sonuç |
|---|---|
| Koşullu salıverilme eşiği | Üç yıllık cezanın 1/2’si: 18 ay. Bu eşik hâkim kararı ve iyi hâl koşullarına bağlıdır. |
| Mahsup | Mahsuba uygun üç ayın hesaba katılmasıyla, aynı süre başka yerde tekrar düşülmemek üzere kalan infaz ihtiyacı değerlendirilir. Tutukluluk mahsubu sonuç cezayı yeniden indiren bir takdiri indirim değildir. |
| Kurumdan ayrılma | 18 ayın tamamının yeni baştan kapalı cezaevinde geçirilmesi gerektiği söylenemez. Denetimli serbestlik, açık kurum ve varsa geçiş hükümleri ayrıca uygulanır. |
| Kesin tarih | Başlangıç günü, hüküm ve ilamlar, giriş/çıkışlar, tekerrür kararı, mahsup belgeleri, iyi hâl ve uygulanabilir özel hükümler olmadan takvim üzerinde kesin tahliye tarihi verilmez. |
Bu hüküm her suç veya her örgüt için genel bir erteleme değildir. Yalnız m. 1’de belirtilen PKK/KCK bağlantılı kapsam ve ayrıca aranan uygulama koşulları birlikte varsa değerlendirilir. Kanunun 18.08.2026 tarihinde yayımlanması, altı aylık başvuru süresini tek başına başlatmaz.
| Kontrol | Kural ve uygulama sınırı |
|---|---|
| Başlatıcı olay ve başvuru | Örgütün fiilî varlığının sona erdiği ve silah tesliminin güvenlik kurumlarınca tespitinin teyidine ilişkin MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması aranır. Bu yayımı izleyen altı ay içinde, bulunulan yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya Kurulun görev verdiği kuruma yazılı yararlanma bildirimi gerekir. Kararın künyesi ve başlangıç tarihi dosyada ayrıca doğrulanmalıdır. |
| Kapsam ve istisna | Örgütü kurma/yönetme, üyelik, bilerek yardım, propaganda, bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve bu örgüt lehine 6415 kapsamındaki suçlar. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki kasten öldürme ile 01.06.2005 öncesi işlenen müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar, m. 3 ve m. 6’daki ertelemenin dışındadır. |
| Soruşturma ve kovuşturma | Kanuni üst sınırı 15 yıl veya daha az olan kapsam içi suçlarda beş yıl; 15 yıldan fazla, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektirenlerde on yıl erteleme. Dava zamanaşımı işlemez. Savcı kararına sulh ceza hâkimliğinde, mahkemenin kovuşturmayı erteleme kararına itiraz yoluyla iki hafta içinde başvurulabilir. Başlatıcı karar öncesi fiil için sonradan açılan soruşturmada Kurul izni aranır. |
| Tutuklama, adli kontrol ve kanun yolu | Tedbirler yetkili yargı merciince değerlendirilir; kaldırma, koşulların bulunmasına bağlıdır. Her dosyada kendiliğinden tahliye sonucu doğmaz. Erteleme verilecek suçların istinaf/temyizdeki dosyaları için m. 4’te bozma düzenlenmiştir. |
| Kesinleşmiş cezanın infazı | Kapsama giren toplam hapis 15 yıl veya daha azsa beş; daha fazlaysa veya müebbet/ağırlaştırılmış müebbetse on yıl, infaz hâkimi kararıyla ertelenir. Ceza zamanaşımı işlemez; müsadere uygulanır. İnfaz hâkimi kararına itiraz mümkündür; 4675 m. 6’daki usul ve iki haftalık süre ayrıca okunur. |
| Erteleme süresindeki sonuç | Bu sürede terör suçu işlenmesi ertelemenin kaldırılmasına ve süreç/infazın devamına yol açar. Süre suç işlenmeksizin geçerse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme; infazda cezanın infaz edilmiş sayılması sonucu düzenlenmiştir. Hak yoksunluklarının kaldırılması kendiliğinden gerçekleşmez: Kurulun talebi ve yetkili yargı merciinin kararı gerekir; mahkûmiyetler için beş yıllık ertelemede iki, on yıllık ertelemede üç yıl geçmesi koşulu vardır. |
Kanun metninin yürürlük tarihi doğrulanmıştır. Uygulamayı başlatan MGK kararının Resmî Gazete künyesi bu rehberde teyit edilmiş bir olay tarihi olarak kaydedilmemiştir. Bu nedenle kişiye uygulanmış erteleme, başlamış başvuru süresi veya kesin tahliye tarihi varsayılmaz.
Bu blokta belirtilen düzenlemenin başlangıcı: 18 Ağustos 2026.
Dayanak: 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun · m. 1, 3–7, 9 ve 11; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu · m. 4–6
Dayanak: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · 5275 sayılı Kanun m. 4–5, 99, 105/A, 107–108; ilgili geçici hükümler; 5275 sayılı Kanun: özel ve geçici infaz hükümleri · m. 89, 99, 105/A, 107–110; geçici m. 6, 10 ve 11; Türk Ceza Kanunu: cezanın belirlenmesi ve diğer sonuçlar · m. 46–55, 58, 61–63; Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; 7550 sayılı değişiklik kanunu · m. 8: teşebbüs cezaları; m. 13–14: denetimli serbestlik ve tekerrür; 7593 sayılı değişiklik kanunu · m. 2: çocukların ceza sorumluluğu; m. 4: sosyal inceleme; m. 7: çocukların infaz hesabı; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · m. 4, 16–17, 89, 98–101, 105/A, 106–110; geçici m. 6, 9, 10, 11; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — genel hükümler · m. 7, 21–22, 25–32, 35–44, 49–55, 58, 61–75; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun · m. 1, 3–7, 9 ve 11; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu · m. 4–6
İntihara yönlendirme isnadında da şüpheli ve mağdurun hakları ayrı korunur. Özel yazışmaların hassas niteliği, delillerin usulüne uygun toplanmasını daha önemli kılar.
Suç isnadı mahkûmiyet değildir. Savunma hakkı ile mağdurun korunma ve katılma hakları aynı dosyada birlikte gözetilir.
| Sıfat / aşama | Kullanılabilecek temel hak ve dikkat noktası |
|---|---|
| Şüpheli — ifade ve sorgu | İsnadı öğrenme, susma, müdafi seçme ve yardımından yararlanma, lehe delillerin toplanmasını isteme; zorunlu müdafilik koşullarında istem aranmadan görevlendirme. İfade tutanağının içeriğini kontrol etme. CMK m. 147–150. |
| Yakalanan / tutuklanan | Yakalama ve gözaltı işlemlerine başvuru; tutuklamaya itiraz, tahliye ve adli kontrol istemi; yakınlara bildirim, müdafiyle görüşme. Çocuk ve özel koruma hâllerinin ek güvenceleri vardır. |
| Mağdur — soruşturma | Delil toplanmasını isteme, kanuni sınırlarla belge/dosya örneği, koşullarıyla vekil görevlendirilmesi, takipsizliğe itiraz. Cinsel suç/çocuk/özel ihtiyaç hâllerinde m. 236 koruyucu dinleme usulleri. |
| Mağdur / suçtan zarar gören — duruşma | Duruşmadan haberdar edilme; kamu davasına katılma istemi, tanık/delil istemi, koşullarıyla vekil ve kanun yolu. Şikâyetçi olmak ile katılan sıfatı aynı işlem değildir. |
| Tanık | Doğru beyanda bulunma yükümlülüğü; m. 45–48’deki yakınlık, meslek sırrı veya kendisini/yakınlarını ceza soruşturmasına uğratabilecek hususlarda çekinme güvenceleri. Her tanık için genel susma hakkı bulunduğu söylenemez. |
| Yakın / aile üyesi | Yakın sıfatı her başvuruda otomatik taraf yetkisi doğurmaz. Kanuni temsil, ölen mağdurun hakları, tutuklu/hükümlü başvurusu ve CMK m. 262 ve 4675 sayılı Kanun m. 5 gibi özel yetkiler birbirinden ayrılır. |
| Hüküm ve kesinleşme | Gerekçeli kararı ve kanun yolu bildirimini edinme, uygun kanun yoluna süresinde başvurma; kesinleşme sonrasında infaz hesabı ve işlemine yetkili mercide başvurma. |
Dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu · m. 4–6
Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu: savunma, katılma ve kanun yolları · m. 43–50, 63–67, 147–153, 173, 234–239, 267–268, 272–273, 286, 291 ve 294; Ceza Muhakemesi Kanunu: soruşturma ve özel usuller · m. 160, 170–174, 175, 223, 231, 250–253; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — süreç, haklar ve kanun yolları · m. 35, 39–42, 45–48, 91, 100–112, 147–156, 172–173, 223, 231, 234–239, 250–253, 260–268, 272–273, 286, 291–294; geçici m. 6; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu · m. 4–5/A, 15–23, 31–35; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu · m. 4–6
Yakın ve devam eden yaşamsal tehlike varsa önce 112 üzerinden acil yardım sağlanmalıdır. Ceza dosyası bakımından ilk hazırlık, iletişimin tam bağlamını ve olay sırasını değiştirmeden korumaktır.
Bu içerik, kaynak listesinde erişim tarihi ayrı gösterilen resmî metinlere dayanır. Son kaynak karşılaştırması 5 Kasım 2026 tarihinde tamamlanmıştır. Kaynağın edinildiği tarih, hükmün yürürlük tarihi ve olayda uygulanacak tarih farklıdır.
Kaynağa erişim günü yürürlük tarihi değildir. Görülmeyen karar künyesi üretilmemiştir. Eski olaylarda kanunun olay günündeki metni ve sonraki lehe hükümler karşılaştırılmalıdır.
Dayanak: Türk Ceza Kanunu: 84. madde · 5237 sayılı Kanun m. 84/1–4; Türk Ceza Kanunu: sorumluluk ve suçun özel görünüşleri · m. 6–7, 20–34, 35–44; 7593 ile değişen m. 31; Ceza Muhakemesi Kanunu: soruşturma ve özel usuller · m. 160, 170–174, 175, 223, 231, 250–253; Ceza mahkemelerinin görevine ilişkin kanun · 5235 sayılı Kanun m. 11–14; çocuklara özgü görev hükümleri saklıdır; Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun · 5275 sayılı Kanun m. 4–5, 99, 105/A, 107–108; ilgili geçici hükümler; Yargıtay: intihara yönlendirme ve kişisel fiilin ispatı · Seçimlik hareketlerin doğru adlandırılması ve her sanık için icra hareketi/katkı aranması; Yargıtay: iletişim içeriği ve intihar kararını kuvvetlendirme · Mesajların niteliği, yoğunluğu ve somut suç unsurları yönünden değerlendirme; her olayın delili ayrıdır
Arama sonucuna ve madde listesine dön
Süreç, haklar ve hazırlık
Başvuru hazırlığı, deliller ve süreçteki haklarınız.
Şikâyet ve mağdur haklarıİfade, savunma, soruşturma ve yargılama adımları.
Ceza yargılaması süreciKesinleşme, cezanın infazı ve tahliye aşamaları.
İnfaz rehberini inceleyin