İçeriğe geç
+90 531 883 33 88

Tüketici Hukuku

Vakıf Üniversitesi Ücret Artışı ve Burs Kesilmesi: Öğrencinin Hakları ve Başvuru Yolları

“Eğitim Hukuku / Yükseköğretim · Vakıf Üniversitesi Ücret Artışı ve Burs Kesilmesi: Öğrencinin Hakları ve Başvuru Yolları” başlıklı kapak: Öğrenci, ailesi ve görevlinin öğrenim ücreti, burs ve ödeme belgelerini incelediği temsili sahne.
Yazar: Yayın tarihi: Yaklaşık 19 dakika okuma

Kurumsal hukuki inceleme ve kontrol: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Yayımlayan: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Özet

Vakıf üniversitesinde öğrenim ücretinin yükselmesi veya bursun kesilmesi, öğrencinin eğitime devamını doğrudan etkileyebilir. Hukuki değerlendirme, yalnızca geçen yıl ödenen tutarla yeni faturanın karşılaştırılmasına dayanmaz. Öğrencinin yerleşme yılı, bulunduğu sınıf, bursun dayanağı, ücretin para birimi, ilan edilmiş tarife ve talebin hangi hizmete ilişkin olduğu birlikte incelenmelidir.

2026–2027 akademik yılında, YÖK’ün belirlediği kapsamdaki hazırlık ve/veya birinci sınıfa yerleştirme yılı dışındaki öğrenim ücretlerinde artış yüzde 25’i geçemez. Bu sınır her öğrencinin ilk kayıt ücretine, bütün yan hizmetlere veya sonraki yıllara kendiliğinden uygulanacak değişmez bir oran değildir. Güncel ücret usul ve esasları; tekrar derslerini, taksitleri, sonradan istenen bedelleri ve iadeyi de düzenler. Bursun kesilmesinde ise kanuni ücretsiz okutma hakkı ile üniversitenin başarı veya ihtiyaç bursu ayrılmalıdır. [1] [2]

Uyuşmazlığın çözümünde de iki farklı hedef bulunabilir: Öğrencilik statüsünü etkileyen akademik işlemin kaldırılması ve sözleşmeden kaynaklanan fazla ücretin geri alınması. Üniversiteye veya YÖK’e başvuru, doğru yargı yolunun ve süresinin ayrıca belirlenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Vakıf üniversitesinde ücret ve burs hangi kurallara göre incelenir?

Vakıf üniversiteleri, halk arasında kullanılan “özel üniversite” ifadesinden hareketle Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel lise veya kurslarla aynı ücret rejimine yerleştirilemez. Yükseköğretimde temel çerçeve 2547 sayılı Kanun, YÖK düzenlemeleri ve ilgili üniversitenin bunlara uygun düzenlemeleridir. Öğrenciyle kurulan ücret karşılığı eğitim hizmeti ilişkisi bakımından tüketici hukukunun uygulanma koşulları da değerlendirilir. [1] [3] [7]

İnceleme dosyasında en az dört belge grubu bulunmalıdır: Öğrencinin yerleştiği yılın program ve burs bilgileri; ilk kayıt sırasında duyurulan ücret ve devam koşulları; uyuşmazlık yılındaki mütevelli heyeti kararı ve ilan; öğrenciye uygulanan kişisel hesap dökümü. Sonradan değişen internet sayfası, ilk kayıt sırasında verilen taahhüdün tek başına kanıtı olamaz.

Güncel Usul ve Esaslar, öğrenim ücretinin en geç ilgili yılın temmuz ayı sonunda üniversitenin resmi sitesinde; akademik yıl, program, sınıf ve öğrenim türü belirtilerek açıklanmasını öngörür. Bilgiler ayrıca YÖKSİS’e yüklenir. İlan edilen yıllık tutar ile öğrenci bilgi sisteminde tahakkuk ettirilen tutar farklıysa, bu farkın dayanağı yazılı olarak sorulmalıdır. [1, m.4/4, 5]

YÖK Genel Kurulunun 27 Ağustos 2026 tarihli değişikliklerini içeren Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Hazırlık ve/veya Birinci Sınıf Dışındaki Sınıflarına Ait Öğrenim Ücretlerinin ve Ücret Artışlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar, bu yazının güncel ücret incelemesindeki temel metnidir. Kapsamı ön lisans, lisans ve lisansüstü programların belirtilen sınıf, yıl ve dönemlerine ilişkindir. İlk kayıt ücretine veya geçmiş yıllara ilişkin uyuşmazlıkta kapsam ve zaman bakımından uygulanabilirlik ayrıca kontrol edilmelidir. [1]

Üniversite ücret artışı nasıl hesaplanır?

Haziran ayı yıllık değişimleri ile on iki aylık ortalamalar farklıdır

Ücret Usul ve Esasları’nın 4. maddesine göre artış oranını, haziran ayındaki yıllık yurt içi üretici fiyat endeksi artışı ile tüketici fiyat endeksi artışının ortalamasını aşmayacak biçimde YÖK belirler. Buradaki gösterge, TÜİK tablolarında ayrı bir satır olarak yayımlanan on iki aylık ortalamalara göre değişim değildir. Kira artışı veya başka bir eğitim kurumuna ilişkin formülün üniversite ücretine kopyalanması yanlış sonuç doğurabilir. [1, m.4/2]

Hesapta iki aşama vardır: Önce ilgili akademik yıl için açıklanmış YÖK oranı bulunur; ardından doğru öğrenci grubuna ait ücret tabanına uygulanır. Endeks ortalaması üst sınırın belirlenmesinde kullanılan ölçüdür. Üniversitenin bu ortalamayı esas alarak YÖK’ün belirlediği oranı aşma yetkisi yoktur.

YÖK’ün 28 Ağustos 2026 tarihli resmi açıklaması, 2026–2027 için yüzde 25 tavanını doğrulamaktadır. Daha düşük geçerli sözleşmesel taahhüt bulunması halinde bunun etkisi ayrıca incelenir; tavan oran, her öğrenci bakımından kendiliğinden yüzde 25 zam yapılması zorunluluğu anlamına gelmez. [2] [3]

Doğru ücret tabanı ve burs oranı birlikte kontrol edilmelidir

Bir öğrencinin geçen yıl ödediği net bedel; öğrenim tarifesi, burs, kardeş indirimi, erken ödeme avantajı ve farklı hizmetlerin birleşiminden oluşabilir. Bu nedenle yalnızca banka dekontundaki toplamdan hareket edilmemelidir. Önce öğrenim ücretinin hangi tarifeden hesaplandığı, sonra burs ve indirimlerin neden korunduğu veya kaldırıldığı gösterilmelidir.

Üniversitenin liste ücretine sınıra uygun zam yapması, devam etmesi gereken bursu kaldırmasını hukuka uygun hale getirmez. Tersine, tek yılla sınırlı olduğu açıkça kararlaştırılmış bir indirimin bitmesi de her durumda öğrenim tarifesinde mevzuata aykırı artış yapıldığını göstermez. İki işlem ayrı ayrı denetlenmelidir. [1] [3] [4]

Hesap örneği: Artış ile burs kaybını ayırmak

Önceki yıl geçerli öğrenim tarifesi 400.000 TL, devam eden öğrenim bursu yüzde 50 olan bir ara sınıf öğrencisi düşünelim. Başka değişken bulunmadığı ve yüzde 25 tavanının uygulandığı varsayımında yeni tarife en fazla 500.000 TL; burs devam ediyorsa öğrencinin öğrenim bedeli 250.000 TL olur. Üniversite 500.000 TL’nin tamamını istiyorsa, 250.000 TL fark yalnızca tarife artışıyla açıklanamaz; bursun kaldırılmasının dayanağı da gerekir.

Bu örnek bir fiyat tespiti değildir. Vergi, ödeme indirimi, bursun kapsamı veya farklı hizmet kalemi varsa karşılaştırma aynı esas üzerinden yeniden kurulmalıdır. Talep edilen tutarın hangi kısmının gerçekten uyuşmazlık konusu olduğu da bu hesapla belirlenir.

Hazırlıktan birinci sınıfa geçen öğrenci yeni öğrenci tarifesine geçirilebilir mi?

Hazırlık ile birinci sınıf ücretleri farklıysa, Usul ve Esaslar öğrencinin programa yerleştirildiği yılın birinci sınıf ücretini esas alır. Hazırlıktan muaf olanlar ile ilgili veya sonraki yılın güz dönemi sonunda birinci sınıfa başlama hakkı kazananlar için de yerleştirme yılına ilişkin özel kural vardır. Bu nedenle güncel yeni öğrenci tarifesini öğrencinin hesabına doğrudan taşımadan önce ilk yerleşme belgesi, hazırlık durumu ve o yılın birinci sınıf tarifesi karşılaştırılmalıdır. [1, m.4/3]

Hazırlıkta başarısızlığın öğrencilik statüsüne etkisi ve Türkçe programa geçiş imkânları, üniversite hazırlık sınıfında başarısızlık ve itiraz hakları makalesinde ayrı olarak ele alınmaktadır.

Tekrar dersi, uzayan öğrenim ve yatay geçişte hangi ücret istenebilir?

Öğrencinin akademik durumunu doğru adlandırmak, ücret hesabının başlangıç noktasıdır. Bir üst sınıfa geçerken alttan ders almak ile normal öğrenim süresini bitirip yalnızca birkaç dersi tamamlamak aynı durum değildir.

Öğrencinin durumuGüncel düzenlemede incelenecek kuralİstenmesi gereken belge
Üst sınıfa geçmiş; önceki yılın ücretini ödemiş; alttan başarısız dersi varBu alt sınıf dersleri için dönemlik/yıllık ücrete ilave bedel alınamazTranskript, sınıf durumu, ödeme dökümü
Dönem/yıl tekrarı veya normal süre aşımıTekrar gereken ders veya dönem/yıl esas alınır; ders/kredi karşılığı sınırı korunurAlınacak ders listesi, kredi hesabı, tarife
Yaz okuluÜcret ilgili yıl tarifesine göre ders/kredi üzerinden belirlenir; ilgili birim tutarı aşamazYaz okulu ilanı, ders/kredi dökümü
Ara sınıfa yatay geçişKayıt yaptırılan sınıfın öğrenim ücreti esas alınırKabul ve intibak kararı, sınıf tarifesi
DGS ile kayıtİntibak yapılan sınıfın ücreti esas alınırİntibak kararı ve ücret hesabı

Tablodaki esaslar Ücret Usul ve Esasları’nın 4/5 ve 6/4–7. maddelerinden kaynaklanır. YÖK, tek dersi kalan öğrenciden tam dönem bedeli istenemeyeceğini ayrıca açıklamıştır. Buna karşılık “alttan ders hiçbir koşulda ücret doğurmaz” şeklindeki sınırsız bir sonuç da doğru değildir; üst sınıfa geçme ve önceki ücretin ödenmiş olması gibi koşullar incelenir. [1] [2]

Üniversite, hangi hesabı kullandığını görünür kılmalıdır. İlgili dönemdeki toplam zorunlu kredi, öğrencinin alacağı kredi, birim fiyat ve burs etkisi ayrı gösterilmeden yalnızca “uzatma ücreti” yazılması yeterli bir açıklama oluşturmaz. Dersin kredisi bulunmayan staj veya tez gibi kalemlerde de uygulanan özel düzenleme ve hesabın gerekçesi istenmelidir.

7592 sayılı Kanunla getirilen yeniden kayıt imkânından yararlananlar bakımından güncel Usul ve Esaslar’ın geçici maddesi, intibak sınıfını ve tekrar derslerine ilişkin kuralları esas alır; öğrenim ücreti dışında ayrıca bedel istenemeyeceğini belirtir. Yeniden kayıt hakkının koşulları ile bunun mali sonucu iki ayrı incelemedir. [1, geçici m.1]

Burs kesilmesinde önce bursun hukuki kaynağı belirlenmelidir

Kanuni ücretsiz okutma hakkı

2547 sayılı Kanun’un ek 9. maddesi kapsamındaki ücretsiz okutma sistemi, üniversitenin dilediği koşullarla her yıl yenileyebileceği bir kampanya olarak değerlendirilemez. YÖK’ün ilgili Usul ve Esasları, kapsamdaki öğrencinin tanımlanan öğrenim süresince ücret ödememesini düzenler. Öğrenim ücreti tanımında eğitim, öğretim ve saha/uygulama eğitimi için gerekli giderler yer alır; başarı veya not ortalaması koşulu üzerinden bu korumanın daraltılması öngörülmez. Kişisel ve sarf malzemesi, yeme, içme ve barınma giderleri ise aynı tanımın dışında tutulur. [4]

Dolayısıyla öğrencinin not ortalamasının düşmesi üzerine hangi bursun kesildiği sorulmalıdır. Kanuni ücretsiz öğrenim statüsüne müdahale ile ayrıca verilen nakit başarı desteğinin sona ermesi aynı değerlendirmeye tabi değildir. Öğrencinin yerleştirme kodu ve ücretsiz kontenjan statüsü belgelenmeden yalnızca “tam burslu” ifadesiyle sonuca gidilmemelidir.

ÖSYM yerleştirme bursu, başarı bursu ve kurumsal indirimler

Programın burslu veya indirimli kontenjanına yerleşme, üniversitenin ayrıca tanıdığı başarı bursu, ihtiyaç desteği, sporcu bursu ve kardeş indirimi ayrı dayanaklara sahip olabilir. Her birinde kapsam, süre, devam koşulları ve kesilme sebepleri ilk ilan ve kayıt belgeleri üzerinden belirlenir.

Başarı bursunda önceden belirlenmiş ortalama koşulunun gerçekleşmemesiyle, kayıttan sonra yeni bir koşul konulması farklıdır. Aynı şekilde yalnızca öğrenim ücretini karşılayan burs, ayrıca açık bir taahhüt bulunmadıkça barınma veya yemek desteğinin tamamını içeriyor sayılmaz. Üniversite açıklamalarındaki belirsizlikler ve standart sözleşme şartları tüketici hukukunun şeffaflık ve haksız şart denetimine tabidir. [3] [4]

Lisansüstü öğrenciler bakımından ayrıca güncel bir ayrıntı vardır: 5 Şubat 2026 değişiklikli 7/2. madde, tezli yüksek lisans ve doktora burs kontenjanını ilgili dönemde kayıt yaptıran T.C. vatandaşı öğrenci sayısı üzerinden belirler; yabancı uyruklu öğrencilere burs verilmesine ilişkin hususlarda kurumun ilgili kurullarını yetkili kılar. Mevcut bireysel bursun sonucu için ilk taahhüt, bursun dayanağı ve zaman bakımından uygulama ayrıca incelenmelidir. Kontenjan hesabı, tek başına mevcut bütün bursların kesilmesi anlamına gelmez. [4]

Bursun geriye yürütülerek kaldırılması

Öğrenciye geçmiş dönem için de borç çıkarılmışsa, kesme kararının hangi döneme etkili olduğu açıklanmalıdır. Kararın tarihi, dayanağı, öğrencinin haberdar edildiği tarih ve önceki tahakkuklar birlikte değerlendirilir. Öğrencinin başvurusunda yalnızca “bursum geri verilsin” demesi yerine, hangi dönemlerin hesabının düzeltilmesini istediğini belirtmesi uyuşmazlığı somutlaştırır.

Normal öğrenim süresi, azami süre ve burs süresi aynı değildir

YÖK’ün ücretsiz okutma düzenlemesi öğrenim süresini program türüne göre tanımlar; zorunlu hazırlığa devam edenler için ek iki yarıyıla yer verir. Bu süre, öğrencinin üniversiteden ilişiğinin kesilmesine kadar kullanabileceği bütün azami süreyle özdeş değildir. Tanımlanan süre içinde mezun olamayanlardan ücret istenip istenmeyeceğinde üniversitenin burs düzenlemesi de önem kazanır. [4, m.3, 6, 8]

Bu nedenle “dersim kaldığı için burs hemen kesilir” ve “öğrencilik sürdükçe burs mutlaka sürer” kabulleri birlikte hatalıdır. Önce süre hesabı yapılmalı; ardından daha uzun burs taahhüdü, kayıt dondurma kararı, mazeret ve özel düzenleme araştırılmalıdır. Öğrencilik süresinin hesabı, ek sınavlar ve kayıt silme koşulları, üniversitede azami öğrenim süresi ve başvuru yolları makalesinde ayrıca açıklanmaktadır.

Kayıt dondurma, kayıt yenilememe ve üniversiteden ayrılma

Kayıt dondurma ücret iadesiyle aynı işlem değildir

Kayıt dondurma, öğrencinin eğitimine belirli süre ara vermesidir. Ücret iadesi, sonraki döneme mahsup ve burs süresinin durması ise bunun mali sonuçlarıdır. Dondurma kararında bu hususların açıkça gösterilmesi istenmelidir. Bir üniversitenin kendi yönetmeliğindeki oran veya süre bütün vakıf üniversitelerine uygulanamaz.

Kayıt yenilememe de onaylı kayıt dondurmayla eş tutulmamalıdır. YÖK’ün kanuni ücretsiz okutma süresi tanımında, her dönem kayıt yaptırılıp yaptırılmadığına bakılmaması esası bulunduğundan, sessizce kayıt yenilememek burs süresini kendiliğinden koruyan bir yöntem değildir. Somut dondurma ve mazeret düzenlemeleri ayrıca incelenir. [4, m.3]

Kayıt sildirmede iade hesabı

Ücret Usul ve Esasları kapsamındaki ücret için 10. madde; eğitim yılı başlamadan kayıt sildirmede kesintisiz iade, başladıktan sonra ise eğitim görülen haftaların karşılığı düşülerek kalan tutarın iadesini düzenler. İade, kayıt sildirme tarihinden itibaren en geç bir ay içinde ve tahsil edilen yöntemle yapılmalıdır. Başka okul türlerine ilişkin sabit kesinti yüzdesi bu hesaba kendiliğinden taşınamaz. [1, m.10]

Hesabın denetlenebilmesi için akademik takvim, kayıt sildirme talebi ve sonucu, toplam ücret, haftalık dağılım ve yapılan ödeme görülmelidir. Öğrencinin derse fiilen gitmediğini söylemesi tek başına sözleşmenin hangi tarihte sona erdiğini veya üniversitenin hizmet sunma borcunun bittiğini göstermez. İlk kayıt yılına veya başka dönemlere ilişkin taleplerde düzenlemenin kapsamı ile o tarihteki hükümler ayrıca değerlendirilir.

Örnek: Kayıt sildirmede haftaya göre iade

Yalnızca hesap yöntemini göstermek üzere; düzenlemenin kapsadığı bir öğrencinin yıllık öğrenim bedelinin 300.000 TL olduğunu, tamamını ödediğini, hesabın dayandığı akademik takvimde 30 eğitim haftası bulunduğunu ve altıncı hafta sonunda kaydını sildirdiğini varsayalım. Haftalar eşit ücretlendirilmişse altı haftanın karşılığı 300.000 × 6 / 30 = 60.000 TL, kalan iade 240.000 TL olur.

Buradaki 30 hafta bütün programlar için sabit bir sayı değildir. Gerçek hesapta ilgili akademik takvim, ücretin hangi dönemi kapsadığı, kayıt silme tarihi, burs/indirim etkisi ve fiilen ödenen tutar esas alınmalıdır. Öğrenci yalnızca taksitlerin bir kısmını ödemişse iade, ödenmemiş yıllık bedelin tamamı üzerinden kurulamaz. [1, m.10]

Taksit, ek ücret, fatura ve döviz konusunda gözden kaçan noktalar

Dokuz aya kadar taksitte vade farkı ve ödeme aracına zorlama

27 Ağustos 2026 değişiklikli metin, kapsamındaki öğrenim ücretinin dokuz aya kadar taksitlendirilmesinde vade farkını yasaklar. Dokuz ayı aşan ödeme planında varsa vade farkı ilan edilen ücretle birlikte ayrıca gösterilmelidir. Öğrenci taksitli ödeme için kredi kartı kullanmaya zorlanamaz; ödeme üniversitenin resmi olarak ilan ettiği banka hesabına ve izin verilen yöntemlerle yapılır. [1, m.5/3, 6/1, 8]

Ödeme planındaki toplam ile ilan edilen öğrenim bedeli karşılaştırılmalıdır. “Hizmet bedeli”, “tahsilat gideri” veya başka bir ad kullanılması, kalemin hukuki incelemesini ortadan kaldırmaz. Bağımsız bir banka kredisi kullanılmışsa bankayla kurulan ilişki de ayrıca değerlendirilir; üniversite taksidi ile tüketici kredisi birbirine karıştırılmamalıdır.

Peşin veya erken ödemede sonradan açıklanan YÖK oranını aşan tahsilat bulunması halinde, fazla kısmın oranın açıklanmasından itibaren en geç bir ayda iadesi öngörülür. Bu, kayıt sildirmedeki bir aylık süreyle farklı başlangıç tarihine sahip bir hükümdür. [1, m.7, 10]

Sonradan çıkarılan bedeller ve belge düzeni

Kayıt döneminden sonra açıkça ilan edilmemiş ilave ücret veya artış talep edilemez. Tam burslu ve indirimli öğrenciler bakımından da ilgili vergi mevzuatına uygun fatura düzenlenmesi gerekir. Öğrenci; tarife, burs oranı, vergi, tahsil edilen ve kalan tutar ile varsa iadenin ayrı gösterildiği hesap dökümünü istemelidir. [1, m.6]

Yurt, yemek, servis veya ayrı bir program için kurulmuş ilişkinin tarafı başka bir tüzel kişi olabilir. Bu kalemlerin gerçekten ayrı hizmet olup olmadığı, zorunlu öğrenim giderinin farklı adla tahsil edilip edilmediği ve borçlunun doğru belirlenmesi önemlidir.

Yabancı para üzerinden ücret

Uluslararası öğrenci kabul esaslarına göre yerleşip ABD doları veya euro ile ödeme yapanlar için Usul ve Esaslar’da ayrı bir imkân vardır: Artış, sırasıyla ABD veya euro bölgesi yıllık enflasyonuna göre belirlenebilir. Bu hüküm yalnızca öğrencinin yabancı vatandaş olmasına bakılarak uygulanamaz; kabul statüsü ve ödeme para birimi de araştırılır. [1, m.4/6]

Döviz bedeli, kur tarihi ve kullanılan kur türü yazılı olarak açıklanmalıdır. Tüketici hakem heyetinin görev sınırı için yabancı para talebinin TL’ye çevrilmesinde kullanılan başvuru tarihli TCMB efektif satış kuru, sözleşmedeki borcun ödeme hesabıyla karıştırılmamalıdır. Sonradan Türk vatandaşlığı kazanılması ise kabul statüsü ve ücretin değişip değişmeyeceği yönünden ayrı bir inceleme gerektirir. [6]

Her yıl yeni sözleşme imzalanması bütün değişiklikleri geçerli kılar mı?

6502 sayılı Kanun’un 4. maddesi sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine koşul değişikliğini sınırlar. 5. madde, müzakere edilmeden konulan ve dürüstlük kuralına aykırı dengesizlik yaratan şartları denetime açar. Bir metnin imzalanmış olması, içindeki her şartın tek tek müzakere edildiğini veya emredici kurallara uygun olduğunu göstermez. [3]

Yıllık yenileme belgesiyle ilk kayıt sırasında verilen çok yıllı burs taahhüdünün ortadan kaldırılması, bütün ücretlerin sınır olmaksızın değiştirilebilmesi veya her durumda iadenin reddedilmesi gibi hükümler bu çerçevede incelenmelidir. Bununla birlikte yalnızca ücretin yüksek bulunması, açıkça kararlaştırılmış asli bedelin kendiliğinden haksız şart sayılması için yeterli değildir. Kanunun fiyat ile edim arasındaki dengeye ilişkin denetim sınırı da gözetilmelidir. [3, m.5]

İtirazın güçlü kurulması için “zam çok yüksek” ifadesi yerine somut aykırılık gösterilmelidir: Yanlış taban, tavanın aşılması, süren bursun kaldırılması, ilan edilmeyen bedel, tekrar dersinin ikinci kez ücretlendirilmesi veya iadede yanlış hafta hesabı gibi.

Üniversiteye ve YÖK’e başvuru nasıl hazırlanmalıdır?

İlk yazılı başvuru, öğrenci numarası ve programı belirterek uyuşmazlık dönemini tanımlamalıdır. Talep edilen ücret veya kesilen burs açıklanmalı; dayanak karar, tarife, ilk ilan, burs devam şartları ve hesap dökümü istenmelidir. Yanlışlığın giderilmesi, fazla tahakkukun kaldırılması veya ödenen somut tutarın iadesi açıkça talep edilmelidir.

Başvurunun kayıt numarası veya teslim belgesi saklanmalıdır. Telefon görüşmesi sorunu açıklamaya yardımcı olsa da başvurunun içeriğini ve tarihini ispat bakımından yazılı kayıt daha elverişlidir. Dilekçeye gereksiz özel hayat bilgileri eklemek yerine karar, sözleşme ve ödeme belgeleriyle uyuşmazlık sınırlandırılmalıdır.

YÖK’e iletilen şikâyette de düzenlemeye aykırı uygulama somutlaştırılmalıdır. YÖK’ün güncel açıklaması, ücret şikâyetlerinin denetim konusu yapıldığını göstermektedir. Ancak denetim başvurusu, öğrenci lehine verilmiş icra edilebilir bir para iadesi kararı değildir. Kurumun inceleme yapması ile öğrencinin kişisel alacağının hükme bağlanması farklı süreçlerdir. [2] [3]

Tüketici hakem heyeti, arabuluculuk veya idari dava: Doğru yol hangisi?

Ücret alacağı ile akademik işlemin ayrılması

Uyuşmazlık Mahkemesi, 25 Ocak 2021 tarihli E.2020/746, K.2021/24 sayılı kararında, yatay geçiş sonrasında kaydını sildiren öğrencinin ödediği ücretin iadesi talebini adli yargının görev alanında değerlendirmiştir. Kararın belirleyici yönü, talebin vakıf üniversitesiyle öğrenci arasındaki alacak-borç ilişkisine dayanmasıdır. Bu karar ücretin mutlaka iade edileceğine ilişkin bir esas kararı değildir. [7]

Öğrenci, notunun değiştirilmesini, disiplin cezasının kaldırılmasını veya akademik kayıt silme işleminin iptalini istiyorsa, talep farklı bir hukuki nitelik taşır. Burs uyuşmazlığında da yalnızca fazladan tahsilat mı, bir burs/statü kararının kaldırılması mı istendiği açıklanmalıdır. Vakıf üniversitesinin taraf olması, bütün işlemlerinin otomatik olarak aynı yargı kolunda inceleneceği anlamına gelmez. [3] [7] [8]

2026 yılı tüketici hakem heyeti sınırı

Tüketici işlemi niteliğindeki bir ücret uyuşmazlığında, 2026 yılında başvurunun değeri 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine gidilir. 186.000 TL ve üzerindeki taleplerde hakem heyeti görevli değildir; tüketici mahkemesinde görülecek olağan ücret davasında önce dava şartı arabuluculuk değerlendirilir. Esas olan toplam okul ücretinin büyüklüğü değil, hukuken belirlenen uyuşmazlık değeridir. [5] [6]

Örneğin 600.000 TL’lik öğrenim bedelinin yalnızca 100.000 TL’sinin iadesi isteniyorsa talebin konusu buna göre belirlenir. Birbirine bağlı alacakların görev kuralını değiştirmek için yapay biçimde bölünmesi ise uygun bir başvuru stratejisi değildir. Parasal sınır yıllık olduğundan 2027 başvurusu için 2026 tutarı kullanılmamalıdır.

Arabuluculuğun kapsamı ve hakem heyeti kararına itiraz

6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda arabuluculuğu kural olarak dava şartı yapar. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu zorunluluğun istisnalarındandır. İdari işlemin iptali talebi de bu tüketici arabuluculuğu sistemiyle çözülemez. [3]

Hakem heyeti kararına karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde yetkili tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Aynı heyete yeniden başvurarak bu süre korunmuş olmaz. Mahkeme kararının uygulanması ve kanun yolu ise kararın türüne göre ayrıca incelenir. [6]

Lehe hakem heyeti kararı uygulanmazsa ne yapılabilir?

Tüketici hakem heyetinin iade kararı taraflar bakımından bağlayıcıdır. Üniversite kararı yerine getirmezse ilamların icrasına ilişkin hükümler uyarınca icra dairesine başvurulabilir. Karara itiraz edilmesi, icrayı kendiliğinden durdurmaz; tüketici mahkemesinin bu yönde ayrıca tedbir kararı verip vermediği kontrol edilmelidir. Takipte kararın hüküm bölümü, alacaklı ve borçlu sıfatları, ödenmiş tutarlar ve varsa mahkemenin durdurma kararı birlikte incelenir. Böylece denetim şikâyeti, iade kararı ve kararın uygulanması birbirine karıştırılmaz. [6] [10]

Kayıt tarihi yaklaşırken ve deliller toplanırken nasıl hareket edilmeli?

Ücretin zamanında ödenmemesi veya geç ödenmesi nedeniyle cezai şart ve muacceliyet kaydı gibi ek yükler getirilememesi ile öğrenim ücretinin hiç ödenememesi ve mazeretin mütevelli heyetince kabul edilmemesi halinde yeni dönem kaydının yapılamaması farklı kurallardır. Usul ve Esaslar’ın 9. maddesi, bu ödeme gecikmesi nedeniyle kaydın silinemeyeceğini ve mazeretin mütevelli heyetince kabul edilmesi ihtimalini de düzenler. Kalıcı ilişik kesme ile yeni dönem öğrencilik haklarından yararlanamama ayrılmalıdır. Azami süre veya uzun süre kayıt yenilememe gibi başka sebepler ayrıca incelenir. “Ücret tartışmalıysa ödeme yapmadan bütün öğrencilik hakları sürer” sonucu çıkarılamaz. [1]

Ödeme, kayıt yenileme ve hukuki itiraz birlikte planlanmalıdır. İhtirazi kayıtla ödeme düşünülüyorsa hangi tutara ve hangi sebeple itiraz edildiği yazılı olarak belirtilir. Böyle bir kayıt, kendi başına iade kararı sağlamaz veya dava sürelerini baştan başlatmaz. Başvurunun tarihi, cevap, ödeme ve akademik takvim tek çizelgede tutulmalıdır.

Eğitime devamı korumak için geçici hukuki koruma istenebilir mi?

Kayıt yenileme, ders seçimi veya sınava girme imkânı yaklaşan bir tarihte kaybedilecekse, para iadesi talebinin yanında geçici hukuki koruma ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir. Adli yargıdaki sözleşmesel uyuşmazlıkta HMK m.389–390 kapsamında ihtiyati tedbir; iptali istenen idari işlemde İYUK m.27 kapsamında yürütmenin durdurulması gündeme gelebilir. Tedbirde talebin türü ve sebebi açıklanmalı, haklılık yaklaşık olarak gösterilmelidir. [9, m.389–390] Yürütmenin durdurulmasında ise açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte aranır. [8, m.27] Başvuru, kendiliğinden kaydı yenilemez veya borcu ortadan kaldırmaz.

Akademik takvim, kayıt engeli bildirimi, kesilen bursun dayanağı, tartışmalı tahakkuk ve yapılmış ödemeler; talebin aciliyetini ve kapsamını somutlaştırır. İstenilecek koruma, seçilen yargı yolunun görev sınırı içinde ve uyuşmazlıkla bağlantılı kurulmalıdır.

YÖK veya CİMER başvurusunun bütün adli ve idari süreleri durdurduğu varsayılmamalıdır. İdari işlem için başvurulan makamın ve talebin İYUK’un 11. maddesindeki koşulları karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenir. Bu maddeye uygun başvuru halinde duran süre, ret veya otuz günlük cevapsızlık sonrasında daha önce geçen günler de hesaba katılarak işler. Para alacağının korunması ise talebin hukuki sebebine göre değerlendirilir. Akademik kayıt kaybı veya derslere erişimin kesilmesi ihtimali varsa, yalnızca para iadesi başvurusunun sonucunu beklemek yeterli olmayabilir. [8]

Dosyanın temel delilleri; ilk kayıt ve burs ilanı, sözleşme nüshaları, yerleştirme belgesi, yıllık tarifeler, burs kesme kararı, transkript, akademik takvim, fatura ve dekontlar ile yazılı başvurulardır. Ailenin ödeme yapmış olması durumunda sözleşmenin tarafı, öğrenci ve ödeme yapan kişinin hukuki sıfatı da açıklığa kavuşturulmalıdır. Güncel ekran görüntülerinin yanında eski ilanların tarihli kopyaları özellikle önem taşır.

Sonuç

Vakıf üniversitesi ücret ve burs uyuşmazlıklarında doğru çözüm, ücretin hangi kurala göre hesaplandığını ve öğrencinin hangi hakkının etkilendiğini somutlaştırmaktan geçer. Güncel YÖK sınırı, ilk yerleşme yılı, bursun kaynağı, tekrar derslerinin niteliği ve iade takvimi birlikte kontrol edilmelidir. Yazılı üniversite başvurusu ve YÖK denetimi, gerektiğinde tüketici başvurusu veya akademik işleme karşı hukuki yolla tamamlanmalıdır.

Eğitim hizmetinin sözleşmesel ve idari yönlerine ilişkin genel çerçeve, Eğitim ve Özel Öğretim Hukuku sayfasında; eğitime erişim ve akademik işlemler ise Eğitim Hakkı incelemesinde ayrıca ele alınmaktadır. Somut uyuşmazlıkta belge ve süre incelemesi, talebin kapsamını ve başvuru yolunu belirler.

Sıkça Sorulan Sorular

2026–2027 vakıf üniversitesi ücret artışı en fazla yüzde kaçtır?

YÖK’ün belirlediği kapsamdaki hazırlık ve/veya birinci sınıfa yerleştirme yılı dışındaki öğrenim ücretlerinde tavan yüzde 25’tir. İlk kayıt, yabancı para üzerinden kabul ve farklı hizmetler bakımından kapsam ayrıca kontrol edilmelidir. [1] [2]

Ücret artışında on iki aylık TÜFE ortalaması mı kullanılır?

Güncel metin, haziran ayı yıllık Yİ-ÜFE ve TÜFE artışlarının ortalamasını esas alan YÖK belirlemesini düzenler. On iki aylık ortalamalara göre değişim başka bir göstergedir. İlgili yıl için YÖK’ün açıkladığı oran kullanılmalıdır. [1]

Not ortalamam düştüğünde tam bursum kesilebilir mi?

Bursun kaynağı belirleyicidir. Kanuni ücretsiz okutma kapsamındaki koruma ile ayrıca verilen başarı bursu aynı değildir. Yerleştirme statüsü, burs ilanı, öğrenim süresi ve kesme kararının gerekçesi birlikte incelenmelidir. [3] [4]

Öğrenim sürem uzadıysa bütün yılın ücreti istenebilir mi?

Normal süreyi aşma veya tekrar durumunda gerekli ders ve kredi hesabı yapılmalıdır. Yalnızca tek ders kalmışsa tam dönem ücreti istenemeyeceği YÖK tarafından açıklanmıştır. Bursun uzayan dönemde sürüp sürmediği ayrıca değerlendirilir. [1] [2] [4]

Üst sınıfa geçtim; alttan aldığım ders için ayrıca ödeme gerekir mi?

Üst sınıfa geçen ve önceki öğretim yılı/dönemi ücretini ödemiş öğrenciden başarısız olduğu alt sınıf dersi için dönemlik veya yıllık ücrete ilave bedel alınamaz. Düzenlemenin koşullarının somut öğrenci bakımından gerçekleştiği kontrol edilmelidir. [1]

Kayıt dondurursam ücretim ve burs sürem otomatik korunur mu?

Kayıt dondurma, ücret iadesi, mahsup ve burs süresi ayrı değerlendirilir. Dondurma kararı ve burs düzenlemesi görülmeden otomatik iade veya süre uzaması sonucuna varılamaz. Kayıt yenilememek de dondurma onayıyla aynı değildir. [4]

Üniversite dokuz aylık taksit için fark isteyebilir mi?

Güncel Usul ve Esaslar kapsamındaki ücretlerde dokuz aya kadar taksitte vade farkı uygulanamaz. Dokuz ayı aşan planda varsa fark ayrıca ilan edilmelidir. Taksit imkânı için kredi kartı kullanmaya zorlama da yasaktır. [1]

Kayıt sildirmede yüzde 10 kesinti her durumda uygulanır mı?

Hayır. Güncel ücret düzenlemesinin kapsadığı durumda yıl başlamadan kesintisiz, başladıktan sonra eğitim görülen haftalara göre iade esası vardır. Başka okul türlerinin sabit kesinti kuralı üniversiteye doğrudan taşınamaz. [1]

Yatay geçiş yaptığım üniversitede eski bursum devam eder mi?

Otomatik devam varsayılmamalıdır. YÖK ücretsiz okutma düzenlemesi, yatay geçişte bursun devam esaslarını ilgili vakıf yükseköğretim kurumuna bırakır. Geçiş kabulü, yeni burs taahhüdü ve ücret tarifesi yazılı olarak alınmalıdır. [1] [4]

YÖK’e şikâyet edince fazla ödeme kendiliğinden geri gelir mi?

Şikâyet denetim yapılmasını sağlayabilir; kişisel para alacağının tahsiline ilişkin kararın yerine geçmez. Üniversitenin düzeltme yapmaması halinde uyuşmazlığın niteliğine ve değerine uygun başvuru gerekir. [2] [3]

186.000 TL tutarındaki ücret iadesi için hakem heyetine gidilebilir mi?

2026’da sınırın altında kalan uyuşmazlıklar hakem heyetine aittir. Tam 186.000 TL ve üzerindeki olağan tüketici ücret taleplerinde arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir. [5] [6]

Yabancı öğrenci tüketici hakem heyetine başvurabilir mi?

Tüketici işlemi koşulları varsa yabancı öğrenci de başvurabilir. Bakanlığın bilgilendirmesine göre başvuruda pasaport veya yabancı kimlik numarası kullanılabilir; talep değeri Türk lirası olarak belirtilir. Akademik işlemin iptali ise ayrı hukuki yola tabidir. [6]

Açıklamalar, işlem tarihine göre uygulanacak hükümler ve somut kayıt/burs belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynakça

  1. Yükseköğretim Kurulu, Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Hazırlık ve/veya Birinci Sınıf Dışındaki Sınıflarına Ait Öğrenim Ücretlerinin ve Ücret Artışlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 27.08.2026 değişikliklerini içeren metin; özellikle m.1–10 ve geçici m.1. Piri Reis Üniversitesi’nin 31.08.2026 tarihli resmî duyurusu ve ekli tam metin: pirireis.edu.tr ; PDF: pirireis.edu.tr
  2. Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim Kurulundan vakıf üniversitelerindeki öğrenim ücretlerine sıkı denetim, 28.08.2026. 2026–2027 artış tavanı ve ücret uygulamaları hakkında resmî açıklama: yok.gov.tr
  3. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, kabul 07.11.2013; Resmî Gazete 28.11.2013, sayı 28835; özellikle m.3–5, 68, 73 ve 73/A. Ticaret Bakanlığının resmî mevzuat yayını: tuketici.ticaret.gov.tr. Yıllık parasal sınır ve güncel hakem heyeti itiraz süresi için 5 ve 6 numaralı kaynaklara bakınız.
  4. Yükseköğretim Kurulu, Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının 2547 Sayılı Kanun’un Ek 9’uncu Maddesi Kapsamında Ücretsiz Öğrenci Okutmasına Yönelik Usul ve Esaslar, 25.12.2025 ve 05.02.2026 değişiklik notlarını içeren güncel tam metin; özellikle m.3, 6, 7/2 ve 8. Çankaya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsünün resmî mevzuat yayını: lee.cankaya.edu.tr
  5. Ticaret Bakanlığı, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 68 inci ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 6 ncı Maddelerinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ, Resmî Gazete 23.12.2025, sayı 33116; m.3–5: resmigazete.gov.tr
  6. Ticaret Bakanlığı, Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni, 22.01.2026; görev sınırı, başvuru usulü, yabancı para değeri, kararın bağlayıcılığı ve icrası ile karara itiraz: ticaret.gov.tr
  7. Uyuşmazlık Mahkemesi, 25.01.2021 tarihli, E.2020/746, K.2021/24 sayılı karar; yatay geçiş sonrasında kayıt sildirmeye bağlı öğrenim ücreti iadesinde görevli yargı kolu. Resmî tam metin: kararlar.uyusmazlik.gov.tr
  8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, kabul 06.01.1982; Resmî Gazete 20.01.1982, sayı 17580; özellikle m.2, 11 ve 27. Adalet Bakanlığı resmî mevzuat kaydı: mevzuat.adalet.gov.tr ; Gelir İdaresi Başkanlığı resmî mevzuat yayını: gib.gov.tr
  9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, kabul 12.01.2011; Resmî Gazete 04.02.2011, sayı 27836; ihtiyati tedbirin koşulları ve talebi için özellikle m.389–390. Adalet Bakanlığı resmî mevzuat yayını: mevzuat.adalet.gov.tr
  10. Uşak Ticaret İl Müdürlüğü, Tüketici ve Tüketici Hakem Heyeti Hakkında Sorular, soru 23; hakem heyeti kararının ilamların icrasına göre uygulanması ve itirazın icrayı kendiliğinden durdurmaması: usak.ticaret.gov.tr . Sayfanın başka bölümlerindeki eski süre anlatımları bu makaleye aktarılmamış; güncel karara itiraz süresi [6] ile belirlenmiştir.

YAZAR

Av. Umut Güneş

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Görüş veya düzeltme bildirin

Kaynak, tarih, içerik veya bağlantılarla ilgili görüş ve düzeltme önerilerinizi iletebilirsiniz.

Makalenin başlığını ve ilgili bölümü belirtmeniz yeterlidir. Kişisel dosya bilgisi veya belge göndermeyiniz.

İlgili hizmet alanları