Bu inceleme, 13 Ekim 2026 tarihinde erişilen mevzuat ve AYM kararlarına göre hazırlanmıştır. Kurum türü, tutukluluk veya hükümlülük statüsü, teknik altyapı, özel güvenlik rejimi ve geçerli kararlar görülmeden herkese aynı görüşme süresinin uygulanacağını söylemek doğru olmaz.
Haberleşme ve aile hayatı nasıl korunur?
Kurum güvenliği ile temel haklar birlikte değerlendirilir
Anayasa’nın 20. maddesi özel ve aile hayatını, 22. maddesi haberleşme hürriyetini korur. Ceza infazının zorunlu sınırlamaları bulunmakla birlikte, kişinin yakınlarıyla bağının korunması ve savunma imkânına erişmesi önemini sürdürür. Kurum güvenliğine ilişkin yetki, herhangi bir açıklama yapılmadan bütün iletişimin kesilmesini sağlayan sınırsız bir takdir alanı değildir. 1 8 Başvuruda hakkın yalnızca adı değil, somut kullanım biçimi de açıklanmalıdır. Hangi kişiyle görüşülemediği, engelin ne zaman başladığı, diğer iletişim yollarının açık olup olmadığı ve aile ya da savunma üzerindeki etkisi gösterilmelidir. Bir telefon görüşmesinin yapılamaması ile bütün haberleşme kanallarının uzun süre kapatılması aynı değerlendirmeyi gerektirmeyebilir.
Tutuklu ile hükümlünün durumu neden ayrılır?
Tutuklular bakımından soruşturma veya davanın yürütülmesiyle ilgili kısıtlamalar da söz konusu olabilir. 5275 sayılı Kanun’un 114. ve 115. maddeleri bu çerçeveyi düzenler; 116. madde ise sayılan hükümlerin tutuklulukla uzlaştığı ölçüde uygulanmasını öngörür. Bu nedenle kurumun disiplin kararı ile savcı, hâkim veya mahkemenin adli sürece ilişkin kararı aynı işlem gibi ele alınmamalıdır. 1
Başvurunun mercii ve usulü belirlenirken kısıtlamayı kimin verdiği, kararın hukuki dayanağı ve kişinin statüsü incelenmelidir. Tutuklunun müdafiiyle iletişimine ilişkin özel güvenceler ve özel kanun hükümleri ayrıca gözetilmelidir.
Cezaevinde telefon görüşmesi nasıl yapılır?
Kapalı kurumlardaki genel düzen
5275 sayılı Kanun’un 66. maddesine göre kapalı kurumlardaki hükümlüler idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla görüşebilir; görüşmeler dinlenir ve kayıt altına alınır. İnfaz Yönetmeliği’nin 74. maddesi, belgelendirilmek koşuluyla eş, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasiyle görüşmeyi düzenler. Telefon görüşme formu, numara ve yakınlık bilgilerinin doğru bildirilmesi gerekir. 1 2
Standart düzenlemede haftada bir kez, görüşmenin başladığı andan itibaren on dakikayı geçmeyen kesintisiz görüşme öngörülür. Görüşme gerçekleşmezse önceden bildirilmiş başka numaraya erişim imkânı bulunur. Gün ve saatler, kurumun telefon sayısı, başvuru sırası ve güvenlik koşulları dikkate alınarak belirlenir. 2
Numaranın yanlış kaydedilmesi, hat sahipliğinin belgelendirilememesi veya nakil sonrası listenin güncellenmemesi teknik bir sorun yaratabilir. Böyle bir durumda önce hangi kaydın eksik olduğunun yazılı olarak belirlenmesi istenmelidir. Açıklanmayan teknik sorun, belirsiz süreli iletişimsizliği olağanlaştıran bir gerekçeye dönüştürülmemelidir.
Görüntülü görüşme ve otuz dakikalık rejim
Görüntülü görüşmeye uygun altyapısı bulunan ve Bakanlıkça belirlenen kurumlarda haftalık süre otuz dakikadır. Haftalık ziyaret hakkını kullanmayanların sonraki haftalık telefon süresine ayrıca otuz dakika eklenir; bu ek süre devredilemez. Normal süre toplam üç görüşmeyi aşmadan bölünebilir; ek otuz dakika için üç görüşme hakkı daha verilir. Görüşme görüntülü ve sesli veya yalnız sesli yapılabilir. 2
Çocuk hükümlüler ile sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için bu bentteki süreler iki kat uygulanır. Dini bayramlara ilişkin ek görüşme ve bazı suç veya güvenlik statülerine özgü ayrı hükümler de vardır. Dolayısıyla “her cezaevinde herkese haftada otuz dakika görüntülü görüşme” şeklindeki genel ifade düzenlemenin kapsamını aşar. 2
Açık kurumlar ve özel statüler
Açık kurumlarda ve çocuk eğitimevlerinde ücretli telefonlarla serbestçe görüşmeye ilişkin ayrı düzenleme bulunur. Buna karşılık tehlikeli hükümlüler, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve belirli örgüt suçları bakımından süre, kişi grubu ve görüntülü görüşme yönünden özel kurallar vardır. İlgili idare ve gözlem kurulu kararı ile uygulanan bent görülmeden genel süreden hareket edilmemelidir. 1 2 Kurum içindeki telefon hakkı, cep telefonu bulundurma veya bildirilen hat üzerinden görüşme hakkı bulunmayan üçüncü kişileri araya alma izni değildir. Kanundaki yasaklar ve disiplin hükümleri ayrıca uygulanabilir. Teknik erişim sorunu yaşayan kişinin çözümü, kuralları dolanmak yerine kayıt ve kararın düzeltilmesini istemektir. 1
Mektup, faks ve elektronik yazışma hakkı
Mektuplar denetlenebilir; alıkoyma gerekçelendirilmelidir
Kanun’un 68. maddesi, mektup, faks ve telgraf alma-gönderme hakkını düzenler. Gerekli teknik altyapının bulunduğu kurumlarda elektronik mektup imkânı da öngörülür. Genel denetim mektup okuma komisyonu, komisyon olmayan kurumda en üst amir tarafından yapılır. Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren, belirli suç örgütü haberleşmesine yol açan, tehdit ve hakaret içeren veya kanunda belirtilen diğer içerikler yönünden sınırlama mümkündür. 1
Ancak bir yazışmanın “sakıncalı” olarak adlandırılması yeterli gerekçe değildir. Hangi bölümün hangi kanuni sakıncayı doğurduğu ve neden alıkonulduğu açıklanmalıdır. Başvuru dosyasında mektubun tamamı, zarf, gönderim kaydı, kurul kararı ve tebliğ bulunmalıdır. Metnin yalnız bir kısmının aktarılması bağlamın anlaşılmasını güçleştirebilir.
Resmî makamlara ve savunma için avukata gönderilen yazışmalar
Hükümlünün resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderdiği mektup, faks ve telgraflar 68. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca denetime tabi değildir. Alıcı dışındaki erişimi önleyen tedbirlerle posta veya talebe göre elektronik iletim düzenlenmiştir. Bu koruma, alıcı ve savunma amacı belirtilmeden bütün yazışmaların aynı statüde olduğu şeklinde genişletilmemelidir. 1 Avukatla yüz yüze görüşmeye ve o görüşmede değiştirilen belgelere ilişkin özel düzenlemeler ayrıca 59. maddede yer alır. Yazışma, ziyaret ve telefon kanallarının hukuki dayanakları tek bir “avukat görüşü” başlığı altında birleştirilmemelidir.
Kayıt ve saklama yetkisi sınırsız değildir
Kanun, belirli suç veya tehlike statülerindeki kişilerin yazışmalarının belirtilen amaçlarla dijital kaydına veya fiziken saklanmasına izin verir. Amacı dışında kullanım ve kanunda açıkça izin verilen hâller dışında paylaşım yasaktır. Soruşturma veya kovuşturmaya konu edilmeyen kayıtların en geç bir yıl sonunda silinmesi veya imhası öngörülür; dördüncü fıkradaki korunan yazışmalar bu düzenlemenin dışındadır. 1
Bir haberleşme dosyasında yalnız mektubun verilmemesi değil, içeriğin kaydedilmesi, saklanması veya başkalarıyla paylaşılması da farklı şikâyetler oluşturabilir. Hangi işlemin hukuka aykırı olduğu açıkça belirlenmelidir.
Ziyaret hakkı: kimler, ne kadar süreyle görüşebilir?
Yakınlar ve bildirilen diğer kişiler
Genel kuralda eş, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, vasi veya kayyım ile kanuni koşullarla bildirilen en fazla üç kişinin ziyareti düzenlenmiştir. Yakınlık ve kimlik bilgileri belgelendirilir. Listede bulunmayan diğer kişiler için kanunda öngörülen yazılı izin yolu ayrıca değerlendirilir. Her ziyaretçinin her koşulda kuruma alınabileceği varsayılamaz. 1 3 Bildirilen üç kişinin değiştirilmesi konusunda yönetmelikte zorunlu hâller ve son ziyaretten itibaren altı ay içinde ziyarete gelmeme gibi durumlar düzenlenmiştir. Bu nedenle listenin hiçbir koşulda değiştirilemeyeceği söylenemez. Nakil, ağır hastalık veya yerleşim yeri değişikliği gibi somut nedenler belgeyle açıklanmalıdır. 3
Açık ve kapalı görüş süreleri
Kapalı görüş fiziksel temasın engellendiği, açık görüş ise temas imkânı bulunan görüş biçimidir. Genel düzende kurumun uygun göreceği bir hafta açık, ayın diğer haftaları kapalı olmak üzere haftada bir görüşme öngörülür. Yetişkinler için genel süre yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olamaz; çocuklar için bir ile üç saat arasında belirlenir. Süre fiilî görüşmenin başlamasından itibaren işler. 1 3
Belirli suçlar yönünden açık görüşün iki ayda bir yapılabilmesine ve ağırlaştırılmış müebbet hapis bakımından on beş günlük aralıklara ilişkin özel hükümler vardır. Bayram ve özel gün görüşleri de kendi düzenine tabidir. Kurumun duyurduğu takvim, kişinin hukuki statüsüyle birlikte kontrol edilmelidir. 3
Çocuk ve engelli ziyaretçiler için uyarlama
Sağlık kurulu raporuyla belirlenen engel kapalı görüşe uygun değilse, idare ve gözlem kurulu kararıyla açık görüş yapılabilir; gerekli görülürse ziyaret hakkı bulunan başka kişinin refakatine izin verilebilir. Örgün eğitimde çocuğu bulunan hükümlü ve tutukluların ziyaretinin, personel, güvenlik ve kapasite dikkate alınarak hafta sonu yapılması da değerlendirilebilir. 3
Bu imkânlar için engelin veya okul düzeninin somut etkisi gösterilmelidir. Örneğin çocuğun okuldan sürekli ayrılmasını gerektiren bir takvimde okul belgesi ve yol süresi birlikte sunulabilir. Talep edilen uyarlama açık yazılmalı; yalnız “uygun gün verilmesi” gibi belirsiz ifadeyle yetinilmemelidir.
Avukatla görüşme neden ayrı korunur?
Savunma görüşü sosyal ziyaret değildir
Hükümlünün avukatla görüşmesinde genel kural, konuşulanların duyulamayacağı fakat güvenlik nedeniyle görülebileceği ortamdır. Görüşme ve belgeler bakımından gizlilik güvenceleri bulunur. Hükümlü, vekâletname olmaksızın en çok üç kez avukatla görüşebilir; tutuklunun müdafi ile görüşmesine ilişkin rejim ayrıca değerlendirilir. 1 3
Aile ziyaretine ilişkin süre veya liste sınırlamalarının avukat görüşüne kendiliğinden uygulanması doğru değildir. Bununla birlikte avukatla her kanal üzerinden her zaman sınırsız iletişim kurulabileceği de yalnız genel gizlilik ilkesinden çıkarılamaz. Talebin yüz yüze görüşme, telefon veya savunma yazışması olduğu belirlenmelidir.
İstisnai sınırlamalar ayrıca denetlenir
Kanun’un 59. maddesinin beşinci ve devamı fıkraları, belirli suçlar ve somut bilgi, bulgu veya belge koşulları altında, Cumhuriyet başsavcılığının istemi ve infaz hâkimi kararıyla uygulanabilecek özel tedbirler düzenler. Bu nedenle kurumun genel güvenlik gerekçesi ile kanundaki özel yargısal karar koşulu birbirinin yerine geçirilemez. Tedbirin dayanağı, süresi, uzatılması ve itiraz yolu ayrı incelenmelidir. 1
Savunmanın hangi işlem için gerekli olduğu da başvuruda gösterilmelidir. Yaklaşan duruşma, süreli kanun yolu veya dosyanın incelenmesi ihtiyacı varsa tarih ve belgeyle açıklanması, iletişim engelinin somut etkisini ortaya koyar.
Haberleşme veya ziyaret kısıtlaması nasıl denetlenir?
Disiplin cezası, idari ret ve adli tedbir ayrımı
Bir mektubun içeriği nedeniyle alıkonulması, haberleşme araçlarından yoksun bırakma disiplin cezası ve soruşturma kapsamında getirilen adli kısıtlama farklı işlemlerdir. Aynı şekilde ziyaretçinin kurala aykırı davranışı nedeniyle kendi ziyaret hakkının sınırlandırılması ile hükümlüye verilen ziyaret cezası ayrılmalıdır. İlgili karar ve dayanak görülmeden tek tip dilekçe hazırlanması yeterli olmaz. 1 3
Disiplin cezalarında savunma, kanuni fiil, süre ve gerekçe güvenceleri uygulanır. İletişim yaptırımının kanundaki istisnaları da korunur. Anne, baba, eş, çocuk ve kardeşin ölüm veya ağır hastalığı ile doğal afet hâllerindeki zorunlu haberleşme ve avukatla ilişkiler bakımından 42. maddede özel koruma vardır. Genel acil haberleşme düzenlemesi 66. maddede ayrıca yer alır. 1
İnfaz hâkimliği ve itiraz süreleri
Kurumun işlem veya faaliyetine ilişkin uygun şikâyetler için 4675 sayılı Kanun uygulanır. Öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde işlemden itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine başvurulur. Hâkimlik kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Başvuru otomatik durdurma sağlamaz; kanuni koşullar varsa erteleme veya durdurma ayrıca istenir. 4 Adli makamın soruşturma veya kovuşturma kapsamında verdiği karar ise kendi kanun yolu rejimiyle incelenmelidir. İnfaz hâkimliğinin bütün adli tedbirleri kaldırabileceği varsayılmamalıdır. Bireysel başvuru öncesinde etkili olağan yolların izlenmesi ve anayasal iddianın bu makamlara sunulması gerekir. 1 9
Gerçek AYM kararları ne gösteriyor?
Sezar Duruk: UYAP karışıklığı tek başına yeterli gerekçe olmadı
21 Nisan 2026 tarihli Sezar Duruk kararında, bir zarf içindeki farklı mektupların tek kişi adına UYAP’a kaydedilmesinin karışıklık yaratabileceği gerekçesiyle teslim edilmemesi incelendi. AYM, mektubun içeriğiyle bağlantılı somut ve yeterli sakınca açıklanmadığını belirterek haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ve yeniden yargılamaya karar verdi. 5
Kararın önemi, kurumun yazışmayı denetleme yetkisini ortadan kaldırması değildir. İdari kayıt kolaylığı ile kanuni haberleşme sınırlamasının gerekçesi farklıdır. Başvuruda mektubun içeriği ve alıkoyma kararının dayanağı yan yana gösterilmelidir. 5
Semih Akbaş: aynı kurumda bulunan eşlerin teması
18 Haziran 2020 tarihli Semih Akbaş kararında, aynı kurumda tutuklu bulunan eşlerin yaklaşık yedi ay mektup dışında yeterli temas kuramaması aile hayatına saygı hakkı yönünden incelendi. AYM, asgari iletişimi sağlayacak önlemlerin alınmamasını ihlal saydı. Sonradan görüşme sağlanması ve eşin tahliyesi nedeniyle yeniden karar alınmasında yarar görmeyerek manevi tazminata hükmetti. 6
Bu sonuç, farklı şehirlerde bulunan bütün mahpus eşlerin mutlaka yüz yüze görüştürülmesi gerektiği anlamına gelmez. Yerleşke, güvenlik ve uygulanabilir iletişim yolları somut olayda önem taşır. Aile bağının sürdürülebilmesi için uygun araçların değerlendirilmesi gerekir. 6
Selçuk Patlar: olağan başvuru yolu kullanılmadan AYM’ye gidildi
29 Temmuz 2025 tarihli Selçuk Patlar kararında, avukatla telefon görüşmesi sağlanmadığı iddiası bakımından infaz hâkimliğine başvurulduğunu gösteren bilgi veya belge bulunmadı. AYM, bu yolun etkisiz sayılmasını gerektiren bir neden de görmeyerek ilgili şikâyeti başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez buldu. 7
Karar, telefon görüşmesi talebinin esastan haklı veya haksız olduğuna ilişkin hüküm değildir. Uygulamada, kuruma verilen talebin ardından uygun yargısal başvurunun da izlenmesi gerektiğini gösterir. Diğer tutukluluk iddialarına ilişkin sonuçlar, haberleşme şikâyetinin gerekçesi yerine kullanılmamalıdır. 7
Etkili başvuru için hangi belgeler gerekir?
İletişim türüne göre dosya hazırlığı
| Uyuşmazlık | Toplanacak kayıt | Açıklanacak somut etki |
|---|---|---|
| Telefon veya görüntülü görüşme | Talep formu, numara kaydı, kurul kararı, arıza bildirimi | Kiminle ve ne kadar süre görüşülemediği |
| Mektubun alıkonulması | Mektup ve zarf, gönderim, alıkoyma ve tebliğ belgeleri | İçeriğin hangi gerekçeyle engellendiği |
| Ziyaret reddi veya uygun olmayan gün | Ziyaret listesi, yakınlık, okul ve sağlık belgeleri | Çocuğun, engelli kişinin veya ailenin fiilî güçlüğü |
| Avukatla iletişim | Görüşme talebi, ret veya tedbir kararı, yaklaşan işlem tarihi | Savunma hazırlığı üzerindeki etki |
| Süre ve giderim | Başvuru alındısı, tebliğ, mahkeme ve itiraz kararları | Hangi işlem için hangi sonuç istendiği |
Talep, örneğin mektubun teslimi, numara kaydının düzeltilmesi, görüş gününün uyarlanması veya kısıtlamanın kaldırılması şeklinde açık olmalıdır. Devam eden engelin giderilmesi ile geçmiş zararın tazmini farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Aynı olayın bütün sonuçlarının tek başvuruyla kendiliğinden çözüleceği varsayılmamalıdır.
Anayasal inceleme aşamasında büronun AYM bireysel başvuru hazırlığı ve otuz günlük süre hesabı makaleleriyle birlikte değerlendirme yapılabilir. Süre, öğrenme ve olağan yolların tamamlanması somut dosyada ayrı kontrol edilmelidir. 9
Sonuç
Cezaevinde haberleşme ve ziyaret haklarının korunması, her iletişim kanalının kendi düzenlemesi içinde ele alınmasını gerektirir. Teknik eksiklik, disiplin yaptırımı, güvenlik tedbiri ve savunmaya erişim sorunu ayrıştırılmalı; somut belge ve açık taleple uygun mercie başvurulmalıdır. Gerçek AYM kararları, gerekçenin içerikle ilişkisini, aile temasının önemini ve başvuru yollarının zamanında kullanılmasını birlikte öne çıkarmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Cezaevinde telefon görüşmesi on dakika mı, otuz dakika mı?
Standart kapalı kurum düzeni ile Bakanlıkça belirlenen teknik altyapılı kurumların rejimi farklıdır. Otuz dakikalık sistemin ek süreleri ve özel statü istisnaları ayrıca uygulanır. 2
Yakının ağır hastalığında haftalık telefon gününü beklemek gerekir mi?
Kanunda sayılan yakınların ağır hastalığı, ölümü ve diğer acil hâllerde derhâl haberleşmeye ilişkin hükümler vardır. Olay belgelenerek ilgili imkânın uygulanması istenmelidir. 1 2
Cezaevine gelen her mektup okunabilir mi?
Genel mektup denetimi vardır; resmî makamlara veya savunma için avukata gönderilen korunan yazışmalar ayrı düzenlenmiştir. Denetim ile mektubun teslim edilmemesi de farklı işlemlerdir. 1
Aile ziyareti bir buçuk saat olmak zorunda mı?
Bir buçuk saat genel üst sınırdır; her ziyaretin mutlaka bu uzunlukta olacağı anlamına gelmez. Genel alt sınır, çocuklara ilişkin süreler ve özel infaz rejimleri birlikte incelenir. 1 3
Disiplin cezası avukatla görüşmeyi de kaldırır mı?
Aile veya haberleşme disiplin yaptırımı, avukatla savunma ilişkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Avukat görüşüne ilişkin özel tedbirler kendi kanuni koşulları ve karar usulüyle değerlendirilir. 1 3
Kurum cevap vermezse doğrudan AYM’ye başvurabilir miyim?
Kural olarak uygun olağan başvuru yolları izlenmelidir. Selçuk Patlar kararında infaz hâkimliği yolunun kullanılmaması nedeniyle haberleşme şikâyeti kabul edilemez bulunmuştur. 7 9
Kaynakça
1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, özellikle m.42–44, 59, 66, 68, 83 ve 114–116. Mevzuat Bilgi Sistemi.
2. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik, özellikle m.74; telefon ve görüntülü görüşme. Mevzuat Bilgi Sistemi.
3. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik, özellikle m.5, 9–20; ziyaret, uyarlama ve avukat görüşmeleri. Mevzuat Bilgi Sistemi.
4. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, m.4–6. Mevzuat Bilgi Sistemi.
5. AYM, Sezar Duruk, B.No 2022/62476, 21/4/2026, özellikle §§13–19 ve hüküm. AYM karar kaydı.
6. AYM, Semih Akbaş, B.No 2017/40441, 18/6/2020, özellikle §§31–44 ve 51–53. AYM karar kaydı.
7. AYM, Selçuk Patlar, B.No 2021/38662, 29/7/2025, haberleşme şikâyetine ilişkin §§12–16 ve ilgili hüküm. AYM karar kaydı.
8. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.13, 20, 22 ve 36. Mevzuat Bilgi Sistemi.
9. 6216 sayılı Kanun, m.45–48. Mevzuat Bilgi Sistemi.