HUKUK SÖZLÜĞÜ
Teminat
Teminat, bir borcun ifasını ya da ileride doğabilecek bir zararın karşılanmasını güvence altına almak için verilen kişisel veya ayni güvencedir. Kefalet ve garanti gibi kişisel teminatlarda bir üçüncü kişi ödeme sorumluluğu üstlenir; rehin ve ipotek gibi ayni teminatlarda belirli bir mal alacağa güvence olarak bağlanır. Yargılamada da ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz veya yargılama giderleri için teminat istenebilir. Kavramın kanunda tek bir genel tanımı yoktur.
Kapsam
Türk hukukunda teminatın tek bir genel yasal tanımı yoktur; kavram farklı kanunlarda farklı işlevlerle kullanılır. Kişisel teminatın tipik örneği kefalettir (TBK m. 581 vd.); ayni teminatlar ise taşınmaz rehni (TMK m. 850 vd.: ipotek, ipotekli borç senedi, irat senedi) ve taşınır rehnidir (TMK m. 939 vd.). Banka teminat mektupları Bankacılık Kanunu m. 48'e göre gayrinakdî kredi sayılır.
Usul hukukunda HMK m. 84, kanunda sayılan hâllerde davacının karşı tarafın muhtemel yargılama giderleri için teminat göstermesini öngörür; tutarı ve şeklini kural olarak hâkim belirler (m. 87). İhtiyati tedbir (HMK m. 392) veya ihtiyati haciz (İİK m. 259) isteyen taraf da haksız çıkması hâlinde doğabilecek zararlar için kural olarak teminat gösterir; kanun bazı durumlarda teminat alınmamasına imkân tanır.
Uygulamadaki önemi
Sözleşmelerde teminatın türü, tutarı, süresi, paraya çevrilme koşulları ve iadesi açıkça düzenlenmelidir. Geçerlilik şartları türe göre değişir: kefalet kanundaki şekil şartlarına, taşınmaz rehni tapu siciline tescile, taşınır rehni kural olarak zilyetliğin alacaklıya devrine bağlıdır. Mahkemenin istediği teminat kesin süre içinde gösterilmezse dava usulden reddedilir (HMK m. 88); teminatı gerektiren sebep ortadan kalkınca iadesi istenebilir (HMK m. 89).
Karıştırılan kavramlar
Teminat üst kavramdır; kefalet ve rehin onun türleridir. Banka teminat mektubu kefaletle karıştırılır: teminat mektubu, bankanın müşterisinin talebiyle üçüncü kişiye karşı üstlendiği ödeme taahhüdüdür ve uygulamada çoğunlukla garanti sözleşmesi olarak nitelendirilir; kefilin sorumluluğu ise asıl borca bağlıdır. İhtiyati haciz de teminat değildir: ihtiyati haciz alacağı korumaya yönelik geçici bir tedbirdir; bu tedbiri isteyen alacaklının gösterdiği teminat ise borçlunun olası zararını güvenceye alır.
Kaynaklar ve kapsam
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 84, 87–89, 392(erişim: 24 Eylül 2026)
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 259(erişim: 24 Eylül 2026)
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · m. 581(erişim: 24 Eylül 2026)
Açıklama genel bilgilendirme içindir; somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.