Kefalet

Hukukî anlamı

Kefalet asıl borca bağlıdır; geçerli bir asıl borç bulunması kural olarak gerekir. Adi kefalette, kanunî istisnalar dışında alacaklının önce asıl borçluya başvurması gerekirken müteselsil kefalette kanundaki koşullarla doğrudan kefile yönelme imkânı daha geniştir.

Kefilin sorumluluğu sözleşmede belirtilen azamî miktarla sınırlıdır; asıl borç, faiz, takip giderleri ve diğer kalemlerin kapsamı kanuna ve metne göre belirlenir. Gerçek kişilerce verilen kefaletlerde süre, eş rızası ve şekil hükümleri emredici önem taşır.

Eşin yazılı rızası kural olarak sözleşmeden önce veya en geç kurulması sırasında alınmalıdır. Mahkemece ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı ile TBK m. 584/3 kapsamındaki ticari ve meslekî istisnalar ayrıca değerlendirilir. Şirket ortak veya yöneticisinin şirketle ilgili kefaleti gibi istisnalar, her ticari kefalete sınırsız biçimde genişletilemez.

Gerçek kişinin verdiği kefalet, TBK m. 598 uyarınca kural olarak kuruluşundan itibaren on yıl sonunda kendiliğinden sona erer; kanunun öngördüğü uzatma koşulları saklıdır. Gerçek kişilerce başka ad altında verilen kişisel güvencelerde de şekil, ehliyet ve eş rızasına ilişkin koruyucu hükümler TBK m. 603 kapsamında uygulanır.

Temel unsurlar ve uygulama ölçütleri

• Yazılı ve nitelikli şekle tabidir.
• Azamî sorumluluk miktarı belirtilmelidir.
• Asıl borca bağlı kişisel teminattır.
• Adi ve müteselsil kefalet farklı sonuç doğurur.

Uygulamadaki önemi

Kefalet metni imzalanmadan önce sorumluluk üst sınırı, borcun kapsamı, süre, müteselsillik ve eş rızası koşulları incelenmelidir. Başka ad altında düzenlenen kişisel teminatlar da kanunen kefalet hükümlerine tabi olabilir.

Karıştırılan kavramlar

• Kefalet kişisel teminattır; rehin belirli malvarlığı değeri üzerinde aynî teminat sağlar.
• Garanti sözleşmesi bağımsız borç doğurabilir; işlemin adı değil gerçek içeriği ayrımda belirleyicidir.

Uygulama örneği

Şirket borcu için ortak tarafından imzalanan kişisel teminat metninin 'garanti' başlığını taşıması tek başına yeterli değildir; yükümlülüğün asıl borca bağlılığı ve içerik incelenir.

Sık sorulan sorular

Kefalet sözlü kurulabilir mi?

Hayır. Kanunun öngördüğü yazılı şekil ve el yazısı unsurları geçerlilik bakımından önemlidir.

Kefil her durumda doğrudan takip edilebilir mi?

Kefalet türüne ve kanundaki başvuru koşullarına göre değişir. Adi ve müteselsil kefalet aynı değildir.