Mahkûmiyet süresi ile infaz kurumu süresi ayrıdır
TCK uyarınca mahkemenin belirlediği sonuç ceza, koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süreyle aynı değildir. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve hak ederek tahliye ayrı kavramlardır. Cezanın infazı sırasında iyi hal, disiplin kararları, toplama kararları ve farklı ilamlar sonucu etkileyebilir.
İlgili rehber: Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar: TCK 102–105, Suçların Unsurları, Cezalar, Deliller ve Yargıtay İçtihatları.
5275 sayılı Kanun m. 107 ve cinsel suçlar
5275 sayılı Kanun m. 107/2’de genel kural ve özel suç grupları bakımından farklı oranlar bulunmaktadır. Hükümde bazı cinsel suçlar için farklı fıkra ayrımları öngörülür. TCK m. 102/2 ve m. 103 gibi fiiller bakımından ayrıca m. 108/9 özel rejimi önemlidir. “Cinsel suç = tek infaz oranı” denklemi hukuki bakımdan yanlıştır.
5275 sayılı Kanun m. 108/9 özel rejimi
TCK m. 102/2, 103 ve kanunda belirtilen diğer suçlar bakımından özel infaz düzeni gündeme gelir. Somut suç tipi, fıkra, olay tarihi, hükümlünün yetişkin veya çocuk olması ve kanunun farklı tarihlerdeki metinleri karşılaştırılmadan kesin süre verilmemelidir. Farklı fiillerin aynı ilamda bulunması toplama ve koşullu salıverilme hesabını etkileyebilir.
2026 kanun değişiklikleri ve zaman bakımından uygulama
8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun ile 5275 sayılı Kanun m. 107/5’te değişiklik yapılmış ve bazı suçlar bakımından çocuk hükümlünün belirli kurum günlerinin çift sayılmasına ilişkin istisnalar yeniden düzenlenmiştir. Bu değişiklik, özellikle on beş yaşından küçük hükümlünün süre hesabında suç türünü önemli hale getirir. İnfaz normlarının zaman bakımından uygulanması, somut olay tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Denetimli serbestlik ve yararlanamama halleri
5275 sayılı Kanun m. 105/A ve diğer özel hükümler uyarınca denetimli serbestlik ayrı koşullara tabidir. Kurumda geçirilmesi gereken süre, iyi hal ve özel kısıtlamalar incelenmelidir. Koşullu salıverilme tarihiyle denetimli serbestliğe ayrılma tarihi aynı değildir. Kanunda belirli suçlar ve kişiler için özel yararlanamama düzenlemeleri bulunabilir.
Hesaplama için gerekli belgeler
Kesinleşme şerhli ilam, suç tarihi, TCK madde ve fıkraları, sonuç ceza, mahsup edilecek tutukluluk, tekerrür durumu, toplama kararı ve infaz savcılığı hesabı birlikte incelenmelidir. İnfaz hâkimliği başvuru yolları somut işlem ve tebliğe göre değerlendirilir. İnternetten bulunan tek oranla hak kaybına neden olabilecek kesin hesap yapılmamalıdır.
Olay tarihi ve infaz hukukunun zamansal boyutu
İnfaz hükümlerinin uygulanması sırasında suç tarihi ile hükmün kesinleşme tarihi, infaza başlama ve sonraki kanun değişikliği ayrı olgulardır. Her değişikliğin yürürlük ve geçiş hükmü incelenmeden en yeni metnin doğrudan geçmiş fiile uygulanacağı varsayılmamalıdır. Aynı dosyada birden fazla fiil ve farklı suç tarihleri varsa hesaplama ayrı esaslardan etkilenebilir.
Tekerrür, toplama ve mahsup
Birden çok kesinleşmiş ilam, tekerrüre esas mahkûmiyet, tutuklulukta geçirilen süre ve mahsup işlemleri yatar hesabını değiştirebilir. Mahkemece hükmedilen sonuç ceza ile infaz savcılığının düzenlediği müddetname karşılaştırılmalıdır. Hata bulunduğu düşünülüyorsa hangi ilam ve hesap kaleminin yanlış olduğu somut belgeyle gösterilmelidir.
Çocuk hükümlünün özel infaz durumu
Çocuk hükümlüler bakımından genel yetişkin infaz oranlarını otomatik uygulamak doğru değildir. Çocuk hükümlüye özgü düzenlemeler ve 2026 değişikliklerinin hangi suçlar bakımından istisna getirdiği incelenmelidir. Hükümlünün fiil tarihindeki yaşı ile infaz kurumunda geçirdiği dönemdeki yaşı aynı işlevi görmeyebilir. Bu nedenle çocuklara ilişkin infaz hesabında dosya ve mevzuat tarihi ayrı başlıklardır.
Genel ve özel koşullu salıverilme hükümleri
5275 sayılı Kanun m. 107'deki genel oran ile m. 108/9'daki özel suç grupları birbirine karıştırılmamalıdır. Resmi Adalet Bakanlığı içtihat kaydında m. 108/9 kapsamına TCK m. 102/2, 103 ve 104/2–3'ün girdiği ve süreli hapis cezalarında özel koşullu salıverilme oranına ilişkin düzenleme bulunduğu görülmektedir. Resmi yargı kaydı. Ancak oran uygulanırken failin statüsü, suç tarihi, olay tarihindeki kanun ve geçiş hükümleri ayrıca incelenmelidir.
Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme ayrımı
Koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik tedbirine ayrılma ve hak ederek tahliye birbirinden farklıdır. 5275 sayılı Kanun m. 105/A'nın uygulanması, koşulları ve istisnaları genel bir matematik formülle bütün suçlara otomatik uygulanamaz. İyi hal, kurumda geçirilmesi gereken süre, tekerrür, disiplin ve geçici hükümler birlikte değerlendirilmelidir.
2026 tarihli değişiklik ve olay tarihine uygulanabilirlik
7593 sayılı Kanun'la 5275 sayılı Kanun'un çocuk hükümlülere ilişkin bazı düzenlemeleri ve m. 107 hükmü değiştirilmiştir. Bu değişikliklerin hangi suçlar ve hangi yaş grupları bakımından istisna getirdiği, fiilin ve infazın tarihleriyle birlikte araştırılmadan somut dosyaya kesin oran uygulanmamalıdır. Güncel resmi metin ve geçiş hükümleri hukukçu denetiminin zorunlu parçasıdır.
Müddetname, tekerrür ve mahsup denetimi
İnfaz hesabında kesinleşen ilamlar, ceza toplama kararı, tekerrüre esas mahkûmiyetler, tutuklulukta geçirilen süreler, mahsup kararları ve yürütülen disiplin süreçleri karşılaştırılmalıdır. Müddetnamenin hangi ilama hangi oranı uyguladığı açık görülebilmelidir. Uyuşmazlık varsa infaz hâkimliğine başvuru ve ilgili kanun yolu koşulları somut hesaba bağlanmalıdır.
Müddetname kontrolünde adım sırası
Önce hükmedilen sonuç ceza ve suçun kanun maddesi; sonra suç tarihi, kesinleşme ve mahsup; ardından tekerrür, toplama ve özel infaz oranı kontrol edilir. En son denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri birbirinden ayrı hesaplanır. Aynı dosyada birden çok ilam varsa her ilamın hukuki rejimi ile toplam sonuç arasındaki bağlantı açıkça gösterilmelidir.
İnfaz başvurusunun somut gerekçeye dayanması
Müddetnameye veya uygulanan orana itirazda yalnız “süre yanlış” demek yerine kullanılan kanun metni, fıkra, olay tarihi ve varsa lehe geçiş hükmü belirlenmelidir. Tutukluluk mahsupları, infaz kurumunda geçirilen süre ve iyi hal değerlendirmelerinin kararları ayrı belgelerle denetlenmelidir. İnfaz hâkimliği ve ilgili başvuru yolu koşulları uygulanabilir güncel hukuk üzerinden incelenmelidir.
Yatar hesabı yalnız sonuç cezadan çıkarılamaz
İnfaz hesabında suç tarihi, suçun kesin kanuni vasfı, hüküm tarihi, kesinleşme tarihi, ceza toplamı, tutukluluk/mahsubun kapsamı, tekerrür ve özel infaz hükümleri birbirinden ayrı veri alanlarıdır. Koşullu salıverilme oranı ile denetimli serbestlik tedbiri aynı düzenleme değildir. Bu unsurlar belirlenmeden “şu kadar yıl yatar” sonucunu vermek, fiil ve hüküm dönemleri farklı olan olaylarda önemli hak kaybı yaratabilir. Birden fazla ilamda her suçun özel rejimi ve toplama kararı ayrıca incelenmelidir.
5275 sayılı Kanun m. 107–108 ve geçiş hükümleri
Cinsel dokunulmazlığa karşı belirli suçlar bakımından 5275 sayılı Kanun'un koşullu salıverilme ve mükerrirliğe ilişkin özel hükümleri uygulanabilir. Suç tarihine göre lehe kanun veya geçici madde değerlendirmesi, genel infaz oranından ayrı yapılmalıdır. 2026 yılına ilişkin değişikliklerin yürürlüğü ve uygulanacak olay grupları güncel konsolide kanun metniyle doğrulanmadan kesin oran verilmemelidir. İnfazın kesintisiz veya farklı kurumlarda yürütülmesi, iyi hal ve disiplin kararları da somut şartlarına göre sonuç doğurabilir.
Müddetname hatasında başvuru ve belge incelemesi
Müddetname kontrolünde mahkûmiyet ilamı, kesinleşme, mahsup kararları, toplama kararı, tekerrür bilgileri, infaz kayıtları ve hesap cetveli karşılaştırılmalıdır. İtirazın hangi kanun maddesinin ve hangi olay tarihinin yanlış uygulandığına dayanması gerektiği açıkça gösterilmelidir. İnfaz hâkimliğine başvuru ve diğer kanun yollarının koşulları somut işlemin niteliğine göre değerlendirilir. İnfaz kurumunun hesaplama çıktısı tek başına bütün hukuki olguları doğrulanmış hale getirmez.
İlgili yazılar: Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye): Şartlar, İnfaz Oranları ve Başvuru; Müddetnameye İtiraz ve İnfaz Hesabının Düzeltilmesi: Tahliye Tarihi Nasıl Denetlenir?.
Sonuç
Cinsel suçlarda infaz ve yatar hesabına ilişkin değerlendirmelerde, suç veya işlem türünün kanuni unsurları ile somut deliller arasındaki ilişki açık biçimde kurulmalıdır. Mahkeme kararının gerekçesi, iddia ve savunmanın belirleyici noktalarını karşılamalı; olay tarihindeki uygulanabilir mevzuat gözetilmelidir. Mağdurun korunması ve adil yargılanma güvenceleri birbirine karşıt değil, hukuk devletinin tamamlayıcı yükümlülükleridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Cinsel suçlarda herkes aynı oranda mı yatar?
Hayır; TCK fıkrası ve 5275 sayılı Kanun’daki özel hükümler belirleyicidir.
İyi hal tek başına tahliye sağlar mı?
Hayır; diğer kanuni süre ve koşullar gerekir.
2026 infaz değişikliği her hükümlüye uygulanır mı?
Hayır; suç türü, kişi ve zaman bakımından uygulama ayrı incelenir.
Kesin hesap için hangi belgeler gerekir?
Kesin ilam, suç tarihi, ceza ve infaz/mahsup kayıtları gerekir.