Anlaşmalı Boşanma ve Protokol

Anlaşmalı Boşanma Davası

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması; eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi gerekir. Hâkim tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Evliliğin bir yılı dolmamış olması, tarafların başka bir kanuni boşanma sebebine dayalı çekişmeli dava açmasına engel değildir; ancak anlaşmalı boşanmanın kanuni koşulu gerçekleşmemiş olur. Evliliğin süresi, resmî evlenme tarihi esas alınarak değerlendirilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Düzenlenmesi Gereken Konular

Protokol, yalnızca tarafların boşanmayı kabul ettiğini belirten kısa bir metin olarak hazırlanmamalıdır. Somut olayın gerektirdiği ölçüde şu konular açık, birbiriyle uyumlu ve uygulanabilir biçimde düzenlenmelidir:

• Ortak çocuğun velayeti
• Çocukla kişisel ilişkinin gün, saat, tatil, bayram ve gerektiğinde yurt dışı seyahati boyutları
• Çocuk için iştirak nafakası ve koşulları varsa eş için yoksulluk nafakası
• Nafakanın ödeme günü, yöntemi ve gelecek yıllardaki artış düzeni
• Çocuğun eğitim, sağlık ve olağanüstü giderleri
• Maddi ve manevi tazminat talepleri
• Aile konutunun, ortak konutun ve ev eşyasının kullanım veya teslim durumu
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin düzenleme
• Mal rejimi, ziynet, mehir, kişisel eşya, araç, banka hesabı, şirket payı, borç ve diğer taleplerin protokol kapsamına alınıp alınmadığı
• Kararlaştırılan para veya eşya teslimlerinin tarihi, yöntemi ve koşulları

Mal rejimi, ziynet veya diğer alacaklara ilişkin genel ve belirsiz feragat ifadeleri daha sonra uyuşmazlık doğurabilir. Hangi talebin sona erdirildiği, hangisinin saklı tutulduğu ve edimin nasıl yerine getirileceği açıkça gösterilmelidir. Hâkimin protokolde değişiklik önermesi hâlinde anlaşmalı boşanmanın bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesine bağlı olduğu da dikkate alınmalıdır.

Anlaşmalı Boşanmanın Aşamaları

Dava dilekçesi ve protokolün hazırlanması, görevli ve yetkili mahkemeye başvuru, duruşma, tarafların iradelerini hâkim önünde açıklaması, gerekçeli kararın tebliği, kanun yolu durumunun belirlenmesi, kararın kesinleşmesi ve nüfus kayıtlarına işlenmesi birbirini izleyen aşamalardır. Mahkemenin iş yükü, dosyanın içeriği ve tebligat durumu bilinmeden kesin sonuçlanma süresi verilemez.

Mal paylaşımı mutlaka protokolde bitirilmeli mi?

Mal rejiminin tasfiyesinin aynı protokolde sonuçlandırılması, anlaşmalı boşanmanın her durumda zorunlu bir koşulu değildir. Bu hakların protokole alınması veya ayrı tutulması açıkça kararlaştırılmalıdır. Belirsiz genel feragat ifadeleri ileride hak kaybı ve yeni uyuşmazlık yaratabilir.