Yabancı bayraklı özel yatın Türkiye’de kalış süresi, seyir izin belgesinin süresi ve yat sahibinin ikamet hakkı üç ayrı konudur. Birinin geçerli olması diğerindeki eksikliği gidermez. Yatın marinada bulunması da gümrük veya ticari kullanım kurallarından bağımsız bir statü oluşturmaz.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m.29’a göre yabancı bayraklı gezi, spor ve eğlence amaçlı özel yatlar; gezi, bakım, onarım, kızaklama veya kışlama için Türkiye’de beş yıla kadar kalabilir. Koşulları varsa Bakanlıkça beş yıl daha uzatma mümkündür. Bu yazı özel yat rejimini esas alır; ticari yatlara ilişkin farklı izin modeli ayrıca açıklanmaktadır.
Bayrak malikin uyruğu ve yerleşiklik
Teknenin yabancı bayraklı olması, tekneyi kullanan kişinin mutlaka yabancı olduğu anlamına gelmez. Türk vatandaşı da yabancı bayraklı bir teknenin maliki veya şirket ortağı olabilir. Buna karşılık vatandaşlık, yerleşiklik ve gümrük rejiminden yararlanma koşulları farklı kavramlardır. İşlemi yalnız pasaport veya yalnız bayrak üzerinden değerlendirmek eksik sonuç verir.
Şirket adına kayıtlı teknede gerçek kişinin ortak veya yönetici olması, tekneyi her amaçla ve izinsiz kullanabileceği anlamına gelmez. Şirket belgeleri, kullanım yetkisi, malikin talimatı, teknenin özel veya ticari statüsü ve gümrük idaresindeki kayıt birlikte incelenmelidir. Gerekli temsil belgesinin bulunması ile kamu hukukundan doğan kullanım izni birbirinin yerine geçmez.
Türkiye’ye giriş ve seyir izin belgesi
2634 sayılı Kanun m.28 çerçevesinde giriş ve çıkış işlemleri deniz hudut kapılarında yapılır. Araç, personel, yolcu ve sefer beyanları seyir izin belgesi üzerinde yürütülür. Belgenin elektronik düzenlenmesine ilişkin uygulama bulunmakla birlikte girişte ilgili idarelerin işlemleri tamamlanmalıdır. Teknenin karadan veya taşıyıcı gemiyle gelmesi halinde ilk denize indirme ve gümrük işlemleri ayrıca planlanır.
Ticaret Bakanlığının açıklamalarında seyir izin belgesinin genel geçerlilik süresi bir yıl olarak belirtilmektedir; kışlamaya bırakılan tekneye ilişkin özel durum ayrıca düzenlenmiştir. Malik veya donatan değişikliği ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkış gibi olaylar belgenin geçerliliğini etkileyebilir. Kaptan değişikliğinin kayda işlenmesi ile belgenin bütünüyle yenilenmesi aynı işlem değildir.
Seyir izin belgesi, malikin mülkiyetini kanıtlayan tek belge olarak kullanılmamalıdır. Sicil belgesi, sigorta, kaptan yeterliği ve teknenin diğer teknik belgeleri ayrıca taşınmalı ve güncel tutulmalıdır. Türkiye’ye girişin tamamlanması, yasak veya sınırlı bölgelerde demirleme ve seyir izni sağlamaz. Konunun ayrıntıları için yat finansmanı ve gemi ipoteği yazısına bakılabilir.
Konunun ayrıntıları için yat ve tekne satın alırken hukuki kontrol bölümüne bakılabilir.
Beş yıllık kalış ve uzatma
Kanundaki beş yıllık süre, koşulsuz ve kayıtsız on yıllık hak olarak okunamaz. İlk sürenin başlangıcı, giriş kayıtları, teknenin hangi amaçla bulunduğu ve kışlama işlemleri dosyadan kontrol edilir. Uzatma için Deniz Turizmi Yönetmeliği ve ilgili Bakanlık uygulamasındaki koşullar sağlanmalıdır. İşlemin süre dolmadan hazırlanması, rejim ihlali tartışmasını önler.
Teknenin küçük bir bakım yaptırması veya kısa süreli yurt dışına çıkmasıyla bütün sürelerin otomatik sıfırlandığı varsayılmamalıdır. Gümrük ve turizm idarelerinin kayıtları birlikte değerlendirilir. Özellikle malik değişikliği ve ticari kullanıma geçişte eski statünün yeni kişiye kendiliğinden devam ettiği düşünülmemelidir. Malikin ölümü nedeniyle mirasçılara geçişte kayıt sorunları için yat ve teknenin miras yoluyla intikali yazısı incelenebilir.
| Takip edilen konu | Temel belge | Neden ayrı izlenir |
|---|---|---|
| Yatın Türkiye’de kalışı | Giriş ve ilgili rejim kayıtları | Beş yıllık çerçeve ve uzatma koşulları |
| Seyir işlemleri | Seyir izin belgesi | Genel bir yıllık süre ve özel haller |
| Kışlama | Belgeli tesis sözleşmesi ve kayıtları | Teknenin bırakılması ve yeniden kullanımı |
| Malikin veya misafirin kalışı | Pasaport, vize veya ikamet belgesi | Kişi bakımından ayrı göç kuralları |
| Ticari faaliyet | İşletme ve özel izin belgeleri | Özel yat statüsü charter yetkisi vermez |
Malik teknede bulunmadan kullanım
Yatın kaptanı, malik bulunmaksızın her türlü gezi ve eğlence seyrini yalnız vekâletnameye dayanarak yapabileceğini varsaymamalıdır. Ticaret Bakanlığının açıklamalarında malikin veya ailesinin başka bir limandan alınması ya da bırakılması gibi durumlarda, talimat ve liman başkanlığı sefer izniyle sınırlı kullanım gösterilmektedir. Somut seferin amacı ve izin kaydı önemlidir. Konunun ayrıntıları için yat kaptanı ve mürettebatın işçilik hakları yazısına bakılabilir.
Aile bireyinin, şirket çalışanının veya arkadaşın kullanımı da aynı başlık altında genellenmemelidir. Teknenin girişte hangi kişi ve amaçla beyan edildiği, güncel yönetmelik ve gümrük koşulları incelenmelidir. Tekne üzerinde bulunmak ile tekneyi hukuken işletmek veya yönetmek farklıdır. Ücret alınmadan yapılan kullanım dahi bütün izin sorunlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bakım için başka tesise sevk, deneme seyri ve acil durum hareketi ayrıca değerlendirilir. Bu tür seferlerde acente veya kaptanın günlük uygulamasına güvenmek yerine gerekli idari kaydın yazılı veya elektronik olarak tamamlanması yararlıdır. Özel hukukta verilen vekâlet, idarenin aradığı sefer iznini ikame etmez. Konunun ayrıntıları için yat yönetim sözleşmesinde işletmecinin yetkileri ve hesap verme yükümlülüğü yazısına bakılabilir.
Kışlama bakım ve gümrük gözetimi
Yatın Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli tesiste kışlamaya bırakılması, işlemlerin kayıt altına alınmasını gerektirir. Marina veya çekek sözleşmesinde teknenin korunması, bakım yetkisi, acil durumda hareket ettirilmesi, personel erişimi ve sigorta devamlılığı düzenlenmelidir. Malikin yurt dışına çıkması, tesise sınırsız kullanım yetkisi vermez.
Yabancı yatın bakım ve onarımı gümrük gözetim ve denetimiyle bağlantılıdır. İthal yedek parça, değiştirilen motor, sökülen ekipman ve atıkların hukuki statüsü ayrıca belirlenir. Yatta bulunan eşyaların Türkiye’de satılması veya üçüncü kişilere bırakılması, teknenin geçici bulunma rejiminden ayrı gümrük sonuçları doğurabilir. Büyük refit öncesinde parçaların giriş ve çıkış planı hazırlanmalıdır.
Atık teslim kayıtlarında 9 Eylül 2026 tarihli 2026/12 sayılı Denizcilik Atıkları Uygulaması Genelgesi gözetilmelidir. Yabancı bayrak, Türkiye’deki çevre ve atık teslim yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Konunun ayrıntıları için yat sigortasında teminat dışı haller ve hasar reddi bölümüne bakılabilir.
Ticari yatlar ve kabotaj
Türkiye’de özel yat için tanınan dolaşım ve kalış kolaylığı, ücretli iç hat hizmeti veya kiralama yetkisine dönüştürülemez. 815 sayılı Kabotaj Kanunu ile turizm mevzuatı birlikte değerlendirilir. Sözleşmenin yabancı ülkede imzalanması veya ödemenin yurt dışına yapılması, fiilen Türkiye’de gerçekleştirilen faaliyetin hukuki niteliğini tek başına değiştirmez. Yabancı unsurlu sözleşmelerde uygulanacak hukuk ve yetki için uluslararası yat uyuşmazlıkları yazısına da bakılabilir.
2634 sayılı Kanun m.29, boyu 39 metrenin üzerinde olan ve Bakanlıkça ülke turizmi ve tanıtımına katkı sağladığı değerlendirilen yabancı bayraklı ticari yatlar için geçici izin imkanı düzenler. Katkı payı alınır ve izin aynı takvim yılını aşamaz. Bu, bütün yabancı ticari yatlara kendiliğinden tanınmış serbest faaliyet hakkı değildir. Yıllık katkı tutarı başvuru tarihindeki resmî tarifeden alınmalıdır.
Satış ve statü değişikliği
Yabancı bayraklı yatın Türkiye’de satılması planlandığında mülkiyet devri kadar gümrük rejiminin kapatılması veya değiştirilmesi de düşünülmelidir. Yeni malikin aynı kolaylıktan yararlanıp yararlanamayacağı, teknenin kesin ithal edilip edilmeyeceği ve kayıt değişikliği araştırılır. Satış bedelinin ödenmesi, mevcut geçici rejimin sona erdiğini kanıtlamaz.
Bayrak değişikliği için terkin ve yeni tescil belgeleri eşleştirilir. Teknenin vergisiz olduğu, ülkeye girişte vergi ödenmemiş olmasına bakılarak kesinleştirilemez. Geçici rejim kapsamında alınmayan vergi ile kalıcı vergi istisnası farklıdır. İhracat veya yeniden çıkış, idari belgelerle tamamlanmalıdır.
Konunun ayrıntıları için serbest bölgede şirket kurmak ve yatırım yapmak bölümüne bakılabilir.
Konunun ayrıntıları için yat alım satım sözleşmesi bölümüne bakılabilir.
İhlal halinde başvuru dosyası
Süre aşımı, izinsiz kullanım, yanlış beyan veya eşyanın izinsiz bırakılması farklı yaptırım sebepleridir. Uygulanan işlemin gümrük cezası, liman tedbiri, turizm yaptırımı veya başka bir işlem olması görevli merci ve süreyi değiştirir. Bütün yat işlemleri için tek bir “itiraz süresi” verilmemelidir.
Bildirim alınır alınmaz kararın hukuki dayanağı, tebliğ tarihi ve başvuru yolu belirlenmelidir. Giriş çıkış kaydı, seyir izin belgesi, malik ve kaptan yetkileri, marina sözleşmesi ve bakım evrakı bir araya getirilir. İdareyle yazışılırken sürelerin korunması ayrıca takip edilir; gayriresmî görüşme kanuni başvurunun yerine geçmez.
Konunun ayrıntıları için marina ve yat limanı kuruluşunda izin, ÇED ve işletme süreci bölümüne bakılabilir.
Sonuç
Yabancı bayraklı yat için doğru yönetim, tekneye ve kişiye ait süreleri ayrı izlemekten başlar. Özel kullanım ile ticari faaliyet ayrımı korunmalı, malik değişikliği ve bakım işlemleri gümrük statüsüyle uyumlu yürütülmelidir. Beş yıllık kalış düzenlemesi, bütün izinleri tek belgede toplayan bir muafiyet değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı özel yat Türkiye’de yalnız iki yıl mı kalabilir
2634 sayılı Kanun m.29’da özel yatlar için beş yıla kadar kalış ve koşullu uzatma düzenlenmiştir. Araçlara ilişkin başka süreler doğrudan uygulanmamalıdır.
Beş yıllık süre seyir izin belgesini de beş yıl geçerli kılar mı
Hayır. Seyir izin belgesi ve kışlamaya ilişkin özel durumlar ayrı takip edilir.
Yatın kalış izni sahibine ikamet hakkı verir mi
Hayır. Kişinin vize ve ikamet koşulları ayrı mevzuata tabidir.
Kaptana vekâlet vermek her sefer için yeterli mi
Hayır. Kullanım amacı, malik durumu ve gerekli liman veya gümrük izinleri ayrıca değerlendirilir.
Yabancı özel yatı arkadaşlarıma ücret karşılığı kullandırabilir miyim
Özel yat statüsü ticari kiralama yetkisi vermez. İşletme, kabotaj ve gümrük koşulları araştırılmalıdır.
Türkiye’de satış yapınca eski geçici giriş hakkı alıcıya geçer mi
Otomatik olarak geçtiği varsayılamaz. Yeni malikin koşulları ve rejim işlemleri kontrol edilmelidir.
Kaynakça
- 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu. Özellikle m.27–29; yabancı yatların kalışı ve işletilmesi. Kaynak bağlantısı
- Ticaret Bakanlığı — Gümrük Muhafaza sıkça sorulan sorular. Yatların giriş, seyir, bırakılma ve kullanım usulleri; sayfadaki eski parasal tutarlar ve kurum adları aktarılmadı. Kaynak bağlantısı
- Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği. Özellikle devir şekline ilişkin m.14; 30.12.2023 değişikliği. Kaynak bağlantısı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı — Deniz turizmi işlemleri. Deniz turizmi tesisi ve araç belgelendirmesi; yönetmelik uygulamasına giriş. Kaynak bağlantısı
- İMEAK DTO — 2026/12 sayılı Denizcilik Atıkları Uygulaması Genelgesi. 9.9.2026 Genelgesi; %80 doluluk, 20/15 gün; 10.9.2026 tarihli 709 sayılı sirküler. Kaynak bağlantısı