Sınır Dışı Etme Kararının İptali ve Deport İşlemleri
Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılması sonucunu doğuran ve valiliklerce tesis edilen idari bir işlemdir. Kararın yalnızca dayanak maddesinin belirtilmesi yeterli olmayabilir; somut gerekçe, dosyada kullanılan bilgi ve belgeler, kişinin özel durumu ve geri gönderme yasağı kapsamındaki riskler birlikte incelenmelidir.
Sınır dışı kararına karşı açılacak iptal davasında başlıca çalışma konuları şunlardır:
- Kararın ve tebliğ belgesinin incelenmesi
- Kararda gösterilen hukukî ve fiilî gerekçenin değerlendirilmesi
- Yabancının yasal kalış, aile, çalışma, eğitim ve sağlık durumunun belirlenmesi
- Geri gönderileceği ülkede karşılaşabileceği risklerin ortaya konulması
- Uygun ülke, güvenli üçüncü ülke ve geri gönderme yasağı yönünden inceleme
- İptal davasının ve gerekiyorsa geçici koruma taleplerinin hazırlanması
- Başvurunun kararı veren makama bildirilmesi
- Dosyanın idare mahkemesinde takibi
Sınır dışı etme kararına karşı başvuru süresi, tebliğden itibaren yedi gündür. Dava açılması ile idari gözetim kararına itiraz edilmesi farklı başvurulardır. Yabancının geri gönderme merkezinde bulunması hâlinde, sınır dışı kararı ve idari gözetim kararı ayrı ayrı incelenmelidir.
Geri Gönderme Yasağı ve Geri Gönderilecek Ülkedeki Riskler
Bir kişi hakkında sınır dışı sebebinin bulunması, her durumda fiilen sınır dışı edilebileceği anlamına gelmez. Yaşam hakkı, işkence ve insanlık dışı veya onur kırıcı muamele riski; ciddi hastalık, yaş, hamilelik, tedaviye erişim, insan ticareti mağduriyeti ve belirli şiddet durumları geri gönderme işlemi bakımından ayrıca değerlendirilir.
Bu incelemede yalnızca yabancının genel beyanı değil; kişisel geçmişi, menşe ülke bilgileri, aile bağları, sağlık belgeleri, önceki başvurular, ulusal ve uluslararası raporlar ile riskin kişiye özgü niteliği birlikte ele alınır. Geri gönderme yasağına ilişkin iddialar, dosyanın şartlarına göre sınır dışı davası, uluslararası koruma süreci veya bireysel başvuru kapsamında ileri sürülebilir.
Ceza Soruşturması veya İnfaz Sonrasındaki Göç İşlemleri
Bir yabancı hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması bulunması, mahkûmiyet kararı verilmesi ya da cezanın infaz edilmesi; ayrıca sınır dışı kararı, idari gözetim veya giriş yasağı işlemlerine yol açabilir. Ceza yargılamasındaki karar ile yabancılar hukuku işlemi birbirinin yerine geçmez ve her biri görevli makam önünde ayrı denetime tabidir.
Bu tür dosyalarda ceza savunması, tahliye veya infaz işlemleri ile göç idaresi kararlarının zamanlaması birlikte takip edilir. İade ve suçluların geri verilmesi süreçleri ise ceza ve uluslararası hukuk kapsamında ayrıca değerlendirilir.
İlgili ayrıntılı sayfalar: Ceza Hukuku ve Ağır Ceza Davaları; İnfaz Hukuku, Denetimli Serbestlik ve Cezaevi İşlemleri; INTERPOL Kırmızı Bülten, Suçluların İadesi ve Uluslararası Cezaî İş Birliği
Dava Öncesi ve Sonrasında Kritik Ayrımlar
Yedi gün, dava açma süresidir
6458 m.53/3 uyarınca başvuru, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine yapılır. Süre hesabında tebliği izleyen gün ve uygulanacak usul kuralları dikkate alınır. İdareye dilekçe, telefon görüşmesi veya genel bir şikâyet kaydıyla bu özel dava süresinin korunduğu varsayılmamalıdır.
Dava sürecindeki güvence ve bildirim
Yabancının rızası saklı kalmak üzere, dava açma süresinde veya yargı yoluna başvurulduğunda yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmemesine ilişkin kanuni güvence gözetilir. Başvuruyu kararı veren makama bildirmek, dosya numarası ve alındı kaydını korumak önemlidir. Bu durum gözetim kararını kendiliğinden kaldırmaz.
Mahkemenin incelemesi ile başvuru süresi farklıdır
7533 sayılı Kanunla değişen m.53/3 uyarınca yargılama takvimi dosyanın tekemmülü, ara karar veya duruşma gerekliliğiyle bağlantılıdır. “Dava açıldıktan tam on beş gün sonra kesin sonuç alınır” şeklinde bir hizmet taahhüdü doğru değildir. Sınır dışı davasında mahkeme kararının kesinliğine ilişkin özel hüküm ayrıca dikkate alınır.
Aile ve risk belgeleri nasıl hazırlanır?
Evlilik veya Türkiye’de çocuk sahibi olmak her durumda sınır dışı kararını engelleyen otomatik bir istisna değildir. Aile hayatının gerçekliği, çocuğun üstün yararı, bağımlılık ilişkisi ve bireysel sağlık durumu somut belgelerle ortaya konur. Menşe ülke raporu, kişisel tehdidi gösteren kayıtlarla birlikte ele alınır; tek başına genel ülke bilgisiyle yetinilmez.
Terke davet ve gönüllü dönüş
Kanuni koşullar varsa terke davette on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınabilir; istisnaları vardır. Bu süre, yedi günlük dava süresinin yerine geçmez. Dönüş veya rıza belgesini imzalamadan içeriğini ve statünüze etkisini anlayın; tercüme ihtiyacınızı bildirin.
Kararın uygulanması ve sonraki hukukî durum
İptal kararı sonrasında idarenin uygulaması, gözetim, giriş kayıtları ve izin durumu ayrıca takip edilir. Anayasa Mahkemesi veya uluslararası başvuru yolları, kabul şartları ve acil tedbir koşulları yönünden ayrıca incelenir; her başvurunun otomatik durdurucu etkisi olduğu varsayılmaz.
İlk Görüşmede Gerekli Bilgiler
Kararın bütün sayfaları, tebliğ kaydı, mevcut statünüz, önceki başvurular ve kısa olay sırasını hazırlayın. Yaklaşan sevk veya başvuru süresi varsa ilk iletişimde belirtin. Dosyaya özel belge listesi ve temsil yöntemi görüşmede netleştirilir.
Hazırlık Listesini İndirin · PDF