HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Çocuğun iadesi, velayetin kime verileceğinden farklı bir incelemedir

1980 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki iade süreci, çocuğun hukuka aykırı biçimde götürüldüğü veya alıkonulduğu ülkeden önceki mutat mesken ülkesine dönüşünü konu alır. İade kararı, velayetin esasını belirleyen bir karar değildir. Çocuğun yaşı, önceki yaşam merkezi, velayet hakkının kullanımı ve ilgili iki ülke arasında sözleşmenin uygulanabilirliği birlikte değerlendirilir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu; Türkiye bağlantılı çocuk iadesi dosyalarında başvuru hazırlığı, yargısal süreçte temsil, sözleşme kapsamındaki itirazlar ve koruyucu önlemler için hukukî destek sunar. Olayın tarihleri ve çocuğun güvenliği başlangıçta ele alınır; yalnız boşanma dosyasının ilerlemesi beklenerek hareket edilmez.

HİZMET KAPSAMI

Çocuğun İadesi Sürecinde Hizmetlerimiz

İhtiyacınıza uygun başlığı inceleyin. Üstlenilecek işlemler, belgeler ve dosyanın koşulları değerlendirilerek belirlenir.

Sözleşme kapsamı ve ilk değerlendirme

Her uluslararası yer değişikliği otomatik olarak Lahey iade sürecine girmez.

Çocuğun yaşı, götürülme veya tutulma tarihi ve bulunduğu ülke
İki ülke arasında sözleşmenin yürürlüğü ve katılım kabullerinin kontrolü
Önceki mutat mesken ve ihlal edildiği ileri sürülen velayet hakkı

Mutat mesken ve olay çizelgesi

Çocuğun hayatının fiilî merkezi ve yer değişikliğinin niteliği belgelerle değerlendirilir.

Okul, bakım, sağlık, yaşam ve aile düzenine ilişkin kayıtlar
Seyahatin amacı, planlanan dönüş tarihi ve sonrasındaki gelişmeler
Geçici ziyaret ile kalıcı taşınmanın ve sonradan alıkoymanın ayrılması

Velayet hakkı ve rıza incelemesi

Yalnız mahkeme kararının varlığına değil, ilgili hukukta doğan haklara ve fiilî kullanıma da bakılır.

Kanun, karar veya geçerli anlaşmadan kaynaklanan hakların belirlenmesi
Hakkın yer değişikliği öncesinde fiilen kullanılması
Önceden izin, sonradan benimseme ve bunlara ilişkin deliller

Merkezî makam başvurusunun hazırlanması

Başvuru, çocuğun bulunduğu ülke ve uygulanacak işleyişe göre düzenlenir.

Başvuru formu, olay özeti, karar ve destekleyici belgeler
Türkiye’de Adalet Bakanlığı merkezî makamı ve ilgili makamlarla süreç takibi
Gerekli dil, tercüme ve belge muafiyetlerinin kontrolü

Türkiye’de iade davasında temsil

5717 sayılı Kanun kapsamındaki dava ve ilgili başvuruların usulü gözetilir.

Cumhuriyet başsavcılığının merkezî makam adına açtığı davanın takibi
Yetkili aile mahkemesinde talep, açıklama ve delillerin sunulması
Gerekli hâllerde kanun yolları ve karara bağlı işlemler

İade talebine karşı hukukî savunma

Sözleşmedeki ret nedenleri, somut olay ve deliller üzerinden değerlendirilir.

Velayet hakkının kullanılmaması, rıza veya sonradan benimseme iddiaları
Ciddi fiziksel veya psikolojik tehlike ve katlanılamaz durum incelemesi
Çocuğun yaşı ve olgunluğuna uygun görüşü ile diğer sözleşme koşulları

Koruyucu önlemler ve kişisel ilişki

İade incelemesi devam ederken çocuğun güvenliği ve uygun temas koşulları ayrıca ele alınır.

Yer değiştirme, pasaport ve diğer geçici önlem ihtiyaçlarının değerlendirilmesi
Güvenli görüşme ve kişisel ilişki düzenine ilişkin talepler
Gerekli uzman incelemesi ve çocuğun korunmasına ilişkin koordinasyon

Yabancı ülkedeki süreçle koordinasyon

Çocuğun Türkiye dışında bulunduğu dosyalarda yerel temsil ve Türkiye belgeleri birlikte planlanır.

İlgili ülkede yetkili avukat ve merkezî makam iletişiminin düzenlenmesi
Türkiye’deki velayet, nüfus ve diğer kayıtların hazırlanması
Ülkeler arasındaki başvuru, bildirim ve koruma adımlarının eşleştirilmesi

Kararın uygulanması ve dönüş düzeni

Kararın verilmesiyle fiilen uygulanması ayrı aşamalar olarak ele alınır.

Kesinleşme, kanun yolu ve uygulama koşullarının incelenmesi
Türkiye’de güncel çocuk teslimi usulü ve yetkili birimlerle koordinasyon
Seyahat, teslim ve çocuğun güvenliğine ilişkin uygulanabilir düzenlemeler

KARAR VERMEDEN ÖNCE

İade Başvurusunda Zaman ve Kapsam Ayrımları

Süreler ve ret nedenleri çoğu kez yanlış anlaşılır. İlk değerlendirme, olayın tarihlerini ve ilgili iki ülkenin hukukî ilişkisini esas almalıdır.

16 yaş ve iki ülke arasındaki uygulama

Sözleşmenin uygulanması çocuk 16 yaşına geldiğinde sona erer. Ayrıca sözleşmenin ilgili iki ülke arasında yürürlükte ve uygulanabilir olması gerekir; yalnız her iki ülkenin bir listede görünmesi yeterli olmayabilir. Katılma, kabul ve yürürlük tarihleri somut ülkeler bakımından kontrol edilir.

Hukuka aykırı götürme veya alıkoyma

Yer değişikliğinden hemen önceki mutat mesken hukukuna göre mevcut velayet hakkının ihlal edilmesi ve bu hakkın fiilen kullanılıyor olması veya olay olmasaydı kullanılacak olması değerlendirilir. İzinli başlayan seyahat, dönüş koşullarına aykırı tutulma nedeniyle daha sonra farklı bir nitelik kazanabilir.

Bir yıl, başvuru hakkını otomatik bitirmez

Sözleşme m.12’deki bir yıl, hukuka aykırı götürme veya alıkoyma ile çocuğun bulunduğu devlette yetkili adlî veya idarî makam önünde işlemlerin başlaması arasındaki süreyle ilgilidir. Bir yıldan sonra da iade gündeme gelebilir; çocuğun yeni çevresine yerleşmiş olması değerlendirmeye eklenir. Merkezî makama ilk yazışma ile bu tarih her durumda aynı kabul edilmemelidir.

Altı hafta, kesin sonuç vaadi değildir

Sözleşme m.11 süratle hareket edilmesini öngörür. İşlemlerin başlamasından itibaren altı hafta içinde karar verilmezse gecikmenin nedeninin açıklanması istenebilir. Bu düzenleme, her davanın altı haftada kesinleşeceği veya başvurunun yalnız altı hafta içinde yapılabileceği anlamına gelmez.

İade, velayet ve ceza soruşturması

İade kararı velayetin esasına ilişkin karar sayılmaz; çocuğun bir ebeveyne kesin olarak bırakılmasını tek başına belirlemez. Velayet ve kişisel ilişki ile ceza hukuku boyutu ayrı değerlendirilir. Çocuğun iadesi süreci, suçluların iadesi prosedürüyle karıştırılmamalıdır.

İade istisnaları ve çocuğun görüşü

Sözleşme m.13 ve m.20’deki nedenler ayrı koşullara ve delil incelemesine bağlıdır. Genel boşanma iddiaları otomatik ret nedeni değildir. Çocuğun görüşü yaş ve olgunlukla birlikte değerlendirilir; sözleşmede her dosyaya uygulanacak sabit bir 10 veya 12 yaş eşiği yoktur.

Türkiye’de dava ve kararın uygulanması

5717 sayılı Kanun m.7/2 kapsamında dava, merkezî makam adına mahallî Cumhuriyet başsavcılığı tarafından açılır. Aynı Kanun m.18’in güncel düzenlemesi, kararın yerine getirilmesinde 5395 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmındaki çocuk teslimi hükümlerine yönlendirir. Karar, güncel çocuk teslimi usulü ve yetkili adlî destek ve mağdur hizmetleri birimleri aracılığıyla uygulanır.

Acil güvenlik ihtiyacı ve görüşme talebi

Çocuğa ilişkin somut ve acil bir güvenlik tehlikesi varsa bulunduğu ülkedeki yetkili acil yardım ve koruma makamlarına gecikmeden başvurulmalıdır. Çevrim içi görüşme formu acil yardım kanalı değildir; belirtilen ilk dönüş süresi hukukî başvuru sürelerini durdurmaz.

ÇALIŞMA YAKLAŞIMIMIZ

Önce Tarihleri, Çocuğun Yaşam Merkezini ve Koruma İhtiyacını İnceliyoruz

Dosyayı yalnız boşanma kararına veya vatandaşlığa göre değerlendirmeyiz. Çocuğun yer değişikliğinden önceki yaşamı, hakların kaynağı, seyahat ve dönüş düzeni ile mevcut kararları birlikte inceleriz. Türkiye’deki görev ve temsil sınırlarını, yabancı ülkedeki avukatın rolünü ve merkezî makamın işlevini açıklayarak başvuru ve delil planını oluştururuz.

İlk tarih ve güvenlik değerlendirmesi
Çocuğun doğum tarihi, bulunduğu ülke, önceki yaşam merkezi, götürülme veya dönmeme tarihi ve acil riskler belirlenir.
Sözleşme ve hak kontrolü
İki ülke arasındaki uygulama, velayet hakkı, fiilî kullanım, rıza ve mevcut yargısal kararlar incelenir. Sözleşme dışı seçenekler gerekiyorsa ayrıca açıklanır.
Başvuru ve delil hazırlığı
Olay çizelgesi, gerekli belgeler, tercümeler ve yetkili makama başvuru hazırlanır. Başvurunun alınması ile dava başlangıcı ayrı tarihler olarak takip edilir.
Yargılama ve koruyucu önlemler
Talep veya savunma, uzman incelemeleri ve çocuğun güvenliğine ilişkin önlemler takip edilir. Gönüllü dönüş imkânı varsa güvenlik ve uygulanabilirlik koşulları gözetilir.
Karar, kanun yolu ve uygulama
Kararın kapsamı, kesinleşme ve uygulama koşulları değerlendirilir. Çocuğun dönüş düzeni ve ilgili ülke makamları arasındaki koordinasyon somut karara göre yürütülür.

İLK GÖRÜŞMEYE HAZIRLIK

Çocuğun İadesi Dosyasında İlk Görüşmeye Hazırlık

İlk başvuruda kısa bir olay özeti yeterlidir. Ayrıntılı belgeler, incelemenin kapsamı belirlendikten sonra güvenli kanalla istenir.

Başlangıçta hazırlayabilecekleriniz

Çocuğun yaşı, bulunduğu ülke ve önceki yaşam yerinin kısa özeti
Götürülme, planlanan dönüş ve dönmeme tarihlerinin çizelgesi
Velayet, kişisel ilişki veya koruma kararının bulunup bulunmadığı
Seyahat veya yerleşime ilişkin izin ve yazışmaların bilgisi
Mevcut başvuru, dava, tebligat ve acil güvenlik ihtiyacı

Dosyaya göre istenebilecekler

Doğum ve aile bağını gösteren kayıtlar
Mahkeme kararları, anlaşmalar ve ilgili ülke hukukuna dair belgeler
Okul, sağlık ve bakım düzenini gösteren gerekli kayıtlar
Hukuka uygun elde edilmiş seyahat ve iletişim delilleri
Merkezî makam başvuru belgeleri, gerekli tercümeler ve temsil yetkisi

Her iade belgesi için apostil istenmez

1980 Lahey Sözleşmesi m.23 tasdik veya benzeri formalitelerin aranmamasını düzenler; 5717 sayılı Kanun da merkezî makama iletilen belgeler için özel hüküm içerir. Bu nedenle genel bir apostil listesiyle başlanmaz. Belgenin hangi kanaldan, hangi amaçla ve hangi dilde sunulacağı kontrol edilir. Çocuğun kimlik ve konum bilgileri açık kanallarda yayımlanmaz.

Bilgilerinizin gizliliği

Paylaştığınız bilgi ve belgeler, avukatlık meslek sırrı ve kişisel verilerin korunması ilkeleri çerçevesinde, yalnızca hukukî değerlendirme ve üstlenilen işin yürütülmesi amacıyla kullanılır. Şifre, erişim kodu ve gereksiz kimlik bilgisi göndermeyiniz. Hassas belgeler için büromuzun bildireceği güvenli paylaşım yöntemini kullanınız.

Gizlilik ve bilgi güvenliği açıklaması

Hazırlık listesini indirinPDF · 1 sayfa

TEMSİL VE İLETİŞİM

Türkiye Bağlantılı Çocuk İadesi Dosyalarında Temsil ve Koordinasyon

18 Mart 1999’da Kemer’de kurulan ve 2007’den bu yana Antalya merkezli olan Güneş & Güneş Hukuk Bürosu; çocuğun Türkiye’de bulunduğu dosyalarda yetkili aile mahkemesi ve ilgili makamlar önündeki süreci dosyanın koşullarına göre takip eder. Türkiye’den başka bir ülkeye götürülme veya yurt dışında alıkonulma hâllerinde Türkiye’deki belge ve başvuru işlemleri koordine edilir.

Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânı sunulur. Yabancı ülkedeki yerel dava ve temsil, o ülkede yetkili avukatın görevidir. İlgili ülkeler ve uygulanabilir sözleşme ilişkisi belirlenmeden her ülke için aynı iade prosedürü veya süre taahhüt edilmez.

İşin sınırları

İade, boşanma, velayetin esası, kişisel ilişki ve ceza şikâyeti ayrı hukukî işler olabilir. Üstlenilecek başvuru ve kanun yolları görevlendirmede açıklanır.

Ücret ve giderler

Avukatlık ücreti, tercüme, seyahat, yabancı hukukçu ve diğer giderler ayrı ele alınır. Adlî yardım ve sözleşme kapsamındaki gider hükümleri ülke ve dosya bazında kontrol edilir.

Güvenli bilgi paylaşımı

Çocuğun kişisel verileri ve konum bilgileri yalnız dosyanın gerektirdiği kapsamda paylaşılır. Gizli hesaplara erişim veya çocuğu yeniden hukuka aykırı yer değiştirme yönünde işlem önerilmez.

SIK SORULAN SORULAR

Uluslararası Çocuk İadesi Hakkında Sorular

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Talebinize uygulanacak yol ve şartlar, somut bilgi ve belgeler üzerinden değerlendirilir.

Çocuğu götüren kişi annesi veya babasıysa sözleşme uygulanabilir mi?

Evet. Belirleyici olan yalnız götüren kişinin kimliği değil, ilgili velayet hakkının ihlali ve sözleşmenin diğer koşullarıdır. Ebeveyn olmak tek başına her yer değişikliğini hukuka uygun kılmaz.

Çocuk Türk vatandaşıysa mutlaka Türkiye’ye iade edilir mi?

Hayır. İade incelemesinde önceki mutat mesken ve sözleşme koşulları esas alınır. Vatandaşlık tek başına dönüş ülkesini veya sonucu belirlemez.

Tatil için verilen izin kalıcı taşınmaya da izin sayılır mı?

Her durumda sayılmaz. İznin kapsamı, süre, dönüş planı ve sonrasındaki davranışlar incelenir. Başlangıçta hukuka uygun seyahat, daha sonra hukuka aykırı alıkoymaya dönüşebilir.

Bir yıl geçerse artık iade istenemez mi?

Bir yıl otomatik hak düşümü değildir. Sözleşme m.12 kapsamında başvurunun zamanı ve çocuğun yeni çevresine yerleşmesi değerlendirilir. Gecikmeden hareket edilmesi delil ve süreç bakımından önemini korur.

Altı hafta içinde kesin karar alınır mı?

Kesin sonuç sözü verilemez. Altı haftalık düzenleme sürat yükümlülüğü ve gecikmenin nedenini sorma hakkıyla ilgilidir; yargılama, kanun yolu ve kararın uygulanmasının tamamı için garanti değildir.

İade için önceden verilmiş velayet kararı şart mı?

Velayet hakkı sözleşme kapsamında kanundan, karardan veya ilgili hukukta geçerli anlaşmadan kaynaklanabilir. Önceden mahkeme kararı bulunmaması tek başına incelemeyi bitirmez.

İade kararı velayeti bana verir mi?

İade kararı velayetin esasını belirlemez. Çocuğun mutat mesken ülkesine dönüşü ile hangi ebeveyn yanında yaşayacağı farklı incelemelerdir; ilgili mahkeme ve mevcut kararlar ayrıca değerlendirilir.

Çocuğun dönmek istememesi tek başına yeterli mi?

Çocuğun itirazı, yaşı ve olgunluğu ile birlikte sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir. Her çocuk için otomatik sonuç doğuran tek bir yaş veya ifade kuralı yoktur.

Türkiye’de iade davasını kim açar?

5717 sayılı Kanun m.7/2 kapsamında merkezî makam adına mahallî Cumhuriyet başsavcılığı dava açar. Avukat, uygun başvuru hazırlığı ve yargısal süreçte müvekkilin temsili için destek sunar; görevli makamların rolü birbirine karıştırılmaz.

İlgili ülke sözleşme kapsamında değilse hiç seçenek yok mu?

Lahey mekanizması uygulanamasa da ilgili ülke hukuku, yetki, velayet, tanıma ve koruyucu başvuru seçenekleri ayrıca incelenebilir. Aynı hız ve usulün geçerli olduğu varsayılmaz.

İade kararını eski usulle icra müdürlüğü mü uygular?

5717 sayılı Kanun m.18, 5395 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmındaki güncel çocuk teslimi hükümlerine atıf yapar. Yetkili adlî destek ve mağdur hizmetleri birimleri ile kararın uygulanma koşulları kontrol edilir.

İlk görüşme talebine hangi bilgileri yazmalıyım?

Çocuğun yaşı, önceki ve mevcut ülkesi, önemli tarihler, mevcut karar ve başvuruların kısa özeti yeterli bir başlangıçtır. Kimlik, sağlık ve konum belgelerini açık forma topluca yüklemek yerine güvenli paylaşım yöntemi belirlenmelidir.

İLGİLİ HİZMETLER VE DAYANAKLAR

Konunuzla Bağlantılı Bilgilere Ulaşın

Uluslararası Hukuk, Yabancılar ve Sınır Ötesi İşlemler

Resmî hukukî kaynaklar

Bu metnin hazırlanmasında kullanılan kaynaklar 4 Ekim 2026 tarihinde incelenmiştir. Kaynak incelemesi, kişiye özel hukukî görüş yerine geçmez.

SONRAKİ ADIM

Çocuğun İadesi Dosyasını Tarihleri ve Ülke Bağlantılarıyla İnceleyelim

Talebinizi, olayın kısa özetini ve varsa yaklaşan işlem tarihini paylaşınız. İlk görüşmede hangi belgelerin inceleneceği ve hangi hukukî yolların değerlendirileceği netleştirilir.

Başvuru konusu: Uluslararası Çocuk Kaçırma ve Çocuğun İadesi

Çocuk İadesi Görüşme Talebi Randevu Talebi

İlk geri dönüş: en geç 48 saat. Bu süre, hukukî incelemenin tamamlanma veya işin sonuçlanma süresi değildir.

Başvuru göndermek, avukatlık ilişkisinin kurulduğu veya dosyanın ve sürelerinin takibinin üstlenildiği anlamına gelmez. Görüşme ücreti önceden bildirilir.

Bu Konuda Bilgi Alın

İletişim bilgilerinizi bırakın, ekibimiz sizi arasın.

Konu: Uluslararası Çocuk Kaçırma ve Çocuğun İadesi

Uluslararası Çocuk Kaçırma ve Çocuğun İadesi