Sınav notuna itirazda ilk soru: Hangi işlem tartışılıyor?
Öğrenci bilgi sisteminde görünen sonuç, birden fazla işlemin birleşmesiyle oluşabilir: ara sınav puanı, final puanı, uygulama değerlendirmesi, devam durumu, ağırlıklı başarı notu ve harf notu. Bunlardan yalnızca birine itiraz edilmesi, diğer işlemlerin kendiliğinden inceleneceği anlamına gelmez. Dilekçede dersin adı, kodu, sınav türü, sınav tarihi, ilan tarihi ve tartışılan sonuç ayrı ayrı belirtilmelidir.
Örneğin finalden 72 alan öğrencinin dersten kalması, final notunun hatalı olduğunu göstermeyebilir. İlan edilmiş bir final alt sınırı, devam koşulu veya uygulama başarısı şartı bulunabilir. Bunun tersine, doğru hesaplanan bir ortalama dahi hukuka aykırı bir ölçüte dayanabilir. İnceleme bu nedenle hem hesabın doğruluğunu hem de hesaba uygulanan kuralın geçerliliğini kapsar.
| Sorunun görünümü | İncelenecek başlıca belge | Başvurunun odağı |
|---|---|---|
| Kâğıttaki toplam ile sistem notu farklı | Sınav kâğıdı, not giriş kaydı | Maddi hatanın düzeltilmesi |
| Cevabın bir sayfası değerlendirilmemiş | Kâğıdın bütün sayfaları, puan dökümü | Eksik değerlendirmenin giderilmesi |
| Doğru cevaba puan verilmediği ileri sürülüyor | Cevap anahtarı, rubrik, bilimsel açıklama | Akademik değerlendirmenin hukuka uygunluğu |
| Dönem başındaki ağırlıklar sonradan değiştirilmiş | İlk ilan, ders bilgi paketi, kurul kararı | Uygulanan ölçütün ve sonucun denetimi |
| Öğrenci sınava alınmamış veya devamsız sayılmış | Yoklama, mazeret ve başvuru kayıtları | Sınava kabul veya devam işlemi |
| Kopya nedeniyle not sıfırlanmış | Tutanak, sınav düzenlemesi, disiplin dosyası | Akademik sonuç ile disiplin işleminin ayrılması |
Bu tablo bir teşhis aracıdır. Aynı olayda iki veya daha fazla başlığın birlikte incelenmesi gerekebilir. İYUK m.2 ve m.5 bakımından dava konusu işlemin doğru belirlenmesi, davanın kapsamını da etkiler. [1]
Kopya iddiasına ayrıca disiplin cezası bağlanmışsa, üniversite disiplin cezasına itiraz ve savunma hakları not işleminden ayrı incelenmelidir.
Maddi hata ile akademik değerlendirme arasındaki fark
Maddi hata hangi durumlarda vardır?
Maddi hata; puanların yanlış toplanması, 68 yerine 38 girilmesi, başka öğrencinin notunun aktarılması veya hesaplamada ilan edilmiş yüzde yerine farklı yüzde kullanılması gibi, çoğunlukla kayıtlar karşılaştırılarak belirlenebilen yanlışlıklardır. Değerlendirme yapılmış olmasına rağmen bir puanın toplama alınmaması da bu kapsamda tartışılabilir.
Varsayımsal örnek: Sınav kâğıdındaki dört soruya sırasıyla 15, 20, 18 ve 12 puan verilmiş, sisteme 55 girilmiştir. Toplam 65 olduğundan ilk inceleme bilimsel cevabın doğruluğuna değil, toplama ve aktarma işlemine yönelir. Ancak öğrenci üçüncü sorudan 18 yerine 25 alması gerektiğini de ileri sürüyorsa, ikinci iddia ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Akademik takdir sınırsız bir alan mıdır?
Açık uçlu bir hukuk sorusunun çözümü, tasarım projesi, klinik uygulama veya sözlü sunum, değerlendiren kişinin alan bilgisini gerektirir. Öğrencinin kendi cevabına daha yüksek değer vermesi tek başına hukuka aykırılığı kanıtlamaz. Buna karşılık değerlendirme ölçütlerinin hiç uygulanmaması, bilimsel açıdan savunulabilir cevabın gerekçesiz dışlanması veya eşdeğer cevaplara açıklanamayan farklı puanlar verilmesi incelenebilir.
2547 sayılı Kanun m.44/b, ölçme-değerlendirme, sınav çeşitleri ve bunların başarı notuna katkısı gibi konularda, YÖK temel ilkelerine uygun olarak üniversite senatolarının düzenleme yapmasını öngörür. Bu yetki, uygulanacak akademik ölçütlerin ve kurum düzenlemelerinin neden dosyada bulunması gerektiğini açıklar. [9]
İYUK m.2, mahkemelerin hukuka uygunluk denetimi yapmasını ve idarenin yerine geçerek yerindelik kararı vermemesini öngörür. Bunun sınav uyuşmazlığındaki karşılığı şudur: Mahkeme öğrencinin tercih ettiği öğretim yöntemini seçmez; mevcut değerlendirmenin yetki, usul, sebep ve diğer hukuka uygunluk unsurlarını denetler. Teknik uyuşmazlıkta bilirkişi incelemesi yapılabilmesi de bu denetimin araçlarından biridir. [1]
Yönetmelikte “yalnız maddi hata” yazıyorsa ne olur?
Dokuz Eylül Üniversitesi düzenlemesinde, sınav ve yarıyıl içi çalışma sonuçlarına maddi hata yönünden itiraz ile öğretim elemanının not takdirine ilişkin itiraz ayrılmıştır. Bu, kurum içindeki kısa inceleme yolunun kapsamını gösterir. Hükmü, herhangi bir akademik değerlendirmenin hiçbir koşulda yargı önüne götürülemeyeceği şeklinde okumak doğru değildir. Kurum içi incelemenin sınırı ile idari yargının kanundan doğan denetimi farklı konulardır. [1] [2]
Kurum içi yeniden değerlendirmede not düşebilir mi?
Kurum içi yeniden puanlama ile mahkemede iptal denetimi ayrı süreçlerdir. Örneğin İTÜ Yabancı Diller Yüksekokulunun 7 Ağustos 2026 tarihli yeterlik sınavı duyurusu, itiraz üzerine yeniden değerlendirilen yazma bölümündeki notun artabileceğini, değişmeyebileceğini veya azalabileceğini açıklar. Bu örnek, her üniversitede aynı kuralın uygulandığını göstermez. Başvuru öncesinde incelemenin kapsamı ve not değişikliğine ilişkin kurum düzenlemesi belirlenmeli; bir kurumun açıklaması mahkemenin her not davasında puanı düşüreceği biçiminde aktarılmamalıdır. [11]
Üniversite sınav notuna kaç gün içinde itiraz edilir?
Kurum içi süre yönetmelik ve ilgili sınav düzenlemesinden bulunur
Üniversitenin genel eğitim yönetmeliği, fakültenin özel düzenlemesi, hazırlık yönetmeliği ve sınavın ilan edilmiş uygulama esasları birlikte kontrol edilmelidir. “Bir hafta içinde itiraz edilebilir” biçimindeki genel internet bilgisi, üç iş günlük bir süreye tabi öğrenciyi korumaz.
| Doğrulanmış kurumsal örnek | Açıklanan süre ve kapsam | Sınır |
|---|---|---|
| Dokuz Eylül Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Öğretim ve Sınav Yönetmeliği m.24 | İlandan itibaren yedi gün; maddi hata | İlgili yönetmeliğin kapsamındaki sınav ve çalışmalar |
| Gazi Üniversitesi resmi HEF.İA.0061 iş akışı, 6.3.2026 revizyonu | İlandan itibaren üç iş günü; maddi hata | Yayımlanan akademik birim iş akışı; tüm üniversiteler için ortak kural değildir |
| KTO Karatay Üniversitesi 2026–2027 hazırlık yönetmeliği m.13 | İlanı izleyen beş iş günü; maddi hata incelemesi | İlgili hazırlık programlarının özel düzenlemesi |
Bu örnekler birbirlerinin yerine uygulanamaz. “Gün” ile “iş günü” ayrımı, sonuçların ne zaman kesinleştirildiği ve başvurunun hangi birime yapılacağı ayrıca kaydedilmelidir. Gazi'nin iş akışı, notların öğrenci bilgi sisteminde kesinleştirilmesini ilanla ilişkilendirir. Bu tür bir düzenleme varken yalnızca öğrencinin ekranı açtığı tarihi esas almak güvenli değildir. [2] [3] [4]
Soruya itiraz ile sınav sonucuna itiraz farklı tarihlerde başlayabilir
Soru veya cevap anahtarına itiraz ile ilan edilen puana itiraz ayrı konulara ve ayrı başlangıç tarihlerine bağlı olabilir. Öğrenci, hatalı soru iddiasını ileri sürmek için notunun açıklanmasını beklememeli; ilgili sınavın güncel ilanı ile yürürlükteki yönetmelik veya yönergesini birlikte kontrol etmelidir. Soruya, cevap anahtarına ve sonuca yönelik talepler ayrı kayıt altına alınmalı; başvurunun yapıldığı tarih ve teslim belgesi korunmalıdır.
Resmi bir bilgi sayfasında bile başlangıç günü farklı anlatılmış olabilir. Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesinin 18 Kasım 2026 tarihinde incelenen bilgi bankasında soru itirazı için bir yerde soruların yayımlanması, başka bir yerde sınav tarihi esas alınmaktadır. Bu nedenle bu sayfadan hareketle bütün sınavlara uygulanacak kesin bir üç günlük başlangıç kuralı kurulamaz. Çelişki varsa yazılı açıklama istenirken, en erken olası son tarih geçirilmeden başvuru yapılması ve bunun ilgili sınav duyurusuyla doğrulanması gerekir. [10]
Kurum içi süre ile dava süresi aynı değildir
Yönetmelikteki üç, beş veya yedi günlük maddi hata süresi, kanundaki dava süresini kendiliğinden o kadar güne indirmez. Bununla birlikte kısa idari süreyi kaçırmanın hiçbir sonucu olmadığı da söylenemez: Kurum özel inceleme yolunu süre yönünden reddedebilir; öğrenci hızlı düzeltme fırsatını kaybedebilir.
Genel idari dava süresinin başlangıcı bakımından yazılı bildirim, geçerli ilan ve elektronik bildirimin niteliği dosyada incelenmelidir. Ekran görüntüsünde ilan zamanı, sonradan yapılan değişiklikler ve öğrenciye gönderilen mesajlar korunmalıdır. “Bana ayrıca kâğıt tebligat yapılmadı” varsayımıyla süresiz beklenmemelidir. İYUK m.7 ve m.8 sürelerin başlangıcını ve hesaplanmasını düzenler. [1]
Sınav kâğıdı, cevap anahtarı ve değerlendirme ölçütlerine erişim
Hangi belgeler istenmelidir?
Belge talebi, uyuşmazlığın anlaşılmasını sağlayacak mevcut kayıtlara yönelmelidir. İstenebilecek belgeler arasında öğrencinin sınav kâğıdının bütün sayfaları, soru kitapçığı, cevap anahtarı, puanlama çizelgesi, mevcut değerlendirme rubriği, not hesaplama yöntemi, itiraz komisyonu raporu ve öğrenciye ilişkin devam kaydı bulunur. Rubrik, cevabın hangi unsurunun kaç puanla değerlendirildiğini gösteren ölçüt tablosudur.
Belgenin adı kurumda farklı olabilir. Bu nedenle “varsa rubriğin, yoksa değerlendirmede fiilen kullanılan ölçüt ve puan dağılımının” istenmesi, yalnızca belirli ad taşıyan belgeyi arayan dar bir başvurudan daha işlevseldir. Kurumun elinde bulunmayan yeni bir akademik raporu bilgi edinme talebiyle mutlaka üretmek zorunda olduğu varsayılmamalıdır. Mevcut bilgi ve belgelere erişim ile notun yeniden değerlendirilmesi talepleri ayrılmalıdır. [5]
Sınav belgesinin mutlaka fotokopisi verilir mi?
4982 sayılı Kanun m.10 belgeye erişimi düzenler; erişimin biçimi belgenin niteliği ve uygulanabilen hukuki sınırlarla birlikte değerlendirilir. BEDK'nin 28.4.2021 tarihli, 2021/666 sayılı kararı, üniversitede İdare Hukuku finaline ilişkin belge talebini incelemiştir. Kurul, dosyadaki koşullar altında öğrencinin kendi sınav kâğıdı ve cevap anahtarını gözetmen eşliğinde yerinde inceleyebilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Bu karar, her durumda sınırsız çoğaltma hakkı bulunduğu sonucunu taşımaz; erişimin bütünüyle kapatılması ile uygun inceleme yöntemi sağlanması arasındaki farkı gösterir. [5]
Başvuruda önce örnek verilmesi, bunun hukuken mümkün görülmemesi halinde gerekçesinin açıklanması ve inceleme randevusu sağlanması talep edilebilir. İncelemede hangi soruya ne puan verildiği not edilmeli; eksik sayfa veya okunamayan bölüm varsa tutanağa geçirilmesi istenmelidir.
Diğer öğrencilerin kâğıtları ve kişisel verileri
Eşit değerlendirme iddiası, başka öğrencilerin bütün kimlik ve başarı bilgilerinin herkese verilmesini gerektirmez. Karşılaştırma ihtiyacı, mümkünse kimlik bilgileri çıkarılmış örnekler veya mahkemenin isteyeceği belgeler üzerinden karşılanmalıdır. Sosyal medyada isimli not listesi paylaşmak hukuki dosyayı güçlendiren zorunlu bir işlem değildir.
KVKK'nin 1.7.2026 tarihli, 2026/1301 sayılı İlke Kararı hakkında yayımladığı duyuru; üniversiteler dahil kamu tüzel kişilerinin internet paylaşımlarında ölçülülük, gerekli olmayan verilerin çıkarılması, maskeleme ve güvenli bireysel sonuç erişimini vurgular. Delil toplarken de aynı ihtiyaca uygun, sınırlı yaklaşım benimsenmelidir. [6]
Çevrim içi sınavda sistem kayıtları nasıl korunur?
Çevrim içi sınavda inceleme yalnız ekranda görünen puana bırakılmamalıdır. Öğrenci, izin verilen yöntemlerle hata mesajını ve zamanını belgelemeli; üniversitenin ilan ettiği destek kanalından gecikmeden bildirim yapmalıdır. Dilekçede mevcut oturum, cevap kaydetme, dosya yükleme ve sınavı tamamlama kayıtlarının korunması ile incelenmesi istenebilir. Teknik mazeret başvurusu ile puanlama itirazının ayrı usulleri bulunabilir. Siirt Üniversitesi uygulama esaslarında sorun bildirimi ve birim kurulunun teknik kayıtlarla değerlendirmesi ayrı düzenlenmiştir. Bu kurumsal örnek, her bağlantı kesintisinin otomatik mazeret sınavı hakkı doğurduğu sonucunu taşımaz. [12]
Etkili bir not itirazı dilekçesi nasıl hazırlanır?
İtirazın işlevi, inceleyecek makamın somut hatayı bulabilmesini sağlamaktır. “Notum düşük, yükseltilmesini istiyorum” talebi yerine belirli soru, sayfa, hesap veya ölçüt gösterilmelidir. Öğretim elemanının kişiliği hakkında kanıtsız iddialar, değerlendirme sorununu açıklamaz.
Dilekçede şu bilgiler birbirini tamamlamalıdır:
- Öğrencinin kimliği, numarası, programı ve iletişim bilgileri.
- Ders ve sınav bilgileri; sonuç ve öğrenme/bildirim tarihleri.
- Tartışılan sorular veya hesap kalemleri ve her biri için somut gerekçe.
- Yönetmelik, ders bilgi paketi veya ilanla bağlantısı kurulan aykırılık.
- Notun ve bağlantılı akademik sonucun düzeltilmesi talebi.
- İstenen belgeler, kayıtların korunması ve gerekçeli cevap talebi.
- Başvurunun ve eklerinin tarihini gösteren teslim kaydı.
Varsayımsal talep örneği: “İkinci soruya verilen cevabımın arka sayfada devam eden bölümü için puanlama bulunmadığından, sınav kâğıdının tüm sayfaları ve cevap anahtarı üzerinden inceleme yapılarak değerlendirme sonucunun düzeltilmesini; soru bazında puan dökümünün tarafıma bildirilmesini ve sınav evrakının korunmasını talep ederim.”
Bu kısa metin tek başına her dosyaya uygun dilekçe değildir. Akademik değerlendirme iddiasında cevabın bilimsel dayanağı; devam uyuşmazlığında tarihli yoklama ve mazeret belgeleri eklenmelidir. İtiraz makamı düzenlemede dekanlık, müdürlük veya ilgili kurul olarak gösterilmişse başvuru o işleyişe uygun yapılmalıdır. Öğretim elemanına gönderilen mesajın resmi dilekçe yerine geçtiği varsayılmamalıdır.
İdari başvuru dava açma süresini durdurur mu?
İYUK m.11 kapsamında süreyi durdurabilen başvuru
Genel rejimde, dava süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni işlem yapılması yetkili üst makamdan; üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. İYUK m.11 şartlarını taşıyan başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün cevap verilmemesi zımni ret sonucunu doğurur. Retten sonra süre baştan başlamaz; başvuruya kadar geçen süre hesaba katılarak kalan bölüm işler. [1]
Varsayımsal süre örneği: Genel altmış günlük sürenin yirmi günü geçtikten sonra usulüne uygun m.11 başvurusu yapılmış olsun. Başvuru açıkça veya zımnen reddedilince, hesapta başlangıçta geçen yirmi gün yok sayılmaz; temel olarak kırk günlük bölüm kalır. Somut son gün, bildirim ve tatil kuralları dahil hesaplanır.
Belge talebi, CİMER yazışması ve tekrarlanan dilekçe
Yalnızca sınav kâğıdının örneğini isteyen bilgi edinme başvurusu, notun kaldırılması veya değiştirilmesini isteyen m.11 başvurusuyla aynı değildir. CİMER veya YÖK'e yazılmış olması da tek başına durdurma etkisi doğurmaz; talebin içeriği, ulaştığı yetkili makam ve süresi incelenir. Süresi geçmiş işlemin yeniden değerlendirilmesini istemek, kendiliğinden yeni bir dava süresi yaratmaz. [1]
Bilgi edinme talebinin reddine ilişkin başvuru ve dava, not işlemine karşı davadan farklı bir uyuşmazlık oluşturabilir. Bu nedenle belgeye erişim cevabı beklenirken not davasının takvimi ayrıca yürütülmelidir. Dosyada henüz bütün sınav belgeleri yoksa, mevcut deliller açıklanarak mahkemeden ilgili kayıtların getirtilmesi istenmesi değerlendirilebilir.
İYUK m.10 hangi konuda farklıdır?
Henüz işlem bulunmayan bir konuda idareden işlem yapılmasının istenmesi, m.10 kapsamında değerlendirilebilir. Mevcut not işlemine karşı başvuruyu, sırf dilekçede “yeni işlem” sözcüğü kullanıldı diye m.10'a dönüştürmek mümkün değildir. İşlemin varlığı, talebin amacı ve dosyanın kronolojisi belirleyicidir. M.10'daki kesin olmayan cevap ve bekleme hükümleri, m.11'e tabi her itiraza aynen taşınmamalıdır. [1]
Üniversite sınav notuna karşı dava ve bilirkişi incelemesi
Dava kime karşı ve hangi talep ile açılır?
Not uyuşmazlığında esas talep, hukuka aykırı olduğu ileri sürülen akademik işlemin iptalidir. Öğretim elemanının şahsına husumet yöneltmek yerine, işlemin ait olduğu üniversite tüzel kişiliği ve yetkili idari yargı yeri belirlenir. Genel yetki kuralı İYUK m.32'de düzenlenmiştir. Vakıf üniversitesinin akademik işlemi ile ücret sözleşmesinden doğan para uyuşmazlığı aynı hukuki değerlendirmeye tabi kabul edilmemelidir. [1]
Öğrenci, notun yanında sınava alınmama, dersten başarısız sayılma veya mezuniyetin reddi gibi bağlantılı işlemlerle karşılaşabilir. Hangi işlemin hangi tarihte kesin sonuç doğurduğu açıklanmalıdır. Bağlantılı işlemleri aynı dosyada tartışma olanağı bulunması, süreleri geçmiş işlemleri yeniden canlandırmaz.
Bilirkişiye hangi sorular yöneltilmelidir?
Bilirkişi incelemesinin değeri, doğru dosya ve doğru soruyla artar. İncelemede yalnızca “öğrenci kaç puan almalıdır?” sorusuyla yetinilmesi her olayda yeterli olmayabilir. Cevap anahtarının bilimsel doğruluğu, alternatif çözümün kabul edilebilirliği, soru bazında puan dağılımı, aynı ölçütün karşılaştırılabilir cevaplara uygulanması ve sonucun ilan edilmiş hesap yöntemine uygunluğu açıklığa kavuşturulmalıdır.
İYUK m.20 çerçevesinde mahkeme gerekli belgeleri isteyebilir; m.31 bilirkişi ve delil incelemesinin usulüne ilişkin çerçeveyi kurar. Öğrencinin sunduğu özel akademik görüş, mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi raporuyla aynı şey değildir. Bununla birlikte hangi teknik meselenin araştırılması gerektiğini somutlaştırabilir. Rapora itiraz, yalnızca sonuç beğenilmediği için değil; yanlış veri, eksik karşılaştırma veya açıklanmamış yöntem gösterilerek yapılmalıdır. [1]
Danıştay'ın dört puanlık farkı incelediği üniversite sınavı kararı
Danıştay 8. Dairesinin 5.2.2025 tarihli, E.2024/2524, K.2025/422 sayılı kararı, ODTÜ'de tezsiz yüksek lisans öğrencisinin final notuyla ilgilidir. Öğrenciye 58 verilmiş; açık uçlu dört sorudan oluşan değerlendirme, cevap anahtarı ve diğer iki öğrencinin kâğıtlarıyla karşılaştırılarak incelenmiştir. Bilirkişi, üçüncü soruya dört puan daha verilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Bölge idare mahkemesi farkı makul takdir aralığında görmüş; Danıştay çoğunluğu ise karşılaştırmalı incelemeyle ortaya konulan eksik puanın hukuken değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ret kararını bozmuştur. Kararda karşı oy bulunmaktadır. [8]
Bu karar dosyaya nasıl uygulanmalıdır?
Karardan, her dört puan farkının otomatik iptal nedeni olduğu veya her bilirkişi görüşünün mahkemeyi bağladığı sonucu çıkarılamaz. Somut dosyada raporun hükme esas alınabilir bulunması, emsal cevapların karşılaştırılması ve eksik değerlendirmenin belirlenmesi önem taşımıştır. Karar bir bozma kararıdır; öğrencinin bütün mezuniyet koşullarını kesin olarak sağladığına ilişkin genel bir hüküm değildir.
Hukuki değerlendirmemiz: İtirazın gücü yalnızca öğrencinin geçme sınırına ne kadar yakın olduğuna bağlanmamalıdır. Belirlenebilir bir puanlama hatası varsa bunun dayanakları gösterilmelidir. Buna karşılık başka bir dosyadaki puan farkını, soruların ve ölçütlerin karşılaştırılması yapılmadan emsal sonuç olarak sunmak yeterli değildir.
İptal kararı doğrudan mezuniyet sağlar mı?
Kararın sonucu, iptal gerekçesine ve kalan akademik koşullara bağlıdır. Maddi hatanın düzeltilmesi, yeniden değerlendirme yapılması veya usule uygun sınav düzenlenmesi gündeme gelebilir. Bir ders işleminin iptali, başka ders, staj veya mezuniyet koşullarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. [1]
İYUK m.28/1 uyarınca idare kararın gereğini gecikmeksizin yerine getirmeli; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü aşmamalıdır. Otuz gün, her olayda son güne kadar bekleme yetkisi anlamına gelmez. Uygulama kontrolünde yalnız ekrandaki puan değil, kararın gerektirdiği ölçüde harf notu, ortalama, ön koşullu ders, mezuniyet ve öğrenci kayıtları da incelenmelidir. Ayrı bir burs veya ücret işleminin bulunması halinde o işlemin dayanağı ve başvuru takvimi ayrıca belirlenir. [1]
Vakıf üniversitesindeki ayrı mali uyuşmazlıklar, ücret artışı ve burs kesilmesinde başvuru yolları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Mezuniyet veya kayıt kaybı varsa yürütmenin durdurulması
Dava açılması, notun veya buna bağlı işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte gösterilmesi gerekir. [1]
“Bir yıl kaybedeceğim” cümlesi, akademik takvim ve somut belgeyle desteklenmelidir. Yalnızca yılda bir açılan ön koşullu ders, yaklaşan mezuniyet, tarihli lisansüstü kabul şartı veya staja başlama engeli açıklanabilir. Talebin, uyuşmazlığın çözümüne kadar hangi akademik imkânın korunmasını amaçladığı anlaşılır olmalıdır.
Mahkemenin geçici koruma kararı vereceği veya kararın belirli bir güne yetişeceği peşinen söylenemez. Öğrenci bu sırada mevcut hakkı olan bütünleme, ders kaydı veya diğer sınav başvurularını sırf dava açtı diye bırakmamalıdır. Uyuşmazlık azami öğrenim süresiyle birleşiyorsa, kayıt silme, ek sınav ve ek süre koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Başvuru yapmanın mevcut davaya etkisi somut dosyada değerlendirilerek hak kaybını azaltan yol izlenmelidir.
Bütünleme, tek ders, muafiyet ve erişilebilir sınav sorunları
Bütünleme ve tek ders sınavı herkese aynı şekilde uygulanmaz
Bütünleme hakkının bulunması, final notuna ilişkin her uyuşmazlığın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Buna karşılık bütünleme sonucunun önceki notun yerine geçmesi, davadaki güncel menfaat değerlendirmesini etkileyebilir. Tek ders sınavının koşulları, dersin uygulamalı olması ve devam yükümlülüğü kurumun düzenlemesinden incelenmelidir. “Mezuniyetime bir ders kaldı, mutlaka tek ders sınavına alınırım” şeklinde genel bir sonuç kurulamaz.
Muafiyet sınavında ise öğrencinin sınava kabulü, belgeyle muafiyet başvurusu ve sınav notu ayrı uyuşmazlıklar olabilir. Özellikle hazırlık muafiyeti ve başarısızlığın öğrencilik kaydına etkisi, normal lisans dersi sınavından farklı bir düzenlemeye tabi olabilir. KTO Karatay'ın hazırlık yönetmeliği gibi özel metinlerin varlığı, bu ayrımın uygulamadaki önemini gösterir. [4]
Sağlık mazereti ve engellilik
Sağlık raporunun bulunması, her sınav için kendiliğinden mazeret sınavı hakkı doğurduğu anlamına gelmez. Hangi sınavın mazerete açık olduğu, raporun süresi ve başvuru usulü kontrol edilmelidir. Engellilik nedeniyle gerekli uyarlamanın yapılmaması ise ayrıca değerlendirilmelidir. 5378 sayılı Kanun m.4/A ve m.15, ayrımcılığın önlenmesini, makul düzenlemeleri ve engelli öğrencinin öğrenime etkin katılımını esas alır. [7]
Varsayımsal örnek: Önceden kabul edilmiş büyük punto materyal veya erişilebilir sınav ortamı talebinin sınav günü uygulanmaması, yalnızca öğrencinin düşük not almış olması şeklinde ele alınamaz. Talebin tarihi, kabul kararı, fiilen sağlanan koşullar ve ölçme sonucuna etkisi birlikte belgelenmelidir. Çözüm her öğrenciye koşulsuz ek puan verilmesi değildir; gereksinime uygun ve akademik yeterliliği ölçmeye elverişli sınav koşullarının sağlanmasıdır.
Sonuç
Üniversite sınav notuna itirazda güçlü bir dosya, notun haksız bulunduğunu söylemekle yetinmez. Hangi işlemin, hangi belge ve ölçüte göre sorunlu olduğunu gösterir; kısa kurum içi süreyi ve dava süresini ayrı takip eder. Sınav evrakına erişim, gerekçeli inceleme ve gerekiyorsa bilirkişi denetimi bu çalışmanın temel parçalarıdır.
Güneş & Güneş Hukuk Bürosu bakımından dosya incelemesinin odağı; güncel üniversite düzenlemesi, tam sınav evrakı, başvuruların kronolojisi ve öğrencinin eğitimine etkidir. Her başvurunun hedefi, olayın koşullarına uygun hukuki korumanın belirlenmesi ve talebin denetlenebilir belgelerle kurulmasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Üniversite sınav notuna itiraz süresi her yerde beş gün müdür?
Hayır. Süre, üniversite ve sınav türüne göre değişebilir. Bu makalede yedi gün, üç iş günü ve beş iş günü öngören farklı resmi düzenlemeler gösterilmiştir. Öğrenci kendi programına uygulanan güncel metni ve ilan tarihini esas almalıdır. [2] [3] [4]
Öğretim elemanına e-posta göndermek yeterli midir?
Kurumun kabul ettiği resmi başvuru yöntemi ve yetkili makam belirleyicidir. Sıradan e-posta veya mesajın yönetmelikteki dilekçe yolunun yerine geçtiği varsayılmamalıdır. Başvurunun teslim tarihi ve içeriğinin ispatlanabildiği kayıt kullanılmalıdır.
Maddi hata itirazı ile cevabımın doğru olduğunu söylemek aynı şey midir?
Her zaman değildir. Toplama ve not giriş hatası ile bilimsel cevabın puanlanması farklı incelemeler gerektirir. Başvuruda iki iddia da varsa her biri ayrı gerekçelendirilmelidir; yalnız maddi hata incelemesi yapan kurulun yetkisi ayrıca değerlendirilir. [2]
Sınav kâğıdımı görmeden dava açabilir miyim?
Belgenin elde bulunmaması tek başına dava açılmasını engellemez. Mevcut bilgilerle işlem ve hukuka aykırılık iddiası açıklanmalı, gerekli belgelerin kurumdan getirtilmesi talep edilmelidir. Belge cevabı beklemek, dava süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. [1]
Sınav kâğıdının fotokopisini almak mutlak hak mıdır?
Erişimin yöntemi belgenin niteliğine göre değerlendirilir. BEDK'nin 2021/666 sayılı üniversite final sınavı kararında gözetmen eşliğinde yerinde inceleme yöntemi kabul edilmiştir. Örnek verme talebi reddedildiğinde uygun inceleme olanağının ve ret gerekçesinin açıklanması istenebilir. [5]
Not itirazım reddedilince yeniden altmış günüm olur mu?
İYUK m.11 kapsamında süreyi durduran başvuruda, başvuru öncesinde geçen günler hesaba katılır. Retten sonra kural olarak kalan süre işler; otomatik yeni altmış gün başlamaz. Başvurunun gerçekten m.11 şartlarını taşıması da gerekir. [1]
CİMER'e başvurdum; mahkemeye gitmek için cevabı bekleyebilir miyim?
Başvurunun içeriği ve yetkili makama ulaşması incelenmeden böyle bir sonuç kurulamaz. Özellikle yalnız bilgi isteyen başvuru, notun değiştirilmesi talebinden farklıdır. Cevap bekleme tercihi yapılmadan dava süresi bağımsız hesaplanmalıdır. [1]
Yerel üniversite sınavında on günlük ÖSYM dava süresi mi uygulanır?
Olağan üniversite ders sınavı sırf sınav olduğu için İYUK m.20/B kapsamına girmez. Bu hüküm MEB ve ÖSYM'nin merkezi ve ortak sınavları ile ilgili işlemler için özel rejim kurar. Bu özel usulde İYUK m.11 başvurusu uygulanmaz. İşlemi yapan kurum ve uyuşmazlığın türü belirlenmelidir. [1]
Dava açınca sınav notum yükselir mi?
Hayır. Dava, hukuka uygunluk denetimi sağlar. Teknik inceleme iddiayı doğrulayabileceği gibi mevcut değerlendirmenin uygun olduğunu da gösterebilir. Sonuç, delillere ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; dava açılması başarı veya mezuniyet garantisi vermez. [1]
Bilirkişi raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. İnceleme kapsamının eksikliği, yanlış cevap anahtarı, alan uyumsuzluğu veya gerekçelendirilmemiş puanlama gibi somut nedenler gösterilebilir. Rapora yönelik itiraz, tebliğ edilen usul ve süre içinde sunulmalıdır. Mahkeme, raporu diğer dosya verileriyle birlikte değerlendirir. [1]
Not itirazı sürerken bütünlemeye veya tek ders sınavına girmeli miyim?
Mevcut akademik hakların başvuru süreleri kaçırılmamalıdır. Bu sınavlara katılmanın not ve davadaki menfaat üzerindeki etkisi kurum düzenlemesine ve somut duruma bağlıdır. İtiraz edildi diye bütünleme veya ders kaydının kendiliğinden korunduğu varsayılmamalıdır.
Hatalı not nedeniyle uğradığım zarar için tazminat isteyebilir miyim?
İYUK m.12 kapsamında tam yargı talebi değerlendirmeye alınabilir. İptal kararı tek başına talep edilen bütün zararların karşılanacağı anlamına gelmez. Zarar, işlemle nedensellik bağlantısı, sorumluluk koşulları ve başvuru süreleri ayrıca ortaya konulmalıdır. [1]
Kaynakça
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, RG 20.1.1982, sayı 17580; özellikle m.2, 5, 7–12, 20, 20/B, 27, 28, 31 ve 32. Mevzuat Bilgi Sistemi: mevzuat.gov.tr Adalet Bakanlığı mevzuat yayını: mevzuat.adalet.gov.tr
- Dokuz Eylül Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, üniversitenin yayımladığı güncel metin; m.23, 24 ve 26. ogrenci.deu.edu.tr
- Gazi Üniversitesi, Sınav Sonuçlarına Yapılacak İtirazlar ve Değerlendirilmesi Süreci İş Akışı, HEF.İA.0061, yayın 20.3.2023, revizyon 6.3.2026, revizyon no.01. webupload.gazi.edu.tr
- KTO Karatay Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu Yabancı Diller Bölümü Hazırlık Programları Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, üniversitenin 15.6.2026 ekleme tarihli metni; m.12–15 ve 18; 2026–2027 eğitim-öğretim yılından itibaren yürürlük. mevzuat.karatay.edu.tr
- Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu, Kararları Işığında Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, güncellenmiş 3. baskı, Mayıs 2025; 4982 sayılı Kanun m.7, 9–13 açıklamaları; özellikle 28.4.2021 tarihli, 2021/666 sayılı karar, s.221–222. bedk.adalet.gov.tr
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kamu Tüzel Kişiliğini Haiz Veri Sorumluları Tarafından Kişisel Verilerin İnternet Ortamında Paylaşılması Hakkında 1.7.2026 tarihli ve 2026/1301 sayılı İlke Kararına İlişkin Kamuoyu Duyurusu. kvkk.gov.tr
- 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, RG 7.7.2005, sayı 25868; m.3, 4/A ve 15, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuat yayını. aile.gov.tr
- Danıştay 8. Dairesi, 5.2.2025, E.2024/2524, K.2025/422; üniversite final sınavı notunun karşılaştırmalı bilirkişi incelemesiyle değerlendirilmesi; oyçokluğuyla bozma. Danıştay Karar Arama, resmî belge kimliği 1149725600: karararama.danistay.gov.tr
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, özellikle m.44/b; 7592 sayılı Kanun değişikliklerini içeren güncel birleşik metin, Erciyes Üniversitesi resmî yayını. gse.erciyes.edu.tr
- Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi, Bilgi Bankası, soru ve sınav sonucu itirazlarına ilişkin açıklamalar. Soru itirazının başlangıcı için aynı sayfada farklı anlatımlar bulunduğundan tek başlangıç tarihi genellenmemiştir. ataaof.edu.tr
- İstanbul Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu, Ağustos 2026 İngilizce Yeterlik Sınavı Sonuçları, 7.8.2026 tarihli duyuru; yazma bölümünün kurum içi yeniden değerlendirilmesi ve notun değişebilmesine ilişkin kurumsal örnek. ydy.itu.edu.tr
- Siirt Üniversitesi Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar, çevrim içi sınavlarda teknik sorun bildirimi, kayıtlar ve ilgili birim kurulu değerlendirmesi. Kuruma özgü uygulama örneği. uzaktanegitim.siirt.edu.tr