Hukuk Sözlüğü

Borçlar hukuku bakımından hukuk düzeninin izin vermediği davranıştır.

Hukukî yarar, davacının mahkemeden talep ettiği hukukî korumaya güncel, meşru ve kişisel bir ihtiyacının bulunmasıdır. Hukukî yarar bir dava şartıdır ve mahkemece kendiliğinden incelenir. Koruma ihtiyacı dava türüne ve somut olaya göre belirlenir; başka bir başvuru imkânının bulunması tek başına hukukî yararı ortadan kaldırmaz.

Mahkemenin hüküm sonucunu duruşma tutanağına geçirip okuyarak açıklamasıdır.

Mahkeme kararının, talepler hakkında neye hükmedildiğini ve taraflara tanınan haklarla yüklenen borçları gösteren sonuç bölümleridir.

Mahkemenin yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında nihai karar oluşturmasıdır.

İfa imkânsızlığı, borç konusu edimin yerine getirilememesidir. Başlangıçtaki objektif imkânsızlık ile sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan imkânsızlığın sonuçları farklıdır. İmkânsızlık borçluya yüklenemiyorsa borç sona erebilir; borçlu kusurluysa tazminat sorumluluğu doğabilir. Kısmi imkânsızlıkta yalnız etkilenen bölüm bakımından sonuç ortaya çıkabilir.

İhtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, imkânsızlaşması veya ciddi zarar doğması tehlikesine karşı verilen geçici hukukî korumadır. Nihai hüküm değildir; yaklaşık ispat, ölçülülük ve teminat koşulları somut olayda değerlendirilir.

Hukuk yargılamasında kesin olmayan yetkiye veya uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiğine ilişkin itirazdır.

İrade bozukluğu, sözleşme kurulurken tarafın iradesinin esaslı yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle sağlıklı oluşmamasıdır. Kanundaki şartlar gerçekleştiğinde etkilenen taraf sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebilir. Bildirim ve geri isteme bakımından kanundaki süreler dikkatle izlenmelidir.

İspat yükü, uyuşmazlık konusu bir vakıa belirsiz kaldığında bunun olumsuz sonucuna hangi tarafın katlanacağını belirleyen kuraldır. Kanunda özel düzenleme yoksa, ileri sürdüğü vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf o vakıayı ispat etmekle yükümlüdür.

Yazının aidiyetinin incelenmesi amacıyla kişiye yazı yazdırılarak örnek alınmasıdır.

Davaya bakan mahkemenin, başka yerde bulunan ve kendi önüne getirilemeyen delilin toplanması veya incelenmesi için o yerdeki mahkemeye gönderdiği istem yazısıdır.

İstinaf, ilk derece hukuk mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesi tarafından vakıa, delil ve hukuk yönlerinden denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Başvuru süresi kural olarak kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır; kararın türü ve kanundaki parasal sınırlar ayrıca kontrol edilmelidir.

İstinafa açık ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesince incelenmesini istemedir.

İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince incelendiği olağan kanun yoludur.

6502 sayılı Kanun kapsamında: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere mal veya hizmetleri ya da bu malların hammaddelerini yahut ara mallarını ticari veya mesleki amaçlarla ithal ederek satım, kira, finansal kiralama veya benzeri bir yolla piyasaya süren…

Davalının, devam eden asıl davada davacıya karşı ileri sürdüğü ve kanunun aradığı bağlantı, takas veya mahsup ilişkisine dayanan davadır.

Kefalet, kefilin borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği teminat sözleşmesidir. Sözleşme yazılı yapılmalı; azamî sorumluluk miktarı, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet üstleniliyorsa bu sıfat veya aynı anlama gelen ifade kefilin el yazısıyla belirtilmelidir. Eş rızası ve kanunî istisnalar ayrıca incelenir.

Maddî anlamda kesin hüküm, şeklen kesinleşmiş bir hükmün aynı taraflar arasında aynı dava sebebi ve aynı talep sonucu bakımından doğurduğu bağlayıcılıktır. Aynı davanın daha önce kesin hükme bağlanmamış olması bir dava şartıdır; mahkeme bu engeli kendiliğinden gözetir.

Bir sözleşmenin emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırılığı yahut konusunun imkânsızlığı gibi nedenlerle geçerli sonuç doğurmamasıdır.