İçeriğe geç
+90 531 883 33 88

İdare Hukuku ve İdarî Yargı

Yurt Dışından Türkiye’ye Yatay Geçiş: Başvuru, Ders Saydırma ve İntibak Uyuşmazlıkları

“Eğitim Hukuku / Yükseköğretim · Yurt Dışından Türkiye’ye Yatay Geçiş: Başvuru, Ders Saydırma ve İntibak Uyuşmazlıkları” başlıklı kapak: Yatay geçiş başvurusu için öğrenci ve danışmanın transkriptleri ve ders dosyalarını karşılaştırdığı temsili sahne.
Yazar: Yayın tarihi: Yaklaşık 19 dakika okuma

Kurumsal hukuki inceleme ve kontrol: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Yayımlayan: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Özet

Yurt dışındaki bir üniversiteden Türkiye'deki üniversiteye yatay geçiş, yalnız transkript sunularak aynı sınıfa devam edilmesini sağlayan otomatik bir işlem değildir. Öğrencinin hangi yolla yurt dışına yerleştiği, kaynak üniversite ve programın tanınması, hedef programın eşdeğerliği, başvurulan sınıf, not ve sınav koşulları, dil yeterliği ve kontenjan birlikte değerlendirilir. Başvurunun kabulü ile önceki derslerin sayılması ve hangi sınıfa intibak yapılacağı da ayrı kararlardır. [1]

28 Şubat 2026 değişikliği, yurt dışındaki devam zorunluluğu bulunmayan programlardan Türkiye'deki örgün programlara başvuru yasağı, öğrenim ülkesinde bulunmanın resmi belgeyle gösterilmesi ve bulunulan sınıftan daha alt sınıfa yatay geçiş başvurusu yapılamaması bakımından özellikle önemlidir. Eski internet yazılarındaki koşullar güncel kabul edilmemelidir. Bu inceleme, 17 Kasım 2026 itibarıyla ön lisans ve lisans düzeyindeki genel çerçeveyi, merkezi yerleştirme puanıyla geçişi ve ret veya intibak uyuşmazlıklarının çözüm yollarını ele almaktadır. [1] [2]

Hangi işlem gerçekten yurt dışından yatay geçiştir?

Öğrenime devam, diploma denkliği ve özel öğrencilik farklıdır

Yatay geçiş, devam eden ön lisans veya lisans öğreniminin başka bir yükseköğretim kurumunda sürdürülmesine ilişkindir. Yurt dışında tamamlanmış bir diplomanın Türkiye'de tanınması veya denkliğinin değerlendirilmesi ise ayrı bir süreçtir. Diploma denkliği belgesi, belirli bir üniversitenin belirli sınıfına otomatik kayıt hakkı sağlamadığı gibi, yatay geçiş kabulü de tamamlanmış yabancı diplomanın denklik belgesi yerine geçmez. [1, m.1–2 ve 14]

Özel öğrencilik, değişim programı kapsamında bir dönem ders alma ve yatay geçiş de birbirinin yerine kullanılamaz. Kişinin bir üniversitede bazı derslere katılması, o kurumun diploma öğrencisi olduğu anlamına gelmeyebilir. Başvuruda mevcut öğrencilik türü açık gösterilmeli; özel öğrenci belgeleri olağan kayıt belgesi gibi sunulmamalıdır.

Bu Yönetmelik ön lisans ve lisans programlarını kapsar. Yüksek lisans, doktora veya tıpta uzmanlık için aynı not, kontenjan ve dönem kuralları doğrudan uygulanmaz. Bu alanların kendi mevzuatı ve kurum duyuruları incelenmelidir. [1, m.2]

Başvuru yolu ilk aşamada doğru seçilmelidir

Başvuru yoluTemel dayanakÖnemli ayrım
Yurt dışından olağan yatay geçişYönetmelik m.14 ve ilgili genel hükümlerTanınma, eşdeğerlik, başarı, puan ve yabancı kurum kontenjanı birlikte incelenir
Merkezi yerleştirme puanıyla geçişEk m.1 ve YÖK uygulama ilkeleriYurt dışına ilk yerleşmenin biçimi ve kayıt yılındaki merkezi puan önemlidir
Türkiye içindeki kurumlar arası geçişYönetmelik m.11–12Yurt dışı öğrenci koşullarıyla bütünüyle aynı değildir
Özel nedenle veya ülkeye özgü kararla geçişİlgili özel hüküm veya YÖK kararıÜlke, öğrenci grubu, tarih ve başvuru dönemiyle sınırlı olabilir
Mezuniyet sonrası diploma denkliğiTanıma ve denklik mevzuatıDevam eden öğrenciliğin başka kuruma aktarılmasından farklıdır

Tablo, başvuru kanallarını karşılaştırır; herhangi bir kanalda koşulsuz kabul hakkı tanımlamaz. Öğrenci birden fazla yoldan başvurabilecek durumda olsa bile her başvurunun koşulları, belgeleri ve takvimi ayrı izlenmelidir. [1] [3]

Hangi sınıfta ve hangi dönemde başvuru yapılabilir?

Olağan geçişte Yönetmelik m.6/1, hazırlık sınıfına; ön lisansın ilk ve son yarıyılına; lisansın ilk iki ve son iki yarıyılına geçişi yasaklar. Programın süresine göre başvurulabilen ara sınıflar ayrıca belirlenir. Ek m.1'in hazırlık, ara ve son sınıfa ilişkin özel çerçevesi ise kendi bölümünde değerlendirilmelidir; iki yolun sınıf koşulları aynıymış gibi uygulanmamalıdır. [1] [3]

Yatay geçiş başvurusu yalnız ilan edilen süre içinde yapılır. Olağan lisans geçişlerinin kontenjan ve değerlendirme takvimi, m.11'deki çerçeveye göre temmuz ayında ilan edilir; yurt dışı koşulları da m.14 kapsamında duyurulur. Bu, bütün üniversitelerde tek bir son başvuru günü bulunduğu anlamına gelmez. Ek m.1 güz başvurularında uygulama ilkelerinin 1–15 Ağustos aralığına ilişkin düzenlemesi ayrıca vardır. Bu tarihler, 17 Kasım 2026 itibarıyla yeni bir başvuru penceresinin açık olduğu şeklinde anlaşılmamalıdır. [1, m.7, 11 ve 14] [3, A/10]

Başvuru, değerlendirme sonucu, asıl kayıt ve yedek kayıt farklı tarihlerdir. Asıl listede yer almak kesin kaydı tamamlamanın yerine geçmez. Öğrenci, yurt dışındaki kaydını sonlandırmadan önce Türkiye'deki kabulün koşullarını, kesin kayıt belgelerini ve önceki kurumda geri dönüş imkânını yazılı olarak öğrenmelidir. Türkiye'deki bir kabul kararı, yabancı üniversitenin kendi kayıt veya iade kurallarını kendiliğinden değiştirmez.

Üniversite ve programın YÖK tarafından tanınması neyi gösterir?

Kurum tanınması tek başına yeterli değildir

Yönetmelik m.14/4, öğrencinin öğrenim gördüğü kurumun ve programın ön lisans veya lisans diploması vermeye yetkili olarak YÖK tarafından tanınmasını; ayrıca kayıtlı olunan diploma programının hedef programa eşdeğerliğinin ilgili üniversitece kabul edilmesini arar. Bu nedenle yalnız üniversitenin adının bilinen bir listede bulunmasıyla inceleme tamamlanmaz. [1]

Kampüs, eğitim yeri, programın adı, öğretim şekli ve kayıt dönemi açık olmalıdır. Aynı markaya bağlı farklı ülkelerdeki kampüslerin veya aynı kurumun örgün ve uzaktan programlarının aynı sonuca tabi olduğu varsayılamaz. Resmi tanınma belgesi veya teyit istenirken gerçek program ve öğretim biçimi belirtilmelidir.

Tanınma sorgusu ile “bütün derslerimin denkliği vardır” iddiası da ayrılmalıdır. Tanınma, kurum ve programın statüsüne; ders muafiyeti ise öğrencinin hangi içeriği, hangi düzeyde ve hangi başarıyla tamamladığına ilişkindir.

Program eşdeğerliği ile ders eşdeğerliği aynı ölçüm değildir

28 Şubat 2026 değişikliğiyle eşdeğer diploma programının tanımında, isimleri aynı olan programların yanında, mezuniyet için alınması gereken zorunlu derslerin tamamı karşılaştırılarak içeriklerinin en az yüzde 80 aynı olduğu tespit edilen programlar esas alınmıştır. Bu, farklı adlı her bölümün yalnız benzer birkaç dersi bulunduğu için eşdeğer kabul edilmesini önleyen program düzeyinde bir karşılaştırmadır. [1, m.4/1-d] [2]

Programın eşdeğer bulunması, öğrencinin bütün derslerden muaf olması demek değildir. Tersine, belirli derslerin benzerliği de iki diploma programının bütünüyle eşdeğer olduğunu kendiliğinden göstermez. Başvuruya program müfredatıyla kişisel transkriptin birlikte eklenmesi bu iki incelemeyi ayırır.

Not ortalaması, puan ve kontenjan hangi sırayla değerlendirilir?

Genel not ortalamasında asgari koşul kabul garantisi değildir

Yönetmelik m.14/2, yurt dışından olağan geçişte m.11/2'deki başarı koşuluna gönderme yapar. Bu hükümde, bitirilen dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması aranır. Bununla birlikte değerlendirme, ilan edilen kontenjan ve senato esasları içinde yapılır. Asgari koşulu sağlamak, başvuran bütün adaylar arasında mutlaka kayıt hakkı kazanıldığı anlamına gelmez. [1]

Not sistemi farklıysa öğrencinin kendi yaptığı orantı hesabı yeterli olmayabilir. Yönetmelik, dörtlü ve yüzlü sistemlerdeki başarı notlarının birbirine dönüşümünde YÖK tarafından belirlenen tabloları esas alır. Başka bir not sistemi kullanılmışsa bunun resmi açıklaması ve kabul edilen karşılığı ayrıca istenmelidir. Üniversitenin kabul ettiği dönüşüm ile başvuru ekranına girilen puan karşılaştırılmalıdır. [1, m.7/6]

Olağan yatay geçiş değerlendirmesinde genel not ortalamasının yanında, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS puanının en az yüzde 40'ının hesaba katılması yönündeki genel hüküm de bulunmaktadır. Yurt dışından başvurunun özel koşulları ve kabul edilen eşdeğer sınavlar ilgili ilanla birlikte değerlendirilir. Eksik puan koşulu, yalnız yüksek not ortalaması gösterilerek ortadan kaldırılmış sayılamaz. [1, m.7/3 ve 14/5]

Taban puanına sahip öğrenci için m.14/3 ayrı değerlendirilir

Yönetmelik m.14/3, hedef programın ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puanına sahip öğrencilerin, yurt dışında gördükleri bütün derslerden başarılı olma koşulu aranmadan başvurabilmesini düzenler. Bu başvurular, senato esaslarına göre yurt dışı yatay geçiş kontenjanı dışında değerlendirilir. [1]

Bu hüküm “başarısız ders varsa hiçbir başvuru yapılamaz” genellemesini sınırlar. Ancak kontenjan dışında değerlendirme, diğer koşullardan bağımsız kesin kabul anlamına gelmez. Tanınma, program eşdeğerliği, dönem, belge ve uygulanabilir başarı sıralaması koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. Bu yolun Ek m.1'le özdeş olduğu da varsayılmamalıdır.

Yurt dışı kontenjanı ve kaynak kurum sınırlaması

Üniversite senatoları yurt dışından geçiş için kontenjan belirleyebilir. Genel çerçevede bu kontenjan, programın kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak biçimde düzenlenir. Aynı yabancı kurumdan bir programın her sınıfına kabulde yüzde 15 sınırı ve yuvarlama kuralları da bulunmaktadır. Bunlar, bütün uygun başvuruların neden kabul edilmeyebileceğini açıklayan ayrı ölçütlerdir. [1, m.14/1 ve 14/6]

Yabancı uyruklu öğrenciler hakkında m.15'te YÖK'ün belirlediği ülkeler bakımından özel yetki bulunması, bütün yabancı öğrencilerin kontenjan ve başarı koşullarından muaf olduğu anlamına gelmez. Somut karar ve kapsam gösterilmelidir. Vatandaşlığın Türk veya yabancı olması, başvuru yolunun diğer şartlarını tek başına belirlemez. [1]

Başarı sıralaması aranan programlarda ek koşullar nelerdir?

Tıp, hukuk ve diğer başarı sıralaması koşulu bulunan programlara geçişte, ilgili kayıt yılı ve program için geçerli şartlar ayrıca araştırılır. Yönetmelik m.14/7, KKTC dahil yurt dışındaki kurumlardan bu programlara geçişte özel bir çerçeve kurar. [1]

Öğrencinin yükseköğrenime başladığı yıl kaynak üniversitenin, düzenlemede sayılan THE, QS, ARWU ve CWTS Leiden sıralamalarının en az üçünde ilk 400 içinde bulunması ve Yönetmeliğin dönem/sınıf ile başarı koşullarının sağlanması bir değerlendirme yoludur. Üniversitenin bugünkü sıralaması veya tek bir listede iyi görünmesi, ilgili kayıt yılındaki üç liste koşulunun yerine geçmez. [1, m.14/7-a]

Ancak kayıt tarihi bakımından geçiş hükmü vardır. Yönetmeliğin geçici 2. maddesi, 16 Temmuz 2023 değişikliğiyle getirilen m.14/7-a hükmünün bu tarihten önce yurt dışındaki kurumlara kayıt yaptıran öğrencilere uygulanmayacağını belirtir. Bu nedenle yeni üç sıralama koşulu bütün eski kayıtlara geriye yürütülemez; eski kayıt grubu için ilgili dönemin hükmü ve uygulanabilir YÖK kararları belirlenmelidir. Bu istisna da öğrenciyi bütün yatay geçiş şartlarından muaf tutmaz. [1, geçici m.2]

Bu dilimin dışında kalan üniversitede kayıtlı olup ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayanlar bakımından, kayıt yılı itibarıyla ilgili merkezi sınavın başarı sıralaması koşulunun sağlanması aranır. Ortaöğretimi yurt dışında tamamlayanlar için önceki metinde bulunan m.14/7-b(2) ise 28 Şubat 2026'da yürürlükten kaldırılmıştır. Eski dört yarıyıl açıklamaları güncel hüküm gibi tekrarlanmamalıdır; kalan genel koşullar ve ilgili yılın YÖK kararları ayrıca uygulanır. [1] [2]

Bu ilk 400 ölçütü, diploma denkliğinde veya belirli bir ülke için çıkarılmış geçici kararda görülebilen başka sıralama eşikleriyle karıştırılmamalıdır. “Üniversitem ilk 1000'de, her türlü yatay geçiş yapılır” biçimindeki sonuç bu genel düzenlemeden çıkarılamaz.

2026 değişikliği hangi başvuruları doğrudan etkiler?

Yurt dışındaki uzaktan programdan Türkiye'de örgün programa geçiş

Yönetmeliğe eklenen m.14/8, yurt dışında açık ve uzaktan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan programlarda okuyanların, Türkiye'deki örgün öğretim programlarına yatay geçiş başvurusu yapamayacağını düzenler. Programın fiili ve resmi öğretim biçimi bu nedenle kritik belgedir. [2]

Aynı değişiklikle genel m.6/4'te açık veya uzaktan öğretimden örgün öğretime geçişte kullanılan not eşiğinin 80'den 90'a yükseltilmiş olması, yurt dışı için getirilen özel yasağı ortadan kaldırmaz. Farklı kapsamlı iki hüküm birbirine karıştırılarak “90 ortalama ile yabancı uzaktan programdan geçiş kesin mümkündür” denilemez. [1] [2]

Öğrenim ülkesinde bulunma nasıl belgelenir?

Yeni m.14/9, öğrenim süresince ilgili ülkede kalındığının pasaport, emniyet müdürlüğü, e-Devlet veya benzeri resmi belgelerle gösterilmesini arar. Sadece transkript veya harç makbuzu, bu ayrı koşulun yerine geçtiği kabul edilerek sunulmamalıdır. [2]

Belge dosyasında öğrenim tarihleri ile ülkeye giriş ve çıkış tarihleri karşılaştırılabilir. Pasaport değişmişse eski pasaport, farklı vatandaşlıklarla seyahat edilmişse ilgili belgeler ve resmi sınır hareketleri birlikte ele alınmalıdır. Öğrencinin gerçekte bulunmadığı süreyi varmış gibi gösteren açıklamalar çözüm değildir. Belgeler arasında açıklanabilir farklılık varsa nedeni ve dayanağı yazılı sunulmalıdır.

Genel hükümde bütün programlar için tek ve sabit bir gün sayısı yazılı olmadığı halde, böyle bir süreyi ülke çapında kesin kural olarak üretmek doğru olmaz. Programın devam düzeni ve yetkili kurumun somut değerlendirmesi incelenmelidir. Salgın, savaş veya özel eğitim düzenlemesi ileri sürülüyorsa, öğrencinin dönemini kapsayan resmi istisna ayrıca gösterilmelidir.

Daha alt sınıfa başvurmak ile intibak sonucu aynı değildir

28 Şubat 2026'da eklenen m.7/7, öğrencinin bulunduğu sınıftan daha alt sınıfa yatay geçiş başvurusu yapamayacağını düzenler. Bu sebeple öğrenciye “hangi sınıfta olursanız olun bir alt sınıfı seçerek başvurun” biçiminde genel tavsiye verilemez. [2]

Bunun yanında m.8/3, kabul sonrasında ilgili komisyonun önceki dersleri ve hedef programı karşılaştırarak intibak sınıfını, muaf dersleri ve tamamlanacak dersleri belirlemesini sürdürür. Başvuru aşamasındaki sınıf koşulu ile kabul sonrası akademik değerlendirme ayrı aşamalardır. Yeni yasak dikkate alınmadan geçmiş uygulamanın aynen devam ettiği varsayılamaz; intibakın sınıf ve süreye etkisi gerekçeli kararda açık olmalıdır. [1]

Ek madde 1 ile merkezi yerleştirme puanına dayalı geçiş mümkün mü?

Yurt dışındaki üniversiteye nasıl kayıt yapıldığı belirleyicidir

YÖK'ün Ek m.1 uygulama ilkeleri, güz dönemi bakımından yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarına ÖSYM tarafından merkezi yerleştirmeyle yerleştirilip kayıt yaptıran adayların başvurusunu kabul eder. Buna karşılık kılavuzda yer almayan kurum veya programa kendi imkânıyla kayıt yaptıranların aynı haktan yararlanması öngörülmez. Yalnız YKS'ye girmiş olmak veya Türkiye'de bir programa yerleşip oraya kayıt yaptırmadan yurt dışına gitmek yeterli değildir. [3, A/1]

Bu açıklama, güz dönemi A/1-b hükmüne ilişkindir. Aynı belgenin B/1 bendindeki bahar başvuru kapsamı farklıdır ve yurt dışındaki kurumlara kayıtlı adayları aynı biçimde kapsamamaktadır. Bu nedenle güz dönemindeki uygunluk bahar başvurusuna kendiliğinden taşınmamalı; başvurulacak dönemin yürürlükteki ilkeleri ve üniversite ilanı birlikte incelenmelidir. Bu ayrım, bütün yatay geçiş yollarının bahar döneminde aynı sonuca tabi olduğu anlamına gelmez. [3, A/1 ve B/1]

Ek m.1'de öğrencinin kayıt yılındaki merkezi puanının, hedef programın aynı yıldaki taban puanına eşit veya yüksek olması temel ölçüttür. Farklı puan türündeki programa geçişte gerekli puanın bulunması, özel koşullar ve dil şartı ayrıca incelenir. “Bu yılki puanım hedefi geçiyor” ifadesi, kayıt yılındaki puan karşılaştırmasının yerine kullanılamaz. [1, Ek m.1] [3]

Uygulama ilkelerinde bu yolun kural olarak bir defa kullanılması ve belirli koşullarla önceki programa dönüş imkânı düzenlenir. Hazırlık, ara ve son sınıflara ilişkin özel hükümleri de bulunduğundan, olağan yatay geçişteki dönem yasakları Ek m.1'e incelemesiz aktarılmamalıdır. Bununla birlikte 2026'da getirilen genel sınıf kuralı ve güncel işlem tarihindeki düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir. [3, A/5–7] [2]

Danıştay kararı eski kısıtlamanın uygulanmasındaki sorunu gösteriyor

Danıştay 8. Dairesinin 24 Kasım 2023 tarihli, E.2021/310, K.2023/6407 sayılı kararı; ÖSYM merkezi yerleştirmesiyle Azerbaycan Tıp Üniversitesine kayıt yaptıran öğrencinin Türkiye'deki bir tıp fakültesine Ek m.1 kapsamında geçişini konu alır. Öğrencinin geçişi önce kabul edilmiş, ardından eski uygulama ilkelerindeki yurt dışı sınırlamasına dayanılarak kayıt silinmiştir. [4]

Daire, bu sınırlamanın yürütmesinin durdurulması sonrasında ilkelerin yeniden düzenlendiğini, ÖSYM ile yurt dışına yerleştirilen adayların kapsama alındığını ve somut öğrencinin puan koşulunu sağladığını belirterek davanın reddini onayan bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Bu, idarenin yürürlükteki kuralları ve öğrencinin gerçek yerleşme yolunu birlikte değerlendirmesi gerektiğini gösterir. [4, “Hukuki Değerlendirme” ve “Karar Sonucu”]

Karar, kendi imkânıyla her yabancı üniversiteye kayıt yaptıran öğrencinin Ek m.1'den yararlanabileceği anlamına gelmez. Ayrıca bozma kararı, bütün başvurular için verilmiş sınırsız kabul hükmü olarak sunulmamalıdır. Somut olayın yerleştirme belgesi, puanı ve tarihleri belirleyicidir.

Dil yeterliği ve başvuru belgeleri nasıl hazırlanmalıdır?

Yabancı dil koşulu başvuru aşamasında kontrol edilir

Tamamen veya kısmen yabancı dilde eğitim yapan hedef programlarda, üniversitenin yabancı dil sınavında başarı veya kabul ettiği sınavdan belirlenen puan gerekir. 2026 değişikliği bu yeterliğin başvuru sırasında belgelenmesini açıkça düzenler. “Kabulden sonra bir şekilde dil belgesi verilir” varsayımı başvuruyu riske atabilir. [1, m.6/6] [2]

Önceki üniversitede yabancı dille ders görülmüş olması, hedef üniversitenin her koşulda yeterlikten muaf tutacağı anlamına gelmez. Belgenin türü, puanı, geçerlik süresi ve ilgili program bakımından kabulü güncel ilandan okunmalıdır. Ek m.1 uygulama ilkelerinin A/18 bölümünde ise bazı geçişler için hazırlık eğitimiyle bağlantılı özel hükümler bulunur. Bu yol kullanılıyorsa önceki hazırlık süresi, hedef programın aynı veya farklı adlı olması ve güncel düzenlemelerin birlikte uygulanması ayrıca değerlendirilmelidir. [3]

Belgeler hukuki ve akademik işlevlerine göre ayrılmalıdır

Başvuru dosyasında güncel öğrenci belgesi, transkript, ilk kayıt ve yerleştirme belgeleri, kaynak kurum ve programın tanınmasına ilişkin belge, resmi müfredat, ders içerikleri ve gerekiyorsa dil sonucu bulunur. Pasaport ve ülkeye giriş-çıkış belgeleri fiili bulunma koşulu için ayrıca hazırlanır. Üniversitenin ilanındaki belge, tercüme, onay ve teslim şartları esas alınmalıdır. [1] [2]

Her belge için mutlaka aynı apostil veya noter işlemi gerektiği varsayılamaz. Belgenin düzenlendiği ülke, belgenin niteliği, resmi doğrulama imkânı ve üniversitenin hukuka uygun talebi değerlendirilir. Öğrenci, tartışmalı veya temin edilemeyen belgeyi son güne bırakmadan yazılı olarak bildirmelidir.

Kayıt dondurmuş olmak, Yönetmeliğin genel hükmüne göre tek başına yatay geçişe engel değildir. Ancak donmuş kaydın tarihleri ve öğrencinin hangi dönemde hangi dersleri tamamladığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Disiplin ve öğrencilik durumuna ilişkin istenen belgeler de ilgili ilanın koşullarıyla kontrol edilir. [1, m.7/5]

Ders saydırma ve intibak kararı nasıl incelenir?

AKTS eşitliği tek başına ders muafiyeti sağlamaz

Dersin adı ve AKTS değeri önemlidir; ancak içerik, düzey, öğrenme çıktısı, teorik ve uygulamalı saatler, başarı durumu ve hedef programdaki karşılığı da incelenir. Yönetmelik m.8/3, ilgili komisyona önceki dersler ile hedef programın derslerini karşılaştırarak intibak ve muafiyeti belirleme görevi verir. [1]

Örneğin iki farklı üniversitedeki aynı adlı altı AKTS'lik dersin birinde zorunlu laboratuvar bulunduğu, diğerinde bulunmadığı varsayılsın. Yalnız kredi eşitliğiyle tam muafiyet sonucu kurulamaz. Buna karşılık adları farklı olduğu halde içerik ve uygulama bakımından örtüşen dersler için ayrıntılı karşılaştırma talebi anlamlı olabilir. Bu örnek, herhangi bir program için verilmiş gerçek muafiyet kararı değildir.

Üniversitelerin muafiyet başvuru süreleri ve not koşulları farklı olabilir. Örneğin Selçuk Üniversitesinin 20 Mayıs 2026 tarihli yönergesi, kendi öğrencileri için başvuru zamanı, belge, içerik ve AKTS incelemesini ayrıca düzenler. Buradaki kurum içi süre veya eşikler bütün Türkiye için geçerli tek kural olarak kullanılamaz. [5]

Muafiyet dosyası hangi karşılaştırmayı göstermelidir?

Önceki öğrenimden belgeHedef programda karşılaştırılacak unsurUyuşmazlıkta yararı
Onaylı ders içeriğiHaftalık konu ve kazanımlarYalnız ad benzerliğine dayalı değerlendirmeyi önler
Teorik ve uygulamalı saatlerLaboratuvar, klinik, atölye veya saha koşuluEksik görülen uygulamayı somutlaştırır
Transkript ve not açıklamasıBaşarı ve not dönüşümüBaşarılı dersin yanlış okunmasını denetler
Program müfredatı ve ön koşullarDersin düzeyi ve diğer derslerle ilişkisiİntibak ve süre hesabını açıklar
Staj veya uygulama kaydıİlgili zorunlu uygulamanın kapsamıKatılım ile başarı belgesini ayırır

Muafiyet talebi, “aldığım bütün dersleri sayın” biçiminde bırakılmamalıdır. Hangi kaynak dersin hedef programda hangi ders veya derslerle eşleştirileceği gösterilmelidir. Birden fazla dersin birlikte karşılık oluşturduğu iddiası da bu biçimde açıklanabilir. Kararda kabul edilmeyen dersler ve gerekçeleri görülebilmelidir.

İntibakın öğrenim süresi ve ücret üzerindeki etkisi

Eksik dersler, ön koşullu ders zinciri ve zorunlu uygulamanın yalnız belirli dönemde açılması mezuniyet tarihini etkileyebilir. Öğrenci, kabul aldığı sınıfı öğrenmekle yetinmeyip kalan derslerini ve mümkün ders alma sırasını da görmelidir. Azami öğrenim süresiyle normal program süresi aynı kavram değildir; uygulanabilir süre hesabı ilgili mevzuat ve kabul yoluyla belirlenir. [1, m.8 ve Ek m.1]

Vakıf üniversitesine geçişte intibakın mali sonucu da bulunur. Güncel YÖK ücret esasları, yatay geçişle ara sınıfa kayıtta kayıt olunan sınıfın ücretini; tekrar, süre aşımı ve alt sınıftan başarısız dersler için farklı kuralları düzenler. Önceki üniversitedeki bursun yeni üniversitede aynen süreceği varsayılmamalıdır. [6, m.6]

Başvuru reddi ve intibak kararına itiraz nasıl ayrılır?

Kabulün reddi gerekçesine yönelik başvuru

Başvuru, örneğin kontenjan dışı kalma, puan eksikliği, programın eşdeğer görülmemesi, belge eksikliği veya fiili bulunmanın kanıtlanamaması nedeniyle reddedilmiş olabilir. Her nedenin karşılığı farklıdır. Puan hatasına ilişkin itirazda hesap ve sıralama; eşdeğerlikte program karşılaştırması; belge eksikliğinde sunulan belge ve teslim kaydı öne çıkar.

Sonuçların duyurulması ve sıralanmasına ilişkin güncel hükümler takip edilmelidir. 28 Şubat 2026'da m.8/1'in eski ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle eski metne dayanarak her kabul için ayrıca aynı biçimde yazılı bildirim yapılmasının zorunlu olduğunu ileri sürmek doğru olmaz. Sonuç ilanı, öğrenciye yapılan bildirim ve fiili öğrenme tarihleri dosyada korunmalı; dava süresinin başlangıcı somut işlem üzerinden değerlendirilmelidir. [1] [2] [7]

Kabul edilmiş öğrencinin ders veya sınıf itirazı

Yatay geçişi kabul edilen öğrenci, muafiyet veya intibak kararından memnun olmayabilir. Burada yalnız kabulün reddine karşı verilen dilekçenin tekrar edilmesi yeterli değildir. Hangi dersin neden sayılması gerektiği, kararın hangi veriyi göz ardı ettiği ve hangi sonuçların değişmesi istendiği gösterilmelidir.

Akademik değerlendirme yetkisi sınırsız değildir; yetkili kurul, doğru belge ve ilgili ölçüt üzerinden karar vermelidir. Bununla birlikte her akademik görüş farklılığı doğrudan hukuka aykırılık oluşturmaz. Gerekçenin somut olmaması, yanlış transkript kullanılması, ilan edilmeyen ölçütün uygulanması veya aynı durumdaki adaylar arasında açıklanamayan farklılık gibi hukuki sorunlar ayrı ortaya konulmalıdır. [1, m.7–8] [7, m.2]

Dava ve yürütmenin durdurulması

Özel bir süre bulunmayan idari işlemlerde genel dava süresi 60 gündür. Yeni bir işlem yapılması talebine İYUK m.10 kapsamında 30 gün cevap verilmemesi zımni ret oluşturabilir. Mevcut karara karşı süresinde ve uygun makama yapılan m.11 başvurusu süreyi durdurabilir; ret veya zımni ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder. Her üniversite içi itirazın ya da genel YÖK şikâyetinin otomatik yeni bir tam süre sağladığı düşünülmemelidir. [7]

İYUK m.20/B'deki 10 günlük özel usul MEB ve ÖSYM'nin merkezi ve ortak sınavlarıyla bağlantılı kapsam içindir. Üniversitenin yatay geçiş veya intibak kararında merkezi puanın kullanılması, tek başına her uyuşmazlığı bu özel süreye sokmaz. Dava konusu işlemin niteliği ayrıca belirlenmelidir. [7]

Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar birlikte somutlaştırılmalıdır. Yaklaşan kayıt günü, devam zorunluluğu, klinik veya staj başlangıcı ve kaçırılacak dönemin etkisi belgeyle sunulabilir. Mahkemenin kararı olmadan otomatik geçici kayıt veya ders saydırma hakkı oluştuğu varsayılmamalıdır. [7]

Özel durumlarda hangi ek kontroller gerekir?

Yönetmeliğin 24. maddesinde, yurt dışında devlet görevi sona ererek Türkiye'ye dönen bazı kişilerin çocukları ve eşleri ile işçi ailesinin kesin dönüşü gibi özel durumlar düzenlenmiştir. 2026 değişikliğine göre hazırlık dışında en az bir yıllık öğrenim, yıl sonu sınavlarının başarılması ve diğer koşullar değerlendirilir; m.14 şartları yine aranır. Bu yol, her ailenin Türkiye'ye taşınmasını koşulsuz geçiş hakkına dönüştürmez. [1, m.24] [2]

Savaş, afet veya belirli bir ülkeye özgü YÖK kararlarında ayrıca istisnalar bulunabilir. Kararın tarihi, kapsadığı vatandaşlık ve kayıt grubu, öğrenim yılı ve başvuru penceresi gösterilmeden geçmiş bir duyuru güncel açık hak olarak sunulmamalıdır. Genel Yönetmelik, öğrencinin dayandığı özel kararla birlikte okunmalıdır.

Yabancı uyruklu öğrenci için üniversite değişikliği ikamet işlemleri bakımından da sonuç doğurabilir. Akademik kabul, göç idaresi kaydının kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. Bu ayrı süreç Mezuniyet, Kayıt Değişikliği ve Öğrenci İkameti başlıklı incelemede ele alınmaktadır.

Sonuç

Yurt dışından Türkiye'ye yatay geçişte güçlü dosya, önce uygun başvuru yolunu seçer; sonra kurum ve programın tanınmasını, puan ve başarı koşullarını, sınıfı, dil yeterliğini ve fiili öğrenimi belgeyle gösterir. Kabul aşaması tamamlandığında ise ders muafiyeti, intibak, öğrenim süresi ve ücret sonuçları ayrıca izlenir.

2026 değişiklikleri nedeniyle eski uygulamalara güvenilerek hazırlanan başvurular özellikle sınıf, uzaktan öğretim ve ülkede bulunma yönünden eksik kalabilir. Ret veya olumsuz intibak halinde başvuru; somut hata, doğru mevzuat, ilgili belge ve yaklaşan akademik takvim üzerine kurulmalıdır. Bir işlemin düzeltilmesi diğer işlemlerin kendiliğinden değiştiği varsayılmadan, her kararın sonucu ve başvuru süresi ayrı takip edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

YÖK tarafından tanınan her yabancı üniversiteden yatay geçiş yapılabilir mi?

Tanınma gerekli koşullardan biridir; tek başına yeterli değildir. Programın da tanınması, hedef programla eşdeğerliği, başvuru yolu, puan, başarı, dönem, dil ve kontenjan koşulları ayrıca aranır. Tanınma belgesi kabul garantisi değildir. [1, m.14]

Yurt dışından geçişte en az kaç not ortalaması gerekir?

Olağan başvuruda m.14/2'nin gönderme yaptığı m.11/2, genel not ortalamasında en az 60/100 koşulu öngörür. İlan edilen değerlendirme ölçütleri ve kontenjan ayrıca uygulanır. Merkezi puan veya özel hükümle yapılan başvuruların koşulları aynı kabul edilmemelidir. [1]

Başarısız dersim varsa başvurum mutlaka reddedilir mi?

Her başvuru yolu için aynı sonuç yoktur. M.14/3, ilgili taban puana sahip öğrencilerin bütün derslerden başarı koşulu aranmadan başvurabilmesini düzenler. Bunun diğer başvuru şartlarını kaldırmadığı ve Ek m.1'le aynı düzenleme olmadığı dikkate alınmalıdır. [1]

Yurt dışındaki uzaktan üniversiteden Türkiye'de örgün eğitime geçebilir miyim?

28 Şubat 2026'da eklenen m.14/8, yurt dışındaki açık ve uzaktan eğitim gibi devam zorunluluğu olmayan programlardan Türkiye'deki örgün programlara başvuruyu yasaklamaktadır. Genel not eşiğine ilişkin hüküm bu özel yasağı bertaraf eden ayrı bir yol gibi kullanılamaz. [2]

Öğrenim gördüğüm ülkede bulunduğumu kanıtlamam gerekir mi?

Evet. M.14/9 uyarınca öğrenim süresince ilgili ülkede kalındığı pasaport, emniyet, e-Devlet veya benzeri resmi belgelerle gösterilmelidir. Transkript bu ayrı koşulun yerine otomatik geçmez. Genel metinde yazmayan sabit bir gün sayısı da bütün öğrenciler için varsayılmamalıdır. [2]

Daha alt sınıfa başvurarak geçiş şansımı artırabilir miyim?

Güncel m.7/7, bulunulan sınıftan daha alt sınıfa yatay geçiş başvurusu yapılmasını yasaklar. Kabul sonrasında hangi derslerin sayılacağı ve intibakın nasıl kurulacağı ise m.8/3 kapsamında ayrı incelenir. Başvuru sınıfı ile akademik intibak birbirine karıştırılmamalıdır. [1] [2]

YKS puanım varsa yurt dışından Ek madde 1 ile dönebilir miyim?

Yalnız puan sahibi olmak yeterli değildir. Yurt dışındaki programa ÖSYM merkezi yerleştirmesiyle yerleştirilip kayıt yaptırma, kayıt yılındaki hedef taban puanı ve diğer koşullar incelenir. Kendi imkânıyla yurt dışına kayıt yaptıran herkes aynı kapsama girmez. [3]

AKTS sayısı aynıysa derslerim mutlaka sayılır mı?

Hayır. İçerik, düzey, başarı, uygulama ve hedef müfredat birlikte değerlendirilir. Ders adının veya AKTS'nin aynı olması tek başına tam muafiyet sağlamaz. Talep, kaynak ders ile hedef ders arasında belgeli karşılaştırmayla kurulmalıdır. [1, m.8] [5]

Yatay geçişim kabul edildi ama beklediğim sınıfa intibak yapılmadı; ne yapabilirim?

İntibak kararını, ders eşleştirme çizelgesini ve gerekçeyi edinerek somut ders ve hesap hatalarına itiraz edilebilir. Kabul kararına yönelik itirazla muafiyet ve sınıf kararına yönelik itiraz ayrı konulardır. Üniversite içi süreler ve uygulanabilir dava süresi birlikte izlenmelidir. [1] [7]

Ret kararına karşı dava açmak kayıt hakkımı hemen korur mu?

Dava açılması ret işlemini kendiliğinden durdurmaz. Üniversitenin yeni işlem yapması veya koşulları varsa yürütmenin durdurulması kararı gerekir. Başvuru ve ders takvimiyle somut zarar gösterilmeli; genel 60 günlük süre ile merkezi sınavlara özgü 10 günlük usul birbirine karıştırılmamalıdır. [7]

Kaynakça

  1. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik, RG 24.04.2010/27561; 28.02.2026 değişiklikleriyle birlikte özellikle m.1–8, 11–15, 24 ve Ek m.1. Selçuk Üniversitesi resmî sayfasında yayımlanan konsolide metin: webadmin.selcuk.edu.tr_17082026103502.pdf)
  2. Aynı Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 28.02.2026/33182; özellikle eşdeğer diploma programı tanımı, dil, alt sınıfa başvuru, sonuç ilanı, m.14/7-b(2)'nin kaldırılması, m.14/8–9 ve m.24 değişiklikleri: resmigazete.gov.tr
  3. YÖK, “Güz ve Bahar Dönemi Ek Madde 1 Uygulama İlkeleri”; özellikle A/1–8, B/1 ve puan, başvuru, dil koşulları. Selçuk Üniversitesi resmî sayfasında 17.08.2026 tarihinde yayımlanan tam metin: webadmin.selcuk.edu.tr
  4. Danıştay 8. Daire, 24.11.2023, E.2021/310, K.2023/6407; özellikle “Hukuki Değerlendirme” ve “Karar Sonucu” bölümleri. ÖSYM merkezî yerleştirmesiyle Azerbaycan Tıp Üniversitesine kayıt sonrası Ek m.1 geçişi ve kayıt silme uyuşmazlığı; bölge idare mahkemesi kararının bozulması. Tam metin: app.dejure.ai
  5. Selçuk Üniversitesi Muafiyet ve İntibak Yönergesi, 20.05.2026; özellikle m.4, 6–8. Yalnız kuruma özgü uygulama örneği olarak kullanılmıştır: webadmin.selcuk.edu.tr_17082026103502.pdf)
  6. YÖK, “Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Hazırlık ve/veya Birinci Sınıf Dışındaki Sınıflarına Ait Öğrenim Ücretlerinin ve Ücret Artışlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar”, 27.08.2026 değişikliklerini içeren metin; özellikle m.6/4–7. Piri Reis Üniversitesi resmî yayımı: pirireis.edu.tr
  7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; özellikle m.2, 7, 10–11, 20/B ve 27. Mevzuat Bilgi Sistemi güncel resmî tam metni: mevzuat.gov.tr

YAZAR

Av. Umut Güneş

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Görüş veya düzeltme bildirin

Kaynak, tarih, içerik veya bağlantılarla ilgili görüş ve düzeltme önerilerinizi iletebilirsiniz.

Makalenin başlığını ve ilgili bölümü belirtmeniz yeterlidir. Kişisel dosya bilgisi veya belge göndermeyiniz.

İlgili hizmet alanları