Zorunlu hazırlık ile isteğe bağlı hazırlık neden ayrılmalıdır?
Öğretim dili ve kayıt sırasında açıklanan program koşulları
2547 sayılı Kanun m.44/c, öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda mesleki yabancı dil dersleri dışında zorunlu yabancı dil hazırlığı açılamayacağını; yetkili kurul kararı ve YÖK onayıyla isteğe bağlı hazırlık uygulanabileceğini düzenler. Tamamen veya kısmen yabancı dilde öğretim yapan programların hazırlığı ise farklı bir işlev görür: Öğrencinin meslek derslerini o dilde takip edebilecek yeterliliğe ulaşmasını sağlar. YÖK düzenlemesinde kısmen yabancı dilde öğretim, programın toplam ders kredisinin en az yüzde otuzunun yabancı dilde verilmesiyle tanımlanmıştır. [1] [5]
Kayıt belgesindeki program adı, öğretim dili, yerleştirme kılavuzundaki açıklama ve üniversitenin hazırlık yönetmeliği birlikte okunmalıdır. Üniversitede İngilizce ders bulunması, her öğrencinin mutlaka zorunlu hazırlığa tabi olduğunu göstermez. Türkçe bir programdaki ortak zorunlu yabancı dil dersi de başlı başına hazırlık sınıfı değildir.
| Durum | Temel sonuç | Kontrol edilecek husus |
|---|---|---|
| Türkçe programda isteğe bağlı hazırlık | Başarısızlık nedeniyle asıl programdan ilişik kesilmez | Bölüme geçiş ve ortak yabancı dil dersleri |
| Tamamen veya kısmen yabancı dilde programda zorunlu hazırlık | Azami sürede başarı şartı vardır | İki yıllık süre, devam, yeterlik ve kabul edilen sınavlar |
| Hazırlıktan muafiyet | Aranan dil yeterliği belgelenmişse hazırlığa devam gerekmeyebilir | Kabul edilen sınav, puan, geçerlilik ve başvuru tarihi |
| Devamsızlık nedeniyle başarısızlık | Sınava giriş ve sonraki seçenekler etkilenebilir | Yoklama, mazeret ve ilişik kesme nedeni |
İsteğe bağlı hazırlıkta kalınca ne olur?
Kanun, isteğe bağlı hazırlıkta başarısız öğrencinin eğitimine devam etmesini öngörür. Bununla birlikte “hazırlıktan kaldım, bütün yabancı dil yükümlülüklerim kalktı” sonucu doğmaz. Asıl programdaki ortak zorunlu yabancı dil dersleri veya mesleki dil dersleri, kendi düzenlemelerine göre tamamlanır. ÖSYM'nin zorunlu hazırlıkta başarısız öğrenciler için yürüttüğü özel Türkçe program yerleştirmesi de isteğe bağlı hazırlıkta başarısız öğrenciye uygulanmaz. [1] [2] [5]
İsteğe bağlı hazırlıktan vazgeçme tarihi, bölüm derslerine hangi dönemde başlanacağı ve akademik takvim kurum düzenlemesinden belirlenir. Başka üniversitenin vazgeçme süresini kendi kaydına uygulamak yerine, ilgili yıl için yazılı açıklama istenmelidir.
Hazırlığın normal süresi ile azami iki yıl nasıl hesaplanır?
2547 sayılı Kanun m.49, gerekli dil yeterliğini sağlayamayan öğrenciler için bir yıla kadar hazırlık öğretimi öngörür. M.44/c ise hazırlığın azami süresini iki yıl olarak belirler. Normal bir yıllık program ile azami iki yıllık sınır aynı kavram değildir. İlk yılın sonunda başarısızlık, tek başına iki yılın tamamının kullanıldığı anlamına gelmez. YÖK'ün yabancı dil öğretimi düzenlemesi, ilk yıl başarısız öğrencinin sonraki dönemlerde hazırlığa devam ederek veya şartları çerçevesinde kendi imkânlarıyla dilini geliştirerek yeterliği sağlayabilmesine ilişkin hükümler içerir. [1] [5]
Süre hesabında ilk kayıt tarihi, hazırlığa başlanılan dönem, transfer veya af kaydı, kabul edilmiş kayıt dondurma kararları ve özel dönem düzenlemeleri dosyaya alınmalıdır. Öğrencinin derslere fiilen gitmemesi ile yetkili kurulca izinli sayılması aynı değildir. Bir sağlık raporunun bulunması da rapora ilişkin kurul kararı ve uygulanacak düzenleme incelenmeden süreyi kendiliğinden durdurmuş kabul edilemez.
Varsayımsal örnek: Öğrenci ilk hazırlık yılında sağlık nedeniyle kayıt dondurma talep etmiş, fakat yalnızca e-posta göndermiş olsun. İki yıllık süre uyuşmazlığında esas soru, e-postanın varlığının yanında talebin yetkili makama ulaşıp ulaşmadığı, hangi kararın alındığı ve ilgili yönetmeliğin bu döneme hangi sonucu bağladığıdır. Başlangıç ve bitiş tarihleri açıklanmadan “iki yıl doldu” cevabı yeterli bir inceleme oluşturmaz.
Başarısızlık kararında sınav, devam ve muafiyet incelemesi
Seviye tespiti, yeterlik ve dönem içi değerlendirme
Seviye tespit sınavı öğrencinin hangi düzeyde eğitime başlayacağını; yeterlik sınavı ise program için aranan dil düzeyini sağlayıp sağlamadığını ölçebilir. Üniversite bunları kendi düzenlemesi çerçevesinde birlikte veya ayrı uygulayabilir. Hazırlıktaki seviye tespit sınavı, yurt dışı diploma denkliğinde kullanılan aynı adlı sınav sistemiyle karıştırılmamalıdır. [5]
Başarı sonucu; dönem içi sınavlar, yazma, konuşma, dinleme ve okuma bileşenleri ile yeterlik sınavının farklı ağırlıklarından oluşabilir. İnceleme yalnızca son toplam puana yöneltilmemelidir. Bir bileşenin girilmemesi, yanlış ağırlık uygulanması, öğrencinin kaydının başka kurda görünmesi veya yeterlik sınavına kabul koşulunun yanlış değerlendirilmesi, toplam sonucu değiştirebilir.
Her yabancı dil belgesi muafiyet sağlar mı?
Uluslararası bir sınava girmiş olmak tek başına muafiyet hakkını kanıtlamaz. Üniversitenin kabul ettiği sınav türü, asgari puanı, belgenin geçerlilik süresi, sınavın uygulanış biçimi ve belgenin sunulma tarihi araştırılmalıdır. YÖK düzenlemesiyle üniversitenin senato kararları birlikte değerlendirilir. Belgenin gerçekliği ile akademik açıdan kabul edilebilirliği ayrı konulardır. [5]
YÖK yönetmeliği ayrıca en az son üç yılında, öğretim dilinin ana dil olarak konuşulduğu ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında okuyup ortaöğrenimini orada tamamlayanlar için muafiyet öngörür. Yalnızca yabancı pasaport taşımak veya Türkiye’de yabancı dilde bir okulda okumak bu özel şartın yerine geçtiği anlamına gelmez. Eğitim yeri, dönemleri ve mezuniyet belgelenmelidir. [5]
Muafiyet reddinde, belgenin hangi somut koşulu karşılamadığı sorulmalıdır. Başvuru süresi veya sınav formatı tartışılıyorsa öğrencinin kayıt döneminde duyurulan kural ve sonradan yapılan değişiklik birlikte saklanmalıdır. Bir başka üniversitenin belgeyi kabul etmiş olması, mevcut üniversite için tek başına bağlayıcı sonuç doğurmaz.
Devamsızlık kaydı neden belirleyicidir?
Devamsızlık; yeterlik sınavına giriş, ek sınav imkânı ve ÖSYM'nin özel yerleştirmesine başvuru bakımından farklı etkiler doğurabilir. 2026 ÖSYM kılavuzu, başarısızlık dışında devamsızlık gibi nedenlerle ilişiği kesilenlerin başvuramayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle akademik başarısızlık ile devamsızlık nedeniyle ilişik kesilmesinin YÖKSİS'te doğru gösterilmesi önemlidir. [2]
Yoklamadaki maddi hata iddiası; ders tarihleri, sisteme giriş kayıtları, öğretim elemanı bildirimleri ve zamanında sunulan mazeret belgeleriyle somutlaştırılmalıdır. Öğrencinin sınava girebilmiş olması, bütün devam koşullarının kendiliğinden hukuken sağlandığı anlamına gelmez; kurumun hangi kararıyla sınava kabul edildiği de incelenir.
İlişik kesmeden sonra üç yılda üç sınav hakkı var mı?
Kanundaki şartlı sınav hakkı yürürlüktedir
2547 sayılı Kanun m.44/c'nin ilgili paragrafı; devam yükümlülüğünü yerine getirdiği halde sınav yükümlülükleri nedeniyle ilişiği kesilen, hazırlık ve birinci sınıfta en fazla bir dersten başarısızlık koşulunu karşılayan öğrenciler için üç yıl içinde kullanılabilecek üç sınav hakkı düzenler. Üniversitenin her eğitim-öğretim yılı başında açacağı sınavlara başvuru üzerine alınma, sorumlu olunan sınavların başarıyla tamamlanması ve yeniden kayıt koşulları aynı hükümde yer alır. Bu süre içinde sınav hakkı kullananlar diğer öğrencilik haklarından yararlanmaz. [1]
Aynı paragrafta, not ortalamasını sağlayamadığı için hazırlık dahil ara sınıflarda yıl kaybedenler bakımından seçilecek üç dersten bir sınav hakkı da düzenlenmiştir. Bu, üç yıl içinde üç sınav yoluyla aynı koşullara sahip olduğu varsayılarak uygulanmamalıdır. Öğrencinin başarısızlık türü ile kurumun ders ve kur sistemi birlikte değerlendirilir. [1]
Ege Üniversitesi'nin 2026–2027 dönemine ilişkin resmi duyurusu da devam koşulunu yerine getirip azami süre sonunda hazırlıktan başarısızlık nedeniyle ilişiği kesilen öğrenciler bakımından bu hakkı ayrıca açıklamaktadır. Bu kurumsal uygulama, kanundaki şartları okumayı kolaylaştırır; farklı üniversitelerin başvuru takvimini tekleştirmez. [6]
Üç yıl, kesintisiz üç yıl daha öğrencilik demek değildir
Bu hak, her yıl üç sınav veya otomatik üç yıllık ek hazırlık kaydı anlamına gelmez. Kanunda toplam sınav sayısı, kullanım dönemi ve öğrencilik haklarına ilişkin sınır bulunmaktadır. Sınav hakkını kullanan kişinin yurt, burs, öğrenci belgesi ve ikamet gibi sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. Devamsızlık koşulunu sağlayamayan öğrenciye aynı hükmün doğrudan uygulanacağı da söylenemez. [1]
2026 değişikliği hazırlık hakkını kaldırdı mı?
7592 sayılı Kanun m.4, m.44/c'nin son sınıflara yönelik ek sınav ve uygulama hükümlerini değiştirmiştir. Güncel birleşik metinde hazırlığa da yer veren ayrı sınav paragrafı korunmuştur. Son sınıf ve ara sınıf düzenlemesini hazırlığa aynen taşıyarak “artık hiçbir ek sınav yok” veya “her hazırlık öğrencisine iki ek sınav verilir” demek doğru değildir. Hazırlık öğrencisinin talebi, kendisine uygulanabilen özel hüküm üzerinden kurulmalıdır. [1] [3] Son sınıf ve diğer program süreleri bakımından azami öğrenim süresi, ek sınav ve kayıt silme incelemesine başvurulabilir.
Türkçe programa devam için iki farklı yol
Üniversitenin Türkçe eşdeğer programına kayıt
Kanun, zorunlu hazırlıktan ilişiği kesilen öğrencinin kendi yükseköğretim kurumunda Türkçe öğretim yapan eşdeğer programa kaydını düzenler. 2026 ÖSYM kılavuzu, aynı isimli Türkçe program bulunan öğrencilerin kayıt için üniversitelerine başvurabileceğini açıklar. Programın yalnızca benzer isim taşıması ile akademik ve hukuki açıdan eşdeğer olması aynı değerlendirme değildir. [1] [2]
Başvuruda mevcut program, Türkçe programın adı ve kodu, öğretim dili, ilişik kesme kararı ve talebin dayanağı belirtilmelidir. Üniversiteden eşdeğerlik ve kayıt yönünden gerekçeli karar istenmelidir. Bu yolun reddi ile ÖSYM tercihinin sonucunu beklemek ayrı süreçlerdir; birinin varlığı diğerine ilişkin süreyi kendiliğinden durdurmaz.
ÖSYM aracılığıyla Türkçe programa yerleştirme
Kurumda eşdeğer program bulunmaması durumunda kanun, şartları karşılayan öğrencinin talebi üzerine bir defalık merkezi yerleştirme imkânı tanır. ÖSYM'nin ilgili yıl kılavuzu, kabul edilen yerleşme yollarını, puan ve tercih kurallarını somutlaştırır. Kılavuz, adayın kendi üniversitesindeki uygun Türkçe programları da tercihleri arasında gösterebilmesini düzenlemektedir. [1] [2]
| Karşılaştırma | Kurum içindeki Türkçe eşdeğer program | ÖSYM'nin özel yerleştirmesi |
|---|---|---|
| İlk muhatap | Üniversitenin yetkili birimi | ÖSYM; kayıt verisi için üniversite |
| Temel araştırma | Türkçe eşdeğer/aynı isimli programın varlığı | Kılavuz kapsamı, ilk giriş yılı puanı, koşullar ve kontenjan |
| Takvim | Kurumun uygulanabilir kayıt takvimi | İlgili yılın ilan edilmiş başvuru ve tercih tarihleri |
| Sonuç | Talebin kurum tarafından karara bağlanması | Tercih ve kontenjan sıralamasına göre yerleştirme |
| Yanlış varsayım | Herhangi bir Türkçe bölüme koşulsuz geçiş | Taban puanı sağlamakla kesin yerleşme |
2026 ÖSYM kılavuzundaki belirleyici koşullar
Kimler başvurabilir, kimler başvuramaz?
2026 kılavuzu, esas olarak ÖSYS/YKS, DGS ve belirtilen diğer sınav yollarıyla yerleşmiş, zorunlu hazırlığa devam ettiği halde başarısız olarak ilişiği kesilmiş öğrencileri kapsar. Askeri ve diğer özel yerleşme yollarına ilişkin ayrıca tanımlanmış gruplar bulunmaktadır. Başvuru hakkı, yalnızca “Türkiye'de üniversite öğrencisiydim” açıklamasıyla belirlenemez. İlk yerleşme işlemi ve kılavuzdaki kapsam eşleştirilmelidir. [2]
2026 ÖSYM kılavuzu, zorunlu hazırlıkta başarısızlık yanında öğrenciye öğrenimine devam imkânı verilmemiş olmasını da arar. Bu nedenle devam, yeniden kayıt veya sınav hakkına ilişkin güncel kurum kararı başvuru statüsüyle birlikte incelenmelidir. Herhangi bir ek sınav hakkının bu koşulu nasıl etkilediği, somut kayıt ve ilgili düzenleme değerlendirilmeden kesinleştirilemez. [2]
Yurt dışı öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yerleşenler, 2026 kılavuzuna göre bu yerleştirmeye başvuramaz. Burada vatandaşlık ile kabul yolu ayrılmalıdır: Sorulması gereken yalnızca pasaport değildir; öğrencinin YKS/DGS gibi kapsamda sayılan bir yolla mı, uluslararası öğrenci kontenjanıyla mı kayıt yaptırdığıdır. Uluslararası kontenjan öğrencisi için kurumun kendi Türkçe program imkânı ve diğer uygulanabilir kurallar ayrıca incelenir; ÖSYM yolu varmış gibi yönlendirme yapılamaz. [2]
İsteğe bağlı hazırlıkta başarısızlık ve devamsızlık gibi başarısızlık dışındaki ilişik kesme nedenleri de bu özel yerleştirmeden yararlanmayı sağlamaz. Önceki yıllarda bu yolla Türkçe programa yerleşmek üzere tercih bildirmiş adaylar yeniden başvuramaz; sınırlama yalnızca daha önce yerleşenlerden ibaret değildir. [2]
Uluslararası ortak diploma programlarında Türkçe programa geçiş
Uluslararası öğrenci kontenjanıyla kabul, yurt dışındaki üniversiteyle yürütülen ortak diploma programıyla aynı değildir. 2026 kılavuzu, ortak eğitim-öğretim programlarına ilişkin Yönetmeliğin 12. maddesi kapsamında yabancı dil koşulunu sağlayamayanlar için de Türkçe programa yerleştirme talebini düzenler. Öğrencinin kabul yolu ile ortak program statüsü ayrı ayrı belirlenmelidir. İlgili Yönetmeliğin 12. maddesi ve kılavuzdaki diğer şartlar birlikte değerlendirilir; ortak programda bulunmak tek başına koşulsuz geçiş hakkı sağlamaz. [2]
Hangi yılın puanı ve taban puanı karşılaştırılır?
Temel karşılaştırma, öğrencinin başarısız olduğu programa ilk yerleştiği yıldaki ilgili puanı ile hedef programın o yıldaki genel kontenjan en küçük puanı üzerinden yapılır. Bugünün taban puanını geçmiş yılın puanıyla karşılaştırmak doğru sonuç vermez. Hedef programın ilgili yılda merkezi yerleştirmeyle öğrenci almış olması ve güncel kılavuzdaki yaş, sağlık, başarı sırası gibi diğer koşulların da sağlanması gerekir. [2]
Kılavuz, ilgili yılda kontenjanı dolmadığı için en küçük puan oluşmamış programlar bakımından özel hüküm içerir. DGS ile yerleşen öğrenci için tercih edilebilecek lisans alanları, ilk yerleşme yılının DGS alan eşleştirmesiyle ayrıca sınırlıdır. Yatay geçiş veya af kaydından sonra sisteme yazılan yeni tarih, ilk merkezi yerleşme yılının yerine gelişigüzel kullanılamaz. [2]
Varsayımsal örnek: Öğrenci 2024'te YKS ile İngilizce bir programa yerleşmiş, 2026'da hazırlık başarısızlığı nedeniyle ayrılmış olsun. Hedef program için yalnızca 2026 taban puanına bakılmaz; 2024'teki ilgili puan ve program verisi incelenir. Puanı uygun olsa dahi kontenjanın daha yüksek sıralamalı adaylarla dolması halinde yerleşemeyebilir.
Tercih sayısı, burs ve boş kontenjanlar
2026 uygulamasında en fazla altı tercih yapılabilir. Yerleştirme tek aşamalıdır; boş kalan kontenjanlar için ek yerleştirme yapılmayacağı açıklanmıştır. Tamamen veya kısmen yabancı dildeki programlar yerine Türkçe öğretim yapan uygun programlar seçilir. [2]
Burs konusu özellikle vakıf ve KKTC programlarında mali sonucu değiştirebilir. Kılavuz bu yolla burslu/indirimli yerleştirme yapılmayacağını belirtir. Programın ücretli kodu bulunmadığı için en düşük indirimli kodun kullanıldığı durumda da adayın öğrenim ücretinin tamamını ödeyeceği açıklanmıştır. Tercih ekranında indirim ibaresinin görünmesi, bu özel işlemde indirim kazanıldığı anlamına gelmez. [2]
Başvuru tarihleri ve YÖKSİS kaydının doğruluğu
2026 başvuruları 19 Ekim–2 Kasım 2026 arasında alınmıştır. Ödeme ve tercih işlemleri için son tarih 3 Kasım 2026 saat 23.59 olarak açıklanmıştır. Bu makalenin kontrol tarihi olan 18 Kasım 2026'da bu süreler geçmiştir. Sonraki yıl için aynı tarihler kullanılmamalı; yeni resmi duyuru beklenmelidir. İlişik kesilmesi başvuru döneminden sonra gerçekleşenlere ilişkin kılavuz hükmü, geçmiş bir başvurunun süresiz yenilenmesiyle karıştırılmamalıdır. [2]
2026 kılavuzunda YÖKSİS ayrılma nedeninin “13: Yabancı Dil Hazırlık Sınıfında Başarısızlık” olması ve ayrılma tarihinin 3 Kasım 2025 veya sonrası olması aranmıştır. Başvuru ekranındaki kayıt ile üniversitenin ilişik kesme kararı birlikte karşılaştırılmalı; hata varsa kaydı oluşturan kurumdan düzeltilmesi istenmelidir. Bu kayıt koşulu, ilgili dönemin diğer başvuru şartlarıyla birlikte uygulanır; tek başına yerleştirme hakkı doğurmaz. Bu eşik yalnız 2026 uygulamasına aittir; başka bir dönemde başvuru hakkı bulunduğunu göstermez. [2]
ÖSYM başvuru merkezi, üniversitenin akademik kaydını değiştiren makam değildir. Başvuru, ödeme ve tercih adımlarının her birinin tamamlandığını gösteren belgeler saklanmalıdır. [2]
2026 öğrenci affı hazırlık öğrencileri için ne değiştiriyor?
9 Aralık 2026 tarihi ayrıca kontrol edilmelidir
9 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren 7592 sayılı Kanunla eklenen Geçici 85. madde, kanuni istisnalar saklı olmak üzere hazırlık dahil ilişiği kesilen öğrenciler için yeniden öğrenime dönüş imkânı düzenler. YÖK'ün güncellenmiş uygulama ilkeleri, kapsamındaki öğrencilerin 9 Aralık 2026'ya kadar ilgili üniversiteye başvurmasını öngörür. Hazırlıktan başarısızlık nedeniyle ayrılmış öğrenci bakımından bu yol, normal Türkçe program yerleştirmesinden ayrı incelenmelidir. [3] [4]
Üniversitenin güz dönemine yetişmek için daha erken bir kayıt tarihi belirlemesi ile kanuni son başvuru tarihi aynı değildir. YÖK ilkeleri, akademik takvime göre güz ve bahar dönemleri için farklı tarihler belirlenebilmesine imkân tanır. Dolayısıyla bir erken dönem ilanı görülerek kanundaki son başvuru hakkının kendiliğinden bittiği kabul edilmemelidir. [4]
Azami süre, dil yeterliği ve mali sonuçlar
Güncellenmiş YÖK ilkeleri, af kapsamında kayıt yaptıranların azami sürelerinin yeniden başladığını belirtir. Bununla birlikte yeniden kayıt, dil yeterliğinin sınavsız kazanılması anlamına gelmez; öğrenci hazırlık veya muafiyet kurallarıyla ilgili güncel uygulamaya tabi olur. Geçmiş yıllara ilişkin katkı payı/öğrenim ücreti alınmaması ile yeni dönemde ücret ödenmesi ayrı konulardır. Vakıf üniversitesindeki önceki bursun devamı da ilgili kurul değerlendirmesine bağlanmıştır. [4]
Öğretim dili sonradan değişmiş programlar için özel yol
YÖK ilkelerinin 26. maddesi, daha önce Türkçe olan programın öğretim dilinin değişmesi gibi özel dönüş durumlarını ele alır. Şartları çerçevesinde kurum içi Türkçe program veya YÖK'e gönderilecek beş tercih üzerinden değerlendirme söz konusu olabilir; yabancı uyruklu ve ortaöğretimini yurt dışında tamamlayan gruplar için de özel açıklama vardır. Bu düzenleme, her uluslararası hazırlık öğrencisine genel bir yerleşme hakkı olarak sunulamaz. Af kapsamındaki özel beş tercih yolu ile ÖSYM'nin normal altı tercih uygulaması farklıdır. [4]
Not itirazı, ilişik kesmeye itiraz ve dava süreleri
Kurumun kısa itiraz süresini belirleyin
Hazırlık notuna itiraz için bütün üniversitelerde aynı süre bulunmaz. Örneğin KTO Karatay Üniversitesi'nin 2026–2027 döneminde yürürlükteki hazırlık yönetmeliği m.13, sonuçların ilanını izleyen beş iş günü içinde maddi hata itirazını düzenler. Aynı düzenlemenin mazeret başvurusu, devam ve yaz öğretimi hükümleri ayrı koşullar taşır. Bu süreler başka üniversitelere genel kural olarak aktarılamaz. [7]
İtirazda sınavın adı ve tarihi, hangi bileşenin yanlış değerlendirildiği, hesaplama hatası veya muafiyet belgesinin reddi açıklanmalıdır. Sınav kâğıdı, mevcut puanlama ölçütleri, bileşen notları, devam dökümü ve kurul kararı istenmelidir. İlişik kesme kararı ayrıca verilmişse, yalnızca sınav kâğıdını istemekle yetinilmemeli; bu işlemin kaldırılması talebi ve dava takvimi de değerlendirilmelidir. Puanlama ve belge incelemesinin ayrıntıları, üniversite sınav notuna itiraz ve dava rehberinde açıklanmaktadır.
Üniversite işlemi ile ÖSYM merkezi yerleştirmesi ayrılmalıdır
Üniversitenin hazırlık başarı veya ilişik kesme işlemine karşı, özel süre bulunmadığında genel idari dava süresi altmış gündür. İYUK m.11 şartlarını taşıyan ve süresinde yetkili makama yapılan kaldırma/değiştirme başvurusu süreyi durdurabilir. Otuz gün cevapsızlıkta zımni ret oluşur; ret sonrasında baştan yeni altmış gün verilmez, kalan süre hesaplanır. Yalnız belge istemek veya muhatabı ve içeriği belirsiz yazışma yapmak aynı etkiyi doğurmaz. [8]
ÖSYM'nin bu merkezi yerleştirme işlemi bakımından ise 2026 kılavuzu, sonuçların açıklanmasını izleyen on gün içinde inceleme talebini ve itirazın on günlük dava süresini durdurmadığını açıklar. İYUK m.20/B kapsamındaki özel rejim ayrıca dikkate alınır. Üniversitenin kendi hazırlık sınavını sırf dil sınavı olduğu için otomatik olarak bu özel rejime sokmak da yanlıştır. [2] [8]
Dava açmak öğrencilik kaydını kendiliğinden geri getirir mi?
Dava açılması işlemin uygulanmasını otomatik durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile uygulanma halinde telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte değerlendirilir. Yaklaşan bölüm kaydı, kullanılacak sınav, kaybedilecek dönem ve öğrencinin diğer statüleri somut belgelerle açıklanmalıdır. [8]
Mahkeme sürecinin amacı, belirlenmiş işlemin hukuka uygunluğunu denetlemektir. İptal kararı, gerekçesine göre yeniden değerlendirme, sınava kabul veya kayıt işlemi yapılmasını gerektirebilir; öğrenciyi her durumda dil yeterliğini sağlamış sayan otomatik bir sonuç taşımaz.
Sağlık, engellilik, burs ve yabancı öğrencinin ikameti
Sağlık mazereti ve makul düzenleme
Sağlık mazeretinin bildirim tarihi, raporun niteliği, mazeret sınavı veya kayıt dondurma için başvuru koşulu ve verilmiş kurul kararı birlikte incelenmelidir. Yaz okulu veya telafi sınavı her üniversitede mutlaka açılan genel hak değildir. Kurumun ilan ettiği seçeneklerin hangi öğrencilere açık olduğu kontrol edilmelidir. [5] [7]
Engellilik durumunda 5378 sayılı Kanun'un ayrımcılık yasağı ve eğitimde makul düzenleme hükümleri dikkate alınır. Erişilebilir sınav ortamı veya ihtiyaca uygun düzenleme talebi ile akademik dil yeterliğinin tamamen kaldırılması aynı şey değildir. Zamanında yapılmış talep, uygun belgeler, kurumun cevabı ve uygulanmayan düzenlemenin sonuca etkisi dosyada gösterilmelidir. [9]
Burs ve ikamet sonuçları ayrı takip edilmelidir
İlişik kesme, burs, öğrenim ücreti, yurt ve diğer öğrencilik imkânları bakımından farklı kurumların işlemlerini tetikleyebilir. ÖSYM yerleştirmesindeki ücret kuralı ile af kapsamında eski bursun değerlendirilmesi farklıdır; öğrenci yeni kayıt öncesinde uygulanacak ücret ve burs kararını yazılı olarak edinmelidir. [2] [4] Vakıf üniversitesindeki mali sonuçlar için öğrenim ücreti ve burs kesilmesinde öğrencinin hakları ayrıca incelenebilir.
Yabancı öğrencide öğrenci ikamet izninin dayanağı da ayrıca incelenir. Göç İdaresinin resmi öğrenci bilgilendirmesi, ilişik kesme ve kayıt durumundaki değişikliklerin ikamet iznine etkisini açıklamaktadır. Yalnız af başvurusu yapılması veya dava açılması, kesintisiz öğrenci statüsünün devam ettiğini varsaymak için yeterli değildir. Üniversitenin uluslararası öğrenci birimi ve ilgili il göç idaresi nezdinde güncel kayıt ve kalış statüsü zamanında değerlendirilmelidir. [10] Mezuniyet ve kayıt değişikliğinde öğrenci ikameti incelemesi, eğitim kaydı ile kalış statüsünün birlikte takibine ilişkin açıklamalar içerir.
Dosya hazırlanırken hangi belgeler bir araya getirilmeli?
Başvurunun gücü, hangi hakkın hangi olguya dayandığının görülebilmesine bağlıdır. İlk yerleştirme sonuç belgesi ve puan dökümü; programın dili ve hazırlık niteliği; ilgili yıl yönetmelikleri; sınav sonuçları ve bileşen puanları; devam çizelgesi; muafiyet başvurusu; sağlık ve kayıt dondurma kararları; ilişik kesme kararı; tebliğ/ilan kayıtları ve YÖKSİS çıktısı aynı kronolojide toplanmalıdır.
Bu dosyadan üç ayrı çalışma çıkarılabilir: Başarısızlık veya ilişik kesmenin hukuka uygunluğu, mevcut eğitim seçenekleri ve her seçeneğin son başvuru tarihi. Hukuki değerlendirmemiz: Kurumun sözlü olarak “yapılacak bir şey yok” demesiyle dosyayı kapatmak yerine, uygulanabilecek her yolun koşulları bakımından yazılı ve gerekçeli karar alınması gerekir. Bununla birlikte cevap beklemek, işlemekte olan dava veya tercih süresini kendiliğinden korumaz.
Sonuç
Hazırlık başarısızlığında çözüm, öğrencinin statüsünü doğru sınıflandırmakla başlar. İsteğe bağlı hazırlık, zorunlu hazırlık, akademik başarısızlık ve devamsızlık farklı sonuç doğurur. Zorunlu hazırlıkta iki yıllık sınır kadar, kanundaki şartlı sınav hakkı, Türkçe eşdeğer programa kayıt ve ilgili yılın ÖSYM koşulları da incelenmelidir.
18 Kasım 2026 itibarıyla öğrenci affının 9 Aralık 2026 başvuru tarihi güncel ve ayrı bir değerlendirme başlığıdır. Buna karşılık 2026 ÖSYM özel yerleştirmesinin başvuru tarihleri geçmiş durumdadır. Eğitim hakkını korumaya yönelik çalışma; bu takvimleri, not ve ilişik kesme itirazlarını, mali sonuçları ve yabancı öğrenciler bakımından ikamet durumunu birlikte ele almalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hazırlıkta birinci yıl kalınca üniversiteden atılır mıyım?
Zorunlu hazırlığın normal süresi ile azami iki yıllık sınır ayrıdır. İlk yıl başarısızlığı tek başına iki yıllık sürenin dolduğu anlamına gelmez; kullanılabilir ikinci yıl ve sınav seçenekleri ilgili düzenlemeden belirlenir. [1] [5]
İsteğe bağlı hazırlığı geçemezsem bölümümde okuyabilir miyim?
Kanun, isteğe bağlı hazırlıkta başarısız öğrencinin ilişiğinin kesilmeyeceğini ve eğitimine devam edeceğini düzenler. Bölüme başlama takvimi ve ortak yabancı dil dersleri ayrıca kontrol edilir. [1] [5]
İki yıl sonunda mutlaka bütün haklarım biter mi?
Hayır. İlişik kesme sonucu yanında, koşulları varsa Türkçe program yolları, devam şartına bağlı kanuni sınav hakkı ve güncel geçiş düzenlemeleri incelenmelidir. Bunların her biri ayrı başvuru gerektirebilir. [1] [2] [4]
Üç yılda üç sınav, üç yıl daha öğrenci sayılmak mıdır?
Hayır. Kanundaki koşullu sınav hakkı, diğer öğrencilik haklarının devamı anlamına gelmez. Toplam sınav sayısı, başvuru dönemi ve yeniden kayıt şartları ayrı uygulanır. [1]
Devamsızlıktan kaldıysam ÖSYM'nin Türkçe program yerleştirmesine girebilir miyim?
2026 kılavuzu, devamsızlık gibi başarısızlık dışındaki nedenlerle ilişiği kesilenlerin başvuramayacağını belirtir. Devam veya ilişik kesme nedeninde maddi hata varsa bunun üniversite nezdinde düzeltilmesi ayrıca değerlendirilir. [2]
Uluslararası öğrenci kontenjanıyla kayıtlıyım; aynı ÖSYM hakkım var mı?
2026 kılavuzunun 19. kuralı bu kabul yoluyla yerleşenleri kapsam dışında bırakır. Vatandaşlıktan önce kayıt yolu araştırılmalı; kurumun diğer Türkçe program ve uygulanabilir geçiş seçenekleri ayrıca incelenmelidir. [2]
Hedef programın bugünkü taban puanı mı dikkate alınır?
Temel puan karşılaştırması ilk yerleşme yılına göre yapılır. Güncel program koşulları da ayrıca sağlanmalıdır. İlgili yılda puan oluşmaması gibi kılavuz istisnaları ayrıca uygulanır. [2]
Türkçe programa geçince bursum aynen devam eder mi?
Otomatik olarak devam ettiği söylenemez. 2026 ÖSYM özel yerleştirmesinde burslu/indirimli yerleştirme yapılmaz; af kapsamında bursun devamı ise ilgili kurul değerlendirmesine tabidir. [2] [4]
2026 ÖSYM başvurusu hâlâ açık mı?
Hayır. Açıklanan başvuru dönemi 2 Kasım 2026'da; ödeme ve tercih süresi 3 Kasım 2026'da sona ermiştir. Gelecek dönem tarihi yeni resmi duyurudan izlenmelidir. [2]
Hazırlıktan ilişiğim kesildiyse 2026 affına başvurabilir miyim?
Hazırlık, Geçici 85. madde kapsamına dahildir; ancak kapsam, ilişik kesme durumu ve kanuni istisnalar incelenmelidir. YÖK ilkelerindeki genel son başvuru tarihi 9 Aralık 2026'dır. [3] [4]
Not itirazı yapınca ilişik kesme davasının süresi de durur mu?
Her başvuru aynı sonucu doğurmaz. Talebin içeriği, hedef aldığı işlem, yetkili makam ve süresi değerlendirilir. Yalnız belge isteme başvurusu, ilişik kesme işlemine karşı dava süresini kendiliğinden durdurmaz. [8]
Dava açmak yabancı öğrencinin ikametini otomatik korur mu?
Dava açılması idari işlemi kendiliğinden durdurmaz. Öğrencilik kaydı ve öğrenci ikametinin dayanağı ayrı takip edilmeli; varsa yürütmenin durdurulması kararı ve güncel kayıt durumu ilgili makamlara sunulmalıdır. [8] [10]
Kaynakça
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, özellikle m.44/b–c ve m.49; 7592 sayılı Kanun değişikliklerini içeren güncel birleşik metin, Erciyes Üniversitesi resmî yayını. gse.erciyes.edu.tr
- ÖSYM, 2026 Zorunlu Yabancı Dil Hazırlık Sınıflarında Başarısız Olan Öğrencilerin Türkçe Öğretim Yapan Yükseköğretim Programlarına Yerleştirilme İşlemleri: Başvuru ve Tercih Kılavuzu, özellikle genel ilkeler 2–3, başvuru/tercih, YÖKSİS ayrılma kodu ve tarih koşulu ile sonuç incelemesi bölümleri; 2026 dönemine özgü kurallar. dokuman.osym.gov.tr
- 7592 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, kabul 30.7.2026; RG 9.8.2026, sayı 33335; özellikle m.4, m.14 ve m.24. TBMM kanun metni. cdn.tbmm.gov.tr
- YÖK, 7592 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 85 Uygulama İlkeleri, 12.8.2026 kararı ve sonraki değişiklikleri içeren 11.11.2026 tarihli güncellenmiş metin; özellikle 1–6, 25–29. maddeler. Atatürk Üniversitesi resmî yayını. atauni.edu.tr
- Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik, RG 23.3.2016, sayı 29662; özellikle m.4, m.6–8; 14.3.2024 değişikliği işlenmiş metin. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi resmî yayını. ydyo.bandirma.edu.tr
- Ege Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, Zorunlu Yabancı Dil Hazırlık Sınıflarında Başarısız Olan Öğrencilerin Başvuru İşlemleri, 2026–2027 dönemi resmî duyurusu. oidb.ege.edu.tr
- KTO Karatay Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu Yabancı Diller Bölümü Hazırlık Programları Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, 2026–2027 döneminde yürürlüğe giren düzenleme; özellikle m.5, m.8, m.12–15 ve m.18. mevzuat.karatay.edu.tr
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.7–8, m.10–11, m.20/B, m.27–28. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel metin. mevzuat.gov.tr
- 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, özellikle m.3, m.4/A ve m.15. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı resmî mevzuat yayını. aile.gov.tr
- İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı, Öğrenci İkamet İzni Başvuru Süreci, öğrenci kayıt durumu değişiklikleri ve ilişik kesmenin ikamete etkisi hakkında resmî bilgilendirme. goc.gov.tr