Ortak tapulu evde her eşin mülkiyet payı vardır. Buna rağmen tapu payı, finansman katkısı, evden yararlanma ve ortaklığın sona erdirilmesi ayrı meselelerdir. Birinin çözülmesi diğerlerinin tamamını otomatik olarak çözmez.
Fazla ödeme yapan eşin durumu
Bir eş diğerinin payını da finanse etmişse ödemenin bağış, ödünç veya mal rejimi katkısı niteliği araştırılır. Kendi payının bedeli ikinci kez alacak olarak yazılmaz. Tapunun yarı yarıya olması her ek alacağı engellemediği gibi, fazla ödeme de tapu oranını kendiliğinden değiştirmez. [1]
Evi tek eş kullanıyorsa
Kullanım anlaşması, geçici mahkeme kararı, aile konutu durumu ve diğer eşin yararlanma talebi incelenmelidir. Kullanım bedeli bakımından intifadan men koşulu ve istisnaları somut olaya göre önem taşır. Ortak evde oturan eşin her ay otomatik kira borçlandığı kabul edilemez. Talep edilen dönem ve mahrum kalınan yararlanma açıklanmalıdır.
Ortaklık nasıl sona erdirilir?
Anlaşmalı satış veya pay devri mümkündür; anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yolu değerlendirilebilir. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk düzenlemesi ayrıca dikkate alınır. Bu koşul, her mal rejimi alacağı davasında da aynı zorunluluğun bulunduğu anlamına gelmez. [3]
Bir eş evin tamamını isteyebilir mi?
Türk Medeni Kanunu’nun 226. maddesi kapsamında üstün yarar ve diğer payın bedelinin ödenmesi; ölüm durumunda ise farklı özgüleme hükümleri araştırılabilir. Çocuğun evde yaşaması veya bir eşin evi istemesi tek başına bütün şartları tamamlamaz. Talebin hukuki sebebi ve bedel hesabı açık olmalıdır.
Birden çok dava nasıl birlikte değerlendirilir?
Katılma alacağı, kullanım bedeli ve ortaklığın giderilmesi ayrı dosyalarda yürüyebilir. Bir dosyanın sonucu diğerini etkiliyorsa birleştirme veya bekletici mesele koşulları incelenir. Satış bedeli, tapu payı ve katkı ödemelerinin aynı ekonomik değeri iki kez sağlamaması için ortak hesap tablosu tutulmalıdır.
Paylı mülkiyet, ortak hesap ve ecrimisil talepleri nasıl ayrılır?
Tapuda eşler paydaşsa paylı mülkiyet hükümleri ile mal rejimi tasfiyesi birlikte fakat ayrı katmanlar olarak değerlendirilir. Paylı malın bir eşe özgülenmesi Türk Medeni Kanunu madde 226/2’deki üstün yarar ve bedel koşullarına bağlıdır. Ortaklığın giderilmesi, ecrimisil, ortak hesaptan çekilen para ve tasfiye alacağı aynı talep değildir; görev, yetki, zamanaşımı ve bekletici sorun ilişkisi değişebilir.
İlgili yazılar: Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Mal Rejimi Davaları Rehberi; Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır? Peşinat, Taksitler ve Tapu Payı; Eşin Ölümünden Sonra Aile Konutu Kime Kalır? Özgüleme ve Mirasçılarla Uyuşmazlık; Aile Konutu Eşin Rızası Olmadan Satılabilir mi? Şerh, Tapu İptali ve Üçüncü Kişi.
Sık sorulan sorular
Eşlerin birlikte sahip olduğu taşınmazda tapu payı ile mal rejimi alacağı nasıl ayrılır?
Tapudaki pay mülkiyeti gösterir; katılma veya katkı alacağı ise payın hangi kaynakla finanse edildiğine ilişkin ayrı bir değerlendirmedir. Yarı yarıya tapu kaydı, bütün finansman uyuşmazlıklarının çözüldüğü anlamına gelmez. Ancak aynı ekonomik katkının hem mülkiyet payı hem alacak olarak iki kez tahsiline izin verilmez. Hesap her eşin payı ve ödeme kaynağı üzerinden kurulmalıdır.
Ortak evi yalnız eşim kullanıyorsa kullanım bedeli isteyebilir miyim?
Paylı malın bir eş tarafından kullanılması her durumda kullanım bedeli doğurmaz. Diğer eşin kullanımının engellenmesi, yararlanma talebi, önceki anlaşma ve aile konutu için verilmiş geçici kullanım kararı incelenir. Gereken hâllerde intifadan men koşulu ve bunun istisnaları değerlendirilir. Kullanım bedeli, katılma alacağının kendiliğinden hesaplanan bir bölümü değildir; bağımsız talep ve dönem gerekir.
Ortak tapulu evde eşimin payını da ben finanse ettiysem ayrıca alacağım olabilir mi?
Diğer eşin tapu payını finanse etmiş olmanız ek alacak incelemesini gerektirebilir. Ancak ödemenin bağış, ortak yaşam gideri, ödünç veya karşılıksız katkı niteliği belirlenmelidir. Yarı pay sahibi olmanız kendi payınız için yapılan ödemeyi tekrar alacak hâline getirmez. Her payın edinim değeri, ödeme kaynağı ve önceki anlaşmalar ayrı hesaplanır.
Aile konutuyla ilgili özgüleme talebi ortaklığın giderilmesi davasını etkiler mi?
Paylı malın üstün yarar nedeniyle bir eşe verilmesi veya ölümden sonra aile konutunun sağ kalan eşe özgülenmesi, ortaklığın giderilmesinin sonucunu etkileyebilir. Talebin hukuki dayanağı ve görevli mahkeme belirlenir; gerekiyorsa ilgili dosya bekletici mesele yapılır. Sadece evin aile konutu olduğunu söylemek bütün paylaşma işlemlerini süresiz durdurmaz; somut talep ve koşullar gösterilmelidir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme içindir. Somut uyuşmazlıkta olay tarihleri, belgeler, talep türü ve süreler birlikte değerlendirilir.