Arama ve Elkoymada Sözlü Emir Geçerli mi? Muhafaza Altına Alma, Malvarlığını Dondurma ve Hesap Askıya Alma Tedbirleri

Arama, elkoyma, muhafaza altına alma, hesap askıya alma ve dondurma birbirinden farklıdır

Adli arama, kişi, yer ve eşyanın ceza muhakemesi amacıyla araştırılmasıdır. Elkoyma, ispat aracı olarak yararlı görülen veya müsadereye konu olabilecek eşya ya da malvarlığı değerleri üzerinde kanuni koşullarla uygulanan koruma tedbiridir. Muhafaza altına alma, kanunda aranan iradi teslimle gerçekleştirilen korumayı da kapsar. CMK m.128/A'daki hesabın askıya alınması, belirli suçlarla bağlantılı finansal hesaplara ilişkin özel ve kısa süreli işlemdir. 6415 sayılı Kanun kapsamındaki malvarlığının dondurulması ise ayrı yetki ve denetim usullerine tabi bir rejimdir. Müsadere ise TCK m.54–55 uyarınca bir güvenlik tedbiridir; elkoymayla eş tutulmamalıdır.

Anayasal dayanak ve koruma tedbirlerinin sınırları

Özel hayat, konut ve mülkiyet hakkı birlikte etkilenebilir

Anayasa m.13, 20, 21, 35 ve 38; AİHS m.8 ile Ek 1 No.lu Protokol m.1 ilgili güvenceleri içerir. Arama özel hayatın ve konutun gizliliğini, elkoyma mülkiyet ve zilyetliği, dijital inceleme kişisel veri ve haberleşme alanını da etkileyebilir. Bir tedbirin hukuki adı, onun bütün temel hak etkilerini tek başına belirlemez.

Kanunilik, amaç, gereklilik, ölçülülük

Müdahalenin meşru amacı bulunsa da yetkili merci, yazılılık, somut gerekçe, uygun kapsam, daha hafif araç ihtimali ve etkili denetim ayrı ayrı araştırılır. Kişinin şüpheli olması bütün eşyasının ve malvarlığının kendiliğinden suçla ilgili sayılması sonucunu doğurmaz. Uygulamada kararın kanun maddelerini tekrarlaması değil, somut olayla bağ kurması gerekir.

Adli arama, önleme araması, durdurma ve kaba üst kontrolü

Dört yetkinin amacı ve koşulu aynı değildir

CMK m.116–122 uyarınca adli arama, delile veya şüpheliye ulaşmayı amaçlar. Önleme araması ve durdurma, kolluk mevzuatındaki ayrı koşullarla değerlendirilir. Güvenlik amacıyla yapılan sınırlı kontrolün kapalı çanta, telefon veya konutun delil aramak amacıyla araştırılmasına genişletilmesi kendiliğinden meşru olmaz. Kolluğun devriye sırasında gördüğü açık eşya ile içi görülmeyen poşeti açarak elde ettiği bilgi ayrı olgulardır.

Önleme kararının adli arama yerine kullanılması

Önleme araması kararına dayanılmış olması, CMK'daki arama koşullarından bağışıklık sağlamaz. Şüphe sonradan belirli bir suça yoğunlaşmışsa yapılan yeni işlemin amacı, kapsamı ve gerekli adli yetki incelenmelidir. Yargıtay CGK'nin 19.11.2025 tarihli kararındaki kapalı çanta ve poşet olayı bu ayrım için öğreticidir [K1].

Arama kararında merci, yazılı emir ve kararda gösterilmesi gerekenler

CMK 119'un özel yetki rejimi

Arama kural olarak hâkim kararıyla; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hallerde kanunun izin verdiği yerlerde kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir. Konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emri yeterli değildir; hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emri gerekir.

Kararın kapsamını belirleyen bilgiler

CMK 119/2 uyarınca aramanın nedenini oluşturan fiil, aranacak kişi/yer/eşya ve kararın geçerli olduğu zaman aralığı açıkça gösterilir. Karar, kolluğa sınırsız bir genel arama izni vermez. Yer, saat veya eşya kapsamının aşılması yeni bir hukuka uygunluk değerlendirmesi gerektirir.

Gecikmesinde sakınca somutlaştırılmalıdır

Yalnızca 'aceledir' denilmesi veya iş yoğunluğu, gecikmesinde sakınca bulunan hali kendiliğinden kanıtlamaz. Delilin kaybolma tehlikesi, karar merciine erişim ve müdahalenin ertelenmesinin sonuçları olayın zaman çizelgesiyle gösterilmelidir.

Aramanın icrası, hazır bulunanlar, tutanak ve süre kontrolü

İki arama tanığının bulunması

CMK 119/4'e göre Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama için ihtiyar heyetinden yahut komşulardan iki kişi bulundurulur. Kişilerin gerçekte hazır olup olmadıkları, aramanın hangi bölümünü gördükleri ve tutanağı hangi aşamada imzaladıkları belirlenmelidir.

Arama sırasında hazır bulunabilenler

CMK m.120 kapsamında aranan yerin sahibi veya eşyanın zilyedi ve kanunun öngördüğü diğer kişiler açısından hazır bulunma usulü değerlendirilir. Görevli kimlikleri, kararın kapsamı, aramanın başlangıç/bitiş saati, bulunan eşya ve varsa itirazlar tutanağa geçirilmelidir.

Tutanaktaki imza hukuka uygunluğun kesin delili değildir

Tutanak, işlemin yapılışının denetlenmesi için temel belgedir; fakat düzenlenmiş bulunması içerdiği bütün anlatımların doğru olduğunu kendiliğinden ispatlamaz. Arama kararı, tutanak, kamera, teslim kaydı ve zaman bilgileri karşılaştırılmalıdır.

Rızayla muhafaza altına alma ile zorlayıcı elkoyma

CMK m.123–124, ispat aracı olabilecek veya müsadereye tabi tutulabilecek eşyanın muhafazası ve teslimiyle ilgilidir. Rızanın serbest, açık ve belirli olması aranır. Kolluk baskısı altında yapılan teslimin yalnız 'rızayla' yazılması, gerçek irade sorununu ortadan kaldırmaz. Teslimden kaçınılması halinde CMK m.127'deki elkoyma usulüne gidilir. Eşyanın teslimine rıza, telefonun tüm dijital içeriğinin aranmasına ayrıca rıza olduğu sonucunu doğurmaz.

Genel elkoyma kararı ve hâkim onayı: CMK 127

Karar ve yazılı emir

Kural hâkim kararıdır. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı, savcıya ulaşılamadığı hallerde kolluk amiri yazılı emir verebilir. Özel elkoyma türlerinde daha dar yetki düzenlemeleri bulunabilir; CMK 127 bütün özel tedbirleri aynı şartlara indirmez.

24 saat ve 48 saat ayrımı

Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma, 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim elkoymadan itibaren 48 saat içinde kararını açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar (CMK m.127/3). Bunlar bütün hâkim kararlı elkoymaların 48 saat sonra sona erdiği anlamına gelmez.

Zilyedin karar isteme hakkı

CMK m.127/4 uyarınca zilyetliğinde bulunan eşyaya elkonulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir. Tedbirin ilk tesisindeki şartlar kadar devamı ve geri verme ihtiyacı da önemlidir.

CMK 161/3 sözlü emir yetkisi CMK 119 ve 127'yi bertaraf eder mi?

Genel soruşturma emri ve özel koruma tedbiri ayrımı

CMK m.161/3, acele hallerde savcının kolluğa sözlü emir verebilmesini ve bunun en kısa sürede yazılı bildirilmesini düzenler. CMK m.119 ve 127 ise temel hakka müdahale oluşturan tedbir için özel karar/emir usulünü belirtir. Savunulabilir temel tez, genel soruşturma hükmünün özel yazılılık güvencesini tek başına kaldırmaması gerektiğidir. Buna karşılık 2025 tarihli CGK kararının gerekçesinde acele-zorunlu haller bakımından daha geniş bir yoruma yer verildiği açıkça belirtilmelidir [K1].

Kararın hüküm sonucu ile yorum cümlesi ayrılmalıdır

CGK somut olayda hukuka aykırı arama delilini hükme esas kabul etmemiştir. Kararın gerekçesindeki sözlü emir olanağına ilişkin genel değerlendirme, somut olayda sözlü emirle yapılan aramanın onaylandığı anlamına gelmez. Karar kesinlikle 'sözlü emir her koşulda geçerlidir' veya 'CGK her sözlü emri yasaklamıştır' biçiminde özetlenmemelidir.

Sonradan yazılı hale getirme

Şu tarihler ayrı ayrı belirlenmelidir: sözlü talimat, fiili arama başlangıcı, yazılı belgenin düzenlenmesi, savcılık bildirimleri, elkoyma, hâkim onayı. Sonradan belge düzenlenmesinin ilk andaki eksik yetki ve usulü otomatik iyileştirdiği söylenemez; fakat sonuca giderken somut işlem ve geçerli yargısal yaklaşım incelenir.

Hukuki görüşümüz

Anayasa'nın 20 ve 21. maddelerinin yazılı emir güvenceleri ile CMK 119/127'nin özel düzenlemeleri karşısında, genel soruşturma sözlü emir yetkisiyle yeni bir müdahale istisnası yaratılması kanunilik bakımından güçlü şekilde eleştirilebilir. Bu görüş, CGK kararındaki tartışmalı değerlendirmeden ayrıldığından doktrinsel yorum olarak sunulur; yerleşik ve tartışmasız yargı kuralı gibi aktarılmaz.

Yargıtay CGK 19.11.2025 kararı: olay, gerekçe ve uygulama sınırı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 19.11.2025, E.2023/597, K.2025/492 [K1]. Devriye görevlilerinin durdurduğu kişinin kapalı çanta ve poşetlerinde 146 paket kaçak sigara bulunduğu olayda, adli arama kararı/emri ve özgür iradeye dayanan geçerli rıza bulunmadığı değerlendirilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı kabul edilmiş, önceki onama kaldırılmış, mahkûmiyet hükmü bozulmuştur. Belirleyici sonuç: hukuka aykırı elde edilen eşyanın mahkûmiyete delil yapılamaması. Gerekçede acele hallerde CMK 161/3'ün uygulanabileceğine ilişkin değerlendirme ayrıca tartışılmalıdır. Bu iki unsur birbiriyle karıştırılamaz.

CMK 128: Taşınmazlara, banka hesaplarına, şirket paylarına elkoyma

Özel ve ağır şartlar

CMK m.128'de sayılan malvarlığı değerleri bakımından soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve değerlerin suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe aranır. İlgili katalog suç rejimi ile değer tespiti/rapor kuralları ayrıca gözetilir. Kişinin şüpheli olması, mevcut bütün malların suç geliri olduğunun ispatı değildir.

Karar merciini karıştırmamak gerekir

CMK m.128 kapsamındaki elkoymaya karar verme yetkisi hâkime aittir. Genel elkoymada CMK 127'de yer alan savcı/kolluk amiri emir yetkisi bu özel hükmün yerine doğrudan geçirilmez. Rapora ilişkin kanuni koşullar ve özel kanun istisnaları ayrıca değerlendirilir [K4].

Sicile bildirim, fiili muhafaza ve üçüncü kişi

Taşınmazda tapu, araçta trafik veya ilgili sicil, bankada finansal kuruluş, paylarda şirket/sicil bildirimi önem taşır. Sicil üzerinden tedbir ile eşyanın fiziksel alınması farklıdır. Malın şüpheliye ait olup olmadığı, gerçek üçüncü kişi hakkı ve somut suç bağlantısı ayrı incelenir.

CMK 128/A: Banka, ödeme ve kripto hesabının 48 saat askıya alınması

Katalog ve şüphe eşiği

24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle eklenen CMK 128/A; TCK 142/2-e, 158/1-f ve l, 245 kapsamındaki suçlara ilişkindir. Hesabın suçta kullanılması bakımından makul şüphe, finansal kuruluşun 48 saate kadar askıya alma işlemi için öngörülen eşiktir. Bu eşik CMK 128'deki kuvvetli şüpheyle karıştırılmamalıdır [K5].

Askıya alma ve savcılık başvurusu

İlgili banka, ödeme veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesap askıya alma kararı verebilir; işlem ve kayıtlar derhal savcılığa, işlem hesap sahibine bildirilir. Hesap sahibinin kaldırma başvurusunda savcılık kanuni sürede karar verir. 48 saat askıya alma, 48 saatlik otomatik elkoyma kararı değildir.

Menfaate elkoyma

CMK 128/A/4 uyarınca suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir; hâkimsiz elkoyma 24 saatte onaya sunulur ve hâkim 48 saatte karar açıklar. CMK 128 raporu bu özel işlem bakımından aranmaz. Tutarın suçla ilişkisi ve mağdura iade koşulları incelenmelidir.

Malvarlığının dondurulması: 6415 sayılı Kanun

Terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin malvarlığı dondurma, CMK 128'deki elkoyma ve CMK 128/A'daki kısa süreli askıya alma ile aynı işlem değildir. Dondurmanın kaynağı, yetkili karar makamı, kapsamı ve denetim yolu 6415 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı belirlenir. Tedbirin belirli hesap, varlık veya bütün malvarlığı üzerindeki sonucu, verilen karar ve uygulanabilir hükümden okunmalıdır. Zorunlu giderlere ilişkin uygulama, kaldırma talebi ve karara karşı başvuru yolu türüne göre açıklanmalı; bütün kararlar için tek merci varsayılmamalıdır.

5549 sayılı Kanun m.17: Suç gelirleri bakımından özel rejim

Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması yönünden 5549 sayılı Kanun m.17'de özel koruma hükümleri bulunmaktadır. Gecikmesinde sakınca bulunan halde Cumhuriyet savcısının kararı ve sonradan hâkim onayı usulü, CMK 128'in genel rapor koşulundan ayrı değerlendirilir. Hâkim onayının ardından öngörülen üç aylık rapor ve yeniden onay rejimi, bu özel düzenlemenin koşullarıyla sınırlıdır; bütün elkoymalarda genel üç aylık süre varmış gibi sunulamaz. İşlem tarihindeki güncel metin ayrıca esas alınmalıdır.

Şirket yönetimine kayyım: CMK 133

CMK 133 kapsamında suçun şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair kuvvetli şüphe ve maddi gerçeğin ortaya çıkması için gereklilik birlikte aranır. Bir ortağın şüpheli bulunması tek başına bütün şirketin yönetimine müdahale nedeni değildir. Kayyımın yalnız şirket işlemlerini onaylayıp onaylamayacağı veya yönetimi devralıp devralmayacağı kararda belirtilir. Şirkete kayyım ile şirket payına elkoyma ya da şirket malvarlığının müsaderesi ayrı kurumlar olup ekonomik ve çalışanlar üzerindeki etkileri nedeniyle ölçülülük değerlendirmesi gerektirir.

CMK 134 ve 2026 AYM iptali: dijital arama, kopya, elkoyma

10 Kasım 2026'da yürürlükteki rejim

CMK m.134, somut delile dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması koşuluyla şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde arama/kopyalamayı düzenler. Hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararı, savcı kararının 24 saatte hâkim onayına sunulması ve hâkimin kanuni sürede karar vermesi gibi güvenceler bulunmaktadır. Telefonlara uygulanma ve kapsam, somut cihaz/veri türüne göre güncel içtihatla birlikte değerlendirilir.

Kopyanın bütünlüğü, tutanak ve imha

Cihazın hangi saatte alındığı, özgün verinin nasıl muhafaza edildiği, adli kopyanın hangi yöntemle alındığı, kopyanın doğrulanabilir bütünlük özeti (hash), saklama ortamı, yetkili erişimler, ilgiliye kopya verilmesi ve gerektiğinde imha işlemi raporda gösterilmelidir. Teknik hash tek başına hukuka uygun kararın yerine geçmez; ancak sonradan veri değişip değişmediğinin denetlenmesine yardımcı olur.

AYM'nin E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararı

Anayasa Mahkemesi, 12.02.2026 tarihli kararla CMK m.134'ü iptal etmiştir; karar 25.05.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir (25.02.2027) [K2]. Dolayısıyla 10.11.2026 itibarıyla hüküm yürürlüktedir. İptal gerekçesindeki veri koruma, saklama, silme ve sınırlandırma güvencelerine ilişkin anayasal tespitler hukukilik tartışması açısından önemlidir; fakat ertelenmiş iptal sonucu bugün yürürlüğe girmiş gibi sunulmamalıdır.

Telefon şifresi, rıza, biyometrik kilit ve kendini suçlamama

Anayasa m.38/5 ve CMK m.147–148, kişinin kendisini suçlayıcı beyanda veya delil göstermeye zorlanmaması bakımından önem taşır. Bilinen şifrenin açıklanmasının istenmesi, parmak izi/yüz tanıma kullanımı ve cihazın fiziksel alınması farklı sorunlardır; hepsi için tek sonuç ileri sürülmemelidir. Rızayla cihaz teslimi, içeriğe sınırsız erişim yetkisi vermez. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 24.12.2025 tarihli E.2024/21419, K.2025/11227 sayılı kararında, savcıya haber verilmeksizin ve CMK 134 kararı bulunmadan telefon mesajlarının kollukça incelenmesi, hukuka aykırı delil yönünden değerlendirilmiş ve mahkûmiyetin bozma gerekçeleri arasında yer almıştır [K3].

Avukat bürolarında arama ve müdafi–müvekkil gizliliği

CMK m.130, avukat bürosunun ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısının denetiminde aranmasını ve baro başkanı veya temsilcisinin hazır bulunmasını öngörür. Mesleki ilişkiye ait olduğu ileri sürülerek elkoymaya karşı çıkılan belgeler bakımından özel mühürleme ve hâkim incelemesi uygulanır. Avukatın dijital cihazındaki çok sayıda başka müvekkile ait ilgisiz bilgi, bir dosya bahanesiyle sınırsız taranamaz. Gizliliği ileri sürme, zarf/paket, karar ve iade işlemlerinin tutanağı kritik önemdedir.

Postada elkoyma, savunma yazışmaları ve tesadüfen elde edilen deliller

CMK 129 ve korunan yazışmalar

Postada elkoyma, gizlilik ve haberleşmeye müdahale olduğu için özel usule tabidir. CMK 125–126'daki korunan belgeler ve belirli kişiler arasındaki yazışmalar ayrıca gözetilir. Fiziksel mektup, iletişim içeriğinin teknik takibi ve telefon içindeki mesaj aynı tedbir olarak genellenmemelidir.

CMK 138: tesadüfen elde edilen deliller

Ayrıca ele alınması gereken önemli bir konu, hukuka uygun bir arama veya elkoyma sırasında başlangıçta soruşturulan olayın dışında başka bir suça ilişkin delil bulunmasıdır. CMK m.138'in kapsamı, delilin muhafazası ve Cumhuriyet savcısına bildirim koşulları ayrıca uygulanır. Tesadüfen elde edilme, ilk aramanın hukuka aykırılığını otomatik olarak gidermez. Öte yandan ilk işlem hukuka uygunsa yeni delilin niteliği ve kanuni bildirim yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.

Emanet, iade, muhafaza zararı ve üçüncü kişinin hakları

CMK m.131–132, elkonulan eşyanın iadesi, muhafazası ve koşulları bulunan elden çıkarma işlemleri için önemlidir. Davanın bitmesi her iade için zorunlu değildir: delil ihtiyacı kalmamış veya müsadereye elverişlilik bulunmamışsa kanuni usulle geri verme değerlendirilir. Aracın siciline tedbir ile fiilen çekilmesi farklıdır; yediemin tarafından kullanım, bakım ve zarar sorumluluğu incelenmelidir. Üçüncü kişi, malın kendisine ait olduğunu tapu, fatura, devir, finansal kayıt ve zilyetlikle ortaya koyabilir. İlgisiz veya hukuka uygun edinimlerin korunması bakımından tespit ve kaldırma talepleri somutlaştırılmalıdır.

Elkoyma ile eşya ve kazanç müsaderesi ayrımı

TCK m.54–55 kapsamındaki eşya ve kazanç müsaderesi, kanuni şartları bulunan güvenlik tedbiridir; elkoyma ise geçici muhakeme tedbiridir. Anayasa m.38'deki genel müsadere yasağı, ceza hukukunun bütün malvarlığını belirsiz ve sınırsız biçimde yoksun bırakmamasına ilişkin anayasal sınırdır. Ancak bu yasaktan hareketle herhangi bir çoklu elkoymanın otomatik hükümsüz olduğu söylenmez; tedbirin dayanağı, suç ve değer ilişkisi, kapsam ve ölçülülüğü ayrı incelenir.

Hukuka aykırı delil ve hükme etkisi

Anayasa m.38/6, CMK m.206/2-a ve 217/2 gereğince hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Delilin fiziken dosyada bulunması, kolluk tutanağına alınması veya bilirkişi tarafından incelenmesi hukuka aykırı elde edilişi düzeltmez. İşlemin kapsamı, savcılık bildirimi, kararın zamanlaması, tanıklar, dijital kopyanın oluşumu ve muhafazası birlikte denetlenir. Bir delilin dışlanması otomatik beraat demek değildir: geriye kalan hukuka uygun delillerin suçun unsurlarını kanıtlayıp kanıtlamadığı tartışılır. İlk hukuka aykırı işlemi izleyen başka bulguların bağımsız hukuki temelde elde edilip edilmediği de ayrıca incelenmelidir.

Başvuru yolları: itiraz, iade, tazminat ve bireysel başvuru

İtiraz ve kaldırma

CMK m.267–271'deki itiraz rejimi, kararın niteliği ve özel hükümlerle birlikte uygulanır. CMK m.268'deki genel süre iki hafta olup başlangıcı, bildirim ve özel düzenleme kontrol edilmelidir. CMK m.127/4 kapsamındaki hâkimden karar verilmesini isteme ve m.131 kapsamındaki iade talepleri ayrıca önemlidir.

Tazminat ve zarar

CMK m.141 ve devamı çerçevesinde hukuka aykırı elkoyma, eşyanın gerekli koşullarda korunmaması veya zamanında iade edilmemesi gibi durumların tazminat sonuçları değerlendirilebilir. Başvuru merci ve usulü, işlem tarihi ve kanuni değişikliklere göre ayrıca belirlenir. Zarara ilişkin belge, gelir kaybı, muhafaza gideri ve illiyet somut şekilde ortaya konulmalıdır.

Anayasa Mahkemesi

İlgili ve etkili olağan başvuru yolları tüketildikten sonra, başvuru süresi ve kabul edilebilirlik koşulları bulunuyorsa mülkiyet, özel hayat veya adil yargılanma hakkı yönünden bireysel başvuru gündeme gelebilir. AYM yolu, devam eden her elkoymada otomatik ilk başvuru mercii değildir.

Kamu görevlisinin sorumluluğu ve hukuki ihlalin sonuçları

İşlemin hukuka aykırı bulunması, görevlinin otomatik suç işlemiş sayılması anlamına gelmez. Fiilin koşulları mevcutsa haksız arama, görevi kötüye kullanma veya diğer suç tipleri; disiplin ve tazminat sorumluluğu ayrıca değerlendirilebilir. Yetkinin kime ait olduğu, emrin yazılılığı, acelelik gerekçesi, fiilen yapılan arama ve zarar belirlenmelidir. İsnat ve kusur kanıtlanmadan kişiye suçlu sıfatı yüklenmemelidir.

Arama ve elkoyma hukuka uygunluk denetimi: uygulanabilir kontrol matrisi

Uygulama örneği 1: Kolluk, yazılı karar olmadan kapalı çantayı açmıştır. Önce durdurma yetkisinin sınırı, aramanın ne zaman başladığı, yazılı karar ve özgür iradeye dayalı rıza olup olmadığı araştırılır. CGK'nin E.2023/597, K.2025/492 sayılı kararında somut olaya ilişkin sonuç yol göstericidir [K1].

Uygulama örneği 2: Telefon rızayla verilmiş, fakat mesajlar savcıya bildirim yapılmadan okunmuştur. Fiziksel teslim ile dijital arama ayrılır; m.134 ve 2025 tarihli 8. Ceza Dairesi kararı incelenir [K3].

Uygulama örneği 3: Banka hesabının tamamı bloke edilmiştir. CMK 128'de kuvvetli şüphe ve hâkim kararı mı, 128/A'da 48 saatlik finansal askıya alma mı söz konusu olduğu; hesaptaki meşru varlıklar ve suçla bağlantılı menfaatin kapsamı belirlenir.

Uygulama örneği 4: Avukat bürosunda arama yapılmıştır. CMK 130 kapsamında mahkeme kararı, savcı gözetimi, baro temsilcisi ve mesleki belgelere ilişkin itiraz/mühürleme süreci birlikte incelenir.

İlgili yazılar: Arama ve Elkoyma Ne Zaman Hukuka Aykırıdır? Usulsüz Arama, Delil Yasakları ve Savunma Hakları

Sonuç: Aciliyet, arama ve elkoymadaki kanuni güvenceleri kendiliğinden kaldırmaz

Arama ve elkoymanın anayasal meşruiyeti yalnız soruşturma ihtiyacına değil; kanuni yetkiye, kararın şekline, somut zorunluluğa, sınırlı kapsama, gerekli hâkim denetimine ve delilin hukuka uygun elde edilmesine dayanır. CMK m.161/3'teki sözlü emir yetkisi, CMK m.119 ve 127'deki özel yazılılık güvenceleri bakımından tartışmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19.11.2025 tarihli kararının, somut olayda hukuka aykırı delili dışlayan sonucu ile sözlü emir olanağına ilişkin gerekçesi birlikte ve ayrı ayrı okunmalıdır.

CMK m.128'deki özel malvarlığına elkoyma ile m.128/A'daki banka/kripto hesap askıya alma aynı usul değildir. AYM'nin CMK m.134'e ilişkin 2026 tarihli iptal kararı ise dijital verilerin saklanması ve korunmasına ilişkin açık anayasal uyarılar içermekte olup iptal 25.02.2027'de yürürlüğe girecektir. Şekil, burada tali bir ayrıntı değil; temel hakkın devlet müdahalesi karşısındaki güvencesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Savcı sözlü emirle arama yaptırabilir mi?

CMK 119 özel yazılı emir koşulu içerir; CMK 161/3 genel sözlü emir olanağını düzenler. Aralarındaki ilişki tartışmalıdır. Yargıtay CGK'nin 2025 tarihli gerekçesi ve somut olayın koşulları ayrı değerlendirilmelidir.

Savcının sözlü emriyle elkoyma yapılabilir mi?

CMK 127'de genel elkoymada yazılı emir ve hâkim denetimi öngörülür. Genel sözlü emir hükmünün bu özel güvenceleri kendiliğinden kaldırdığı kabul edilmemelidir.

Sonradan düzenlenen yazılı emir ilk aramayı düzeltir mi?

Otomatik olarak değil. Talimat, işlem ve belge saatleri karşılaştırılır; eksik karar şartı ve uygulanabilir içtihat incelenir.

Önleme araması kararı adli arama yerine geçer mi?

Kural olarak hayır; iki yetkinin amacı ve kanuni şartları farklıdır.

Konutta arama için kolluk amirinin emri yeterli mi?

CMK 119'a göre konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emri yeterli değildir.

Arama tanıkları ne zaman gereklidir?

Savcı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde CMK 119/4'teki iki kişi bulundurulur.

Arama tutanağında imza varsa işlem kesin hukuka uygun mu?

Hayır; fiilen yapılan işlem, karar ve diğer delillerle karşılaştırılır.

Rızayla teslim ile elkoyma aynı mıdır?

Hayır; muhafaza altına alma ve zorlayıcı elkoyma farklı koşullara tabidir.

Hâkimsiz elkoyma kaç saatte onaya sunulmalıdır?

CMK 127/3'e göre 24 saatte; hâkim elkoymadan itibaren 48 saatte karar açıklamazsa elkoyma kalkar.

CMK 128'de savcı kararıyla malvarlığına elkoyma yapılabilir mi?

CMK 128'in özel rejiminde karar yetkisi hâkime aittir. Özel kanunların farklı rejimleri ayrıca araştırılır.

Banka hesabı 48 saat askıya alınabilir mi?

CMK 128/A kapsamındaki belirli suçlarda ve koşullarda ilgili finansal kuruluşça en fazla 48 saat askıya alma mümkündür.

Hesabın askıya alınması doğrudan elkoyma mıdır?

Hayır; sonraki elkoyma için m.128/A/4'teki ayrı karar/emir ve hâkim denetimi uygulanır.

Hesap sahibi askıya almaya başvurabilir mi?

Evet; CMK 128/A'daki kaldırma başvurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir.

Kripto varlık hesapları bu rejime girer mi?

Madde kapsamındaki katalog suç ve işlem koşulları bulunuyorsa kripto varlık hizmet sağlayıcıları da kapsamdadır.

Malvarlığını dondurma ve CMK elkoyması aynı mıdır?

Hayır; 6415 sayılı Kanun farklı yetki ve denetim usulü içerir.

Şirket ortağı şüpheliyse şirkete otomatik kayyım atanır mı?

Hayır; CMK 133'teki şirket faaliyetiyle suç bağlantısı, kuvvetli şüphe ve gereklilik değerlendirilir.

Telefon kolluğa teslim edilirse mesajlar incelenebilir mi?

Teslim, bütün dijital içeriğin sınırsız incelenmesi izni değildir. Özel karar şartları uygulanır.

Şüpheli telefon şifresini vermeye zorlanabilir mi?

Anayasa 38/5'teki kendini suçlamama güvencesi ve işlemin niteliği incelenmelidir; şifre ve biyometrik erişim ayrı sorunlardır.

CMK 134 yürürlükten kalktı mı?

10.11.2026 itibarıyla hayır. AYM iptali 25.02.2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; arada yeni düzenleme yapılırsa güncelleme gerekir.

Dijital hash bulunması delili hukuka uygun yapar mı?

Hayır. Hash teknik bütünlüğü denetlemeye yarar; hukuki arama kararı yerine geçmez.

Avukat bürosunda arama için hangi güvence vardır?

CMK 130 uyarınca mahkeme kararı, savcı denetimi ve baro temsilcisi dahil özel kurallar vardır.

Tesadüfen bulunan başka suça ilişkin delil kullanılabilir mi?

CMK 138 kapsamında kanuni koşullar, muhafaza ve savcılık bildirimi incelenir; ilk işlemin hukuka uygunluğu ayrıca önemlidir.

Elkonulan eşyanın iadesi için hükmü beklemek gerekir mi?

Her zaman değil. CMK 131'deki iade koşulları gerçekleştiğinde işlem değerlendirilebilir.

Hukuka aykırı delilin dışlanması otomatik beraat midir?

Hayır; geri kalan hukuka uygun delillerin suçun unsurlarını ispatlayıp ispatlamadığı ayrıca değerlendirilir.

Elkoyma nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Koşulları varsa CMK 141 ve devamı ile ilgili yollar gündeme gelebilir; işlem tarihi ve başvuru usulü kontrol edilmelidir.

Kaynakça

1. Mevzuat: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.13, 20, 21, 35, 38; 5271 sayılı CMK m.116–138, 141–144, 161, 206, 217, 230, 267–271; 5237 sayılı TCK m.54–55; 5549 sayılı Kanun m.17; 6415 sayılı Kanun; 7571 sayılı Kanun m.22; AİHS m.8 ve Ek 1 No.lu Protokol m.1. Güncel metin için Adalet Bakanlığı Mevzuat Portalı ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
2. [K1] Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 19.11.2025, E.2023/597, K.2025/492, kapalı çantada arama ve hukuka aykırı delil; karar metni.
3. [K2] Anayasa Mahkemesi, 12.02.2026, E.2023/128, K.2026/36; RG 25.05.2026, 33264; karar metni.
4. [K3] Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 24.12.2025, E.2024/21419, K.2025/11227; karar incelemesi ve tam metin.
5. [K4] CMK m.128, ilgili hükümler ve malvarlığına elkoyma; madde metni.
6. [K5] CMK m.128/A, 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun m.22; madde metni.