İmar Planı Değişikliğine İtiraz ve İptal Davası: Askı Süresi, Dava Açma Hakkı ve Yürütmenin Durdurulması

Bir taşınmazın konut alanından parka dönüştürülmesi, yola ayrılması veya çevresindeki yapı yoğunluğunun artırılması, mülkiyetin kullanımını ve yatırım kararlarını doğrudan etkiler. İmar planı değişikliğine karşı idareye itiraz edilebilir; hukuka aykırı plan kararının kaldırılması için idari yargıda iptal davası açılabilir. Ancak haklı bir teknik itiraz, dava süresi geçirildiğinde mahkeme tarafından esastan incelenemeyebilir.

Genel kural, özel bir düzenleme bulunmadıkça 60 günlük dava süresidir. Askı süresinde itiraz etmek dava açmanın zorunlu ön şartı değildir. Dava açılması da planın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Askıda yapılan itirazın, askı sonrasındaki başvurunun ve planın uygulanması üzerine açılan davanın süre hesabı ayrı yapılmalıdır. Kanundaki beş yıllık üst sınır, her durumda beş yıl boyunca doğrudan dava açılabileceği anlamına gelmez. 1, m.8 2, m.7, 11, 27

Bu rehber; taşınmaz malikleri, komşu parsel sahipleri ve yatırımcılar bakımından genel imar planı rejimini açıklar. Özel kanunla onaylanan planlarda görev, başvuru yolu ve süre ayrıca incelenmelidir. Açıklamalar, belirli bir dosyanın süre hesabının yerine geçmez.

İmar planı değişikliği taşınmazı nasıl etkiler?

İmar planı, yalnızca parsel üzerinde görülen renk veya kullanım adından ibaret değildir. Pafta, plan notları ve açıklama raporu birlikte değerlendirilir. Yapılaşma hakkındaki bir kısıtlama paftada görünmezken plan notunda bulunabilir; aynı kullanım adı korunmasına rağmen emsal veya yükseklik değişebilir. Plana dayalı yapılaşma koşullarını gösteren belge için İmar Durum Belgesi ve Yapılaşma Koşulları yazısı incelenebilir.

Nazım imar planı ile uygulama imar planının farkı

Nazım imar planı, yerleşmenin genel kullanım kararlarını, yoğunluklarını ve ulaşım sistemini belirler. Uygulama imar planı ise bu kararları yapı adaları, yollar ve uygulamaya ilişkin ayrıntılar üzerinden somutlaştırır. Yaygın ölçekler nazım planda 1/5.000, uygulama planında 1/1.000 olmakla birlikte özel plan türleri ve farklı ölçekler bulunabilir. 1, m.5–6

Alt ölçekli planın hukuka uygunluğu değerlendirilirken dayandığı üst ölçekli plan da incelenir. Bununla birlikte yalnız bir ölçeğin iptalini istemek, diğer ölçekteki bütün kararların da dava konusu edildiği anlamına gelmez. Dilekçede hangi planın, hangi kararının ve hangi coğrafi bölümünün hedeflendiği açık olmalıdır.

Plan değişikliği ile ruhsat ve parselasyon aynı işlem midir?

Hayır. Plan kullanım ve yapılaşma çerçevesini belirler; parselasyon bu çerçevede mülkiyet düzenini etkileyen uygulamalar içerir; yapı ruhsatı belirli bir yapıya ilişkin izindir. Birbiriyle bağlantılı bu işlemlerin yetkili idaresi, ilanı, tebliği ve dava konusu edilecek bölümü farklılaşabilir.

Bu nedenle yalnızca tapu kaydı veya belediyeden alınan kısa bir imar durumu çıktısı yeterli değildir. Eski ve yeni plan, onay kararları, plan notları ve varsa ruhsat birlikte karşılaştırılmalıdır. İmar durum belgesinin sadece bilgi vermesi ile belirli bir başvuru hakkında uygulanabilir bir karar içermesi de aynı hukuki sonucu doğurmaz. Konunun ayrıntıları için imar para cezasına itiraz ve iptal davası yazısına bakılabilir.

Askı ilanı ve imar planına itiraz nasıl yapılır?

Askı süresi bir ay mı, otuz gün mü?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi ilan ve itiraz için bir ay, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 33. maddesi otuz gün ifadesini kullanır. Bir ayın her zaman otuz gün olduğu kabul edilmemelidir. Kanun üstün normdur; buna rağmen hak kaybı tartışmasına girmemek için başvuru ilan edilen bitiş günü beklenmeden, iki hesaplamaya göre de süresinde yapılmalıdır. 1, m.8 3, m.33

Belediye planları onayla yürürlüğe girer. Askı, itiraz ve kesinleşme bununla bağlantılı fakat farklı aşamalardır. Fiziksel ilan ile ilgili idarenin internet sitesindeki ilanın eş zamanlı yapılması gerekir. Kanunda muhtarlık panosunda bilgilendirme ve plan değişikliği alanında tabelalarla duyuru da düzenlenmiştir. İlanın eksik veya usulsüz olduğu iddiası, başlangıç ve bitiş tutanakları ile somutlaştırılmalıdır; yalnızca kişinin ilandan haberdar olmadığını söylemesi aynı şey değildir.

İtiraz hangi makama sunulur ve neler içermelidir?

Başvuru, planı onaylayan yetkili idare dikkate alınarak yapılır. Belediye planlarında belediye başkanlığına sunulan itiraz yetkili karar merciine iletilir. Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin, Bakanlığın veya özel yetkili başka bir idarenin görevleri plan dosyasından belirlenmelidir.

İtiraz dilekçesinde şu bilgiler bulunmalıdır:

• İl, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileri ile başvuranın taşınmazla ilişkisi.

• Planın adı, ölçeği, onay tarihi, karar sayısı ve mümkünse Plan İşlem Numarası.

• Eski ve yeni düzenlemenin farkı; itiraz edilen plan notu veya pafta bölümü.

• Üst plana aykırılık, teknik gerekçesizlik, donatı kaybı veya ulaşım etkisi gibi somut nedenler.

• Talep edilen düzeltme ve bunu destekleyen belgeler.

Evrak kayıt numarası, teslim tarihi ve ek listesi saklanmalıdır. Başvurunun yanlış birime yönelmesi veya yalnızca sözlü görüşmeyle yetinilmesi, süre ve ispat tartışması yaratabilir. Başvurunun içeriğini ve idareye ulaştığını gösteren kayıt, sürecin temel belgesidir.

Belediye meclisinin inceleme süresi dava takvimini uzatır mı?

Kanun, belediye meclisine gönderilen itirazların on beş gün içinde karara bağlanmasını öngörür. Yönetmelikte ayrıca karar merciine gönderme ve karar verme aşamalarına ilişkin süreler vardır. Bu idari işlem takvimi, İYUK’un dava süresi ve zımni ret hükümlerine eklenerek sınırsız bekleme hakkı üretmez. İdareden “bir sonraki toplantıda görüşülecek” cevabı alınması üzerine dava takviminin kendiliğinden ertelendiği düşünülmemelidir. 1, m.8 2, m.11 3, m.33

İmar planına karşı dava açma süresi nasıl hesaplanır?

Askıda itiraz edilmemişse

Genel rejimde dava, askı ilanının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır. Askıda itiraz edilmemiş olması, bu doğrudan dava yolunu ortadan kaldırmaz. İtiraz için tanınan askı süresi ile mahkemeye başvurma süresinin birbirine karıştırılması, gereksiz hak kaybına yol açar. 2, m.7 4

Askı süresinde itiraz edilmişse

Danıştayın aşağıda belirtilen kararında benimsediği hesaba göre, askı süresinin bitimini izleyen otuz gün içinde cevap verilmezse itiraz zımnen reddedilmiş sayılır; ardından genel 60 günlük dava süresi işler. Bu otuz günlük dönem içinde ret cevabı verilirse tebliğ ve karar tarihleri üzerinden süre ayrıca belirlenir. Askı bitmeden bildirilen cevaplar gibi özel durumlarda dosyanın ilan ve bildirim takvimi birlikte incelenmelidir. 4

Danıştay 6. Dairesinin 23.10.2025 tarihli, E.2024/256, K.2025/5753 sayılı kararı: Plan 07.02.2022–10.03.2022 arasında askıda kalmış, 09.03.2022’de itiraz edilmiştir. Daire, zımni ret tarihini 09.04.2022; son dava gününü 08.06.2022 kabul etmiştir. 07.07.2022’de açılan davayı süresinde görmemiştir. Geç gönderilen ret yazısı ve başka parseller için yapılan yeniden ilan, davacının süresini canlandırmamıştır. Kararda karşı oylar bulunmakla birlikte çoğunluğun uyguladığı hesap budur. 4

Askıdan sonra yapılan başvuru yeni altmış gün verir mi?

Dava süresi başladıktan sonra, süre içinde yapılan ve İYUK 11. madde kapsamında değerlendirilen başvuru, işlemekte olan süreyi durdurur. Ret veya otuz günlük cevapsızlık sonrasında kalan süre işler; başvurudan önce geçen günler silinmez. Örneğin dava süresinin yirmi günü geçmişse, başvuru nedeniyle yeniden tam altmış gün kazanıldığı varsayılamaz. Başvurunun uygun makama, uygun içerikle ve süre dolmadan yapılması gerekir. 2, m.11

Süresi geçmiş bir plana aynı itirazın tekrar tekrar sunulması da dava hakkını kendiliğinden yenilemez. Gerçek anlamda yeni bir işlem yapılması istemini düzenleyen İYUK 10. madde ile mevcut işlemin yeniden değerlendirilmesini isteyen 11. madde başvurusu ayrılmalıdır. İYUK 10’daki geç cevap düzenlemesi, her plan itirazına uygulanabilecek genel bir süre yenileme kuralı değildir.

Tatil, yeniden askı ve beş yıllık üst sınır

Günle belirlenen sürelerde başlangıç günü hesaba katılmaz. Tatil günleri süreye dahildir; son günün tatil gününe rastlaması ve çalışmaya ara verme dönemi için İYUK 8. maddesi ayrıca uygulanır. Elektronik tebligatta kanuni tebliğ tarihi ile mesajın görüldüğü tarih de aynı olmayabilir. 2, m.8

İtiraz üzerine değişen plan bölümleri yeniden ilana çıkarılır. Bunun davacının parseline ve dava konusu kararına etkisi araştırılmadan “plan tekrar askıya çıktı, bütün süreler yenilendi” denilemez.

3194 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, kesinleşen imar ve parselasyon planlarına karşı kesinleşmeden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabileceği hükmü bulunur. Bu hüküm, genel 60 günlük süreyi beş yıla dönüştürmez. Özellikle uygulama işlemi üzerinden plana yönelen davalarda kesinleşme tarihi, düzenlemenin zaman bakımından uygulanması ve üst sınır birlikte değerlendirilmelidir. 1, m.8

Plan uygulandığında yeniden dava açılabilir mi?

İYUK 7/4, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine düzenleyici işlemin, uygulama işleminin veya her ikisinin dava konusu edilmesine imkân tanır. Ruhsat ve parselasyon işlemleri bu yönden önem taşır. Ancak uygulamanın hangi plan kararına dayandığı, davacıyı nasıl etkilediği ve ne zaman öğrenildiği veya tebliğ edildiği gösterilmelidir. 2, m.7

Sırf mevcut durumu öğrenmek için alınan yazı, her dosyada yeni uygulama işlemi oluşturmaz. Nazım plana karşı uygulama planının kabulü üzerinden dava açılması da planlar arasındaki hukuki bağın ve sürelerin incelenmesini gerektirir.

Danıştay 6. Dairesinin 25.12.2025 tarihli, E.2025/1159, K.2025/7392 sayılı kararında, alt ölçekli planın üst ölçekli plan bakımından uygulama niteliği ve askı itirazı takvimi değerlendirilmiştir. Geç bildirilen cevaba dayanılarak daha sonra açılan dava süresinde kabul edilmemiştir. Bu nedenle uygulama işlemi bulunması, onunla doğan dava süresinin de sınırsız olduğu anlamına gelmez. 5 Bu yönüyle imar uygulamasının iptalinden sonra tapu yazısı da birlikte okunabilir.

Kimler imar planının iptalini isteyebilir?

Malikler ve komşu parsel sahipleri

İptal davasında ölçüt menfaat ihlalidir. Taşınmazın kullanımının veya yapılaşma koşullarının değişmesi, malik bakımından doğrudan ilişki kurabilir. Komşu parsel sahibinin de trafik yükü, çevre, ortak yeşil alan veya yapılaşma etkisi üzerinden kişisel, meşru ve güncel menfaatini açıklaması mümkündür. Salt başka bir taşınmazın daha yüksek değer kazanmasından rahatsız olmak yeterli bir gerekçe sayılmamalıdır. 2, m.2

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26.06.2025 tarihli, E.2025/71, K.2025/1409 sayılı kararı, park alanının ticaret alanına dönüştürülmesine karşı komşu malikin menfaatini kabul etmiştir. Buna rağmen dava süre aşımı nedeniyle sonuçlandırılmıştır. Karar, dava açabilecek kişi olmak ile davayı zamanında açmanın ayrı koşullar olduğunu gösterir. Sonradan yapılan plan değişikliği talebi, çoğunluk değerlendirmesinde eski planın kaçırılmış süresini canlandırmamıştır. 6

Kiracılar, meslek kuruluşları ve diğer ilgililer

Malik olmayan kişiler için hukuki ilişki ve etkilenme ayrıca gösterilmelidir. Kiracılık tek başına her plan bakımından dava ehliyeti sağlamaz; faaliyetin, kullanımın veya hukuken korunan menfaatin etkisi incelenir. Meslek kuruluşu ve derneklerde de kuruluş amacı, görev alanı ve uyuşmazlıkla bağlantı önemlidir. Herkesin herhangi bir plan değişikliğine dava açabileceği yönünde sınırsız bir kabul yoktur.

İmar planı değişikliği hangi nedenlerle iptal edilebilir?

Yetki, usul ve planlar arasındaki uyum

Planın yetkili makamca onaylanması, gerekli usulün izlenmesi ve üst ölçekli kararlarla uyumlu olması gerekir. Mahkeme; işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetler. İdarenin planlama takdiri bulunması, kararın teknik gerekçeden ve yargısal denetimden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık mahkeme, hukuka uygun seçenekler arasından idare yerine yeni bir plan tasarlamaz. 2, m.2 Koruma amaçlı planlar bakımından Sit Alanı ve Koruma Kararlarının Taşınmaza Etkisi yazısına bakılabilir.

Pafta ile plan notunun çelişmesi, karar gerekçesinin plan raporuyla uyuşmaması veya gerekli kurum görüşlerinin alınmaması uyuşmazlıkta önem taşıyabilir. Her eksikliğin sonuca etkisi somut olarak açıklanmalıdır.

Park, yol, okul ve diğer kamu hizmeti alanları

Bir parselin kamu hizmetine ayrılması tek başına hukuka aykırılık değildir. İhtiyaç, yer seçimi, alternatifler, hizmet alanı ve plan bütünlüğü değerlendirilir. Malikin değer kaybı iddiası önemlidir; fakat tek başına kamu hizmeti kararının iptalini gerektirmez.

Tersine, mevcut park veya başka bir sosyal ve teknik altyapı alanının azaltılması yahut kaldırılması da yalnızca idarenin tercihiyle açıklanamaz. Yönetmeliğin 26. maddesinde zorunluluk, ilgili kuruluş görüşü ve yol dışındaki alanlarda eşdeğer alan ayrılması gibi koşullar düzenlenir. Eşdeğerlik, sadece metrekareyi değil konumu, hizmet etki alanını ve erişilebilirliği de ilgilendirir. 3, m.26

Uzun süre uygulanmayan kamu hizmeti kararları nedeniyle mülkiyetin kısıtlanması, plan iptalinden ayrı başvuru ve giderim sorunları doğurabilir. Plan iptali davası otomatik olarak kamulaştırma bedeline hükmedilmesini sağlamaz. Taşınmazın mülkiyeti de yalnızca planda okul veya yol gösterildiği için idareye geçmez.

Emsal, kat sayısı ve yoğunluk değişikliği

Emsal veya kat artışı; nüfus, trafik, otopark, yeşil alan ve altyapı ihtiyacını etkileyebilir. Değişikliğin dayanağı yalnızca parsel sahibinin ekonomik talebi olmamalıdır. İlgili kanuni sınırlamalar, plan ölçeği, değişiklik türü ve teknik altyapı etki değerlendirmesi birlikte incelenmelidir. Gerekli donatı ve ulaşım analizleri yapılmadan verilen yoğunluk kararları dava konusu olabilir. 3, m.26

Yoğunluğun azaltılması da teknik ve hukuki denetime tabidir. Önceki planın daha yüksek yapılaşmaya izin vermesi, bu hakkın her koşulda değişmeden korunacağını göstermez. Ruhsat, gerçekleşen inşaat seviyesi ve yargı kararları ayrıca değerlendirilir. Ayrı bir rehber olarak turizm tesisi için arazi, imar ve inşaat yazısı da faydalıdır.

Kamu yararı somut verilerle tartışılmalıdır

Danıştay 6. Dairesinin 09.03.2011 tarihli, E.2009/191, K.2011/517 sayılı kararı, dere çevresindeki taşınmazın park alanında kalması bakımından taşkın riskini ve kamu yararını değerlendirmiştir. Karar, teknik raporun gerçekten ne söylediğinin önemini gösterir. O dosyadaki mesafe ve arazi koşulları, bütün dere kenarları için güncel ve genel bir yapılaşma kuralı olarak kullanılamaz. 7

Keşif ve bilirkişi incelemesine nasıl hazırlanılır?

Mahkeme gerekli gördüğünde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Şehir planlama, harita, ulaşım, jeoloji veya başka uzmanlıkların gerekliliği uyuşmazlığın niteliğine bağlıdır. Bilirkişi teknik değerlendirme yapar; hukuki hükmü mahkeme verir.

Dosyada en azından eski ve yeni plan paftaları, plan notları, açıklama raporları, onay kararları, kurum görüşleri ve askı belgeleri bulunmalıdır. Malik veya komşu sıfatı tapu, konum krokisi ve ilgili belgelerle gösterilmelidir. Ruhsatın uygulanması tartışılıyorsa tarihli fotoğraflar ve resmi yapı denetim kayıtları önem kazanır.

Teknik incelemede şu sorular öne çıkar:

• Değişiklik, üst ölçekli planın ana kararlarını bozuyor mu?

• Artan nüfus veya trafik yükü hangi hesapla belirlenmiş; altyapı kapasitesi yeterli mi?

• Kaldırılan donatı için önerilen yer gerçekten aynı hizmet alanına erişilebilir hizmet sunuyor mu?

• Yer seçiminin alternatifleri ve afet riskleri incelenmiş mi?

• Rapordaki harita ve sayısal veriler dava konusu plan sürümüne mi ait?

Bilirkişi raporuna itiraz, yalnızca sonucun beğenilmediğini söylemekle sınırlı kalmamalıdır. Yanlış parsel, eksik veri, çelişkili hesap veya incelenmeyen plan notu gösterilerek ek rapor ya da gerekli başka inceleme istenebilir. Raporun tebliği üzerine verilen usuli süre ayrıca takip edilmelidir.

Yürütmenin durdurulması hangi şartlarda istenir?

İYUK 27. maddeye göre, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ile uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşulları birlikte aranır. Plan davasının açılması tek başına inşaatı, ruhsat işlemlerini veya planın diğer uygulamalarını durdurmaz. 2, m.27

Hukuka aykırılık iddiası üst plan çelişkisi, yetki sorunu veya teknik zorunluluğun bulunmaması gibi dayanaklarla açıklanmalıdır. Zarar yönünden ise başlayan hafriyat, ağaç kesimi, hızla ilerleyen yapılaşma, geri dönüşü zor çevresel etki ve tarihli resmi belgeler kullanılabilir. Her dosyada ekonomik değer kaybı iddiası tek başına yeterli görülmeyebilir.

Genel kural idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verilmesidir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemler için kanunda özel imkân bulunur. Teminat konusu da mahkemece değerlendirilir. Yürütmenin durdurulması kararına karşı, genel usulde tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz mümkündür; merci, kararı veren yargı yerine göre belirlenir. 2, m.27

Hangi mahkemede, kime karşı dava açılır?

Genel görevli yargı yeri idare mahkemesidir; taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. İlk derece olarak Danıştayın görevli olduğu hâller ve özel kanunlardan kaynaklanan farklı usuller ayrıca araştırılmalıdır. Davalı idare, planı yapan veya onaylayan yetkili makam ile dava konusu uygulama işlemi dikkate alınarak belirlenir. 2, m.34

Dilekçede planın ölçeği, tarih ve sayısı, uyuşmazlığın sınırı, öğrenme veya ilan takvimi, menfaat ilişkisi ve iptal nedenleri gösterilmelidir. Yürütmenin durdurulması talebi varsa gerekçeleri ayrı açıklanmalıdır. Birden fazla işlem birlikte dava edilecekse aralarındaki bağlantı ve aynı dilekçeyle dava açma koşulları incelenir.

Harç, keşif ve bilirkişi avansı gibi giderler dosyaya göre değişir. Dava süresi veya masrafı için her dosyada geçerli tek rakam vermek doğru değildir. Ekonomik koşulları uygun olmayan kişiler açısından adli yardım şartları ayrıca değerlendirilebilir. Konuya ilişkin ayrı bir değerlendirme tapu tahsis belgesine dayalı tapu tescili yazısında yer alır.

Planın iptali ruhsatı ve devam eden inşaatı nasıl etkiler?

Plan iptali ile ruhsat iptali ayrı değerlendirilir

Planın iptali, ona dayanan ruhsatın hukuki temelini etkiler. Ancak hükmün kapsamı, ruhsatın ayrıca dava konusu edilip edilmediği, idarenin ruhsat hakkında aldığı karar ve yapının gerçekleşme durumu bilinmeden bütün ruhsatların aynı sonucu paylaşacağı söylenemez. Ruhsat iptalinin kazanılmış hak ve tazminat boyutu Yapı Ruhsatının İptali, Kazanılmış Hak ve Tazminat yazısında ele alınmıştır.

Danıştay 6. Dairesinin 21.06.2023 tarihli, E.2020/3430, K.2023/6416 sayılı kararında, hem plan hem ruhsat uyuşmazlığı incelenmiştir. Dayanak planların iptalinin ruhsat bakımından dikkate alınması gerektiği belirtilmiş; ruhsata aykırı imalat için yapı kayıt belgesi alınması koşulsuz kazanılmış hak sayılmamıştır. Karar bir bozma kararıdır; doğrudan bütün benzer ruhsatları iptal eden genel bir hüküm olarak sunulmamalıdır. 8 Ayrıca yapı ruhsatının iptali yazısındaki açıklamalar karşılaştırma için kullanılabilir.

Kazanılmış hak iddiasında hangi tarihler önemlidir?

Ruhsat tarihi, inşaata başlama ve ilerleme seviyesi, plan davasındaki kararlar, bunların tebliği ve fiilen yapılan imalat birlikte incelenir. Yalnızca ruhsatın düzenlenmiş olması gelecekteki bütün imalatı mutlak koruma altına almaz. İdarenin planı değiştirmesi ile mahkemenin planı hukuka aykırılık nedeniyle iptal etmesi de aynı olay değildir.

Danıştay 6. Dairesinin 07.03.2011 tarihli, E.2010/9076, K.2011/469 sayılı kararında, yapılaşmanın gerçekleşme düzeyi ve yeni planla uyum gibi unsurların değerlendirilmesi istenmiştir. Bu eski karar ile 2023 tarihli karar birlikte okunduğunda, tek cümlelik bir kazanılmış hak formülünün yetersizliği görülür. Koruma ve olası tazminat talepleri somut işlem ve yapı sürecine göre ayrılmalıdır. 7 8

Planın iptali, malike talep ettiği emsalin otomatik verilmesi veya önceki planın her koşulda yeniden uygulanması anlamına da gelmez. İdare mahkeme gerekçesine uygun işlem tesis etmek zorundadır; yeni bir plan kararı gerekebilir. Bu başlıkla ilişkili olarak iskân verilmemesine itiraz ve iptal davası yazısına da göz atılabilir.

Mahkeme kararı ne zaman uygulanmalıdır?

İYUK 28 kapsamında idare, esas ve yürütmenin durdurulması kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmelidir; genel olarak bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Kanun yoluna başvurulması tek başına kararın uygulanmasını durdurmaz. 2, m.28, 52

Genel usulde istinaf süresi tebliğden itibaren otuz gündür. İmar planlarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda bölge idare mahkemesi kararlarının temyizi de İYUK 46 kapsamında incelenir. Somut kararın kanun yolu bildirimi ve özel usul hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir. 2, m.45–46 Ayrıntılı bilgi için yıkım kararına itiraz ve iptal davası yazısı da okunabilir.

Sonuç

İmar planı değişikliğine karşı etkili hukuki inceleme, doğru işlem ve doğru süreyle başlar. Askı belgeleri, itiraz kaydı ve tebligatlar bir zaman çizelgesinde toplanmalı; plan paftası, notları ve raporu birlikte okunmalıdır. Hukuka aykırılık iddiası, taşınmazın değerine ilişkin genel yakınmanın ötesinde teknik ve hukuki dayanaklarla açıklanmalıdır.

Başvuru veya dava planın uygulanmasını kendiliğinden durdurmadığından, gerekli dosyalarda yürütmenin durdurulması ayrıca gerekçelendirilmelidir. Ruhsat ve inşaat bulunan taşınmazlarda ise plan davası ile uygulama işlemlerinin takibi birlikte yürütülmelidir. Güncel süre hükümleri ve kararın gerçek kapsamı üzerinden hareket etmek, esasa ilişkin güçlü bir itirazın usul nedeniyle incelenememesi riskini azaltır.

İlgili yazılar: İmar Planı Değişikliği Talebinin Reddi ve İptal Davası.

Sıkça Sorulan Sorular

Askı süresinde itiraz etmeden dava açabilir miyim?

Genel imar planı rejiminde evet. İtiraz zorunlu ön şart değildir. İtiraz edilmemişse genel 60 günlük dava süresi son ilan gününü izleyen günden itibaren değerlendirilir.

Belediye cevap vermiyorsa süresiz bekleyebilir miyim?

Hayır. Askı itirazı bakımından otuz günlük zımni ret ve ardından dava süresi dikkate alınmalıdır. Geç gelen cevabın kaçırılmış süreyi yeniden başlatacağı varsayılmamalıdır.

Beş yıl içinde her zaman plan iptali davası açılabilir mi?

Hayır. Kanundaki beş yıllık hüküm, genel 60 günlük süreyi kaldıran serbest bir başvuru dönemi değildir. Dava yolu, başlangıç tarihi ve üst sınır birlikte incelenir.

Komşu parselin emsali artırılırsa dava açabilir miyim?

Değişiklikle kişisel, meşru ve güncel menfaatiniz arasında bağ bulunması gerekir. Ulaşım, çevre veya kullanım etkilerini somutlaştırmak önemlidir. Komşuluk tek başına davanın kabul edileceği anlamına gelmez.

Arsamın okul veya park alanında kalması mutlaka iptal nedeni midir?

Hayır. Kamu hizmeti ihtiyacı, yer seçimi, teknik gerekçe ve plan bütünlüğü incelenir. Uzun süreli mülkiyet kısıtlamasının giderimi ise ayrı hukuki yolları da gündeme getirebilir.

Dava açılınca inşaat durur mu?

Kendiliğinden durmaz. Plan veya ilgili uygulama işlemi için yürütmenin durdurulması talebi ve bunun koşulları değerlendirilmelidir.

İmar durum belgesi almak dava süresini yeniler mi?

Her durumda yenilemez. Belgenin yalnızca bilgi verip vermediği veya hukuken sonuç doğuran bir uygulama işlemi içerip içermediği önemlidir.

Plan iptal edilirse yapı ruhsatım kesin olarak korunur mu?

Hayır. Ruhsatın dava konusu olması, plan kararının kapsamı, yapının seviyesi ve ilgili yargı kararları incelenir. Ruhsatın bulunması tek başına koşulsuz kazanılmış hak oluşturmaz.

Kaynakça

1. 3194 sayılı İmar Kanunu, özellikle m.5, 6 ve 8. Erişilen konsolide metin, LEXPERA.
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.2, 7, 8, 10, 11, 27, 28, 34, 45, 46 ve 52. Erişilen konsolide metin, LEXPERA.
3. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, özellikle m.26 ve 33. Erişilen konsolide metin, LEXPERA.
4. Danıştay 6. Dairesi, 23.10.2025, E.2024/256, K.2025/5753. Danıştay Karar Arama, resmî karar metni. Tarih, resmî metnin hüküm fıkrasından alınmıştır.
5. Danıştay 6. Dairesi, 25.12.2025, E.2025/1159, K.2025/7392. Danıştay Karar Arama, resmî karar metni.
6. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 26.06.2025, E.2025/71, K.2025/1409. İYUK.com.tr üzerinde yayımlanan karar metni, ikincil erişim kaynağı.
7. Danıştay 6. Dairesi, 07.03.2011, E.2010/9076, K.2011/469 ve 09.03.2011, E.2009/191, K.2011/517. Danıştay Dergisi, resmî PDF, karar künyeleriyle aranabilir.
8. Danıştay 6. Dairesi, 21.06.2023, E.2020/3430, K.2023/6416. Hukuk Asistan üzerinde yayımlanan karar metni, ikincil erişim kaynağı.