Yurt Dışında Yaşayanlar ve Yabancı Eşler İçin Türkiye’de Boşanma Rehberi

İlk araştırma: 11 Ekim 2026 · Esaslı içerik güncellemesi: 12 Ekim 2026

Yurt dışında yaşamak veya eşlerden birinin yabancı olması, Türkiye’de boşanma davası açılmasına tek başına engel değildir. Ancak Türk mahkemesinin yetkili olup olmadığı, boşanmaya hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve verilecek kararın diğer ülkede nasıl kullanılacağı ayrı ayrı belirlenmelidir. Eşlerin vatandaşlıkları, yerleşim yerleri, ortak yaşam merkezi, çocukların bulunduğu ülke ve varsa yabancı dava dosyası bu incelemenin temelini oluşturur. [1]

İlk ayrım: Yeni boşanma davası mı, yabancı kararın tanınması mı?

Henüz kesinleşmiş boşanma kararı yoksa Türkiye’de yeni dava açma ihtimali incelenir. Yurt dışında kesinleşmiş bir boşanma kararı varsa öncelikle bu kararın Türkiye’deki etkisi değerlendirilir. Aynı evliliği sona erdirmek için otomatik olarak ikinci bir boşanma davası açmak, doğru başlangıç değildir.

Yabancı kararın yalnızca Türk nüfus kayıtlarına işlenmesi için koşullarına göre idari tescil veya tanıma; karardaki icra edilebilir yükümlülükler için tenfiz gerekebilir. Yabancı kararın bulunduğunu saklamak veya dilekçede hiç açıklamamak, hem hukuki yarar hem de çelişen kararlar bakımından sorun doğurabilir. [1] [2]

Yurt dışında henüz devam eden dava ise kesinleşmiş kararla aynı değildir. İki ülkedeki dosyaların tarihleri, tarafları, talepleri ve uygulanabilir sözleşmeler birlikte incelenmelidir. Yabancı ülkede dava bulunması, her durumda Türkiye’de davanın otomatik olarak reddedileceği ya da mutlaka görüleceği anlamına gelmez.

İşlem yollarının ayrıntıları yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi rehberinde ele alınmaktadır.

Türkiye’de boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Uluslararası bağlantılı davada, görevli mahkemenin türü ile Türkiye’de hangi yer mahkemesinin yetkili olduğu farklı sorulardır. [3]

Eşlerden birinin yerleşim yeri ve son ortak yaşam yeri

MÖHUK m.40, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına bağlar. Boşanmada TMK m.168 gereğince eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. [1] [4]

Yerleşim yeri, yalnızca bir otelde bulunmak veya kısa süreli tatil yapmakla kurulmaz. Türkiye’de adres kaydı, kira sözleşmesi, çalışma ve aile hayatı gibi unsurlar dosyaya göre önem taşır. Bir eşin Türkiye’de taşınmazının bulunması da tek başına o yerin boşanma mahkemesi olarak yetkili olduğunu göstermez.

Eşlerin her ikisi de yabancıysa da Türkiye ile gerekli yetki bağlantısı bulunabilir. “Türk vatandaşı olmayan kişi Türk mahkemesinde boşanamaz” şeklinde bir kural yoktur. Buna karşılık, yalnızca Türkiye’yi dava için tercih etmek yeterli bağlantı bulunmadığında yetki yaratmaz.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için MÖHUK m.41

Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalarında m.41 özel bir düzenleme içerir. Hüküm, davanın yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı durumu esas alarak sırasıyla Türkiye’de yer itibarıyla yetkili mahkemeyi, bu yoksa ilgilinin Türkiye’de sakin olduğu yeri, o da yoksa son yerleşim yerini ve son aşamada Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birini gösterir. [1]

Bu sıra önemlidir. Yurt dışında yaşayan her Türk vatandaşı, önceki bağlantılardan bağımsız olarak istediği üç büyükşehirden birini seçemez. Ayrıca m.41, iki yabancı eş için Türk vatandaşlarına özgü aynı ek yetkiyi yaratmaz. Dava açılmadan önce hangi maddeye ve hangi somut olguya dayanıldığı dilekçede kurulmalıdır.

Gerçek karar: Yanlış şehirde açılan dava

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 25.01.2024 tarihli, 2023/3895 E., 2024/500 K. sayılı kararında, Hollanda’daki devam eden boşanma dosyasının da bulunduğu bir uyuşmazlık incelenmiştir. İstanbul’da açılan davada davalı, yerleşim yerinin Kayseri olduğunu belirterek süresinde yetki itirazında bulunmuştur. Kayseri mahkemelerinin yetkili olduğu yönündeki karar kanun yolu incelemelerinden geçerek onanmıştır. [5]

Bu kararın öğretici yanı, yurt dışı bağlantısının Türkiye’deki yer itibarıyla yetki incelemesini ortadan kaldırmamasıdır. Karar, yabancı dava bulunan her olayda milletlerarası derdestlik sorununu aynı biçimde çözen genel bir hüküm olarak okunmamalıdır; incelenen itiraz ve sonuç yetkiyle sınırlıdır.

Boşanmaya hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Türk mahkemesi yetkili olsa bile boşanmanın esasına yabancı hukuk uygulanabilir. MÖHUK m.14’e göre önce eşlerin ortak millî hukuku; ayrı vatandaşlık durumunda ortak mutad mesken hukuku; bu da yoksa Türk hukuku dikkate alınır. Vatandaşlık ve mutad mesken bakımından esas alınacak zaman için MÖHUK m.3 ve özel hükümler birlikte değerlendirilir. [1]

Mutad mesken, kişinin fiilî yaşam merkezini ifade eder; vatandaşlık veya kâğıt üzerindeki adresle her zaman aynı değildir. Çifte vatandaşlıkta MÖHUK m.4 de devreye girer. Vatandaşlıklardan birinin Türk vatandaşlığı olması, millî hukuk bağlantısında özel önem taşır; fakat her karma evlilikte bütün taleplere otomatik olarak Türk hukuku uygulanacağı sonucunu doğurmaz.

Yabancı hukuk kendiliğinden araştırılır

MÖHUK m.2 uyarınca hâkim, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bunların gösterdiği yabancı hukuku kendiliğinden uygular. Taraflardan yabancı hukukun belirlenmesi için yardım isteyebilir. İlgili hükümler bütün araştırmalara rağmen belirlenemiyorsa Türk hukukunun uygulanması gündeme gelir. Bir tarafın tercüme sunmaması, tek başına araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Aile hukukunda yabancı kanunlar ihtilafı kurallarının başka bir hukuka göndermesi de kanunun izin verdiği çerçevede dikkate alınır. Yabancı hukukun Türk hukukundan farklı olması, kendiliğinden kamu düzenine aykırılık değildir. MÖHUK m.5’teki istisna, somut olaya uygulanan hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırılığı üzerinden değerlendirilir.

Gerçek karar: Tarafların Türk hukuku istemesi yeterli görülmedi

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.10.2019 tarihli, 2019/4761 E., 2019/10295 K. sayılı kararında, dava tarihinde iki tarafın da İngiliz vatandaşı olduğu dosyayı incelemiştir. Taraflar Türk hukukunun uygulanmasını istemiş olsa da ortak millî hukuk olan İngiliz hukukunun uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Boşanma talebi bakımından hüküm bu nedenle bozulmuştur. [6]

Karar, boşanmaya uygulanacak hukukun tarafların serbest tercihine bırakılmış genel bir alan olmadığını gösterir. Dosyada aile konutu şerhine ilişkin ayrı talep de bulunmuştur; o talebe ilişkin onama sonucu, boşanma yönündeki bozmayla karıştırılmamalıdır.

İki yabancı Türkiye’de boşanabilir mi? 2026 tarihli karar

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.04.2026 tarihli, 2025/5548 E., 2026/4435 K. sayılı kararı, Mısır vatandaşı kadın ile Suudi Arabistan vatandaşı erkeğin boşanma uyuşmazlığına ilişkindir. Tarafların 2012’den beri Türkiye’de yaşadığı dosyada ortak millî hukuk bulunmadığı, ortak mutad meskenin Türkiye olduğu değerlendirilmiştir. [7]

İlk derece mahkemesi, erkeğin diğer evliliğiyle bağlantılı kamu düzeni ve evliliğin niteliği değerlendirmesi yaparak davayı hukuki yarar yokluğundan usulden reddetmiştir. Yargıtay çoğunluğu ise yokluk ile mutlak butlanı ayırmış; somut dosyada açılmış bir butlan davası bulunmadığını, boşanma talebinin esasının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece kararı bozulmuştur.

Çoğunluk ayrıca Türk vatandaşlığıyla ilgisi olmayan yabancıların kimliklerini ve evli olduklarını belgelendirmelerinin önemini vurgulamış; bu kişilerin bilgilerinin Türk nüfusuna kayıtlı olmasının beklenemeyeceğini açıklamıştır. Karşı oy, bölge adliye mahkemesi kararının onanması gerektiği yönündedir. Bu nedenle karar, bütün yabancı evliliklerin koşulsuz geçerli sayıldığı biçiminde genişletilmemelidir.

Pratikte yabancı evlilik belgesi, tarafların kimlikleri ve Türkiye’deki yaşam merkezine ilişkin kayıtlar dosyanın başında hazırlanmalıdır. Türk nüfus kaydı bulunmaması ile evliliğin hiç ispatlanamaması aynı sorun değildir.

Türkiye’ye gelmeden boşanmak mümkün mü?

Çekişmeli boşanmada vekâletle takip

Çekişmeli davanın birçok işlemi avukat aracılığıyla yürütülebilir. Bunun için HMK m.74 bakımından boşanma ve ilgili kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar yönünden gereken açık yetkiyi içeren uygun vekâletname hazırlanmalıdır. Konsoloslukta düzenlenen vekâletname ile yabancı noter belgesinin Türkiye’de kullanılması aynı şekil sürecine tabi olmayabilir. [8]

Vekâlet verilmesi, tarafın hiçbir koşulda dinlenmeyeceği veya Türkiye’ye hiç gelmesinin gerekmeyeceği garantisi değildir. Mahkemenin kişisel katılımı gerekli gördüğü işlemler, tercüman ihtiyacı ve delil incelemesi ayrıca planlanır. Yurt dışından belge gönderme süresi ve tebligat takibi için düzenli iletişim gerekir.

Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları dinlemesi

Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların uygun başvuru veya kabul beyanı, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumu konusundaki düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Hâkim gerekli değişiklikleri önerebilir; bunların taraflarca kabulü gerekir. [4]

Avukatların hazır olması veya protokolün imzalanması, bizzat dinlenme şartının yerine otomatik olarak geçmez. E-duruşma imkânı ise HMK m.149, yürürlükteki düzenlemeler, mahkemenin kararı ve teknik koşullara bağlıdır. Yurt dışından herhangi bir görüntülü arama uygulamasıyla bağlanmanın kesin olarak yeterli olacağı söylenmemelidir. [8]

Yabancı hukuk uygulanacaksa Türk anlaşmalı boşanma şartları tek başına esas alınmaz. Önce o hukukun boşanma şartları belirlenir; Türkiye’deki yargılamanın usul kurallarıyla ilişkisi kurulur. Seyahat ve duruşma planı, bu incelemeden sonra yapılmalıdır.

Yurt dışındaki eşe tebligat nasıl yapılır?

Tebligatın doğru yapılması, savunma hakkı ve kararın ileride başka ülkede kullanılabilmesi bakımından temel önemdedir. İlgili ülkeyle yürürlükte olan anlaşmalar ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu birlikte değerlendirilir. Yabancı ülkenin merkezî makamı, dış temsilcilik veya diğer usuller bakımından vatandaşlık ve ülke farkı önem taşır. [9] [10]

Türk vatandaşına ve yabancı vatandaşa tebligat

Tebligat Kanunu m.25/a, yurt dışındaki Türk vatandaşları için siyasi temsilcilik aracılığıyla özel bir yol düzenler. Bu usul, yabancı eşe vatandaşlığına bakılmaksızın aynen uygulanamaz. Madde kapsamındaki bildirim ve süre şartları usulüne uygun tamamlanmalıdır. Yabancı uyruklu eş bakımından m.25, ilgili anlaşma ve ülkenin bildirim usulleri değerlendirilir.

1965 Lahey Tebligat Sözleşmesi uygulanacaksa ülkelerin taraflığı, çekinceleri, yetkili makamları ve tercüme şartları kontrol edilir. Yalnızca bir WhatsApp mesajı veya e-posta gönderilmesi, mahkeme tebligatının yerine kendiliğinden geçmez. Hukuken kullanılabilen elektronik tebligat rejimi ile özel haberleşme birbirinden ayrılmalıdır.

Eşin adresi bilinmiyorsa

Adresin bilinmemesi, doğrudan ilan yoluna geçmek için yeterli kabul edilmemelidir. Uygun adres araştırması yapılır; mevcut kimlik, ülke, son adres ve resmî kayıt bilgileri mahkemeye bildirilir. İlanen tebligatın şartları oluşmadan bu yolun kullanılması, usul tartışmasına ve kararın yabancı ülkede tanınmasında sorunlara neden olabilir.

Çocuk, nafaka ve mal paylaşımı nasıl değerlendirilir?

Çocuğun yaşadığı ülke neden önemlidir?

Boşanmaya yetkili mahkeme ile çocuğu koruyucu önlemlere yetkili makam her olayda aynı olmayabilir. Uygulama alanı bulunan 1996 Lahey Çocuk Koruma Sözleşmesi, başta çocuğun mutad meskeni olmak üzere özel yetki ve uygulanacak hukuk kuralları içerir. Boşanma mahkemesinin çocuk hakkında karar verebilmesi için sözleşmenin ilgili koşulları ayrıca incelenir. [11]

Bu nedenle çocuk başka ülkede yaşarken yalnızca eşlerin Türk vatandaşı olmasına dayanarak velayetin her durumda Türkiye’de çözüleceği söylenemez. Okul, bakım düzeni, çocuğun görüşü, güvenlik ve diğer ebeveynle ilişki birlikte ele alınır. İzinsiz götürme veya geri getirmeme varsa çocuk iadesi süreci boşanma davasından ayrı ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Yetki ve uygulanacak hukuk için çocuk yurt dışında yaşıyorsa Türkiye’de velayet davası yazımıza bakılabilir.

Nafaka ve tazminat talepleri

Eşin yurt dışında gelir elde etmesi, nafakanın otomatik olarak yabancı para üzerinden veya belirli bir yüzdeyle belirleneceği anlamına gelmez. Gerçek gelir, zorunlu giderler, ihtiyaçlar ve uygulanacak hukuk değerlendirilir. Bordro, vergi beyanı, sosyal yardım ve yaşam giderleri belgelenmelidir. Nafakanın sonradan artırılması nafaka artırım davası yazısında ayrıca incelenmiştir.

Nafaka bakımından uygulanabilir uluslararası sözleşmeler MÖHUK’un genel açıklamasıyla birlikte kontrol edilmelidir. Özellikle 1973 tarihli Nafaka Yükümlülüklerine Uygulanacak Kanuna Dair Lahey Sözleşmesinin kapsamına giren durumda kendi bağlama kuralları önem taşır. Boşanmış eşler için özel hüküm ile çocuk nafakasının kuralları aynı varsayılmamalıdır. [12]

Türk hukuku uygulanıyorsa maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve çocuk için iştirak nafakası kendi koşullarıyla talep edilir. Boşanma davasında geçici önlemler ise TMK m.169 ve MÖHUK m.14/4 çerçevesinde ele alınır. Çocuklara ilişkin özel sözleşme yetkisi yine saklıdır. Nafaka türlerinin şartları nafaka türleri ve şartları yazısında özetlenmiştir.

Çocuk nafakasının yurt dışından tahsili yurt dışından çocuk nafakası tahsili yazımızda anlatılmıştır.

Mal paylaşımı boşanmanın otomatik sonucu değildir

Mal rejimine uygulanacak hukuk MÖHUK m.15’te ayrıca düzenlenmiştir. Evlenme anındaki bağlantılar ve taşınmazın bulunduğu ülke önem taşır. Boşanma hükmü verilmesi, Türkiye’deki evin veya yabancı banka birikiminin kendiliğinden paylaştırıldığı anlamına gelmez.

Mal rejimi talepleri, dava türü, süre ve delilleriyle ayrıca hazırlanmalıdır. Anlaşmalı protokolde malvarlığına ilişkin hükümler varsa hangi malın ve hangi alacağın kapsandığı açık yazılmalıdır. Yalnızca “taraflar anlaştı” ifadesi, gelecekteki bütün tartışmaları önlemeyebilir.

Konunun ayrıntıları için boşanma protokolüne dayalı tapu iptali ve tescil yazısına bakılabilir.

Yurt dışında boşanmış olanlar için yurt dışında boşandıktan sonra Türkiye’de mal paylaşımı yazımıza bakılabilir.

Boşanma yabancı eşin Türkiye’deki ikamet iznini nasıl etkiler?

Yabancı eş Türkiye’de evliliğe bağlı aile ikamet izniyle kalıyorsa, boşanmanın bu izne etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Boşanma kararı kendiliğinden yeni bir ikamet izni oluşturmaz. 6458 sayılı Kanun m.36, aile ikamet izni şartlarının ortadan kalkması ve kısa dönem izne geçişle bağlantılı ret, iptal veya uzatmama hâllerini düzenler. Bu nedenle mevcut kartın üzerindeki bitiş tarihine güvenerek işlem yapmadan beklemek uygun değildir. [13]

Türk vatandaşı eşten boşanmada üç yıllık aile ikamet izni şartı

6458 sayılı Kanun m.34/6 uyarınca, Türk vatandaşıyla evli yabancıya boşanma hâlinde, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olması koşuluyla kısa dönem ikamet izni verilebilir. Ölçüt yalnız evliliğin üç yıl sürmesi değildir; aile ikamet izniyle geçirilen süre belgelenmelidir. Geçiş otomatik gerçekleşmez; başvuru ve ilgili izin koşulları değerlendirilir. [13] [14]

Varsayımsal bir örnekte dört yıldır evli olan yabancının yalnızca son bir yıldır aile ikamet izni bulunuyorsa, evlilik süresi tek başına bu özel yolun üç yıllık şartını sağlamaz. Önceki izinlerin türü ve dönemleri kontrol edilmelidir. Buna karşılık üç yıllık koşul sağlanmadığında kişinin başka bir hukuki sebebe dayalı izin veya statü imkânı bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir; boşanma tek başına bütün ihtimalleri ortadan kaldırmaz.

Bu özel hüküm Türk vatandaşı eşten boşanmayı düzenler. Her iki eşin yabancı olduğu veya kişinin çalışma, öğrenci, uzun dönem ikamet ya da başka bir statüye sahip bulunduğu durumda aynı üç yıllık kural otomatik uygulanamaz. Çocuğun ikamet durumu da ebeveynin boşanmasına ilişkin değerlendirmeden ayrı kontrol edilmelidir.

Aile içi şiddet durumunda süre istisnası

Yabancı eşin aile içi şiddet mağduru olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabitse, m.34/6 bakımından üç yıllık süre şartı aranmaz. Kanun, bu istisnayı mahkeme kararına bağlar. Başvuruda sunulacak kararın içeriği ve şiddet mağduriyetini ortaya koyup koymadığı incelenmelidir; yalnız şikâyet kaydı veya henüz sonuçlanmamış iddianın bütün koşulları sağladığı söylenemez. İstisna, diğer başvuru koşullarının incelenmesini gereksiz kılmaz. [13]

Geçiş başvurusu için hangi belgeler hazırlanır?

Pasaport, mevcut ve önceki ikamet izinleri, boşanma kararı ve kesinleşme bilgisi, adres ve ilgili izin türüne göre istenen belgeler birlikte hazırlanır. Şiddet istisnasına dayanılıyorsa buna ilişkin mahkeme kararı da dosyaya eklenir. Yabancı boşanma kararı kullanılıyorsa kararın Türkiye’deki etkisi, tercüme ve tasdik gereklilikleri ayrıca incelenir.

Göç İdaresinin güncel e-İkamet ve il müdürlüğü yönlendirmeleri üzerinden doğru başvuru türü ile belge listesi kontrol edilmelidir. Boşanma mahkemesi ile ikamet başvurusunu değerlendiren idare farklı işlemler yürütür. Bildirilen ret veya iptal kararında hukuki gerekçe, tebliğ tarihi ve başvuru yolu ayrıca izlenmelidir; boşanma dosyasının sürmesi ikamet süresini kendiliğinden uzatmaz. [13] [14]

Şiddet veya tehdit varsa boşanma sonucunu beklemek gerekir mi?

Türkiye’de şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan, 6284 sayılı Kanunun kapsamındaki kişiler için koruma başvurusu boşanmanın kesinleşmesine bağlı değildir. Olayın gereğine göre müşterek konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, barınma veya gizlilik tedbirleri değerlendirilebilir. Kanun kapsamındaki başvuru bakımından yabancı eş olmak tek başına koruma dışında kalma nedeni değildir. [15]

Tedbir, niteliğine göre en çabuk ve kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden veya kolluk biriminden istenebilir. TMK m.169 kapsamında boşanma davasındaki geçici önlemler ile 6284 kapsamındaki koruma yolları birlikte değerlendirilmeli; yurt dışındaki kişi veya malvarlığı üzerindeki etkileri ayrıca incelenmelidir.

6284 m.8/3 uyarınca koruyucu tedbir için şiddet konusunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbirin de geciktirilmeden verilmesi gerekir. Bununla birlikte mevcut sağlık kaydı, mesaj, tanık ve kolluk başvuruları güvenli ve hukuka uygun biçimde korunmalıdır. Bu acil koruma düzenlemesi ile ikamet iznindeki üç yıllık süre istisnası için aranan mahkeme kararı şartı birbirinden farklıdır. [15] [13]

Dava açmadan önce hangi belgeler hazırlanır?

Deliller, iddia edilen olaylarla eşleştirilmelidir. “Evlilik kötü gidiyordu” gibi genel ifadeler yerine hangi olayın ne zaman gerçekleştiği ve hangi belge veya tanıkla ispatlanacağı belirlenir. Mesajların bağlamı, bütünlüğü ve elde edilme biçimi önemlidir; HMK m.189 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller kullanılamaz. Başkasının hesabına izinsiz erişmek, delil hazırlama yöntemi olarak görülmemelidir. [8]

Yabancı resmî belgeler için gerekli onay ve tercüme kontrol edilir. Her dosyada bütün belgeleri tekrar tekrar tasdik ettirmek yerine, kullanılacak belge türü ve ilgili anlaşmadaki muafiyet belirlenmelidir. Türkçe bilmeyen tarafın beyanı için tercüman ihtiyacı önceden planlanır.

Güncel süreler, masraflar ve karar sonrası işlemler

Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.166/4’teki fiilî ayrılık temelli yol bakımından eski “üç yıl” bilgisi güncel değildir. 2024 değişikliğiyle, önceki ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamaması koşulu düzenlenmiştir. Herhangi bir nedenle bir yıldır ayrı yaşamak tek başına bu hükmün bütün şartlarını karşılamaz. [4]

Dava süresini tebligat, yabancı hukuk araştırması, tanık ve uzman incelemesi, tarafların talepleri ve kanun yolları etkiler. Harç, gider avansı, tercüme, yabancı tebligat, seyahat ve avukatlık hizmeti ayrı kalemlerle değerlendirilmelidir. Yabancı davacı bakımından MÖHUK m.48’deki teminat ve muafiyetler; koşulları varsa adli yardım da incelenir.

Türkiye’de boşanma kararı kesinleştikten sonra Türk kayıtlarının işlenmesi takip edilir. Kararın eşin ülkesinde veya ikamet ülkesinde de kullanılacak olması durumunda o devletin tanıma ve kayıt usulü ayrıca araştırılır. Türk kararının Avrupa Birliğinin kendi iç karar dolaşımı kuralları kapsamında otomatik işlem göreceği varsayılmamalıdır. Yabancı ülkedeki işlem için karar örneği, kesinleşme, tercüme ve usulüne uygun bildirim belgeleri gerekebilir.

Sonuç

Uluslararası bağlantılı boşanmanın sağlam kurulması, üç sorunun ayrı cevaplanmasını gerektirir: Türkiye’de hangi mahkeme yetkilidir, boşanmanın esasına hangi hukuk uygulanır ve karar diğer ülkede nasıl sonuç doğurur? Yabancı eşin varlığı dava açmayı tek başına engellemez; Türkiye’de dava açılması da bütün konulara Türk hukukunun uygulanmasını sağlamaz.

Vatandaşlık, yaşam merkezi, mevcut yabancı dosya, çocukların durumu ve deliller baştan açıklığa kavuşturulduğunda işlem planı daha sağlıklı kurulur. Yabancı eşin aile ikamet izni ve varsa acil korunma ihtiyacı da boşanma takvimiyle birlikte ele alınmalıdır. Konuya ilişkin hizmet kapsamı boşanma avukatlık hizmetleri ve aile hukuku avukatlık hizmetleri sayfalarında yer almaktadır. Bu rehber genel bilgilendirme içindir; somut olayın ülke ve belge özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İkimiz de yurt dışında yaşıyoruz; Türkiye’de boşanabilir miyiz?

Yetki şartları varsa mümkündür. Türk vatandaşları için MÖHUK m.41’deki özel sıra, diğer durumlarda MÖHUK m.40 ve ilgili iç yetki kuralları incelenir. Yalnızca Türkiye’de dava açmak istemek yeterli değildir. İlgili açıklama

Yabancı eşimin Türk nüfus kaydı yoksa dava açılamaz mı?

Bu eksiklik tek başına dava engeli değildir. Kimlik, evlilik ve yetki bağlantısı belgelenmelidir. 21.04.2026 tarihli Yargıtay kararı, iki yabancı açısından Türk nüfusuna kayıt beklentisinin doğru olmadığını açıklamaktadır. İlgili açıklama

Türk mahkemesi yabancı hukuk uygulayabilir mi?

Evet. MÖHUK m.14’ün gösterdiği hukuk yabancı hukuk olabilir. Hâkim bunu kendiliğinden araştırıp uygular; tarafların yalnızca Türk hukuku istemesi her durumda belirleyici değildir. İlgili açıklama

Avukata vekâlet verip hiç gelmeden anlaşmalı boşanabilir miyim?

Türk hukuku uygulanıyorsa hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Vekâletname ve imzalı protokol bu şartın yerine otomatik geçmez. E-duruşma ihtimali mahkeme ve yürürlükteki usul koşullarıyla değerlendirilir. İlgili açıklama

Eşim yurt dışında tebligatı almazsa dava biter mi?

Hayır; ilgili ülke, vatandaşlık ve uygulanabilir usule göre tebligatın nasıl tamamlanacağı değerlendirilir. Ancak doğru adres ve usul şartları sağlanmadan tebligat yapılmış kabul edilemez. İlgili açıklama

Türkiye’deki boşanma mahkemesi yurt dışındaki çocuğun velayetini mutlaka belirler mi?

Mutlaka değil. Çocuğun mutad meskeni ve uygulanabilir 1996 Lahey Sözleşmesi gibi özel kurallar ayrı yetki incelemesi gerektirebilir. Boşanma ile çocuk koruma yetkisi her dosyada örtüşmez. İlgili açıklama

Bir yıldır ayrı yaşıyoruz; boşanma otomatik olur mu?

Hayır. TMK m.166/4 bakımından daha önce reddedilen boşanma davasının kesinleşmesi, bunun üzerinden bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamaması gibi şartlar vardır. Başka boşanma sebepleri ayrıca değerlendirilebilir. İlgili açıklama

Türkiye’de boşanınca yabancı ülkedeki kayıt da değişir mi?

Kendiliğinden değişeceği kabul edilmemelidir. İlgili ülkenin tanıma veya kayıt işlemi, gerekli belgeler ve kararın kesinleşmesi ayrıca takip edilmelidir. İlgili açıklama

Türk eşimden boşanınca aile ikamet iznim otomatik olarak devam eder mi?

Hayır. Mevcut iznin dayanağı ve başka izne geçiş koşulları değerlendirilmelidir. 6458 sayılı Kanun m.34/6, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış yabancı için kısa dönem izne geçiş imkânı düzenler; aile içi şiddet mağduriyetinin mahkeme kararıyla sabit olması hâlinde üç yıllık şart aranmaz. İlgili açıklama

Şiddet nedeniyle korunmak için boşanma kararını beklemeli miyim?

Hayır. Türkiye’de 6284 sayılı Kanunun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler, boşanmanın kesinleşmesinden önce de değerlendirilebilir. Uygun tedbir ve başvuru makamı olayın tehlike ve ihtiyaçlarına göre belirlenir. İlgili açıklama

Kaynakça

1. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, özellikle m.1–5, 14–15, 40–41, 48 ve 50–59; erişim 11.10.2026.
2. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m.27/A.
3. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m.2 ve 4.
4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m.166, 168–169 ve 174–182; m.166/4 bakımından 7532 sayılı Kanun değişikliği dâhil güncel metin.
5. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.01.2024, 2023/3895 E., 2024/500 K., yetki itirazı hakkında onama. Adalet Bakanlığı resmî tam metni.
6. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.10.2019, 2019/4761 E., 2019/10295 K., ortak millî hukukun uygulanması yönünden bozma. Adalet Bakanlığı resmî tam metni.
7. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 21.04.2026, 2025/5548 E., 2026/4435 K., yabancı eşler, ortak mutad mesken ve boşanma talebinin esastan incelenmesi; çoğunluk ve karşı oy. Adalet Bakanlığı resmî tam metni.
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.74, 149, 189, 194, 199, 224 ve 334; erişim 11.10.2026.
9. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, özellikle m.25, 25/a ve 28.
10. HCCH, 1965 Tebligat Sözleşmesi, sözleşme metni; somut ülke için güncel taraflık, makam ve beyanlar ayrıca kontrol edilmelidir.
11. HCCH, 1996 Çocuk Koruma Sözleşmesi, özellikle m.5, 10–11 ve 15.
12. HCCH, 1973 Nafaka Yükümlülüklerine Uygulanacak Kanuna Dair Sözleşme, özellikle m.4–8; somut uygulama için sözleşmenin kapsamı ve ilgili devlet durumu değerlendirilmelidir.
13. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, özellikle m.29, 31–36; erişim 12.10.2026.
14. T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet İzni Çeşitleri, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş açıklamaları; erişim 12.10.2026.
15. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, özellikle m.1, 3–5 ve 8; erişim 12.10.2026.