Türkiye'de yaşanan kazanın zararları neden yabancı ülkede devam eder?
Tedavinin iki veya daha fazla ülkede sürmesi
Kaza Türkiye'de gerçekleşip ilk yardım burada yapılabilir; turist ülkesine döndükten sonra yeni muayene, ameliyat, fizik tedavi, psikolojik destek veya rehabilitasyon görebilir. Başlangıçtaki tanıyla sonraki bulguların tıbben bağlantısı kurulmalı, araya giren başka hastalık veya bağımsız kaza olup olmadığı incelenmelidir.
Geçici çalışamama ile kalıcı iş gücü kaybı farklıdır
Geçici iş göremezlik, tedavi ve iyileşme döneminde çalışma kapasitesinin kaybıdır. Sürekli iş göremezlik, yaralanmadan sonra kalıcı biçimde azalan kazanç/meslek kapasitesiyle ilgilidir. Çalışma gücü, meslekte kazanma gücü ve engellilik oranı kavramları farklı mevzuat ve hesap amaçlarına dayanabilir; aynı yüzde her değerlendirmeye taşınmamalıdır.
Turistin ikamet ettiği ülke gerçek zarar hesabını etkiler
İngiltere, Almanya, Rusya, Hollanda veya başka bir ülkede çalışan turistin gelir düzeyi, mesleği, ücret sistemi, sosyal sigorta ödemeleri ve tedavi giderleri birbirinden farklı olabilir. Yabancı vatandaşlık ile yabancı ülkede fiilen yaşama aynı olgu değildir; mutad ikamet ve çalışma yerinin kayıtlarla gösterilmesi gerekir.
Türkiye'deki ilk kaza dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
Olay tutanağı ve kaza sebebi
Trafik veya transfer kazasında trafik kaza tespit tutanağı, araç ve sigorta kayıtları; otel kazasında olay raporu, kamera ve bakım verileri; aktivite kazasında tur satış belgesi, rehber ve ekipman kayıtları elde edilmelidir. Yaralanmanın oluş mekanizması tıbbi illiyet incelemesine esas olduğundan yalnız hastane raporu yeterli olmayabilir.
İlk muayene, görüntüleme ve ameliyat kayıtları
Epikriz, acil servis kayıtları, radyoloji görüntülerinin ham dosyaları, ameliyat notu, konsültasyon, reçete, laboratuvar bulguları ve taburcu belgesi daha sonra karşılaştırılabilmelidir. Türkçe belgelerin okunabilir kopyaları ve mümkünse dijital görüntüleme dosyaları muhafaza edilmelidir.
Uçuş ve ülkeye dönüş kayıtları
Hekimce seyahat sakıncası, uçuş erteleme, ek konaklama, refakatçi, uçak bileti değişikliği ve tıbbi nakil kayıtları olayla bağlantı kurulduğunda maddi zararın parçası olabilir. Tatilin kesilmesi nedeniyle kayıp hizmet bedeli ile bedensel zarar tazminatı farklı talep türleridir.
Yurt dışında düzenlenen sağlık raporlarının hukuki değeri
Yabancı hastane belgesi nasıl dosyaya sunulur?
Yurt dışındaki hastane veya hekimin raporu aslına uygun biçimde, mümkünse antet, tarih, hekim kimliği ve kurum bilgileriyle sunulur. Mahkeme dili için usulüne uygun Türkçe tercüme gerekir. Belgenin resmi veya özel nitelikte olması ve taraf olunan uluslararası anlaşmalar tasdik ya da apostil ihtiyacını etkileyebilir; her özel hekim raporunun mutlaka apostille onaylandığı veya aksi halde yok hükmünde olduğu söylenemez.
HMK m.224: yabancı resmi belge ile özel hastane kaydı ayrılmalıdır
HMK m.224, yabancı devlet makamlarınca düzenlenen resmi belgelerin Türkiye'de resmi belge niteliği kazanmasına ilişkin tasdik koşullarını ve Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin etkisini düzenler. Apostil veya konsolosluk tasdiki, belgenin kaynak ve resmi işlem niteliğinin doğrulanmasına ilişkin olabilir; ancak içerdiği tıbbi görüşün bilimsel doğruluğunu, kazayla illiyet bağını veya maluliyet oranını kendiliğinden ispatlamaz. Özel hastane raporu ile yabancı kamu makamının resmi belgesi aynı sınıfta değildir. Belgenin kaynağı, orijinal elektronik doğrulaması, çevirisi, imza/yetki durumu ve olay tarihindeki tıbbi tespit rejimi ayrı incelenmeli; gerekli hallerde Türk mahkemesinin uzman bilirkişi incelemesiyle değerlendirilmelidir.
Yabancı tanı ve tedavi kayıtları Türkiye raporuyla nasıl uzlaştırılır?
İlk röntgen, MR, BT, ameliyat ve daha sonraki muayene bulguları karşılaştırılarak yaralanmanın devamlılığı ortaya konulabilir. Tıbbi terim ve ICD kodu kullanımı destekleyici olmakla birlikte raporun klinik içeriği ve objektif muayene bulguları esas alınmalıdır. Tercümenin klinik anlama etkisi varsa tıbbi terminolojiyi bilen çevirmen tercih edilmelidir.
Tercüme edilen belgelerin incelenmemesi neden sorun yaratabilir?
Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin E.2015/21051, K.2016/11433, T.22.09.2016 kararı, Almanya'dan getirilecek ve tercüme edilecek tıbbi kayıtların maluliyet aylığı davasında rapor değerlendirmesine katılması gereğini konu eder. Karar sosyal güvenlik maluliyet aylığına ilişkin olduğundan turistin özel hukuk tazminat davasına doğrudan aynı mevzuat uygulanmaz; fakat yabancı sağlık kanıtının kapsamlı tıbbi değerlendirmeye katılması gerektiği yönünde dikkatli ve sınırlı karşılaştırma yapılabilir.
Sürekli iş göremezlik veya maluliyet raporu nasıl alınmalıdır?
Rapor, kazanın olduğu tarihe göre uygun düzenlemeyle alınmalıdır
Tazminat davalarında uygulanacak yönetmelik ve değerlendirme ölçütü, kazanın tarihi ve dava türüne göre belirlenebilir. İlgili tarihsel düzenleme kontrol edilmeden mevcut engellilik yönetmeliğinin her eski olaya uygulanması doğru değildir. Bilirkişiden özellikle olay tarihi, tanı, sekel, oran, iyileşme süresi ve çalışma kapasitesi bakımından ayrı değerlendirme istenmelidir.
İlgili yazı: Yaralanmalı Trafik Kazasında Tazminat: Maluliyet, İş Göremezlik ve Bakıcı Giderleri.
Yabancı kurumun belirlediği oran otomatik geçerli mi?
Yabancı ülkenin sigorta veya engellilik derecelendirmesi Türk tazminat yargılamasının esas aldığı ölçütlerle aynı olmayabilir. Yabancı rapor delildir; Türkiye'deki mahkemenin görevlendirdiği uzman kurulun denetime elverişli değerlendirmesi gerektiğinde ayrıca yapılır. Aynı sakatlığın farklı ülkelerde farklı yüzdelerle belirtilmesi çelişki olarak araştırılmalı, doğrudan sahtecilik veya hata sayılmamalıdır.
Fiziksel muayene mümkün değilse ne yapılır?
Turist ülkesine dönmüş, ciddi engel nedeniyle seyahat edemiyor olabilir. Eksiksiz görüntüleme ve klinik kayıt üzerinden rapor düzenlenmesinin tıbben mümkün olup olmadığı, yetkili kuruma sorulabilir. Belge üzerinden inceleme yapılması gerektiği her olayda kesin kabul edilmez; eksik test veya çelişki varsa ek tıbbi kanıt gerekebilir.
Yurt dışında yapılan tedavi giderleri nasıl ispatlanır?
Fatura ve tıbbi gereklilik birlikte araştırılmalıdır
Hastane, hekim, fizik tedavi, ilaç, protez, ortez, psikolojik destek, evde bakım ve ulaşım faturaları ilgili kazanın tedavisiyle bağlantılı olmalıdır. Fatura bulunması tek başına tüm işlemlerin kazaya bağlı ve gerekli olduğunu göstermez; ancak giderin yabancı ülkede yapılmış olması da tek başına reddi haklı kılmaz.
Gelecekteki tedavi ve rehabilitasyon
Tıbben öngörülen ileriki operasyon, protez yenileme, fizik tedavi ve bakım ihtiyacı uzman görüşüyle temellendirilebilir. Tahmini bedel, tedavi planı, ülke fiyatları ve uygulanabilir hesap yöntemleri uzman bilirkişiyle incelenmelidir.
Kendi sigortasının karşıladığı ödemeler
Seyahat sağlık sigortası, işveren sigortası, sosyal güvenlik veya özel sağlık poliçeleri farklı ödeme nedenlerine dayanır. TBK m.55'in rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerine ilişkin hükmü ile gerçek ifa/ödeme mahsuplarının hukuki niteliği birlikte değerlendirilir. Çifte tahsil yasağı ile her sigorta ödemesinin otomatik indirilmesi aynı kural değildir.
Tedavisi Devam Eden Turist İçin TBK m.75–76: Hükmün Değiştirilmesi ve Geçici Ödeme
TBK m.75: zararın kapsamı kesin değilse karar sonrasına ilişkin koruma
Tedavi, ameliyat veya rehabilitasyon süreci tamamlanmadığında bedensel zararın kapsamı karar anında tam belirlenemeyebilir. TBK m.75, böyle bir durumda hâkimin kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilmesini düzenler. Bu yetki kendiliğinden saklı tutulmuş sayılmaz; somut tıbbi belirsizlik ve talep stratejisiyle birlikte mahkeme önünde değerlendirilmelidir. İki yıllık süre, bütün tazminat taleplerini genel olarak uzatan bir zamanaşımı hükmü değildir.
TBK m.76: tedavi giderleri ve geçim ihtiyacında geçici ödeme
TBK m.76, zarar görenin haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunması ve ekonomik durumunun da gerektirmesi halinde hâkimin, talep üzerine davalıyı geçici ödeme yapmaya mahkûm edebilmesini öngörür. Ödeme, hükmedilen tazminattan mahsup edilir; tazminata hükmedilmezse geri verme ve faiz sonucu doğabilir. Yabancı ülkede tedavinin devam ettiği dosyada tıbbi kayıt, faturalar, gelir kaybı ve ekonomik ihtiyaç belgeleri birlikte hazırlanmalıdır. Geçici ödeme, davanın mutlaka kazanılacağı veya her başvuruda ödeme yapılacağı anlamına gelmez.
Yabancı turistin ücret ve kazanç kaybı nasıl hesaplanır?
Gerçek net gelirin tespiti
İş sözleşmesi, ücret bordrosu, vergi beyanı, işveren yazısı, banka hareketleri ve meslek unvanı birlikte incelenmelidir. Gelirin düzensiz, primli, sezonluk veya serbest meslek kazancı olması netleştirilmiş çok dönemli hesap gerektirebilir. Brüt ödeme net gelirle, ciro ise meslek kazancıyla karıştırılmamalıdır.
Döviz cinsinden gelir belgeleri
Yabancı para cinsinden ücretin gerçekliği, ilgili ülkenin resmi verisi ve ödeme belgesiyle araştırılır. Gelir dövizle olduğu için tazminat davasının her kaleminde otomatik aynı para birimiyle hüküm kurulamaz; talep, uygulanacak hukuk, sözleşme ve borcun para cinsi ile hesap yöntemi ayrıca belirlenmelidir.
İş göremezlik ödeneği ve sosyal güvenlik mahsupları
Yabancı sosyal güvenlik sisteminden geçici iş göremezlik veya meslek hastalığı ödemesi alınmış olabilir. Ödemenin neyi karşıladığı, sigortacı rücu hakkı bulunup bulunmadığı ve talep edilen zararla örtüşmesi denetlenmelidir. Bu araştırma yoksa mükerrer ödeme veya haksız eksik tazminat riski doğar.
Emeklilik, meslek değişikliği ve ekonomik geleceğin sarsılması
Kalıcı fiziksel sekel, kişinin eski işine dönmesini engelleyebilir veya daha düşük ücretli işe yönelmesine yol açabilir. Yaş, meslek, eğitim, ülke işgücü piyasası, çalışma ömrü, kariyer beklentisi ve kanıtlanabilir kazanç projeksiyonu ayrı değerlendirilir. Geleceğe ilişkin tahmini hesabın kabulü için soyut kariyer iddiası yeterli değildir.
Yargıtay kararları: yabancı kazanç ve yaşanılan ülke
Yargıtay 4. HD, E.2022/1528, K.2023/12795, T.29.11.2023
Türkiye'de meydana gelen trafik kazasında Rusya'da yaşayan ailenin kızını kaybetmesi üzerine destekten yoksun kalma talebi incelenmiştir. Önceki bozma gerekçesinde Türkiye asgari ücretinin otomatik alınmasının doğru olmadığı; desteğin yaşayacağı ülkedeki eğitim ve muhtemel gelirinin araştırılması gereği değerlendirilmiş, bozmaya uyularak verilen sonraki hüküm onanmıştır. Karar ölümde destek hesabına ilişkindir; yaralı yetişkinin kendi iş göremezliğiyle aynı formül değildir. Buna rağmen yabancı yaşam ve gelir koşullarının araştırılması gerektiği ilkesine önemli ışık tutar.
Yargıtay 17. HD, E.2012/9512, K.2013/6161, T.02.05.2013
Gürcistan'da yaşayan ve vergi mükellefi olan desteğin ölümü nedeniyle aile bireylerinin zarar hesabında, yabancı ülkedeki gerçek ekonomik koşulların dikkate alınması uyuşmazlığı ele alınmıştır. Bu karar da ölüm destek zararına ilişkindir; bu yazının konusu bakımından doğrudan yaralanma maluliyeti emsali değil, ülke ekonomisinin hesaba etkisi yönünden karşılaştırmadır.
Yargıtay 4. HD, E.2021/15661, K.2022/9454, T.27.06.2022
Kararda, bedensel zarar/engellilik oranının belirlenmesinde raporun dayandığı düzenleme ve yetkili rapor kurumu itirazları önem kazanmıştır. Oran, raporu hazırlayan merci ve olay tarihindeki düzenleme birlikte kontrol edilmeden hesap yapılmamalıdır.
Para birimi, faiz ve tazminatın hükme bağlanması
Gerçek zararın para birimi ile hüküm para birimi farklı olabilir
Turistin Almanya'daki euro gideri veya İngiltere'deki sterlin ücreti gerçek zararın belgelendirilmesinde önemlidir. Ancak hangi para üzerinden talepte bulunulacağı TBK, MÖHUK, yabancı para borçları, dava dilekçesindeki talep sonucu ve ilgili içtihat çerçevesinde değerlendirilir. Fatura para birimini doğrudan hüküm para birimi saymak doğru değildir.
Kur tarihi ve dönüşüm hesabı
Her giderin meydana geldiği tarih, yapılmış ödemenin tarihi, döviz cinsi, uygulanan dönüşüm kuru ve faiz başlangıcı şeffaf biçimde gösterilmelidir. Tek kura bütün yıllardaki gelir ve masrafları toplamak, gerçeğe aykırı sonuç doğurabilir. Bilirkişiden kalem kalem hesap ve alternatif duyarlılık kontrolü istenebilir.
7589 sayılı Kanun ile 31 Temmuz 2026 sonrası TBK m.55 değişikliği
TBK m.55'e 7589 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen hükümler, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma zararları bakımından kazancın bilindiği dönemin tazminat toplamına olay tarihinden, kazancın bilinemediği dönemin toplamına karar tarihinden faiz işletilmesine ilişkin ayrım getirmiştir. Tahkikatın başlamasına kadar tazminat amacıyla yapılan belirli ödemelerin oransal mahsubu da düzenlenmiştir.
Geçiş hükmü eski kazalara otomatik uygulanmaz
7589 sayılı Kanun'un geçici maddesi, m.55 değişikliğinin 31 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylarda uygulanacağını açıkça belirler. Bu tarihten önceki kazalar bakımından önceki hükümler uygulanır. Davanın 2026 sonrasında açılması, kazanın tarihini değiştirmez.
3095 sayılı Kanun m.1 ve m.4/a: faiz oranı ile yabancı para alacağı ayrı incelenmelidir
7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun m.1 değişmiştir. Kanuni faiz, sözleşmeyle saptanmamışsa önceki yılın 31 Aralık tarihindeki TCMB kısa vadeli kredi işlemleri reeskont oranının %80'i üzerinden belirlenir; 30 Haziran oranı önceki 31 Aralık oranından en az beş puan farklıysa ikinci yarıda 30 Haziran oranının %80'i uygulanır. Bu nedenle döneme göre değişen faiz hesabı yapılmalı; olay ve faiz dönemleri birbirine karıştırılmamalıdır. 3095 sayılı Kanun m.4/a, gerçekten yabancı para borcu olarak hüküm altına alınabilen alacaklarda sözleşmeyle daha yüksek faiz kararlaştırılmadıysa devlet bankalarının ilgili yabancı para birimindeki bir yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranını esas alır. Yabancı para gelir kaydı, dövizle tazminata hükmedilmesi ve döviz borcunda faiz farklı hukuki sorulardır. TBK m.55'in 2026 tarihli faiz başlangıcı rejimi de ayrı olarak ve geçiş hükmü gözetilerek uygulanmalıdır.
Türkiye'de ve yabancı ülkede hangi hukuk uygulanabilir?
MÖHUK m.34: haksız fiil
Türkiye'de gerçekleşen kazada m.34/1 gereği fiil yeri hukuku başlangıç noktasıdır. Fiil ile zararın meydana geldiği ülkeler farklıysa m.34/2, ilişki başka ülkeyle daha sıkı bağlantılıysa m.34/3 gündeme gelir. Uygulanacak hukuk ile yabancı ülkede ortaya çıkan zarar miktarının tespiti farklı aşamalardır. Yabancı tedaviye devam edilmiş olması, haksız fiilin tamamının otomatik yabancı hukuka tabi olacağı anlamına gelmez.
MÖHUK m.26: tüketici sözleşmesinin sınırları
Paket tur sözleşmesinin başka ülkede satılması halinde m.26'nın şartları incelenebilir. Bununla birlikte m.26/4, paket turlar hariç taşıma ve tüketiciye hizmetin başka ülkede sağlanması zorunlu olan sözleşmeleri özel istisna kapsamında tutar. Böylece haksız fiil–konaklama–sigorta–paket tur sözleşmelerini tek bağlama kuralına indirgememek gerekir.
Türkiye'de dava açma ve milletlerarası yetki
MÖHUK m.40 ve devamı Türk mahkemelerinin milletlerarası yetki çerçevesini belirler. Özel sözleşme, haksız fiil ve sigorta yargılamalarında görev ve yetki farklı olabilir. Yabancı kişinin Türkiye'de ikamet etmemesi dava açılmasını otomatik engellemez; ancak m.48 teminat ve uluslararası anlaşma muafiyetleri dikkate alınır.
Yabancı kararın Türkiye'deki etkisi
Yurt dışında sağlık giderinin tespiti, sosyal güvenlik ödemesi veya ayrı bir mahkeme kararı bulunabilir. Yabancı mahkeme hükmünün tanınması/tenfizi farklı koşullara; tıbbi belgenin delil değeri ise başka kurallara tabidir. Her yabancı belgeye tanıma/tenfiz prosedürü uygulanmaz.
Türkiye'den ayrıldıktan sonra dava, sigorta ve delil stratejisi
Yurt dışından vekaletname
Yabancı noterde düzenlenen vekaletname veya konsolosluk işlemiyle Türkiye'de avukat yetkilendirilebilir. Tercüme, apostil veya tasdik koşulları ülke ve belge türüne göre değişir. Kişisel sağlık verileri için güvenli paylaşım yöntemi seçilmelidir.
Delil tespiti ve saklama
Kamera kayıtları, bakım belgesi, otel/aktivite organizasyon dosyası ve trafik delilleri kaybolmadan korunmalıdır. HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti, kaybolacak deliller için düşünülebilir; ancak tek başına zamanaşımını durduracak bir dava yerine geçmez.
Sigortaya başvuru ve sorumlular
Araç, tekne, ticari aktivite, otel ve seyahat sigortalarının kapsamı farklıdır. Sorumlunun sigortacısına doğrudan talep, ilgili poliçe ve MÖHUK m.34/4 uyarınca uygulanacak hukuk imkân tanıyorsa gündeme gelebilir. Sigortaya başvuru için özel bekleme süresi veya arabuluculuk koşulu varsa doğrulanmalıdır.
Davalıların savunması nasıl değerlendirilmeli?
Önceki hastalık, alternatif yaralanma, tedavi giderinin aşırılığı, ülkeye döndükten sonra yeni kaza, yabancı gelirin ispatlanamaması, beklenen işgücüne dönüş, sigorta ödemesi ve müterafik kusur başlıca karşı savunmalardır. Bunların her biri hangi delille hangi zarar kalemini etkilediği belirtilerek incelenmelidir.
2026 Sonrasında Tazminat Davasında Kısmi Dava, Talep Artırımı ve Zamanaşımı
HMK m.107'nin kaldırılması ve önce açılan davaların korunması
7589 sayılı Kanun'un 19. maddesi, belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107'yi 31 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırmıştır. Bununla birlikte Kanun'un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası, kaldırılan m.107'nin yürürlükten kaldırılmadan önce açılmış davalara uygulanmaya devam edeceğini açıkça düzenlemektedir. Dolayısıyla eski tarihli bir belirsiz alacak davası, yalnız kanun hükmünün sonradan kaldırılmış olması nedeniyle geçersiz sayılamaz. Yeni davaların hukuki nitelendirmesi ve derdest dosyalardaki talep artırımı, dava açılış tarihi ile geçiş hükmü birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
HMK m.109/4: kısmi davada bir defalık talep artırımı
7589 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkra, alacağın bir kısmının dava edildiği hallerde, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar talep konusunun iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın artırılabilmesini düzenlemektedir. Kanun, bu yolla artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağını öngörmektedir. Artırımın kapsamı, zamanı, harç ve talep sonucu ile ilişkisi somut dosyada ayrıca denetlenmelidir; aynı kurala dayanılarak sınırsız veya tekrar eden artırımlar yapılamaz.
Zamanaşımı, dava türü ve tazminat kalemi birlikte incelenmelidir
Haksız fiil için TBK m.72, sözleşme veya sigorta ilişkisinden doğan talepler için uygulanabilir özel/genel süreler ayrı tutulmalıdır. Yeni HMK m.109/4, bütün zamanaşımı sürelerini genel olarak uzatan bir hüküm değildir. Maddi ve manevi tazminat, tedavi/iş göremezlik, destek kaybı, sigorta alacağı ve karşı tarafa yöneltilecek farklı talepler bakımından dava türü, talep sonucu ve süre hesabı birlikte kurulmalıdır. Ceza soruşturması, delil tespiti veya görüşme talebi kanuni süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Uygulama için belge kontrol matrisi
| Delil grubu | Hazırlanacak belge | İspat konusu |
|---|---|---|
| Kaza ve sorumluluk | Tutanak, kamera, hizmet/araç kayıtları | Olayın oluşu ve kusur |
| Türkiye'deki sağlık süreci | İlk muayene, epikriz, görüntüleme, ameliyat | İlk yaralanma ve nedensellik |
| Yabancı ülkede tedavi | Tanı, reçete, tedavi planı, klinik rapor | Tedavinin sürekliliği ve gereklilik |
| Gider ve ödeme | Fatura, banka dekontu, sigorta açıklaması | Gerçek net masraf ve mahsup |
| İş ve gelir | Bordro, vergi, işveren yazısı, banka gelir hareketi | Geçici/kalıcı kazanç kaybı |
| Maluliyet | Uzman muayene, testler, uygun kurul raporu | Sekel, oran ve iyileşme süresi |
| Yabancılık unsuru | İkamet, çalışma, vekalet, tercüme ve tasdik | Hukuk, yetki, temsil ve hesap ülkesi |
Sonuç
Türkiye'de kaza geçiren yabancı turistin gerçek zararı, yalnız Türkiye'de aldığı ilk tedavinin masrafından ibaret değildir. Yurt dışındaki tedavi ve rehabilitasyon, gerçek yabancı gelir, geçici iş göremezlik, kalıcı çalışma gücü kaybı ve gelecekteki bakım ihtiyaçları, uygun illiyet ve belge sistemiyle birlikte değerlendirilmelidir. Hukuki başarı bakımından kilit nokta; tıbbi kayıtları zincir halinde korumak, yabancı raporları doğru değerlendirmek, ülke koşullarını gelir hesabına katmak ve yeni–eski olayların TBK m.55 faiz/geçiş ayrımını doğru uygulamaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de kaza geçirip Almanya'da ameliyat olursam masrafı isteyebilir miyim?
Tıbben gerekli ve kazaya bağlı tedavi giderleri uygun delillerle ileri sürülebilir; sorumluluk, illiyet, sigorta ve ödeme koşulları ayrıca incelenir.
Yurt dışında alınan maluliyet raporu Türkiye'de doğrudan geçerli midir?
Rapora delil olarak dayanılabilir. Ancak Türk mahkemesinin olay tarihine uygun yetkili tıbbi inceleme yaptırması gerekebilir.
Yabancı bir sağlık raporunu her durumda apostille getirmeli miyim?
Hayır. Belgenin resmi/özel niteliği, ülkeler arasındaki sözleşmeler ve mahkemece aranan ispat usulü ayrı değerlendirilir.
Almanya veya Rusya'da kazandığım gerçek maaş esas alınabilir mi?
Evet. Gerçek net kazanç, çalışma ve ikamet koşulları belgelenirse hesapta dikkate alınmalıdır; her yabancı turist Türkiye asgari ücretiyle sınırlandırılamaz.
Sosyal güvenlikten aldığım ödeme bütün tazminattan düşülür mü?
Hayır. Ödemenin amacı, rücu imkânı, hangi zarar kalemini karşıladığı ve yürürlükteki TBK m.55 hükmü değerlendirilir.
Tedavim sürdüğü için sürekli maluliyet hemen belirlenebilir mi?
Tıbbi stabilizasyon ve yeterli test gerekebilir. Erken rapor kalıcı sonucu doğru göstermiyorsa nihai rapor için ek değerlendirme istenebilir.
Yabancı turistin ülkesine dönmesi Türkiye'de dava hakkını sona erdirir mi?
Hayır. Usulüne uygun temsil ve belgelerle dava/sigorta süreçleri takip edilebilir.
Tazminat her durumda euro veya sterlin olarak mı alınır?
Hayır. Gerçek zarar para birimi, talep sonucu, uygulanacak hukuk ve faiz rejimi somut dosyada incelenir.
31 Temmuz 2026 değişikliği 2025 kazasına uygulanır mı?
Hayır. 7589 sayılı Kanun'un açık geçiş hükmü nedeniyle önceki olaylara eski düzenleme uygulanır.
Tedaviden sonra başka bir kaza geçirdiysem ne olur?
Zararın hangi kısmının ilk kazaya bağlı olduğu uzman değerlendirmesiyle ayrıştırılır; yeni kaza otomatik olarak ilk sorumlunun bütün zararını veya bütün hakkı ortadan kaldırmaz.
Türk mahkemesi yabancı hastane raporundaki maluliyet oranını doğrudan kabul eder mi?
Hayır. HMK m.224 kapsamında resmi belge/tasdik rejimi ile tıbbi uzman değerlendirmesi farklıdır; ilgili tarihte geçerli Türk maluliyet tespit mevzuatı ve somut olayın illiyet incelemesi uygulanmalıdır.
Tedavim sürerken mahkemeden geçici ödeme talep edebilir miyim?
TBK m.76 koşulları varsa talep edilebilir; inandırıcı kanıtlar ve ekonomik gereklilik birlikte değerlendirilir. Mahkemenin otomatik olarak ödeme yapma yükümlülüğü yoktur.
2026 yılında tazminat alacağını kısmi dava ile ileri sürmek mümkün müdür?
HMK m.109/4 kısmi davada aynı dava içinde tahkikat sonuna kadar bir defalık talep artırımı düzenler. Kaldırılan m.107'nin eski davalara etkisi geçiş hükmüne göre incelenmelidir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.49, 52, 54, 55, 56, 72; 7589 sayılı Kanun, RG 31.07.2026/33326. resmigazete.gov.tr
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, m.26, 34, 40, 45, 48. mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, delil, bilirkişi ve m.400 vd.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve somut hizmet türüne göre başvuru rejimi.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.75 (tazminat hükmünün değiştirilmesi) ve m.76 (geçici ödeme). mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.224 (yabancı resmi belgeler), mülga m.107 ve m.109/4. mevzuat.gov.tr
- 7589 sayılı Kanun, geçiş hükümleri, HMK ve TBK değişiklikleri. resmigazete.gov.tr
- 3095 sayılı Kanun, m.1 (kanuni faiz) ve m.4/a (yabancı para borcunda faiz). mevzuat.gov.tr
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/1528, K.2023/12795, T.29.11.2023 (yabancı ülkede muhtemel kazanç ve destek hesabı; bozma sonrası onama). app.dejure.ai
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E.2012/9512, K.2013/6161, T.02.05.2013 (Gürcistan'da yaşayan destek; kazanç hesabı). app.dejure.ai
- Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E.2015/21051, K.2016/11433, T.22.09.2016 (Almanya tıbbi kayıtlarının sosyal güvenlik raporuna dahil edilmesi; farklı dava türü). app.dejure.ai
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/15661, K.2022/9454, T.27.06.2022 (bedensel zarar ve raporun dayanağı). app.dejure.ai