Ortaklık ve Şirket Davaları
Şirket uyuşmazlıklarında yalnız talebin haklı olup olmadığı değil; davayı kimin, hangi sıfatla, hangi şirkete veya kişiye karşı açacağı, şirket organının kararının uygulanıp uygulanmadığı, geçici koruma ihtiyacı ve kanuni süreler birlikte değerlendirilmelidir.
Başlıca şirket davaları ve çekişmesiz yargı işleri şunlardır:
- Genel kurul kararının iptali davası
- Genel kurul kararının butlanının veya yokluğunun tespiti
- Yönetim kurulu kararının butlanının tespiti
- Pay sahipliğinin veya ortaklık payının tespiti
- Pay defterine kayıt ve kaydın düzeltilmesi talepleri
- Bilgi alma ve inceleme hakkına ilişkin başvurular
- Özel denetçi atanması
- Genel kurulun toplantıya çağrılması veya gündeme madde eklenmesi
- Kâr payı ve ortaklık haklarından doğan alacak davaları
- Limited şirket ortağının çıkması veya çıkarılması
- Pay devri ve devir onayından doğan uyuşmazlıklar
- Haklı nedenle anonim veya limited şirketin feshi
- Yönetici, müdür, kurucu ve tasfiye memurlarının sorumluluk davaları
- Hâkim şirket ve yönetim organına karşı topluluk sorumluluğu talepleri
- Sermaye artırım veya azaltım kararlarından doğan uyuşmazlıklar
- Ticaret sicili müdürlüğü kararlarına karşı itirazlar
- Organ eksikliği veya şirketin yönetilememesi hâlindeki başvurular
- Şirketin feshi, tasfiyesi, ek tasfiyesi ve ihyası
- Kayyım veya geçici yönetim taleplerinin hukukî koşullarının değerlendirilmesi
- İhtiyati tedbir ve kararın uygulanmasının durdurulması talepleri
Her şirket uyuşmazlığında görev, yetki, taraf sıfatı, dava şartı arabuluculuk, hak düşürücü süre, zamanaşımı ve tahkim şartı ayrıca incelenir.
Arabuluculuk, Tahkim, Dava ve Geçici Hukukî Koruma
Şirket uyuşmazlıklarının tamamı aynı çözüm yoluna tabi değildir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan belirli ticari taleplerde dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartı olabilir; buna karşılık genel kurul kararının iptali, butlan, fesih veya organ eksikliği gibi şirketler hukuku talepleri bakımından uyuşmazlığın niteliği ayrıca incelenmelidir.
Uyuşmazlık çözümünde:
- Dava şartı ve ihtiyari arabuluculuk
- Pay sahipleri veya yatırım sözleşmesindeki müzakere aşamaları
- Tahkim şartının kapsamı ve uyuşmazlığın tahkime elverişliliği
- Asliye ticaret mahkemesinde dava
- İhtiyati tedbir ve kararın uygulanmasının durdurulması
- Şirket kayıtları, ticari defterler ve elektronik veriler üzerinde delil tespiti
- Bilirkişi ve değerleme incelemeleri
- İstinaf ve temyiz
- Kararın tescili, ilanı, icrası ve şirket kayıtlarına uygulanması
birlikte planlanır. Arabuluculuk veya tahkim anlaşmasının varlığı, mahkemeden geçici hukukî koruma talep edilmesine her durumda engel değildir; somut talep ayrıca değerlendirilir.
Karara İtiraz Ederken Süre ve Talep Türünü Ayırın
TTK m.445 kapsamındaki genel kurul kararı iptalinde süre karar tarihinden itibaren üç aydır. Dava hakkı ve muhalefet koşulları ayrıca incelenir. Butlan ve yokluk farklıdır; her aykırılık bu kategorilere girmez. Özel işlem süreleri ayrıca kontrol edilir.
Anonim ve limited şirkette ayrılma
Limited şirkette sözleşmesel veya haklı sebeple çıkma yolları bulunabilir. Anonim şirkette aynı genel çıkma hakkı yoktur; pay devri, sözleşmesel çözümler ve koşulları varsa haklı nedenle fesih kapsamındaki alternatifler değerlendirilir.
Dava şartı arabuluculuk
Konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları için TTK m.5/A değerlendirilir. Şirket kararının iptali veya fesih talebi, sırf ticari uyuşmazlık olduğu için aynı kapsama alınamaz. Birlikte ileri sürülen talepler ayrı nitelendirilir.
Faaliyetin devamını korumak
Kararın uygulanmasının ertelenmesi, delillerin korunması veya diğer geçici önlemler mahkemeden talep edilebilir. Dava açılması tek başına şirket kararını durdurmaz. Yönetim değişikliği veya kayyım atanması her anlaşmazlığın otomatik sonucu değildir.