Mirasçıların Bilinmemesi ve Mirasın Devlete Geçmesi: İlan, Tereke Yönetimi ve Sonradan Ortaya Çıkan Mirasçı

Kısa cevap: Mirasçının kim olduğunun bilinmemesi, mirasçı bulunmadığının kanıtlanmasıyla aynı şey değildir. Sulh hâkimi gerekli araştırmayı yapar; TMK m. 594 uyarınca bir ay ara ile iki ilanla hak sahiplerini, son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağırır. Kimse başvurmaz ve hâkim de mirasçı belirleyemezse miras, sonradan ortaya çıkan mirasçının miras sebebiyle istihkak hakkı saklı kalmak üzere Devlete geçer. Tereke bu sırada korunmalı ve gerektiğinde resmen yönetilmelidir. 1

Eski tapularda yalnızca ad ve baba adı bulunması, aileyle uzun süredir bağlantı kurulamaması veya yıllardır intikal yaptırılmaması, taşınmazın sahipsiz olduğunu göstermez. Benzer biçimde, bir evde yaşayan kişinin kendisini mirasçı olarak tanıtması da tek başına mirasçılık kanıtı değildir. Bu yazı, araştırmanın nasıl yürütüleceğini, Devletin ne zaman mirasçı olacağını ve geç öğrenilen miras hakkının hangi yollarla korunabileceğini açıklar.

Mirasçı yokluğu, mirasçının bilinmemesi ve adresinin bulunamaması nasıl ayrılır?

Mirasçı yokluğu, mirasın ilgili bölümü üzerinde üstün yasal veya atanmış mirasçı bulunmamasıdır. Mirasçının bilinmemesi, hak sahibi bulunup bulunmadığının ya da kimliğinin henüz açıklığa kavuşmamasıdır. Kimliği belirli bir mirasçının yalnız adresine ulaşılamaması ise esas olarak tebligat, temsil ve gerektiğinde koruma önlemleri sorunudur. Adres eksikliği nedeniyle bu kişinin miras payı doğrudan Hazineye bırakılamaz. 1

Bir de kişinin sağ olup olmadığının bilinmediği durum vardır. Burada ölümün gerçekleştiği kabul edilerek doğrudan mirasçı araştırmasına geçilemez; ölümün ispatı, ölüm karinesi veya gaiplik hükümleri somut olaya göre değerlendirilir. Mirasbırakanın ölümü ile mirasçının miras açıldığında sağ bulunup bulunmadığı farklı ispat konularıdır. TMK m. 29–30 bu ayrımın başlangıç noktasıdır. 1

Doğru ayrım yapılmadan açılan dava, görevli mahkemenin veya istenen hukuki sonucun yanlış belirlenmesine neden olabilir. İlk soru “Hazineye nasıl geçirilir?” değil, kişinin ölümü ve muhtemel hak sahipleri hakkında hangi olgunun henüz bilinmediğidir.

Devlet hangi şartlarda yasal mirasçı olur?

TMK m. 501, mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirasının Devlete geçmesini düzenler. Devlet bu durumda başka mirasçı bulunmadığında devreye giren yasal mirasçıdır; mesele boş görünen malın herhangi biri tarafından sahiplenilmesi değildir. Altsoy, ana ve baba zümresi, büyük ana ve büyük baba zümresi ile sağ kalan eşin durumu kanundaki sıra ve birlikte mirasçılık kurallarıyla incelenir. 1

Çocuğu olmayan kişinin mutlaka mirasçısız olduğu söylenemez. Eşi, anne ve babası, kardeşleri, yeğenleri veya kanuni zümre içinde başka hak sahipleri bulunabilir. Evlat edinilen kişinin mirasçılığı, tanıma veya soybağı hükmü, doğumdan önce mirasçılık ehliyeti bakımından ceninin durumu ve mirasın açıldığı anda sağ olma şartı da gerektiğinde değerlendirilir. Her uzak akrabalık mirasçılık doğurmadığından aile ağacının kanuni zümre sistemiyle eşleştirilmesi gerekir. 1

Geçerli vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçı da araştırılmalıdır. Terekenin tamamı için geçerli bir mirasçı atanmışsa sırf kan hısımı bulunmadığı gerekçesiyle tamamı Devlete bırakılamaz. Yalnız belirli mal bırakılması ise her zaman mirasçı atama değildir; Devletin yasal mirasçılığı ile vasiyet borcunun yerine getirilmesi aynı terekede gündeme gelebilir. Devlet saklı paylı mirasçı değildir. 1

Bütün mirasçılar mirası reddederse mutlaka Devlete mi kalır?

Hayır. En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi hâlinde TMK m. 612 uyarınca miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. Diğer ret ihtimallerinde de payın geçişi ve varsa sonraki mirasçıların durumu kanunun ilgili hükümleriyle belirlenir. “Ret varsa Devlet mirasçı olur” şeklindeki genel bir sonuç yanlıştır. 1 Mirasçıların tamamının reddettiği terekelerde resmî tasfiye süreci terekenin resmî tasfiyesi yazısında anlatılmıştır.

Mirastan yoksunluk, çıkarma veya feragat nedeniyle bir kişinin pay alamaması da bütün aile bakımından mirasçılığın sona erdiğini göstermez. Altsoyun veya diğer mirasçıların durumu, ilgili kurumun kendi kurallarına göre incelenmelidir. Bu nedenle Devletin mirasçılığı araştırmasında yalnızca bir kişinin dosyadan çıkmış olmasına dayanılmaz. 1

Mirasçılar nasıl araştırılır, hangi kayıtlar istenir?

Araştırma, mirasbırakanın kimliğinin doğru kurulmasıyla başlar. Tam nüfus kayıtları, önceki ad ve soyadları, doğum ve ölüm bilgileri, evlilikler, evlat edinme ve soybağına ilişkin kararlar değerlendirilir. Tarihî kayıtlarda lakap, baba adı ve yerleşim yeri bilgisi önem taşıyabilir. Aynı isimli iki kişinin birbirine karıştırılmaması gerekir. 1 4 5

Taşınmazlarda güncel tapu kaydı tek başına yeterli olmayabilir. Tedavüllü kayıtlar, kadastro tutanağı, edinme sebebi, eski parsel bilgisi, dayanak tapu ve vergi kayıtları incelenmelidir. “... mirasçıları” şeklindeki kayıt, onların isimlerinin hemen bulunamadığını gösterebilir; hiç mirasçı olmadığı sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Önceki mirasçılık belgeleri, vasiyetnamenin açılması dosyaları ve ilgili nüfus düzeltme davaları da araştırmaya bağlanmalıdır. 4 5

Mirasbırakandan sonra ölen bir mirasçı bulunması durumunda iki ayrı ölüm ve miras geçişi söz konusudur. İlk mirasçının bugün hayatta olmaması, ilk ölüm tarihinde kazanmış olduğu payı ortadan kaldırmaz. Bu payın onun mirasçılarına geçişi de belgelendirilmelidir. Bazı dosyalarda tek bir veraset ilamı yerine birbirine bağlanan birden fazla mirasçılık belgesi gerekmesinin nedeni budur. 1 Mirasçılık belgesinin nasıl alındığı veraset ilamı yazısında ele alınmıştır.

Mahkemenin resen araştırması ne anlama gelir?

Mirasçılık belgesi verilmesi çekişmesiz yargı işidir ve kural olarak resen araştırma ilkesi uygulanır. Hâkim gerekli delilleri yalnız başvuranın sunduklarıyla sınırlı tutmak zorunda değildir. Bununla birlikte hak iddia eden kişi, bildiği aile ilişkilerini ve erişebildiği kayıtları somutlaştırmalıdır; mahkemenin araştırma görevi, kimlik veya mirasçılık zinciri açıklanmayan her iddianın kabul edileceği anlamına gelmez. 1 2

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 09.02.2021 tarihli, E. 2017/2681, K. 2021/703 sayılı kararında, Hazine lehine verilen mirasçılık kararının eksik incelemeye dayandığı belirlenmiştir. Güncel ve geçmiş tapu kayıtları, kadastro dayanakları, nüfus araştırması, gerektiğinde yerel tanıklar ve taşınmazı kullanan kişinin mirasbırakanla bağı araştırılmalıdır. Daire, ilanların nerede ve ne zaman yapıldığının dosyadan anlaşılamamasını da eksiklik sayarak hükmü bozmuştur. 4

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 14.12.2023 tarihli, E. 2023/4766, K. 2023/6256 sayılı kararında ise Hazine talebinin reddi bozulmuştur. Taşınmazın birileri tarafından kullanılması, kullanıcıların kayıt malikiyle mirasçılık bağını ispatlamamıştır. Önceki bozmayla istenen kayıt ve tanık araştırmaları tamamlanmadan “mirasçı var” sonucuna gidilemeyeceği belirtilmiştir. İki karar birlikte değerlendirildiğinde araştırma, hem Hazine lehine hem de mirasçı olduğu ileri sürülen kişiler lehine varsayımla sonuçlandırılamaz. 5

TMK m. 594 uyarınca ilan nasıl yapılır, bir yıl ne zaman başlar?

Mirasçı bulunup bulunmadığı veya bütün mirasçıların kimliği bilinmiyorsa sulh hâkimi uygun araçlarla, bir ay ara ile iki ilan yapar. Hak sahipleri, son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılık sıfatlarını bildirmeye çağrılır. Bu bir yıllık düzen, ilk ilanın veya ölüm tarihinin üzerinden bir yıl geçmesi şeklinde hesaplanmamalıdır. İlan metninde ve dosyada başlangıç tarihi izlenebilmelidir. 1

İlanın yalnızca hazırlanmış olması yeterli değildir. Nerede yayımlandığı, hangi tarihte yapıldığı, bir aylık aralığın ve başvuru süresinin nasıl uygulandığı belgelenmelidir. İlanda mirasbırakanın ayırt edici bilgileri ile başvurulacak mahkeme ve dosya bilgisinin anlaşılır olması, hak sahiplerine ulaşma amacına hizmet eder. Eksik nüfus ve tapu araştırması, sadece ilan verilerek tamamlanmış sayılmaz. 1 4

Örnek olarak ilk ilanın 10 Ocak 2026, ikinci ilanın 10 Şubat 2026 tarihinde yapıldığını varsayalım. Bir yıllık çağrı bakımından esas alınacak tarih ikinci ilan tarihidir. Ancak somut dosyada mahkemenin çağrısı, süre hesabına ilişkin usul hükümleri ve tatil günü etkisi ayrıca kontrol edilir. Bu örnek, davanın kesinlikle bir yıl içinde biteceğine ilişkin süre vaadi değildir.

İlan süresi dolunca geçiş otomatik ve kesin midir?

TMK m. 594/2 iki olguyu birlikte arar: ilan süresinde başvuru olmaması ve hâkimin de hiçbir mirasçı tespit edememesi. Dosyada hak sahibi belirlenmişse sadece bu kişinin ilana cevap vermediği gerekçesiyle yok sayılması doğru olmaz. Hâkim, araştırma ve ilan sürecinin sonucunu değerlendirir. 1

Ayrıca madde, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkını açıkça saklı tutar. Bu nedenle ilan süresini kaçırmak, bütün sonraki talepleri ortadan kaldıran genel bir hak düşümü değildir. Buna karşılık “sonradan her zaman başvururum” düşüncesi de güvenli değildir; malın iadesi, tapu kaydının düzeltilmesi ve başka alacaklar için dava türüne özgü kurallar uygulanır. 1 6 Sonradan ortaya çıkan mirasçının mal talebi bakımından miras sebebiyle istihkak davası yazısı ayrıca okunabilir.

Araştırma ve ilan sürerken tereke nasıl korunur ve yönetilir?

TMK m. 589 uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesi için gerekli önlemleri alır. Mal ve hakların yazımı, mühürleme, uygun koruma tedbirleri ve resmî yönetim bunlar arasındadır. Mirasçıların bulunamaması nedeniyle evin, paranın, işletmenin veya kira gelirlerinin denetimsiz bırakılması gerekmez. 1

TMK m. 592, mirasçı bulunduğunun şüpheli olması, mirasçılık iddiasında bulunanların sıfatını yeterince kanıtlayamaması veya mirasçıların tamamının bilinmemesi gibi durumlarda resmî yönetimi öngörür. Kimliği bilinen mirasçının uzun süredir bulunamaması ve temsilci bırakmaması hâlinde ise menfaatinin yönetimi gerektirip gerektirmediği değerlendirilir. Terekenin tamamı üzerinde yetkili bir vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa, önemli engel bulunmadıkça yönetim ona verilir. 1

Tereke yöneticisi neler yapabilir?

Yönetici, resmî yönetim sebebi sona erene veya paylaşmaya kadar iyi bir yöneticinin özeniyle hareket etmelidir. TMK m. 593; terekenin yazımı, koruma önlemleri, alacakların tahsili, borçların ödenmesi, uygun şartlarda malların satılması ve işletmenin durumunun değerlendirilmesi gibi görevler düzenler. Yöneticinin görevi, malları kişisel kullanımına almak veya henüz belirlenmemiş mirasçıların paylarını kendi tercihine göre dağıtmak değildir. 1 Mirasçılar arasındaki ortaklık ve paylaşma uyuşmazlıkları için miras ortaklığı ve tereke uyuşmazlıkları yazısına bakılabilir.

Örneğin kiradaki dairenin gelirleri kayıt altına alınmalı, bakım ve zorunlu giderler belgelenmeli, banka hareketleri izlenebilir tutulmalıdır. İşletme varsa faaliyet sürdürmenin yararı ve tasfiye ihtiyacı değerlendirilir. Yöneticinin görev kapsamındaki dava ve takipleri yürütme yetkisi, kanun ve atama kararına dayanır. Vesayete ilişkin hükümler, niteliğe uygun düştüğü ölçüde uygulanır. 1

Buradaki resmî yönetim; miras ortaklığına temsilci atanması, koruma amacıyla tereke tespiti ve borçlardan kurtulma amacı taşıyan resmî tasfiye ile aynı kurum değildir. Amaç ve hukuki sonuç farklı olduğundan, başvuru metninde istenen işlem açıkça gösterilmelidir. Ayrıntılı koruma dosyası için terekenin tespiti ve tereke temsilcisi yazıları birlikte okunabilir. 1

Devletin mirasçılığında resmî defter ve borç sorumluluğu nasıldır?

TMK m. 631 uyarınca mirasın Devlete geçmesi hâlinde sulh mahkemesi terekenin resmî defterini resen düzenler. Devletin ayrıca bir mirasçı gibi talepte bulunması beklenmez. Bu defter, yalnızca evdeki eşyaların listesinden ibaret değildir; ilgili usul çerçevesinde terekenin alacak ve borçlarının belirlenmesini de sağlar. 1

Devlet, deftere yazılan borçlardan yalnız miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur. Ölenin borcunun Hazineye geçmiş olması, kamu kaynaklarından sınırsız tahsil hakkı yaratmaz. Aynı şekilde Devletin mirasçılığı, tereke borçlarının yok olduğu anlamına gelmez. Alacaklı, alacağın dayanağını, miktarını ve varsa teminatını belgelemeli; defter dosyasındaki çağrıları takip etmelidir. 1

Deftere yazılmayan alacakların durumu değerlendirilirken TMK m. 629’daki düzenlemeler, bildirimde bulunmamanın sebebi ve güvence hakkının niteliği dikkate alınır. “Deftere girmeyen hiçbir alacak hiçbir şartta istenemez” gibi kesin bir ifade kullanılmamalıdır. Ayrıca resmî defter tutulması ile resmî tasfiye farklı işlemlerdir; m. 631’in bulunması her dosyada kendiliğinden aynı tasfiye usulünün uygulanacağı anlamına gelmez. 1 Resmî defter tutulması hakkında terekenin resmî defterinin tutulması yazısına bakılabilir.

Devlet mirası reddedebilir mi?

Öğretide bu konuda farklı görüşler vardır. İpek Sağlam, yasal mirasçılar için genel ret hükmünde Devlete ilişkin istisna bulunmamasından hareketle ret imkânını savunur; karşı görüşler ise Devletin son mirasçı işlevini ve sınırlı sorumluluğunu öne çıkarır. Çalışma, reddin pratik sonucuyla sınırlı borç sorumluluğunu ayrıca tartışır. Bu görüş ayrılığı, “Devlet borcu görünce mirası mutlaka reddeder” biçiminde bir uygulama kuralına dönüştürülemez. 7 Genel ret süreleri ve başvuru usulü için mirasın reddi yazısı da incelenebilir.

Somut dosyada alacaklının veya mirasçı olduğunu ileri süren kişinin önceliği; defterin kapsamını, borç kaydını, yönetim veya tasfiye kararını ve Devletin edindiği değerleri belirlemektir. Öğretideki ret tartışması, kanundaki açık sınırlı sorumluluk düzeninin yerine geçmez. 1 7 Alacaklıların reddi dava konusu edebilmesi mirasın reddinin iptali yazısında anlatılmıştır.

On yıllık resmî yönetim ve yüz yaş şartı ne zaman uygulanır?

TMK m. 588, sağ olup olmadığı bilinmeyen kişinin malvarlığı veya ona düşen miras payı on yıl resmen yönetilmişse ya da bu şekilde yönetilen kişinin yüz yaşını dolduracağı süre geçmişse, Hazinenin istemiyle gaiplik kararı verilmesini düzenler. Gaiplik için gerekli ilan sürecinde hak sahibi ortaya çıkmazsa, aksine hüküm bulunmadıkça miras Devlete geçer. Devletin gaibe veya üstün hak sahibine geri verme yükümlülüğü saklıdır. 1

Bu hüküm, ölüm tarihi belli olan fakat mirasçıları henüz belirlenemeyen her tereke için “önce on yıl beklenmesi” şartı getirmez. TMK m. 594’teki mirasçı çağrısıyla m. 588’deki gaiplik süreci farklıdır. On yıllık sürenin başlangıcı da kişinin kaybolduğunun söylenmesi veya taşınmazın boş kalması değil, hükümde aranan resmî yönetim olgusudur. 1

Mirasçı sıfatı bilinen fakat miras açıldığında sağ olup olmadığı kanıtlanamayan kişinin payı bakımından TMK m. 586 da dikkate alınır. Gaibin kendisinin veya onun üstün hak sahibi mirasçılarının ortaya çıkması hâlindeki teslim ve geri verme düzeni, gaiplik ve ölüm karinesinin mirasa etkisi yazısında ayrıntılandırılmaktadır. 1

Sonradan ortaya çıkan mirasçı hangi işlemleri yapmalıdır?

İlk adım, mirasçılık iddiasını yalnız akrabalık anlatımıyla değil, kesintisiz bir belge zinciriyle ortaya koymaktır. Ardından sulh hukuk dosyası, ilanlar, Hazine lehine mirasçılık belgesi, varsa gaiplik ve yönetim kararları ile tapunun güncel ve geçmiş kayıtları alınmalıdır. Malın hâlen Hazinede mi, bir üçüncü kişide mi olduğu belirlenmelidir. 1 4 6

İlan dosyası sürüyorsa ilgili mahkemeye başvurulup sıfat ve belgeler bildirilir. Hazine lehine belge veya tescil tamamlanmışsa, mevcut işlemin niteliğine uygun dava seçilir. Yanlış mirasçılık belgesinin düzeltilmesi ile malın fiilen teslimi veya tapunun değiştirilmesi aynı talep değildir. Birinin elde edilmesi, diğerinin kendiliğinden uygulanacağını her durumda garanti etmez. 1 6

Miras sebebiyle istihkak davasında süreler

TMK m. 639’a göre iyiniyetli davalıya karşı süre, davacının mirasçı olduğunu ve davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrenmesinden itibaren bir yıl; her durumda ölümün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıldır. İyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıllık süre öngörülmüştür. Talebin yasal mirasçılığa mı atanmış mirasçılığa mı dayandığı ve öğrenme tarihini gösteren deliller dosya özelinde belirlenmelidir. 1

Bu süreler zamanaşımı niteliğindedir; ilandaki başvuru süresiyle aynı değildir. İyiniyet veya kötüniyet de yalnız davalının Hazine olmasına bakılarak otomatik belirlenemez. Tescil dosyası, gerçek mirasçılara ilişkin bilginin ne zaman ortaya çıktığı ve ilgili kişilerin tutumu önem taşır. Mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebilmesi, m. 639 kapsamındaki iade talebini kendiliğinden süresiz hâle getirmez. 1

Yolsuz Hazine tescilinde 2025 tarihli kararın gösterdiği ayrım

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 26.11.2025 tarihli, E. 2025/149, K. 2025/5365 sayılı kararında, Hazine adına tescile dayanak mirasçılık belgesi başka bir davada iptal edilmiş; gerçek mirasçılar belirlenmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Sonraki tapu davasında Hazine zamanaşımı ve hak düşürücü süre savunmaları ileri sürmüştür. Bölge adliye mahkemesi, talebi yolsuz tescile dayalı ayni dava olarak değerlendirerek bu davanın zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi olmadığı sonucuna varmış; Yargıtay hükmü onamıştır. 6

Kararın sonucu “Hazineye karşı her miras talebi süresizdir” değildir. Somut olayda kesinleşmiş mirasçılık tespiti, tescilin dayanağının ortadan kalkması ve ileri sürülen mülkiyet hakkı belirleyicidir. Para iadesi, gelir talepleri, miras sebebiyle istihkak veya üçüncü kişiye geçmiş mal için aynı değerlendirme sorgulanmadan kullanılamaz. Dilekçeye farklı ad vermek de gerçek hukuki ilişkiyi değiştirmez.

Mal üçüncü kişiye devredilmişse ne olur?

Tapu siciline güvenerek ayni hak edinen üçüncü kişinin iyiniyeti TMK m. 1023–1024 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Hazineye karşı ileri sürülebilen talep, sonraki bütün alıcılara aynı biçimde yöneltilemeyebilir. Bu yüzden kayıtların alınması ve uygun tedbir talebinin zamanında değerlendirilmesi önemlidir. Malın iadesi, bedel, gelirler ve sorumluluk talepleri arasında somut hukuki sebebe göre ayrım yapılır. 1

Taşınmazı uzun süre kullanmak mirasçılık veya mülkiyet sağlar mı?

Bir taşınmazın ekilip biçilmesi, vergisinin ödenmesi veya içinde oturulması, kullanan kişinin mirasçı olduğunu tek başına kanıtlamaz. Mirasçılık ile zilyetliğe dayalı kazanma koşulları farklıdır. Aynı şekilde tapuda eski malikin adının bulunması ve intikal yapılmaması, herkesin yararlanabileceği bir “sahipsiz mal” durumu yaratmaz. 1 5

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 26.03.2026 tarihli, E. 2025/3787, K. 2026/1597 sayılı kararında, TMK m. 713/2’ye dayalı tapu talebi incelenmiştir. Kadastro tespitinin esasen mirasçılar adına yapıldığının değerlendirildiği olayda, mirasçı isimlerinin veraset belgesi sunulmadığı için yazılmamış olması karşısında ileri sürülen “ölmüş malik” sebebi uygulanmamış; davanın reddi onanmıştır. Bu, bütün zilyetlik uyuşmazlıklarını çözen genel bir kural değildir, ancak kayıtların gerçek içeriğini incelemeden uzun kullanım süresine sonuç bağlanamayacağını gösterir. 8

Yabancı mirasbırakan veya yurt dışındaki mirasçı bakımından ne değişir?

MÖHUK m. 20’ye göre miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukuku uygulanır. Maddenin üçüncü fıkrası Türkiye’de bulunan mirasçısız terekenin Devlete kalmasını düzenler. Türkiye’de nüfus kaydına ulaşılamaması, yabancı kişinin başka ülkede mirasçısı bulunmadığını göstermez. Uygulanacak hukuka göre mirasçı çevresi ve belgeler araştırılmalıdır. 3

Yabancı ölüm ve nüfus kayıtları, yabancı mirasçılık belgeleri, tercüme ve tasdik ihtiyaçları belge türüne ve ilgili milletlerarası düzenlemelere göre değerlendirilir. Taşınmaz edinimine ilişkin özel sınırlamalar ve eski tarihli ölümlerde zaman bakımından uygulanacak kurallar da ayrıca önem taşıyabilir. Bu nedenle “yabancı olduğu için Hazine alır” veya “yabancı belge tek başına Türkiye’deki tapuyu değiştirir” biçimindeki iki uç yaklaşım da doğru değildir. 3 6

Yurt dışında yaşayan kişi, ilana fiilen rastlamamış olsa bile mirasçılık iddiasını belgelemeli; öğrenme tarihini ve mevcut tescili gecikmeden araştırmalıdır. Yabancılık unsuru bulunan dosyada milletlerarası yetki ve uygulanacak hukuk incelemesi, genel ilan açıklamasına eklenir. 3

Görevli mahkeme, başvuru giderleri ve dava hazırlığı nasıl belirlenir?

Terekenin korunması, resmî yönetim, mirasçı araştırması ve TMK m. 594 işlemlerinde sulh hukuk mahkemesi merkezî role sahiptir. Sonradan açılacak çekişmeli tapu iptali ve tescil veya miras sebebiyle istihkak davaları ise kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki; talebin mirasın açılmasına, tereke malına veya taşınmazın aynına ilişkin niteliğine göre TMK m. 576 ile HMK m. 11–12 birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. 1 2

Giderler, araştırılacak kayıt sayısı, ilan, tebligat, tercüme, keşif, bilirkişi ve dava değerine göre değişebilir. Koruma önlemlerinin giderleri bakımından TMK m. 589, ileride terekeden alınmak üzere başlangıçta kimin karşılayacağını ayrıca düzenler. Başvuru masrafı ile tereke borcu ve dava sonunda yükletilecek yargılama giderleri birbirinden ayrılmalıdır. 1 2

Dosya hazırlığında ölüm ve aile kayıtları, bütün eski mirasçılık belgeleri, ilan nüshaları, dosya kararları, tedavüllü tapu kayıtları ve malın güncel durumunu gösteren belgeler birlikte toplanmalıdır. Özellikle sonradan ortaya çıkan mirasçı, hakkını ve malın kimde olduğunu hangi tarihte öğrendiğine ilişkin belgeleri korumalıdır. Kayıtların tamamlanmasını beklerken süre veya devir riski varsa uygun hukuki koruma ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Mirasçıların henüz bulunamamış olması, Devletin mirasçılığının hazır kabul edilebileceği anlamına gelmez. Önce ölüm ve kimlik bilgileri açıklığa kavuşturulmalı; aile ve vasiyet kayıtları araştırılmalı; ilan işlemleri belgelenmeli ve tereke korunmalıdır. Devlete geçiş gerçekleşirse resmî defter ve sınırlı borç sorumluluğu kuralları uygulanır.

Sonradan ortaya çıkan mirasçı bakımından temel mesele, yalnızca yeni bir mirasçılık belgesi almak değildir. Mevcut tescilin dayanağı, malın kimde olduğu, doğru dava türü ve o talebe uygulanan süre birlikte belirlenmelidir. Böylece ilanın kaçırılması nedeniyle hakkın bütünüyle kaybedildiği de, her talebin süresiz olduğu da varsayılmadan somut bir işlem yolu kurulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğu olmayan kişinin mirası Devlete mi kalır?

Hayır. Eş, diğer yasal mirasçılar ve atanmış mirasçı bulunup bulunmadığı araştırılır. Çocuksuzluk, tek başına mirasçısızlık değildir. 1 Ayrıntı: Devlet hangi şartlarda yasal mirasçı olur?.

Bir mirasçının adresi bulunamıyorsa payı Hazineye geçer mi?

Sırf adresi bulunamadığı için geçmez. Kimliği bilinen mirasçının tebligat, temsil ve korunma ihtiyacı değerlendirilir; sağ olup olmadığı da bilinmiyorsa ilgili gaiplik hükümleri ayrıca ele alınır. 1 Ayrıntı: Mirasçı yokluğu, mirasçının bilinmemesi ve adresinin bulunamaması nasıl ayrılır?.

Mirasçı aramak için kaç ilan yapılır?

TMK m. 594 uyarınca uygun araçlarla bir ay ara ile iki ilan yapılır. Hak sahipleri son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde sıfatlarını bildirmeye çağrılır. 1 Ayrıntı: TMK m. 594 uyarınca ilan nasıl yapılır, bir yıl ne zaman başlar?.

Bir yıllık ilan süresini kaçıran mirasçı bütün haklarını kaybeder mi?

Hayır. Kanun miras sebebiyle istihkak hakkını saklı tutar. Ancak kullanılacak dava yolunun kendi süreleri bulunduğundan sonraki başvuru geciktirilmemelidir. 1 Ayrıntı: Sonradan ortaya çıkan mirasçı hangi işlemleri yapmalıdır?.

Mirasın Devlete geçmesi için her durumda on yıl mı beklenir?

Hayır. On yıllık resmî yönetim koşulu TMK m. 588’deki özel gaiplik durumuna ilişkindir. Ölümü belli kişinin bilinmeyen mirasçıları için m. 594 farklı bir süreç düzenler. 1 Ayrıntı: On yıllık resmî yönetim ve yüz yaş şartı ne zaman uygulanır?.

Bütün yakınlar mirası reddederse Hazine mi alır?

En yakın yasal mirasçıların tamamının reddinde m. 612 uyarınca iflas hükümlerine göre tasfiye ve artan değerin hak sahiplerine verilmesi gündeme gelir. Ret, tek başına Devlete geçiş kuralı değildir. 1 Ayrıntı: Devlet hangi şartlarda yasal mirasçı olur?.

Devlet mirasbırakanın bütün borçlarını öder mi?

Devletin sorumluluğu sınırlıdır. TMK m. 631 uyarınca deftere yazılan borçlardan miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumlu olur; bildirim ve defter hükümleri ayrıca uygulanır. 1 Ayrıntı: Devletin mirasçılığında resmî defter ve borç sorumluluğu nasıldır?.

Hazine adına tapu varsa gerçek mirasçı geri alabilir mi?

Uygun şartlarda evet. Mirasçılık ve tescilin dayanağı incelenerek belgeye ilişkin talep, tapu iptali ve tescil veya istihkak yolu değerlendirilir. Her dosyada aynı dava ve süre uygulanmaz. 1 6 Ayrıntı: Sonradan ortaya çıkan mirasçı hangi işlemleri yapmalıdır?.

Devlete karşı bütün miras davaları zamanaşımına tabi değil midir?

Hayır. Yolsuz tescile dayalı ayni dava ile TMK m. 639 kapsamındaki miras sebebiyle istihkak ve diğer alacak talepleri ayrılmalıdır. 2025 tarihli karar bütün talepleri süresiz hâle getirmemiştir. 1 6 Ayrıntı: Sonradan ortaya çıkan mirasçı hangi işlemleri yapmalıdır?.

Mirasçı aranmaya devam ederken kiraları kim toplar?

Resmî yönetim kararı varsa görevli yönetici, kanun ve atama kararındaki yetkisi içinde alacakları tahsil eder ve hesabını tutar. Evi fiilen elinde bulunduran kişinin bütün gelirlere kendiliğinden hak kazandığı söylenemez. 1 Ayrıntı: Araştırma ve ilan sürerken tereke nasıl korunur ve yönetilir?.

Kaynakça

1. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: özellikle m. 7, 29–35, 495–501, 505–506, 510–513, 516–519, 528–530, 575–594, 598, 605–618, 619–639, 640, 705, 713 ve 1023–1025. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel kanun metni. Erişim ve ilgili hüküm kontrolü: 13.10.2026.
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: özellikle m. 2, 4, 11–12, 33, 382–385 ve 389–399. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel kanun metni. Erişim: 13.10.2026.
3. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun: özellikle m. 20 ve 43. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel kanun metni. Erişim: 13.10.2026.
4. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 09.02.2021, E. 2017/2681, K. 2021/703. Nüfus ve tapu araştırması, ilanların yer ve tarihinin ispatı; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
5. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14.12.2023, E. 2023/4766, K. 2023/6256. Fiilî kullanıcı ile kayıt maliki arasındaki mirasçılık bağının araştırılması; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
6. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 26.11.2025, E. 2025/149, K. 2025/5365. İptal edilen mirasçılık belgesine dayanan Hazine tescili, yolsuz tescil ve süre ayrımı; onama. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
7. Sağlam, İpek. “Devletin Yasal Mirasçılığı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), 2016, s. 2473–2495; özellikle s. 2488–2491’de ret hakkına ilişkin görüşler. Akademik çalışma, tam metin. Erişim: 13.10.2026.
8. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 26.03.2026, E. 2025/3787, K. 2026/1597. Mirasçı isimleri yazılmayan kadastro kaydı ve TMK m. 713/2’ye dayalı istem; ret kararının onanması. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.