Uçak Bileti Satış Acentesi Nasıl Kurulur? TÜRSAB, IATA ve Hukuki Şartlar

Türkiye’de uçak bileti satış acentesinin kuruluşunda hangi mevzuat uygulanır?

Türkiye’de başka hava yolu işletmelerinin uçuşları için ticari olarak rezervasyon yapan ve bilet satan bir seyahat acentesinin kuruluşunda temel düzenlemeler, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile Seyahat Acentaları Yönetmeliğidir. Bakanlıktan işletme belgesi alınması ve TÜRSAB üyeliğinin tamamlanması gerekir. Vergi kaydı, ticaret sicili tescili, internet sitesi kurulması veya bir bilet tedarikçisiyle sözleşme yapılması bu kuruluş işlemlerinin yerine geçmez. Yönetmeliğin 5. maddesi, hava ulaşım araçlarına ilişkin rezervasyon ve bilet satışını seyahat acentelerine özgü hizmetler arasında düzenler. [1] [2]

Başvurunun genel idari yolu Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TÜRSAB üzerinden ilerler. Salt uçak bileti satılacak olması, her yeni acente için SHGM’ye kuruluş başvurusu yapılmasını gerektiren genel bir kural değildir. Havalimanında işyeri açılması veya farklı bir havacılık faaliyeti yürütülmesi ayrıca değerlendirilmelidir. Hava yolu işletmesinin kendi ürününü, tabi olduğu düzenlemeler çerçevesinde doğrudan satması da bağımsız bir seyahat acentesinin başka işletmelerin biletlerini satmasıyla aynı hukuki durum değildir; Yönetmeliğin 6. maddesindeki ayrım gözetilmelidir. [2] [3] [4]

Bu nedenle işe yalnızca “hangi bilet sistemini kullanacağım?” sorusuyla başlanmamalıdır. Satışın kimin adına yapılacağı, müşteriye karşı hangi şirketin sorumluluk üstleneceği, hangi hizmetlerin sunulacağı ve işyerinin nerede bulunacağı birlikte belirlenmelidir. Kamu hukuku bakımından gerekli faaliyet belgesi ile bilet tedarikine ilişkin ticari yetki farklı konulardır.

Uçak bileti satışı için A, B ve C grupları nasıl değerlendirilmelidir?

Acente grubu, işletmenin yapabileceği hizmetleri belirler. Bu seçim yalnız başvuru maliyetine göre yapılmamalıdır. Uçak bileti yanında otel rezervasyonu, transfer, tur veya paket tur sunulması planlanıyorsa bütün faaliyet modeli değerlendirilmelidir. [1] [2]

Tablonun dayanağı 1618 sayılı Kanun’un 3. maddesi, Yönetmeliğin 7. maddesi ve Bakanlığın grup açıklamasıdır. [1] [2] [5]

B grubundaki “uluslararası” ifadesi neden önemlidir?

Kanun ile Yönetmeliğin ifadeleri aynı değildir: Kanun’un 3. maddesinde B grubu için uluslararası ulaşım araçlarının biletleri belirtilirken Yönetmeliğin 7. maddesi daha genel bir rezervasyon ve satış tanımı kullanır. Yönetmelik hükmünden hareketle kanuni sınırın ortadan kalktığı sonucuna varılmamalıdır. Özellikle yalnız iç hat bileti satacak veya iç hat ve dış hat satışlarını birlikte yürütecek bir girişimde, B grubunun somut modele uygunluğu başvuru öncesinde Bakanlık ve TÜRSAB nezdinde yazılı olarak açıklığa kavuşturulmalıdır. [1] [2] [5]

B ve C grubu acenteler, A grubu bir acentenin verdiği hizmeti yerine getirebilir ve onun ürünlerini pazarlayabilir. Ancak bu görevlendirme yazı veya sözleşmeyle belgelendirilmelidir. A grubuna ait bir turun ya da paket turun tamamının B veya C grubu tarafından düzenlenmesi, bu yetkilendirme imkânının kapsamında değildir. Sözleşme yapılması, belge grubunu kendiliğinden genişletmez. [2] [5]

Kimler başvurabilir; şirket kuruluşunda nelere dikkat edilmelidir?

Yeni seyahat acentesi işletme belgesi tüzel kişiye verilir. Bakanlığın unvan başvuru açıklaması da yalnız tüzel kişilerin başvurabileceğini belirtir. Gerçek kişi adına açılan şahıs işletmesinin vergi kaydı, bu şartı karşılamaz. Limited veya anonim şirket üzerinden yapılandırılan projelerde şirketin kuruluşu ile acentenin belgelendirilmesi ayrı aşamalar olarak yürütülür. Mevzuattaki tüzel kişi koşulu, bütün şirket türlerinin değerlendirme yapılmadan aynı şekilde uygun kabul edilebileceği anlamına da gelmez. [6] [3]

Şirket sözleşmesindeki faaliyet konusu turizm veya seyahat acenteliğini içermeli; şirketi temsil edecek kişiler ve başvuru adresi ticaret sicili belgelerinde güncel görünmelidir. Başvuruya şirket adına yetkili kişinin imza atması, banka ödemelerinde şirketin doğru unvanının kullanılması ve belgelerdeki adreslerin birbiriyle uyuşması dosyanın sağlıklı ilerlemesi bakımından önemlidir. [2] [3] [4]

Şirketin kurulmuş olması, yöneticiler bakımından aranan kişisel şartları ortadan kaldırmaz. Kanun’un 8. maddesindeki yaş, belirli mahkûmiyetler, ticari itibar ve ilgili diğer koşullar ayrıca incelenir. Başvuru evrakı bakımından anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri ve temsil yetkilileri; limited şirketlerde müdürler ve temsil yetkilileri için kimlik ve adli sicil beyanı öngörülmektedir. Limited şirketlere ilişkin bu güncel başvuru düzeni, eski metinlerdeki bütün ortakları kapsayan belge listesiyle karıştırılmamalıdır. Beyan kapsamı ile maddi uygunluk şartları ayrı değerlendirilir. [1] [2] [7] [8]

İşyeri ve personel şartları nelerdir?

İşyerinin fiilen uygun olması gerekir

TÜRSAB, başvuruda bildirilen adreste işyerinin ve personel kayıtlarının uygunluğunu denetler. Bakanlık da gerekli gördüğünde denetim yapabilir. Dolayısıyla yalnız adres bildirimi veya kira sözleşmesi sunulması, işyerinin bütün kuruluş koşullarını karşıladığı anlamına gelmez. [2]

Yönetmeliğin 17. maddesine göre işyeri; hizmet almak isteyenlerin serbestçe ve eşit koşullarda ulaşabileceği yerde bulunmalı, acente unvanını gösteren tabela dışarıdan görülebilmeli ve seçilen grubun faaliyetlerine uygun büyüklükte düzenlenmelidir. Telefon, faks ve internet üzerinden işlem yapmaya elverişli elektronik iletişim donanımı da düzenlemede sayılmaktadır. İşyeri, mevzuatın izin verdiği acentelik hizmetleriyle bağdaşmayan başka faaliyetlerin birlikte yürütüldüğü bir alan olarak planlanmamalıdır. [2]

Mevzuatta bütün acenteler için geçerli tek bir asgari metrekare sayısı yerine, faaliyet ve konuma uygun büyüklük ölçütü bulunmaktadır. Aynı bağımsız bölümde birden çok seyahat acentesi bulunması hâlinde ise her birinin bağımsız faaliyetini yürütebileceği, belirgin biçimde ayrılmış yeterli alanının olması gerekir. Bu hüküm, herhangi bir ortak ofis veya sanal ofis hizmetinin kendiliğinden uygun kabul edildiği anlamına gelmez; fiili düzenleme denetim ölçütlerini karşılamalıdır. [2] [8]

İnternet üzerinden satış hedeflenmesi de belgeli işyeri koşulunu kendiliğinden kaldırmaz. Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrası, çevrimiçi satışı işletme belgesi düzenlenmiş işyerine bağlı olarak ele alır. Bu nedenle işyerine ilişkin planlama, yazılım ve satış kanalı yatırımlarıyla birlikte yapılmalıdır. [2] [8]

En az bir nitelikli personel bulunmalıdır

Merkezde ve her şubede, Yönetmeliğin 35. maddesinde belirtilen niteliklerden en az birini taşıyan personel çalıştırılır. Otelcilik ve turizm alanında meslek lisesi, ön lisans veya lisans mezuniyeti; enformasyon memurluğu yabancı dil başarı belgesi yahut Bakanlığın verdiği rehber belgesi bu kapsamdadır. C grubunda enformasyon memurluğu başarı belgesi yeterlidir; bu seçenek için ayrıca yabancı dil başarı belgesi aranmaz. [9]

Acente sahibi, gerekli niteliği taşıyor ve acentede fiilen çalışıyorsa kendi acentesinde personel olarak sayılabilir. Yalnız şirket ortağı olmak veya bir kişinin diplomasını dosyaya eklemek fiili çalışma şartının yerine geçmez. Personelin çalışma ilişkisini gösteren SGK belgeleri ile ilgili beyanlar başvuru dosyasında birlikte değerlendirilir. Personel değişiklikleri en geç otuz gün içinde TÜRSAB’a bildirilmelidir; nitelikli personel koşulu belge alındıktan sonra da korunur. [2] [7] [9]

Unvan başvurusu nasıl yapılır ve otuz günlük süre ne zaman başlar?

İlk aşamada Bakanlığa seyahat acentesi unvanı için başvurulur. Şirketin ticaret unvanı ile kullanılacak acente unvanı farklı işlevler taşır. Alan adının alınmış veya markanın tescil edilmiş olması, acente unvanının Bakanlıkça uygun bulunması işleminin yerine geçmez. Mevcut acentelerle karışıklığa yol açan unvanlar bakımından Kanun’un 5. maddesindeki sınırlamalar da dikkate alınmalıdır. [1] [2] [3]

Başvuruda talep edilen unvanlar tercih sırasıyla belirtilir. Bakanlığın açıklamasına göre sıra içinde uygun bulunan unvan belirlenince sonraki seçenekler değerlendirilmez. Dilekçe, unvan talep bilgileri, şirketin ticaret sicili belgeleri ve Bakanlığın yayımladığı başvuru ekleri hazırlanır; varsa isim tescil belgesi de eklenir. Mevcut başvuru açıklaması, evrakın elden veya posta yoluyla Bakanlığa ulaştırılmasını öngörmektedir. Başvuru ve teslim kayıtlarının saklanması gerekir. [3]

Bakanlığın yayımladığı işlem açıklamasına göre dilekçede talep açıkça yazılmalı; tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin adı, soyadı, imzası ve unvanı ile telefon, faks, açık adres, başvuru tarihi ve şirket kaşesi bulunmalıdır. Başvuru tarihi, unvan talebinin takip ekranından sorgulanması bakımından da önemlidir. Yeni kuruluş için kullanılan matbu dilekçenin “acente unvanı” alanına tüzel kişiliğin ticaret unvanı yazılır; henüz işletme belgesi bulunmadığından belge numarası alanı boş bırakılır. Talep edilen acente unvanları ise tercih sırasıyla unvan talep formunda veya dilekçede ayrıca gösterilebilir. Bunlar Bakanlığın mevcut form kullanımına ilişkin açıklamalardır; başvuruda güncel form esas alınmalıdır. [3]

Unvanın uygun bulunduğu başvuru sahibine ve TÜRSAB’a bildirilir. TÜRSAB’a başvuru için otuz günlük süre, uygunluk kararının başvuru sahibine bildirilmesinden itibaren işler. Bakanlık içindeki karar tarihi ile başvuru sahibine tebliğ tarihi aynı kabul edilmemelidir. Tebligat belgesi, dosyanın ve süre takibinin parçasıdır. Unvan onayı alındıktan sonra şirket evrakı, işyeri ve personel hazırlıklarına başlanması süreyi zorlayabileceğinden bu hazırlıkların önceden tamamlanması yararlıdır. [2] [3] [7]

TÜRSAB başvuru dosyasında hangi belgeler bulunur?

Belge listesi, güncel düzenleme ile başvuruyu alan kurumun yayımladığı form ve açıklamalar birlikte incelenerek hazırlanmalıdır. Başlıca belge grupları aşağıdadır. [2] [4] [7]

Ticaret sicili tasdiknamesi, yalnız şirketin ticaret unvanını gösteren bir belge olarak düşünülmemelidir. TÜRSAB’ın yayımladığı açıklamada MERSİS numarası, ticaret unvanı, merkez ve varsa şube adresi, faaliyet alanı, sermaye ve belge düzenlendiği sıradaki temsil yetkilileri tasdiknamenin bilgileri arasında sayılır. Dosyada bu alanların şirketin son durumunu yansıtması ve başvuru evrakıyla uyuşması kontrol edilmelidir. Bu açıklama, güncel sicil tasdiknamesinin kontrolüne yöneliktir; ayrıca ve farklı adlarla yeni belge kalemleri yaratmaz. [7]

Aslı veya onaylı örneği gereken belgelerin şekil şartları gözetilmelidir. Yönetmelik, belirli hâllerde aslın ibraz edilmesi üzerine suretin görevli tarafından tasdik edilmesine imkân tanır. Bu nedenle her belgenin mutlaka ayrıca noter onayına götürülmesi gerektiği varsayılmamalıdır; güncel kabul yöntemi belge bazında kontrol edilmelidir. [2]

İmza sirküleri konusunda mevzuat ile başvuru listesi neden farklıdır?

7 Nisan 2021 tarihli değişiklikle Yönetmeliğin yeni kuruluş belgeleri arasındaki imza sirkülerine ilişkin 9/1-e bendi kaldırılmış; 18. maddede Bakanlığa gönderilen evraka ilişkin aynı ifade de metinden çıkarılmıştır. Buna karşılık Bakanlık ve TÜRSAB’ın erişilebilen başvuru açıklamalarında imza sirküleri istenmeye devam etmektedir. [10] [3] [7]

Bu farklılık nedeniyle imza sirkülerini, yürürlükten kaldırılmış bende dayanarak değişmez bir mevzuat şartı şeklinde sunmak doğru değildir. Dosya hazırlanırken başvuruyu kabul eden birimden temsil ve imza yetkisinin hangi belge veya sicil kaydıyla doğrulanacağı teyit edilmelidir. Böylece hem güncel düzenleme gözetilir hem de yayımlanmış işlem listesi nedeniyle doğabilecek eksiklik bildirimi önceden açıklığa kavuşturulur.

İnceleme, işyeri denetimi ve belgelendirme nasıl ilerler?

TÜRSAB önce dosyayı inceler, beyanların doğruluğunu değerlendirir ve işyerinde denetim yapar. Uygunluk sağlanınca üyelik kayıt bedeli ve yıllık aidat yazılı olarak istenir. TÜRSAB’ın yayımladığı güncel süreçte, ödeme yükümlülüğünü yerine getiren başvuru sahibinin temsil yetkilileri için yeni kurulan acenteleri bilgilendirme toplantısına katılım da bulunmaktadır. [2] [7]

Birlik, değerlendirmesini Bakanlığa iletir. Bakanlık dosyayı inceler; eksiklik bulunması hâlinde tamamlanmasını ister, gerekli görürse ayrıca denetim yapar. Olumlu değerlendirme üzerine makam onayı ve işletme belgesi düzenleme işlemleri yürütülür. Belge, başvuru sahibine teslim edilmek üzere ilgili İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne gönderilir. [2] [4] [7]

Acente kesin olarak otuz günde kurulabilir mi?

Unvan bildirimi üzerine yapılan başvuru için öngörülen otuz gün, başvuru sahibinin uyması gereken süredir. Eksiklik tamamlama süresi de ayrıca otuz gündür. TÜRSAB’ın incelemeyi tamamlayarak dosyayı Bakanlığa gönderme süresine ilişkin açıklaması ise sürecin başka bir aşamasını ilgilendirir. Bunlar bir araya getirilip “şirket kuruluşundan satışa kadar bütün işlem kesin otuz günde tamamlanır” sonucu çıkarılamaz. [2] [7]

Planlama yapılırken unvan değerlendirmesi, tebligat, personel temini, işyeri denetimi, eksiklikler, ödeme, toplantı ve Bakanlık belgelendirmesi ayrı izlenmelidir. Açılış tarihi, yalnız başvuru evrakının teslim edildiği güne dayanılarak müşterilere kesin olarak taahhüt edilmemelidir.

2026 yılında kuruluş ücreti, yıllık aidat ve teminat ne kadardır?

Aşağıdaki tutarlar 2026 için yayımlanmış resmî kurum açıklamalarına dayanmaktadır. Ödeme tarihinde güncel duyuru, talep yazısı ve hesap bilgileri ayrıca kontrol edilmelidir. Tutarların birbirinden farklı amaçlarla alındığı gözetilmelidir. [4] [11] [12]

44.000 TL, bütçede hem unvan başvuru ücreti hem yeni işletme belgesi ücreti adıyla iki kez sayılmamalıdır. Bakanlığın başvuru ve ücret açıklamaları birlikte değerlendirilerek ödeme kaydı dosyada eşleştirilmelidir. TÜRSAB kuruluş ödentisi, yıllık aidat ve Bakanlık belge bedelinin aritmetik toplamı 725.742,94 TL’dir. Bu toplam işletmenin bütün kuruluş maliyeti değildir. Şirket kuruluşu, sermaye, kira, donanım, personel, yazılım, muhasebe ve ticari tedarik ilişkilerinin maliyetleri ayrıca planlanır. [3] [4] [11] [12]

Örneğin A grubu için teminatın nakit verilmesi varsayımında, bu üç ödeme ile 7.000 TL teminatın toplamı 732.742,94 TL olur. Bu hesap yalnız belirtilen kalemlerin toplamını gösterir; kapsamlı yatırım bütçesi veya kârlılık hesabı değildir. Teminatın banka mektubuyla karşılanması hâlinde nakit çıkışı ve banka maliyetleri farklılaşır.

Kuruluş teminatı nasıl verilir; şubede ne değişir?

Yönetmelik, kabul edilecek teminat değerleri için 4734 sayılı Kanun’un 34. maddesine atıf yapar. Teminat mektubu kesin ve süresiz olmalı, acente unvanını ve şirketin ticaret unvanını doğru içermelidir. Nakit teminatın şirket hesabından yatırılması gerekir; Bakanlığın açıklamasına göre şahıs hesabından yapılan teminat ödemeleri kabul edilmez. Kuruluş teminatı, kamu düzenlemesindeki yükümlülükler için verilen güvencedir; ticari tedarikçinin ayrıca isteyebileceği teminatla birleştirilmemelidir. [2] [13]

Her şube için merkezdeki grubun teminatının yüzde 25’i aranır: A grubunda 1.750 TL, B grubunda 1.500 TL, C grubunda 1.250 TL. Ayrıca 2026 duyurusunda şube kuruluş ödentisi 649.278,98 TL, Bakanlık şube izin belgesi bedeli her şube için 44.000 TL’dir. Merkez için belge alınmış olması, şube kuruluş işlemlerini ve şubeye özgü işyeri-personel şartlarını ortadan kaldırmaz. [11] [12] [14]

Teminatın sonradan eksilmesi hâlinde, Bakanlık bildiriminden itibaren otuz gün içinde eksik tutar tamamlanmalıdır. Bu yükümlülük, ilk kuruluş teminatının bir kez sağlanıp daha sonra izlenmesine gerek olmadığı düşüncesini dışlar. [2]

Başvuru eksik veya olumsuz sonuçlanırsa hangi yollar izlenebilir?

Unvan uygunluk bildiriminin ardından süresinde TÜRSAB’a başvurulmaması, bildirilen eksikliklerin otuz gün içinde tamamlanmaması veya gerçeğe aykırı belge ve beyanda bulunulması başvurunun işlemden kaldırılmasına yol açabilir. Bakanlık incelemesinden dönen eksiklikler bakımından da Yönetmeliğin 20. maddesindeki süreç gözetilir. Belgeyi yetiştirememek ile gerçeğe aykırı belge sunmak aynı durum değildir; ikinci hâlde ayrıca suç duyurusu öngörülmektedir. [2]

TÜRSAB başvuruyu reddederse gerekçeyi bildirmelidir. Yönetmeliğin 19. maddesi uyarınca başvuru sahibi, tebliğden itibaren on gün içinde Bakanlığa itiraz edebilir. İtirazda ret gerekçesi, dosyadaki belgeler ve giderildiği ileri sürülen eksiklikler somut olarak açıklanmalıdır. Bu on günlük süre, TÜRSAB ret işlemine ilişkin özel yoldur; Bakanlığın bütün işlemlerine karşı başvuru veya dava sürelerinin aynı olduğu anlamına gelmez. Nihai işlem yönünden hukuki yol, işlem ve tebligat ayrı incelenerek belirlenir. [2]

Ödenen bedellerin tamamı iade edilir mi?

Yönetmeliğin 12. maddesine göre TÜRSAB’ın uygun bularak Bakanlığa gönderdiği başvuru Bakanlıkça uygun görülmezse üyelik iptal edilir ve üye kayıt bedeli TÜRSAB tarafından iade edilir. Kuruluş teminatı için de başvurunun Bakanlıkça uygun görülmemesi hâlinde iade düzenlenmiştir. Ancak bu hükümler, her türlü vazgeçme veya işlemden kaldırılma durumunda aidat, Bakanlık bedeli ve özel hizmet giderlerinin tamamının otomatik olarak geri alınabileceği anlamına gelmez. Her kalem, tahsil dayanağı ve işlemin sonucu üzerinden değerlendirilmelidir. [2] [7]

Belge alındıktan sonraki iptal veya geri alma farklıdır. Yönetmeliğin 31. maddesine göre kuruluş teminatı bir yıl tutulur; mahsubu gerektiren durum yoksa sürenin sonunda iade edilir. Bu nedenle teminatın ödeme anında kesin gider, kapanışta ise hemen geri alınabilen serbest nakit olarak kabul edilmesi sağlıklı değildir. [2]

Nakit teminatın iadesi istendiğinde Bakanlığa dilekçeyle başvurulur. Ödeme dekontu, hak sahibi ve başvuru sahibinin uyumu ile vergi numarası ve banka hesap bilgilerinin eşleşmesi kontrol edilmelidir. Başvuruyu yapan kişi ile hak sahibi farklıysa temsilin belgelendirilmesi gerekir. İade hakkının doğması ile iadenin tamamlanması için gereken evrak birbirinden ayrı konulardır. [15]

Uçak bileti satışında IATA akreditasyonu zorunlu mudur?

Uçak bileti satış acentası kurulurken işletme belgesi, IATA akreditasyonu, havayolunun bilet düzenleme yetkisi ve kullanılan satış sistemi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyetinin dayanağı, ilgili gruba uygun Bakanlık işletme belgesi ve TÜRSAB üyeliğidir. IATA akreditasyonu bu kamu hukuku statüsünün yerine geçmez. Buna karşılık işletme belgesi de tek başına her havayolunun biletini doğrudan düzenleme imkânı sağlamaz. [16][17]

GoLite ve GoStandard arasında nasıl seçim yapılır?

IATA’nın GoLite ve GoStandard modelleri, acentanın özellikle ödeme ve mali risk yapısı bakımından farklı ihtiyaçlarına yöneliktir. GoLite, daha basit katılım şartlarıyla sunulan akreditasyon modelidir. GoStandard ise standart ödeme çözümlerinin daha geniş kullanılmasına imkân verir. Seçim yapılırken yalnızca başvuru bedeline değil, tahsilat yöntemi, işletme sermayesi, beklenen satış hacmi ve iade yüküne bakılmalıdır. [18]

GoLite kapsamında BSP Cash erişimi bulunmaz; IATA EasyPay ve izin verilen kart yöntemleri önem kazanır. GoStandard, ilgili şartlar sağlandığında BSP Cash kullanımını da kapsayabilir. Buradaki “Cash”, müşterinin mutlaka banknotla ödeme yapması demek değildir; acentanın satış bedellerini BSP’ye belirlenen düzen içinde aktardığı ödeme yöntemini anlatır. EasyPay ise önceden fonlanan elektronik cüzdan esasına dayanır. [19]

GoLite için “hiçbir koşulda teminat istenmez” denilmesi doğru olmaz. IATA’nın genel tanıtımındaki asgari mali teminat kolaylığı ile somut risk nedeniyle gündeme gelebilen güvence yükümlülüğü farklıdır. Güncel Resolution 812, nakit imkânı bulunmayan akreditasyonda da kart işlemleri ve ADM riski bakımından mali güvence ihtimallerini düzenler. Türkiye’ye uygulanacak güncel kriterler ile başvuruda sunulan sözleşme birlikte incelenmelidir. [17]

BSP ve havayolunun bilet düzenleme yetkisi neden farklıdır?

BSP — Billing and Settlement Plan, katılımcı havayolları ile IATA akredite acentalar arasındaki satış raporlaması, ödeme aktarımı ve hesaplaşmayı standartlaştırır. İşletme ruhsatı veya her havayolu için sınırsız satış izni değildir. [20]

Ticketing authority, belirli havayolunun acentaya kendi adına bilet düzenleyebilmesi için verdiği yetkidir. IATA Resolution 812’de havayolu ataması ve bilet düzenleme yetkisi ayrıca düzenlenir; havayolu yetkiyi verebilir veya geri çekebilir. Bu nedenle girişimci, “IATA numarası aldığımda bütün havayollarını hemen satışa açarım” varsayımıyla yatırım yapmamalıdır. Hedef havayolları, kullanılacak ödeme yöntemleri ve yetkinin hangi şartlarda durdurulacağı baştan belirlenmelidir. [17]

NON-IATA alt acenta ve consolidator modeli kullanılabilir mi?

Kendi IATA akreditasyonu bulunmayan fakat gerekli seyahat acentası statüsüne sahip işletme, yetkili bir ana acenta üzerinden bilet temin ettiği sözleşmeli modelle çalışabilir. Sektörde consolidator, farklı satış kanallarından gelen talepleri kendi anlaşmaları ve biletleme altyapısıyla karşılayan aracı işletme için kullanılır. Bu ticari sıfat, Türk hukukunda işletme belgesinin yerini alan ayrı bir izin değildir.

TÜRSAB’ın IATA ve NON-IATA üyelerine yönelik açıklaması, IATA acentalarının NON-IATA alt acentalara internet üzerinden satış erişimi sağladığı uygulamayı açıkça ele alır. Aynı açıklama, bu erişimin işletme belgesiz kişi ve işyerlerine kullandırılmasına karşı uyarır. Dolayısıyla alt acentalık, başkasının belgesini kullanarak belgesiz faaliyet yürütme yöntemi olarak tasarlanamaz. Ana acentanın erişim vermesi, alt acentanın kendi hukuki yükümlülüklerini kaldırmaz. [21]

Bu model başlangıçtaki bazı akreditasyon ve altyapı yüklerini azaltabilir; buna karşılık fiyatlama, komisyon, kredi limiti, iade süresi ve sistem erişiminde ana acentaya bağımlılık yaratır. Tercih, yalnız ilk kuruluş maliyeti üzerinden yapılmamalıdır. Ana acentanın faaliyetinin veya erişiminin durması hâlinde mevcut yolcuların değişiklik ve iade işlemlerini kimin tamamlayacağı sözleşmede çözülmelidir.

TIDS kodu ne sağlar?

TIDS — Travel Industry Designator Service, seyahat satıcılarının rezervasyon sistemlerinde tanınmasını sağlayan IATA tanımlama programıdır. IATA’nın açıklamasına göre TIDS, BSP üzerinden bilet düzenleme hakkı vermez. Türkiye’den başvurularda Bakanlık belgesinin istenmesi de TIDS’in ulusal yetkilendirmenin alternatifi olmadığını gösterir. TIDS kodu, IATA akreditasyonu ve havayolu satış yetkisi aynı kavramlar değildir. [22]

GDS ve NDC altyapısı seçilirken nelere dikkat edilmelidir?

GDS — Global Distribution System, acentanın havayolu içeriklerine erişmesine, rezervasyonları ve biletleri yönetmesine hizmet eden dağıtım sistemidir. Bir GDS hesabının bulunması, hesabı kullanan işletmenin bütün ticari ve hukuki yetkilerinin tamamlandığını göstermez. [23]

NDC — New Distribution Capability, havayolları ile satış kanalları arasında teklif, sipariş ve ilgili hizmet bilgilerinin iletilmesini geliştiren IATA veri standardıdır. IATA, standardın üçüncü kişilerin ve IATA üyesi olmayan işletmelerin kullanımına da açık olduğunu belirtir. Bu teknik açıklıktan, herkesin belgesiz uçak bileti satabileceği sonucu çıkmaz. NDC bağlantısı, uygun işletme statüsü ve satış sözleşmesiyle birlikte çalışır. [24]

Teknoloji sözleşmesi yapılırken yalnız fiyat araması ve ilk biletleme ekranı denenmemelidir. İsim düzeltmesi, güzergâh değişikliği, kısmi kullanım, uçuş iptali, ek bagaj ve iade süreçlerinin hangi kanaldan yürütüleceği incelenmelidir. İlk satışın hızlı olması, satış sonrası işlemlerin de aynı sistemde tamamlanabileceği anlamına gelmez. Özellikle başka bir sisteme aktarılması gereken işlemlerde ilave ücret, destek süresi ve işlem yetkisi açık olmalıdır.

Pratik değerlendirmede sistemin eğitim ihtiyacı, çalışma saatleri dışındaki destek hizmeti, işlem kayıtlarının alınabilmesi ve sözleşme sona erdiğinde devam eden rezervasyonlara erişim birlikte ele alınmalıdır. Böylece yazılım tercihi, yalnız teknik satın alma kararı olmaktan çıkar; acentanın müşteriye karşı verdiği hizmet sözünün uygulanabilirliği de değerlendirilir.

Ana acenta ve havayolu sözleşmelerinde hangi riskler düzenlenmelidir?

Aşağıdaki başlıklar, her sözleşmede aynı içerikle bulunması gereken kanuni bir standart liste değildir. Satış modeline göre hazırlanacak sözleşmenin ticari ve hukuki risk değerlendirmesine yön verir. Havayolu kuralları, dağıtım sistemi şartları ve acentalar arasındaki sözleşme birbirleriyle tutarlı olmalıdır.

Tahsilat, komisyon ve depozito

Bilet bedeli ile hizmet bedelinin ayrılması

Sözleşmede müşteriden parayı kimin aldığı, ödemenin kimin hesabına geçtiği, bilet bedeli ile acenta hizmet bedelinin nasıl ayrıldığı ve tarafların birbirlerine ne zaman ödeme yapacağı açıklanmalıdır. Brüt satış tutarı, acentanın serbestçe kullanabileceği gelirle aynı değildir. Mutabakatın hangi kayıtlar üzerinden yapılacağı, kur farkının ve ödeme kuruluşu kesintilerinin kime ait olacağı da belirlenmelidir.

Depozitonun kullanılması ve iadesi

Ana acentaya yatırılan depozito veya ön ödeme için kullanım amacı, limit artışı, tamamlama çağrısı, mahsup koşulları ve sözleşme sonundaki iade takvimi yazılmalıdır. Bu tutar, Bakanlık için sağlanan kuruluş teminatı veya IATA kapsamında değerlendirilen mali güvenceyle karıştırılmamalıdır. Büyük bakiyelerin tek tedarikçide tutulması, erişim kesildiğinde hem yeni satışları hem müşterilerin bekleyen işlemlerini etkileyebilir. Günlük bakiye ve işlem raporlarına ulaşılması bu nedenle sözleşmesel güvenceye bağlanmalıdır.

İade, değişiklik ve ADM

Yolcunun iade talebinin yönetilmesi

İade sürecinde talebi kimin alacağı, havayoluna kimin ileteceği, alınan tutarın müşteriye nasıl aktarılacağı ve hizmet bedeline ne olacağı belirlenmelidir. Gönüllü iptal, havayolunun uçuşu iptal etmesi ve acentanın hatalı işlem yapması aynı başlık altında sonuçlandırılmamalıdır. Acentalar arasındaki ödeme vadesi, yolcuya uygulanacak emredici kuralların yerine geçmez.

Borçlandırma kaydına itiraz ve mahsup

ADM — Agency Debit Memo, havayolunun acentaya yönelttiği borçlandırma kaydıdır. Yanlış ücret veya kural uygulanması gibi nedenlerle karşılaşılabilen bu kayıt, tarafların sözleşmesine göre alt acentaya da yansıtılmak istenebilir. [19] Sözleşmede hangi işlem türünün kimin kontrolünde olduğu, dayanak belgenin iletilmesi, itirazın kim tarafından ve ne zaman yapılacağı, ihtilaflı tutarın otomatik mahsup edilip edilemeyeceği düzenlenmelidir. Gerekçesi ve işlem geçmişi gösterilmeyen bir bedelin sorgusuz kabulünü öngören yaklaşım, ciddi uyuşmazlık riski yaratır.

Chargeback, sistem erişimi ve sözleşmenin sona ermesi

Chargeback, kart işlemine ilişkin itiraz nedeniyle bedelin geri alınmasının gündeme geldiği ödeme sürecini ifade eder. Riskin hangi tarafta kalacağı; kart tahsilatını yapan işletme, havayolu, ödeme kuruluşu ve ana acenta arasındaki düzenlemelere göre incelenmelidir. Müşteri doğrulama, işlem kanıtı, bildirim süresi ve savunma belgelerini hazırlama sorumluluğu belirlenmeden yalnız “bütün zarar alt acentaya aittir” hükmüne dayanılması yeterli bir risk yönetimi sağlamaz.

Personel bazlı kullanıcı tanımlanması, erişim yetkilerinin sınırlandırılması, çalışan ayrıldığında hesabın kapatılması ve şüpheli işlemde uygulanacak süreç de düzenlenmelidir. Paylaşılan tek şifre, işlemi kimin yaptığını kanıtlamayı güçleştirir. Fesih sonrasında müşterilere hizmetin devamı, kayıtların aktarılması, iade bakiyelerinin kapatılması ve kişisel verilerin korunması için ayrı bir geçiş planı kurulmalıdır. Yabancı tedarikçiyle çalışılıyorsa uygulanacak hukuk, yetkili merci ve tebligat düzeni ayrıca değerlendirilmelidir.

İnternetten uçak bileti satışında hangi hukuki ayrımlar önemlidir?

İnternet sitesi açmak ve ETBİS kaydı aynı işlem değildir

Seyahat acentalığı faaliyeti oluşturan bilet satışının internetten yapılması, faaliyete uygun işletme belgesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz. İnternet sitesi, mobil uygulama ve tedarikçi ekranı satış kanalıdır; kanalın teknik olarak çalışması, işleten kişinin gerekli yetkiye sahip olduğunu kanıtlamaz. [16]

ETBİS bakımından ise “internette görünen her işletme kayıt olmak zorundadır” genellemesi doğru değildir. Bakanlığın açıklamalarında kendi elektronik ticaret ortamında satış yapanlar, aracılık sağlayanlar ve belirli şartlarla yabancı platform üzerinden satış yapan Türkiye’deki işletmeler için kayıt modelleri açıklanır. Yalnız yurt içindeki pazar yeri üzerinden satış, sadece tanıtım yapılan site ve münhasıran bireysel iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmeler aynı kapsamda değerlendirilmez. [25]

Ayrıca 6563 sayılı Kanun’un 1/3. maddesi, 1618 kapsamında yetkilendirilerek münhasıran bu yetki kapsamında faaliyet gösterenleri Kanun’un uygulanmasında elektronik ticaret hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı saymaz. Bu hüküm, bütün elektronik ticaret yükümlülüklerini kaldıran genel bir muafiyet olarak okunmamalıdır. [26] ETBİS Tebliği’nin kendi kapsamı, satışın nerede ve kim tarafından yapıldığı, faaliyetlerin yalnız yetkili acentalıkla sınırlı olup olmadığı ve Bakanlığın uygulaması birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle karma faaliyetli veya farklı işletmelere satış ortamı sağlayan modeller için otomatik muafiyet varsayılmamalıdır. ETBİS kaydı da seyahat acentası işletme belgesinin yerini almaz. [25][27]

Uçak biletinde otomatik on dört günlük cayma hakkı var mıdır?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 2/2-h maddesi, yolcu taşıma hizmetlerini bazı yükümlülükleri saklı tutarak Yönetmelik kapsamı dışında bırakır. Dolayısıyla yalnız biletin internetten alınmış olmasına dayanılarak her uçak bileti için koşulsuz on dört günlük cayma hakkı bulunduğu söylenemez. [28]

Bununla birlikte hizmetin temel özellikleri, ilgili sağlayıcı ve aracının tanıtıcı bilgileri ile vergiler dâhil toplam fiyat konusunda bilgi verme yükümlülükleri saklıdır. Ek ödemeler için açık onay ve sözleşmeyle ilgili telefon iletişiminde olağan tarifenin aşılmaması kuralları da korunur. Satış ekranında uçuş bilgileri, bagaj ve ücret sınıfı koşulları, toplam ödeme ve ayrıca alınacak hizmet bedeli anlaşılır biçimde gösterilmelidir. [28]

Bu kapsam istisnası, tüketicinin 6502 sayılı Kanun’dan doğan bütün haklarını ortadan kaldırmaz. Haksız sözleşme şartları, hatalı hizmet ve somut olaya uygulanacak yolcu hakları ayrıca değerlendirilir. [29] Acentanın ayrı bir danışmanlık veya başka hizmet sattığı durumlarda, o hizmetin hukuki niteliği ayrıca incelenmeli; yolcu taşıma istisnası bütün ek hizmetlere kendiliğinden yayılmamalıdır.

Bilet bildirimi ile kampanya mesajı nasıl ayrılmalıdır?

Rezervasyon, tahsilat ve satın alınan hizmetin yürütülmesine ilişkin bildirimlerle kampanya mesajları aynı süreçte yönetilmemelidir. Ticari ileti mevzuatı, belirli işlem bildirimleri için önceden onay aranmayan durumları düzenler; bu imkân reklam eklenerek kullanılamaz. Bir uçuş saati değişikliği mesajına yeni tatil kampanyası eklenmesi, iletiyi ayrıca değerlendirmeyi gerektirir. [30]

Kampanya amaçlı SMS, e-posta ve aramalarda uygulanabilir onay, İYS kaydı ve ret süreçleri kurulmalıdır. Bakanlık, hizmet sağlayıcıya iletilen onay ve ret bildirimlerinin üç iş günü içinde İYS’ye kaydedilmesi yükümlülüğünü açıklar. [31] Bilet satın alma iradesi, pazarlama onayı ve kişisel veri işleme şartı ayrı konulardır. Müşterinin bilet alabilmesi için gereksiz pazarlama izni vermeye zorlanması üzerine bir satış akışı tasarlanmamalıdır.

Bilet, pasaport ve rezervasyon verileri nasıl korunmalıdır?

Bilet satışında ad, iletişim bilgileri, seyahat programı ve gerektiğinde pasaport bilgileri işlenir. Toplanacak her bilgi için amaç ve hukuki sebep belirlenmelidir. Sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli işleme ile pazarlama amacıyla işleme farklı değerlendirilir. Her işlem için topluca açık rıza alınması, ihtiyaç dışı verilerin toplanmasını haklı hâle getirmez. [32]

Örneğin belirli bir işlemde pasaport numarasının gerekli olması, pasaportun bütün sayfalarının sürekli saklanmasını kendiliğinden gerekli kılmaz. Veri miktarı, erişim yetkileri ve saklama süresi işlemle orantılı kurulmalıdır. Bu, veri minimizasyonu ilkesinin bilet satışına uygulanmasıdır. [33] Müşteriye sunulan aydınlatma; veri sorumlusunu, işleme amaçlarını, aktarım gruplarını, hukuki sebepleri ve başvuru haklarını açıklamalıdır. Aydınlatma metni ile açık rıza aynı işlevi görmez. [34]

Yabancı havayolu, GDS ve bulut hizmetine aktarım

Verilerin yabancı havayoluna, yurt dışındaki rezervasyon altyapısına veya bulut hizmetine aktarılması, KVKK’nın 9. maddesi bakımından ayrıca değerlendirilir. Türkiye’de tutulan veriye yurt dışından erişim imkânı da aktarım incelemesine dâhil olabilir. Güncel sistemde yeterlilik kararı, uygun güvenceler ve arızi durumlara özgü istisnalar arasında ayrım yapılır. Sürekli uluslararası rezervasyon akışını yalnız genel bir “yurt dışı aktarımını kabul ediyorum” kutusuyla çözülmüş saymak doğru değildir. [35]

Standart sözleşme yöntemi kullanılacaksa tarafların veri sorumlusu veya veri işleyen rolleri doğru belirlenmeli, uygun sözleşme tipi seçilmeli ve imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günlük bildirim yükümlülüğü yerine getirilmelidir. Her tedarikçi otomatik olarak veri işleyen sayılamaz. [35] Ticari sözleşmede veri güvenliği, erişim, alt hizmet sağlayıcılar, ihlal bildirimi, kayıtların iadesi ve silinmesi ele alınmalıdır. Bu sözleşmesel düzenleme, gerekli aktarım mekanizmasının ayrıca kurulması ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Havalimanında satış ofisi açılacaksa SHGM yönünden ne incelenmelidir?

Şehir içinde veya çevrimiçi faaliyet gösteren bilet satış acentası ile havalimanı içinde işyeri açılması aynı izin değerlendirmesine tabi tutulmamalıdır. SHGM’nin güncel mevzuat listesinde, sivil hava ulaşımına açık havaalanlarındaki terminaller ve sıhhi işyerleri için SHY-33B kapsamında ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzeni bulunmaktadır. [36]

Bu nedenle havalimanı içinde satış bankosu veya ofis planlanıyorsa yerin ve faaliyetin bu düzenleme kapsamına girip girmediği, havalimanı işletmecisiyle yapılacak sözleşme ve ilgili izin süreci yatırım öncesinde incelenmelidir. Bilet satışı yanında yer hizmeti veya başka düzenlenmiş bir havacılık faaliyeti üstlenilecekse o faaliyetin yetkilendirme şartları da ayrıca değerlendirilir. “Bütün uçak bileti acentaları SHGM lisansı alır” ifadesi de “SHGM’nin hiçbir aşamada rolü yoktur” ifadesi de somut faaliyet ayrımını gözden kaçırır.

Bilet satışına ne zaman başlanabilir?

Seyahat acentesi sıfatı, TÜRSAB üyeliği ve Bakanlığın işletme belgesiyle kazanılır; acentelik faaliyetine işletme belgesi alındıktan sonra başlanır. Üyelik, Bakanlığın belgeyi düzenlemesiyle kesinleşir ve aidatın belirlenmesinde belgenin verildiği yıl esas alınır. Unvan onayı, olumlu işyeri denetimi veya tedarikçi sözleşmesi tek başına satışa başlama yetkisi oluşturmaz. [2] [7]

Belgelendirmeden sonra da işyeri ve personel koşulları korunmalı, işletme belgesi görünür yerde bulundurulmalı ve değişiklikler ilgili usulle bildirilmelidir. Adres değişikliği talebinin sonuçlanması beklenmeden yeni adreste acentelik faaliyetine geçilmemesi gerekir. Kuruluşun tamamlanması, izin şartlarının yalnız ilk gün sağlanmasıyla sınırlı değildir; işletmenin sonraki faaliyetleri de belge grubu ve sürekli uygunluk yükümlülükleri içinde yürütülmelidir. [2]

Kuruluştan ilk satışa kadar hangi kontroller tamamlanmalıdır?

Uygulamada dosya, işyeri ve biletleme altyapısı farklı kişiler tarafından hazırlanabilir. Bu nedenle açılıştan önce tek bir sorumlu tarafından son durumun birlikte kontrol edilmesi yararlıdır. Aşağıdaki sıra bir mevzuat hükmü veya sabit tamamlama süresi değil, yukarıda açıklanan yükümlülükleri takip etmek için kullanılabilecek uygulama planıdır.

1. Faaliyet modelini yazılı hâle getirin. İç hat ve dış hat, yalnız bilet veya ek seyahat hizmetleri, fiziksel ofis veya çevrimiçi kanal, doğrudan havayolu ilişkisi veya alt acentalık seçeneklerini belirleyin.
2. Şirket ile izin dosyasını eşleştirin. Ticaret unvanı, temsil yetkisi, faaliyet konusu, adres, personel ve acente grubu arasında tutarlılık sağlayın.
3. Başvuru sürelerinin başlangıcını belgeleyin. Unvan onayının tebliği, eksiklik bildirimleri, teslim kayıtları ve ödeme belgelerini tarih sırasıyla saklayın.
4. Belgeyi ve biletleme yetkisini ayrı kontrol edin. İşletme belgesinin alınması, ilgili havayolunun bileti için gerekli ticari yetkinin de elde edildiği anlamına gelmez. Her ikisinin tamamlandığını doğrulayın.
5. Satış sonrası işlemleri deneyin. Gerçek yolcu verisi kullanmadan, yetkili test ortamında fiyat, bagaj, hizmet bedeli, değişiklik ve iade akışlarını kontrol edin. Bir deneme rezervasyonunun gerçek tahsilat veya bilet oluşturmadığından emin olun.
6. Sözleşme ve veri akışını tamamlayın. Müşteriye sunulacak bilgiler, ana acenta sözleşmesi, tahsilat düzeni, pazarlama izinleri ve kişisel veri işleme düzeni birbirini tamamlamalıdır.
7. Faaliyet başladıktan sonraki sorumluyu belirleyin. İade talepleri, ödeme mutabakatı, kullanıcı yetkileri, personel değişiklikleri ve süreli bildirimlerin kim tarafından izleneceğini kayda bağlayın.

Bu yaklaşım, başvuru evrakını tamamlamakla işletmenin müşterilere karşı çalışır durumda olmasının farklı ihtiyaçlar olduğunu görünür kılar. Kuruluş yatırımını planlarken tek seferlik bedellerin yanında sürekli personel, yazılım, kira ve müşteri hizmeti giderleri için de işletme sermayesi ayrılmalıdır.

Sonuç

Uçak bileti satış acentesinin kurulması; uygun şirket ve acente grubunun seçilmesi, Bakanlık ve TÜRSAB başvurusunun tamamlanması, işyeri-personel şartlarının sağlanması ve biletleme modelinin sözleşmeyle kurulmasını gerektirir. İşletme belgesi, IATA akreditasyonu, havayolunun bilet düzenleme yetkisi ve yazılım erişimi farklı işlevler taşır. Bu ayrım, hem kuruluş maliyetini hem de müşteriye karşı üstlenilecek sorumluluğu doğru belirlemeyi sağlar.

Başvuru bütçesi hazırlanırken 2026 için ilan edilen bedeller güncel ödeme kayıtlarıyla eşleştirilmeli; kuruluş teminatı ile ticari depozitolar ayrı izlenmelidir. İnternet üzerinden satış yapılacaksa tüketiciye bilgi verme, ticari ileti, veri güvenliği ve yurt dışına veri aktarımı satış akışının parçası olarak ele alınmalıdır. Somut iş modeli için belgelerin, tedarikçi sözleşmelerinin ve başvuru sürelerinin birlikte incelenmesi, kuruluş sonrasında ortaya çıkabilecek yetki ve sorumluluk uyuşmazlıklarını azaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yalnız uçak bileti satmak için de TÜRSAB ve işletme belgesi gerekir mi?

Başka havayollarının biletlerini seyahat acentesi olarak ticari biçimde satma modeli, uygun Bakanlık işletme belgesi ve TÜRSAB üyeliği üzerinden değerlendirilir. Yalnız bilet satılması, şirket kurulması veya bir yazılım hesabı alınması bu çerçeveyi ortadan kaldırmaz. Havayolunun kendi taşıma hizmetini doğrudan satması farklı değerlendirilir. [1] [2]

Şahıs işletmesiyle uçak bileti satış acentesi açılabilir mi?

Yeni işletme belgesi için tüzel kişi şartı bulunmaktadır. Gerçek kişi adına açılan şahıs işletmesi, tek başına bu koşulu karşılamaz. Şirket türü, faaliyet konusu ve temsil yapısı kuruluş öncesinde başvuru modeliyle birlikte belirlenmelidir. [6] [3]

B grubu her türlü iç hat ve dış hat biletini satabilir mi?

Bu konuda kapsamı koşulsuz genişletmek doğru değildir. Kanun’un B grubu tanımındaki “uluslararası” ifadesi ile Yönetmeliğin daha genel anlatımı birlikte değerlendirilmelidir. Yalnız iç hat veya karma satış modelinde başvuru öncesinde Bakanlık ve TÜRSAB’dan yazılı açıklama alınması yerinde olur. [1] [2] [5]

Acente unvanı için dilekçeyi kim imzalamalıdır?

Başvuru tüzel kişi adına yapılır; dilekçede şirketi temsile yetkili kişinin bilgileri, imzası, şirket kaşesi ve Bakanlığın istediği diğer bilgiler bulunmalıdır. Dosyanın bir temsilci aracılığıyla takip edilmesi hâlinde temsil yetkisi ayrıca belgelenmelidir. Unvan talep sırasının bilinçli belirlenmesi gerekir. [3]

Unvan onayı alındıktan sonra ne kadar sürede TÜRSAB’a başvurulur?

Uygunluğun başvuru sahibine bildirilmesinden itibaren otuz gün içinde başvuru yapılır. Süre hesabında yalnız kararın düzenlendiği tarihe bakılması yeterli değildir; bildirimin teslim veya tebliğ kaydı saklanmalıdır. [2] [3] [7]

IATA belgesi olmayan acente uçak bileti satabilir mi?

Gerekli seyahat acentesi statüsünü taşıyan işletme, yetkili bir ana acenta veya consolidator üzerinden sözleşmeli bilet temin modeliyle çalışabilir. IATA akreditasyonunun bulunmaması ile işletme belgesinin bulunmaması aynı durum değildir. Belgesiz işletmeye satış şifresi verilmesi uygun bir çözüm oluşturmaz. [21]

IATA akreditasyonu bütün havayollarında otomatik biletleme yetkisi sağlar mı?

Hayır. Havayolunun acentayı ataması ve bilet düzenleme yetkisi ayrıca değerlendirilir. İlgili havayolları, ödeme yöntemleri ve yetkinin sınırları, akreditasyon sürecinden ayrı kontrol edilmelidir. [17]

TIDS kodu ile BSP üzerinden bilet düzenlenebilir mi?

IATA’nın açıklamasına göre TIDS, BSP üzerinden bilet düzenleme hakkı vermez. Seyahat satıcısını tanımlamaya yarayan bu kod, akreditasyonun veya ulusal işletme belgesinin yerine geçmez. [22]

2026 kuruluş bütçesinde hangi resmî bedeller yer almalıdır?

TÜRSAB kuruluş ödentisi 649.278,98 TL, yıllık aidat 32.463,96 TL ve Bakanlık yeni işletme belgesi bedeli 44.000 TL olarak ilan edilmiştir. Bunların toplamı 725.742,94 TL’dir. Kuruluş teminatı ve şirket, ofis, personel, yazılım gibi diğer giderler bu toplama dâhil değildir. Ödeme anında güncel kurum duyuruları kontrol edilmelidir. [3] [4] [11] [12]

Teminat ile aidat arasındaki fark nedir?

Aidat üyelikten doğan yıllık ödemedir. Kuruluş teminatı ise mevzuatta belirtilen yükümlülükler için sağlanan güvencedir; koşulları gerçekleştiğinde iade veya mahsup gündeme gelebilir. Ana acentanın veya IATA’nın istediği ticari/mali güvenceler de kuruluş teminatından ayrıdır. [2] [4] [17]

Evden veya sanal ofis adresiyle acente kurulabilir mi?

Bir adres türünün adı tek başına yeterli değildir. Fiili işyeri; erişim, tabela, uygun alan, donanım, faaliyet ve personel şartlarını karşılamalı ve denetimden geçmelidir. Sadece çevrimiçi satış yapılması, belgeli işyerine bağlı faaliyet şartını kendiliğinden kaldırmaz. [2] [8]

Çevrimiçi alınan her uçak biletinde on dört gün içinde ücretsiz cayılabilir mi?

Hayır. Yolcu taşıma hizmetleri, belirli bilgi ve ödeme hükümleri saklı kalmak üzere Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin kapsamı dışında düzenlenmiştir. İptal veya iade değerlendirmesinde bilet koşulları, uçuşun gerçekleşme durumu, tüketici hükümleri ve ilgili yolcu hakları birlikte incelenir. [28] [29]

ETBİS’e kayıt yapılınca uçak bileti satışına başlanabilir mi?

ETBİS, seyahat acentesi işletme belgesinin veya havayolu biletleme yetkisinin yerine geçmez. Kayıt yükümlülüğü de satış kanalı, işletmenin rolü, faaliyet kapsamı ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenir; bütün acenteler için otomatik zorunluluk veya otomatik muafiyet sonucu kurulamaz. [25] [26] [27]

Başvuru reddedilirse ödenen paranın tamamı geri alınır mı?

Her bedel için tek ve otomatik iade kuralı yoktur. Bakanlığın uygun görmediği başvuru bakımından üyelik kayıt bedeli ve kuruluş teminatına ilişkin hükümler ayrı incelenir. Yıllık aidat, Bakanlık bedeli ve özel hizmet ödemeleri, kendi tahsil dayanakları ve başvurunun sonucu üzerinden değerlendirilir. [2] [7]

TÜRSAB’ın ret kararına karşı on günlük süre bütün işlemler için geçerli midir?

Hayır. Yönetmeliğin 19. maddesindeki on günlük süre, TÜRSAB’ın ret kararının tebliğinden itibaren Bakanlığa yapılacak itiraza ilişkindir. Bakanlığın nihai işlemi, dava yolu ve diğer süreler ayrıca değerlendirilir. Farklı mercilerin kararları tek bir süre altında toplanmamalıdır. [2]

Havalimanında bilet ofisi açmak için ayrıca izin gerekir mi?

Havalimanı içindeki ofisin veya satış bankosunun faaliyeti ve konumu, SHY-33B kapsamındaki işyeri ruhsat düzeni ile havalimanı işletmecisinin koşulları yönünden ayrıca incelenir. Şehir içindeki her bilet satış acentesinin aynı ruhsat sürecine tabi olduğu varsayılamaz. [36]

Kaynakça

Kaynakların çevrim içi kontrol tarihi: 25 Ekim 2026.

1 — TÜRSAB (kanun metni) — 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu. Kuruluş hükümleri, ilgili değişiklik metinleri ve güncel kurum açıklamalarıyla birlikte değerlendirilmiştir.

2 — TÜRSAB (yönetmelik metni) — Seyahat Acentaları Yönetmeliği. Yönetmelik metni, 2021 değişiklikleri ve güncel işlem açıklamalarıyla birlikte okunmuştur.

3 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Seyahat Acentası Unvan Talebi (Yeni Kurulacak Seyahat Acentaları İçin).

4 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Seyahat Acentası İşletme Belgesi Talebi.

5 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Seyahat Acentası.

6 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu — 7244 sayılı Kanun ile 1618 sayılı Kanun m.4/3 değişikliği.

7 — Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) — Yeni İşletme Belgesi Başvurusu.

8 — Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) — Seyahat Acentaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapan Yönetmelik Yayınlandı ve Eski/Yeni karşılaştırma metni.

9 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Seyahat Acentası Personel Değişikliği Talebi (Bu Talep TÜRSAB Aracılığıyla Yapılır).

10 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu — Seyahat Acentaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik.

11 — Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) — 2026 Yılına İlişkin Yıllık Aidat, Seyahat Acentası ve Şube Kuruluş Ödentisi Miktarları Hakkında Duyuru.

12 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Seyahat Acenta Belge Ücretleri ve Banka Bilgileri.

13 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Acentanın Teminat Değişikliği Talebi.

14 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Şube Kuruluş Talebi.

15 — Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü — Nakit Teminat İade İşlemleri.

16 — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Teftiş Kurulu Başkanlığı — Seyahat Acentaları Yönetmeliği.

17 — IATA — IATA Passenger Agency Conference Resolution 812, Edition 46 Update 1.

18 — IATA — Travel Agent Accreditation.

19 — IATA — Airline Payment Framework — Annex Pack.

20 — IATA — Billing and Settlement Plan (BSP).

21 — Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) — Sayın IATA ve NON IATA Üyelerimizin Dikkatine.

22 — IATA — TIDS — Frequently Asked Questions.

23 — IATA — Airline Retailing — An industry vision for Offers and Orders.

24 — IATA — Distribution with Offers & Orders (NDC).

25 — T.C. Ticaret Bakanlığı — Elektronik Ticaret — Sıkça Sorulan Sorular.

26 — Türkiye Büyük Millet Meclisi — 7416 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.

27 — T.C. Ticaret Bakanlığı, ETBİS — ETBİS Kayıt — E-Ticaret Akademisi.

28 — T.C. Ticaret Bakanlığı, Adana Ticaret İl Müdürlüğü — Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği.

29 — T.C. Ticaret Bakanlığı, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü — 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun.

30 — T.C. Ticaret Bakanlığı, Kayseri Ticaret İl Müdürlüğü — Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik.

31 — T.C. Ticaret Bakanlığı — Entegratörlük Yetkisi Basın Açıklaması.

32 — Kişisel Verileri Koruma Kurumu — WhatsApp Uygulaması Hakkında Kamuoyu Duyurusu.

33 — Kişisel Verileri Koruma Kurumu — İşlenme Amacının Gerektirdiğinden Fazla Kişisel Veri İşlenmesi/Aktarılması — Veri Minimizasyonu İlkesine Aykırılık.

34 — Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Hakkında Kamuoyu Duyurusu.

35 — Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması Rehberi.

36 — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü — Sektörel Yönetmelikler — SHY-33B ve SHY-22. Havalimanı ruhsat rejiminin varlığı için SHGM mevzuat dizini; somut izin koşulları ayrıca incelenir.