İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Davalar
İş kazası veya meslek hastalığı; işçi, işveren, alt işveren, işveren vekili, üçüncü kişiler, Sosyal Güvenlik Kurumu ve sigorta şirketi bakımından farklı sorumluluklar doğurabilir. Olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı, kusur, illiyet bağı, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, çalışma gücü kaybı, sürekli iş göremezlik, destek ilişkisi ve SGK tarafından bağlanan gelirler birlikte değerlendirilir.
Bu alandaki çalışmalar:
- İş kazasının SGK’ya ve ilgili makamlara bildirimi
- İş kazasının tespiti
- Meslek hastalığının tespiti
- Kusur ve iş sağlığı-güvenliği incelemesi
- Geçici ve sürekli iş göremezlik zararları
- Tedavi, bakım ve ekonomik gelecek kaybı talepleri
- Maddi ve manevi tazminat davaları
- Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı
- Hak sahiplerinin manevi tazminat talepleri
- SGK gelirlerinin ve rücu edilebilir ödemelerin değerlendirilmesi
- SGK’nın işverene yönelik rücu davaları
- Alt işveren, asıl işveren ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
- İşveren sorumluluk ve ferdi kaza sigortaları
- Ceza soruşturması ile hukuk davasının birlikte değerlendirilmesi
- Olay yeri, tutanak, kamera, eğitim, risk analizi ve sağlık kayıtlarının korunması
başlıklarını kapsar. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit ve rücu davaları, işçi veya işveren alacaklarına uygulanan dava şartı arabuluculuğun genel kapsamı dışında değerlendirilir. Somut talebin niteliği yine de dava öncesinde ayrıca belirlenmelidir.
İlgili ayrıntılı sayfa: Sosyal Güvenlik Hukuku ve SGK Davaları
Hizmet Tespiti ve Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıkları
Fiilen çalışıldığı hâlde sigorta bildiriminin yapılmaması, çalışma günlerinin eksik gösterilmesi veya prime esas kazancın gerçek ücretin altında bildirilmesi, işçinin sosyal güvenlik haklarını etkiler. Bu uyuşmazlıklarda işveren kayıtları kadar işyerinin kapsamı, çalışma olgusu ve SGK kayıtları da önem taşır.
Bu kapsamda:
- Sigortasız çalışmanın tespiti
- Eksik bildirilen çalışma günlerinin tespiti
- Prime esas kazancın tespiti
- İşe giriş ve işten çıkış bildirgeleri
- Birden fazla işveren veya işyeri kaydından doğan uyuşmazlıklar
- Sahte sigortalılık ve fiilî çalışma iddiaları
- SGK denetim raporları ve kurum işlemleri
- İdari başvuru yapılması gereken sosyal güvenlik uyuşmazlıkları
- Kurum işleminin iptali ve iş mahkemesi süreçleri
- İş kazası veya meslek hastalığı sigorta kollarına ilişkin uyuşmazlıklar
- Emeklilik ve aylık bağlama işlemlerine etki eden hizmet kayıtları
- Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde geçen çalışmalar
değerlendirilir. Hizmet tespiti davalarında kamu düzeni, hak düşürücü süre, fiilî çalışma ve resen araştırma ilkesi gibi özellikler bulunduğundan; talebin işçi alacağı davasından ayrı hukukî yapısı gözetilmelidir.
İlgili ayrıntılı sayfa: Sosyal Güvenlik Hukuku ve SGK Davaları
İş Kazası ve Hizmet Tespiti Aynı Dava Değildir
İş kazası veya meslek hastalığının tespiti, Kurum yardımları, işverenden tazminat ve rücu farklı taleplerdir. Olayın iş kazası olması tek başına her tazminat kalemini ve tutarını ispatlamaz; kusur, zarar, nedensellik ve sosyal güvenlik ödemeleri birlikte değerlendirilir.
Dava şartı arabuluculuk istisnası
7036 m.3/3 uyarınca iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları genel dava şartı arabuluculuk kapsamının dışındadır. Bu istisna, kişinin bütün ücret alacaklarının da kapsam dışında olduğu anlamına gelmez.
SGK başvurusu ve hizmet kayıtları
Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında Kuruma ön başvuru gerekliliği talebe göre belirlenir. 7036 m.4’te zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri için öngörülen istisna gözetilir. Hizmet tespitinde özel hak düşürücü süre ve Kurumun çalışmayı bildiği hâller gibi içtihat kaynaklı ayrımlar ayrıca incelenir; ücret alacağındaki beş yıllık zamanaşımıyla karıştırılmaz.
İlk kayıtları koruyun
Olay tutanağı, sağlık kayıtları, bildirimler, vardiya ve eğitim belgeleri, iş güvenliği kayıtları ve tanık bilgileri saklanmalıdır. Devam eden sağlık acilinde önce tıbbi yardım alınmalıdır. Sağlık verileri güvenli paylaşılmalı, genel iletişim formuna gereksiz belge yüklenmemelidir.
Görüşmeye Hazırlık
Çalışma dönemi, sözleşme, fesih veya başvuru belgeleri ile ilgili kayıtları hazırlayın. Eksik belgeleri ve yaklaşan süreyi ilk görüşmede belirtin.
İlk Görüşme Hazırlık Listesi · PDF