Hukuk Sözlüğü

Dava ehliyeti, kişinin bir hukuk davasını kendi adına yürütebilme ve usul işlemlerini geçerli biçimde yapabilme yeteneğidir. Medenî hukuktaki fiil ehliyetiyle bağlantılıdır. Dava ehliyeti bulunmayan kişiler, davada kanunî temsilcileri aracılığıyla hareket eder.

Dava şartı, mahkemenin uyuşmazlığın esasını inceleyebilmesi için bulunması gereken usulî koşuldur. Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler. Eksiklik giderilebilir nitelikteyse tamamlanması için kesin süre verilir; giderilmez veya giderilemezse dava, esas hakkında karar verilmeksizin usulden reddedilir.

Davada ileri sürülen iddia veya istemin kapsamının artırılmasıdır.

Bir hukuk davasında davacı veya davalı olabilme ehliyetidir.

Delil, bir davada taraflar arasında tartışmalı olan bir olgunun (vakıanın) doğru olup olmadığı konusunda hâkimi ikna etmeye yarayan ispat aracıdır. Hukuk yargılamasında senet ve diğer belgeler, yemin, tanık, bilirkişi incelemesi ve keşif başlıca delillerdir; kanun belirli bir delili zorunlu tutmadıkça başka delillere de başvurulabilir. Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Aynı davanın daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olduğunun ileri sürülmesidir.

Dilekçe, bir kişinin mahkemeye, icra dairesine veya bir idari makama talebini, itirazını ya da şikâyetini yazılı olarak bildirdiği belgedir. Yazılı yargılama usulünde dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri iddia ile savunmanın çerçevesini belirler; basit yargılama usulünde ise cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilemez. Dilekçede bulunması gereken unsurlar ilgili kanunda sayılır; eksik, yanlış mercie ya da süresinden sonra verilen dilekçe hak kaybına yol açabilir.

Yazılı yargılama usulünde davalının, davacının cevaba cevap dilekçesine karşı sunduğu ikinci cevap dilekçesidir.

Davalının bir şeyi vermeye, bir işi yapmaya veya belirli bir davranıştan kaçınmaya mahkûm edilmesinin istendiği davadır.

İlgili yönetmelik kapsamında: Bilişim sistemi ve bilişim ağından oluşan toplam ortamı,

Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Taşınmazla ilgili bir sözleşmenin kurulmasına aracılık edilmesi veya kurulma imkânının hazırlanması karşılığında ücret öngören simsarlık ilişkisidir.

Mahkemenin sonucunu dayandırdığı vakıaları, delil değerlendirmesini ve hukuki sebepleri açıklayan karardır.

Satılanın olağan bir gözden geçirmeyle fark edilemeyen eksiklik veya bozukluğudur.

Görev, bu maddede ele alınan medenî yargılama bakımından, bir hukuk uyuşmazlığının hangi tür mahkeme tarafından görüleceğini belirleyen usul kuralıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir; taraflar anlaşarak görevli mahkemeyi değiştiremez. Mahkeme görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden değerlendirir.

Hak düşürücü süre, bir hakkın ancak içinde kullanılabildiği ve dolmasıyla hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Türk hukukunda genel bir yasal tanımı yoktur; bu süreler çoğunlukla Türk Borçlar Kanunu, Türk Medeni Kanunu, Türk Ticaret Kanunu gibi kanunlardaki özel hükümlerle öngörülür, öğretiye göre sözleşmeyle de kararlaştırılabilir. Yerleşik uygulamaya göre hâkim bu süreyi kendiliğinden dikkate alır; bu yönüyle, borçlunun ileri sürmesi gereken borçlar hukukundaki zamanaşımından ayrılır.

Tahkimde hakem veya hakem kurulunun uyuşmazlık hakkında verdiği karardır.

Haksız fiil, hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışla başkasına zarar verilmesi sonucunda tazminat sorumluluğu doğuran olaydır. Genel sorumlulukta hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve uygun illiyet bağı aranır. Kusursuz sorumluluk ve tehlike sorumluluğu hâlleri özel düzenlemelere tabidir.

İşçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirsiz bir süre çalışmayı, işverenin de zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Hukuka aykırı yöntemle elde edilmiş delildir.