HUKUK SÖZLÜĞÜ
Konkordato
Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarına çoğunlukla vade veya indirim öneren bir projeyle borçlarını yeniden düzenlemesini sağlayan yargısal yoldur. Proje, alacaklıların kanunda aranan çoğunluğunca kabul edilip mahkemece onaylanırsa (tasdik) bağlayıcı olur. İcra ve İflas Kanunu m. 285 vd.'de düzenlenir. Süreç, mahkemenin görevlendirdiği komiserin gözetiminde yürür; mahkemenin verdiği koruma süresi (mühlet) boyunca icra takipleri kural olarak durur. Amaç, çoğunlukla muhtemel bir iflastan kurtulmaktır.
Kapsam
Konkordatoyu borçlu isteyebileceği gibi, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da gerekçeli dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir (İcra ve İflas Kanunu m. 285). Talebe ön proje ve malvarlığını gösteren belgeler eklenir (m. 286). Belgeler eksiksizse mahkeme geçici mühlet verir (m. 287); başarı mümkün görülürse kesin mühlet verilir (m. 289). Proje, alacaklıların ve alacakların kanundaki çoğunluğunca kabul edilmeli (m. 302) ve tasdik şartlarını taşımalıdır (m. 305); konkordato tasdikle bağlayıcı hâle gelir (m. 308/c).
Uygulamadaki önemi
Mühlet içinde kural olarak borçlu aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (m. 294); rehinli alacaklar (m. 295) ve bazı imtiyazlı alacaklar için ayrık kurallar vardır. Borçlu kural olarak komiserin gözetiminde işlerine devam edebilir; ancak mahkeme bazı işlemleri komiserin iznine bağlayabilir ya da işletmeyi komiserin yürütmesine karar verebilir. Mühlet kararından itibaren borçlu, mahkemenin izni olmadan rehin kuramaz, kefil olamaz, bağış gibi karşılıksız (ivazsız) tasarruflarda bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önemli taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez, bunlar üzerinde sınırlı ayni hak kuramaz. Bu yasağa aykırı işlemler hükümsüzdür (m. 297). Tasdik edilen konkordato kanundaki istisnalar dışındaki alacaklar için bağlayıcı olduğundan alacak kaydı, itiraz ve oylama aşamaları alacaklılar için belirleyicidir. Tasdik edilmezse, koşulları varsa borçlunun iflasına resen karar verilir (m. 308).
Karıştırılan kavramlar
İflas borçlunun malvarlığının tasfiyesine yönelirken adi konkordato, borçların tasdik edilen projeye göre vade veya indirimle ödenmesini ve mümkünse faaliyetin sürdürülmesini amaçlar. Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda ise malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi alacaklılara bırakılır ve malvarlığı konkordato tasfiye memurlarınca paraya çevrilir (m. 309/a vd.); iflasına karar verilmiş borçlu da konkordato isteyebilir (m. 309). Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma (m. 309/m vd.) ise sermaye şirketleri ve kooperatifler için, önceden müzakere edilip alacaklılarca kabul edilmiş bir projenin mahkemeye sunulduğu ayrı bir yoldur. Mühlet, haciz ve ihtiyati haciz gibi bireysel takip araçlarını kural olarak durdurur.
Kaynaklar ve kapsam
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · m. 285–287, 289, 294, 295, 297, 302, 305, 308, 308/c, 309, 309/a, 309/m(erişim: 24 Eylül 2026)
Açıklama genel bilgilendirme içindir; somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.