Gerekçeli Karar Hakkı: İddia ve Savunmaların Değerlendirilmesi, Hak İhlalleri ve Başvuru Yolları

Gerekçeli karar hakkı, mahkemenin neden o sonuca ulaştığının anlaşılabilmesini ve kararın etkili biçimde denetlenebilmesini sağlar. Bir kararın uzun olması, içindeki mevzuat alıntılarının çokluğu veya bütün dilekçelerin özetlenmesi tek başına yeterli değildir. Asıl soru, uyuşmazlığın sonucunu etkileyebilecek iddia ve savunmaların ilgili ve yeterli gerekçeyle değerlendirilip değerlendirilmediğidir. [1; 2]

Bu hak, mahkemenin tarafın bütün görüşlerini kabul etmesi anlamına gelmez. Mahkeme, belirleyici itirazı inceleyip hukuken anlaşılır bir nedenle reddedebilir. AYM’ye yapılacak başvuruda “karar haksızdır” demek yerine, cevapsız bırakılan hususun nerede ileri sürüldüğü ve sonucu neden değiştirebileceği gösterilmelidir. [2; 3]

Gerekçeli karar hakkının hukuki dayanağı

Anayasa’nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkı ve 141. maddesindeki mahkeme kararlarının gerekçeli yazılması kuralı birlikte değerlendirilir. Ceza yargılamasında CMK’nın 230. maddesi; hukuk yargılamasında HMK’nın 297. maddesi; idari yargıda İYUK’un 24. maddesi kararın içeriği bakımından önem taşır. [1; 4; 5; 6]

Gerekçe, maddi olayın kabulünü, delillerin değerlendirilmesini ve uygulanan hukukla sonuç arasındaki ilişkiyi açıklamalıdır. Bir gerekçe eksikliği usul kanununa aykırılık oluşturabilir; ancak her yazım veya şekil hatası otomatik olarak anayasal ihlal sayılmaz. Başvuruda eksikliğin yargılamanın hakkaniyetine somut etkisi ortaya konulmalıdır. [2; 3]

Mahkeme hangi iddiaları cevaplamalıdır?

Sonuca etkili ve açıkça ileri sürülmüş iddialar

Bir iddianın belirleyici olup olmadığı, doğru kabul edilmesi durumunda hükmü değiştirme ihtimaliyle ilişkilidir. Zamanaşımı savunması, davanın sonucunu değiştirebilecek bir ödeme belgesi, belirleyici bilirkişi raporuna teknik itiraz veya isnadın temelini sarsan bir delil bu nitelikte olabilir. Ancak her dosyada belgenin ve savunmanın işlevi ayrı değerlendirilir.

Taraf, hangi dilekçenin hangi bölümünde bu hususu ileri sürdüğünü göstermelidir. İlk kez AYM önünde açıklanan ve olağan mahkemeye sunulmamış bir iddia, ikincillik ilkesi bakımından sorun yaratabilir. Mahkemenin kendisine usulüne uygun sunulmamış bir savunmaya cevap vermediğini söylemek çoğu durumda yeterli değildir. [2; 7]

Her cümleye ayrı cevap gerekir mi?

Hayır. Birbirini tekrar eden açıklamalar, sonucu etkilemeyen ayrıntılar veya kararda verilen esas gerekçeyle zaten yanıtlanan hususlar için ayrı paragraf zorunluluğu bulunmaz. Karar, bütün olarak okunur. Ret gerekçesinin tarafın beklediği uzunlukta olmaması tek başına ihlal değildir. [3, §§ 66–68]

Buna karşılık uyuşmazlığın merkezindeki ciddi bir itirazın genel ifadelerle geçiştirilmesi yeterli olmayabilir. “Dosya kapsamı”, “mevcut deliller” veya “iddialar yerinde değildir” gibi sözlerin yanında somut uyuşmazlığı açıklayan değerlendirme bulunup bulunmadığı incelenmelidir. [2]

Ceza davalarında gerekçe denetimi

Mahkûmiyetin dayandığı deliller

CMK’nın 230. maddesi çerçevesinde mahkûmiyet gerekçesinde iddia ve savunma, delillerin tartışılması, kabul ve ret nedenleri ile ulaşılan hukuki sonuç açıklanır. Hukuka aykırı delil iddiası, dijital verinin güvenilirliği veya tanığın beyanındaki temel çelişki dosyanın sonucuna etkiliyse, savunmanın neden reddedildiğinin anlaşılması gerekir. [4]

Bir dijital belgenin tarihlerine veya oluşturulma koşullarına ilişkin teknik itiraz, mahkûmiyetin esas dayanağını sorgulayabilir. Bu durumda belgenin yalnız dosyada bulunması, itirazın yanıtlandığı anlamına gelmez. Buna karşılık tali bir kayıt hakkındaki uyuşmazlık, bağımsız ve güçlü başka deliller karşısında hüküm bakımından belirleyici olmayabilir.

Sencer Başat ve diğerleri kararı

AYM Genel Kurulu Sencer Başat ve diğerleri kararında, mahkûmiyet bakımından önem taşıyan dijital delillere ilişkin savunma itirazlarını ve uzman değerlendirmelerini ele almıştır. Sonuca etkili savunmaların yeterince değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkı yönünden ihlal sonucuna yol açmıştır. Kararda tanık dinletme, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama bakımından da inceleme yapılmıştır. [2]

Bu karardan “dijital delile her itiraz ihlaldir” sonucu çıkarılamaz. Dilekçede teknik itirazın delilin hangi özelliğini sorguladığı, bu delilin hükümdeki ağırlığı ve mahkemenin cevabı birlikte gösterilmelidir. Kararın somut savunma sorunuyla bağlantısı kurulmadan yalnız adını aktarmak etkili bir anayasal şikâyet oluşturmaz. [2]

Hukuk ve idari yargılamada gerekçeli karar

Hukuk davasında ödeme, ibra, zamanaşımı, husumet veya sözleşmenin yorumu gibi hususlar davanın sonucunu belirleyebilir. İdari yargıda ise işlemin sebebi, yetki, usul güvenceleri ve ölçülülük yönünden ileri sürülen somut itirazlar önem taşıyabilir. Yargılama türü değişse de dilekçenin temel sorusu aynıdır: Sonuca etkili iddia anlaşılır biçimde incelenmiş midir? [5; 6]

Bir bilirkişi raporunun benimsenmesi her durumda sorun değildir. Ancak raporun kullandığı veri, hesaplama yöntemi veya belirleyici varsayımı hakkında somut itiraz varsa mahkemenin buna yaklaşımı görülebilmelidir. “Bilirkişi raporuna göre” ifadesi, rapora yöneltilen bütün ciddi itirazları kendiliğinden çözmez.

İdari işlemde açıklanan gerekçeyle mahkemenin gerekçesi birbirinden ayrılmalıdır. Bu makalenin konusu öncelikle yargısal kararın gerekçesidir. İdarenin gerekçe eksikliği, işlem türüne ve uygulanacak usule göre ayrıca incelenir; her idari işlem aynı şekil koşullarına tabi değildir. İdari işlemin gerekçesinin sınav güvenliği bağlamında incelendiği bir örnek eş değer sınava çağrılma ve eğitim hakkı yazısında yer almaktadır.

İstinaf ve temyiz kararlarının kısa olması ihlal midir?

Üst mahkeme, ilk derece mahkemesinin yeterli gerekçesini benimseyebilir. Aynı uyuşmazlık ve aynı itirazlar için bütün açıklamaların tekrar edilmesi zorunlu değildir. Ancak alt mahkemenin cevapsız bıraktığı belirleyici bir itiraz, kanun yolunda da açıklanmamışsa ilk karara genel gönderme yeterli olmayabilir. [2; 3]

Tahir Gökatalay kararında AYM, başvurucunun toplantıya çağrı tutanağındaki imzaya ilişkin iddiasının ilk derece mahkemesinde ilgili özel tebligat hükmü çerçevesinde değerlendirildiğini belirlemiştir. Üst mahkemenin bu gerekçeyi benimsemesi karşısında gerekçeli karar şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulunmuştur. [3, §§ 64–68]

Bu örnek, başvurucu bir görüşe katılmadığında onun hiç değerlendirilmediğinin söylenemeyeceğini gösterir. Anayasal başvuru hazırlarken kararın gerçekten verdiği cevap dürüst biçimde aktarılmalıdır. Cevabın yetersizliği ileri sürülecekse bunun nedeni ayrıca açıklanır.

Gerekçe eksikliği ile delil değerlendirmesine itiraz arasındaki fark

AYM, olağan mahkemelerin yerine geçerek her dosyada delilleri yeniden tartan bir temyiz mercii değildir. Hangi tanığın daha inandırıcı olduğu veya hangi sözleşme yorumunun tercih edildiği tartışması tek başına gerekçeli karar ihlali oluşturmaz. Açık keyfîlik ve bariz takdir hatası gibi anayasal inceleme gerektiren durumlar ayrıca değerlendirilir. [7]

Başvuru dosyası nasıl kurulmalıdır?

Önce hüküm, gerekçeli karar, duruşma tutanakları, belirleyici dilekçeler ve kanun yolu kararları kronolojik olarak sıralanır. Sonra her iddia için kısa bir eşleştirme yapılır: İddia nerede ileri sürüldü, hangi belgeyle desteklendi, mahkeme ne cevap verdi ve eksiklik sonucu nasıl etkiledi?

Başvurunun güçlü olması, bütün dosyanın tekrarından kaynaklanmaz. Çok sayıda ek içinden başvurunun merkezindeki sayfalar açıkça gösterilmelidir. Mahkemenin cevap verdiği konuları tamamen cevapsızmış gibi aktarmak yerine, varsa cevabın belirleyici sorunu neden çözmediği anlatılır.

Olağan kanun yolları

Uygun hâllerde istinaf veya temyizde gerekçe eksikliği ileri sürülmelidir. Süre, karar türü, tebliğ ve özel düzenlemeye göre belirlenir. Ceza, hukuk ve idari yargı kararları için tek bir kanun yolu ve tek süre varsayılmamalıdır. [4; 5; 6]

Kanun yoluna açık bir kararda süresinde başvuru yapmamak, daha sonra AYM’de başvuru yollarının tüketilmemesi sorununa neden olabilir. Kararın kanun yolu bildirimi de ilgili güncel hükümle birlikte kontrol edilir. [7]

AYM bireysel başvurusu

Etkili olağan yollar tüketildikten sonra, kural olarak nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapılır. Tebliğ, UYAP’tan öğrenme ve temsil ilişkisi somut dosyaya göre değerlendirilmelidir. Başvuru, şikâyetin esasını ve önceki aşamalarda ileri sürüldüğünü gösteren belgeleri içermelidir. [7]

Avukatlar UYAP Avukat Portalından başvurabilir. Formun doldurulması, eklerin yüklenmesi ve gönderimin tamamlanması ayrı kontrol noktalarıdır. Başvuru kaydı saklanmalı; süre hesabı yalnız daha sonra gelecek bir bildirim beklentisine bırakılmamalıdır. [8]

AYM başvuru süresi, UYAP ve UETS ile adil yargılanma hakkı yazıları bu değerlendirmeyi tamamlar.

İhlal kararı verilirse ne olur?

AYM ihlalin tespitine ve sonuçlarının giderilmesine karar verebilir. İhlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu durumda dosya ilgili mahkemeye gönderilir. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesindeki giderim, olağan usul kanunlarındaki yargılamanın yenilenmesiyle aynı koşullara indirgenemez. Mehmet Doğan kararı bu ayrım ve etkili giderim açısından önemlidir. [7; 9]

Gerekçeli karar ihlali, başvurucunun davayı mutlaka kazanacağı veya ceza davasında otomatik beraat edeceği anlamına gelmez. Mahkeme, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak biçimde yeniden değerlendirme yapmalıdır. Tazminat talebi de zarar ve giderim ihtiyacıyla ilişkilendirilmelidir; her ihlalde aynı parasal sonuç doğmaz. [7; 9]

Kanun yolu denetiminin görünür olması

M. Nedim Bekri’nin gerekçeli karar hakkına ilişkin incelemesi, üst mahkemenin ilk karara atıf yapabilmesiyle temel kanun yolu iddialarını gerçekten incelemesi arasındaki ilişkiyi vurgulamaktadır. Başvuru açısından sorun, onama metninin kısa olmasıyla sınırlı değildir. İlk derece kararında çözülmeyen temel itirazın üst mahkemede de yanıtsız kalıp kalmadığı gösterilmelidir. Böylece gerekçe şikâyeti, salt sonucun beğenilmemesinden ayrılır. [10]

Gerekçe denetimi için iddia–belge–cevap tablosu

Belirleyici iddia nasıl seçilir?

Başvuruda mahkemenin tartışmadığı her ayrıntıyı aynı ağırlıkta sıralamak, asıl sorunu görünmez kılabilir. Önce hükmün sonucunu değiştirebilecek iddia belirlenir; ardından bu iddianın hangi dilekçede veya duruşmada ileri sürüldüğü gösterilir. İddianın dosyada bulunması ile mahkemenin bu iddiayı gerçekten değerlendirmesi farklıdır. Kararda dilekçenin adının anılması, içeriğindeki esaslı itirazın cevaplandırıldığı anlamına gelmez. [2; 3]

Bilirkişi raporuna itirazda somut teknik sorun

Bir rapora yalnız “aleyhe olduğu için katılmıyoruz” demekle, raporun belirleyici veri veya hesap hatasını göstermek aynı değildir. İtiraz; incelenmeyen kayıt, yanlış kabul, kullanılan yöntem ya da rapor içindeki çelişki üzerinden kurulmalıdır. Mahkeme bu itirazı reddedebilir; ancak davanın sonucunu etkileyebilecek somut bir itirazın neden kabul edilmediği anlaşılabilir olmalıdır. Sencer Başat kararında teknik nitelikteki savunma iddialarının önemi bu yöndendir. [2]

İtirazın mahkemeden istenen işlemle bağlantısı da kurulmalıdır: Belgenin getirtilmesi, bilirkişiye soru yöneltilmesi, ek rapor alınması veya mevcut raporun hükme esas alınmaması. Böylece gerekçe eksikliği, sonradan üretilmiş bir memnuniyetsizlik değil, önceki yargılamada açıkça ortaya konulan sorun olarak gösterilir.

Üst mahkemenin gerekçesi neyi gidermiş olabilir?

İlk derece kararındaki eksikliğin kanun yolu incelemesinde giderilip giderilmediği araştırılmalıdır. Üst mahkeme gerçekten belirleyici iddiayı değerlendirmişse yalnız ilk kararın kısa olmasına dayanmak yeterli olmayabilir. Buna karşılık ilk kararın cevaplamadığı bir itirazın üst mahkemece de kalıp ifadeyle geçiştirilmesi, bütün yargılama bakımından incelenir. Başvurucu hangi aşamada hangi cevabın eksik kaldığını göstermelidir. [2; 3]

Tahir Gökatalay kararından çıkarılacak ders, kısa gerekçenin her durumda yetersiz olmadığıdır. Önemli olan metnin uzunluğu değil, uyuşmazlığın esaslı meselesinin anlaşılabilir şekilde çözümlenmesidir. Başvuruda mahkemenin gerçekten verdiği cevabı yok saymak yerine, bu cevabın somut iddiayı neden açıklamadığı ortaya konulmalıdır.

İhlal kararından sonra aynı gerekçe tekrarlanırsa

Yeniden yargılama, önceki hükmün aynı ifadelerle tekrar edilmesine indirgenemez. AYM’nin belirlediği eksikliğin giderilmesi gerekir. Bununla birlikte yeniden yargılama sonunda mutlaka başvurucunun istediği esasa ilişkin sonucun çıkacağı söylenemez. Yeni kararın ihlal gerekçesine uygun inceleme yapıp yapmadığı ve belirleyici iddiayı tartışıp tartışmadığı kontrol edilir. Mehmet Doğan kararındaki giderim yaklaşımı bu aşamanın temel dayanaklarındandır. [9]

Cevap verilmemesi ile iddianın reddedilmesi aynı değildir

Mahkemenin başvurucunun görüşünü benimsememesi, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini tek başına göstermez. Kararda iddianın neden kabul edilmediği anlaşılabiliyorsa, başvurucunun bu gerekçeyi yanlış bulması ayrı bir tartışmadır. Buna karşılık sonucu değiştirebilecek açık bir iddia hakkında hiçbir değerlendirme yapılmamışsa gerekçe sorunu ortaya çıkabilir. Dilekçede bu iki durum ayrılmalıdır: “Mahkeme bana katılmadı” ile “mahkeme şu belirleyici sorunu hiç incelemedi” aynı şikâyet değildir. [1–3]

Cevap bazen kararın tek bir cümlesinde değil, bütünündeki değerlendirmeden anlaşılabilir. Bu nedenle yalnız belirli bir kelimenin kararda bulunmadığına bakmak yeterli değildir. Mahkemenin kabul ettiği olay, uyguladığı kural ve vardığı sonuç birlikte okunmalıdır. Ancak genel ifadelerden hareketle gerçekte yapılmamış bir incelemenin var olduğu da varsayılamaz. Başvurucu, kararın diğer bölümlerinin neden iddiayı cevaplamadığını açıklayarak şikâyetini güçlendirebilir.

Usulden ret kararında gerekçenin konusu değişir

Bir dava süre aşımı veya başka bir usul engeli nedeniyle reddedilmişse, mahkemenin öncelikle bu engeli yeterli gerekçeyle açıklaması gerekir. Böyle bir kararda uyuşmazlığın esasına ilişkin her iddianın ayrıca incelenmemesi tek başına gerekçe eksikliği değildir. Başvurucu, süre başlangıcı, tebligat, başvuru tarihi veya uygulanan usul kuralı hakkındaki belirleyici itirazlarının cevapsız kaldığını gösterebilir. Şikâyet, kararın gerçekten dayandığı gerekçeye yönelmelidir. [1, 4–6]

Örneğin dava süresinin başlangıcını etkileyen bir belgenin dosyada bulunduğu ileri sürülüyorsa, belgenin tarihi ve hangi dilekçeyle sunulduğu belirtilmelidir. Mahkeme başka bir belgeye dayanmışsa iki belge arasındaki fark açıklanmalıdır. Esas hakkındaki uzun anlatım, usulden ret gerekçesindeki sorunu görünmez hâle getirmemelidir. Aynı yaklaşım kanun yolu kararları bakımından da geçerlidir: İncelenen konu esas mı, başvuru koşulu mu, yoksa kanun yolunun açık olup olmadığı mıdır?

Birden fazla sanık veya taraf bulunan dosyalarda kişiselleştirme

Toplu dosyalarda ortak olay anlatımı kullanılabilir; ancak her kişinin sorumluluğu veya talebi bakımından gerekli bağın kurulması gerekir. Ceza yargılamasında bir sanık hakkında bulunan delilin diğer sanık bakımından nasıl anlam taşıdığı açıklanmalıdır. Hukuk veya idari yargılamada da tarafların farklı iddiaları ve hukuki durumları sonuca etkiliyse bunlar gözden kaçırılmamalıdır. Aynı karar içinde yer almak, bütün kişilerin aynı delil ve gerekçeyle değerlendirilmesini otomatik olarak haklı kılmaz. [4–6]

Başvurucu kendi konumunu açıkça ayırmalıdır. Hangi delil kendisiyle ilgili değildir, hangi savunma yalnız kendisi tarafından ileri sürülmüştür, hangi kişisel durum sonuca etki etmektedir? Bu soruların cevapları belirli sayfa ve belgelerle gösterilebilir. Bütün dosyanın genel eleştirisini yapmak yerine kişiye ilişkin gerekçe boşluğunu ortaya koymak, bireysel başvurunun niteliğiyle daha uyumludur. AYM’den tüm sanıklar veya bütün taraflar adına soyut bir değerlendirme istenemez.

Sencer Başat ve Tahir Gökatalay kararları arasındaki fark

Sencer Başat ve diğerleri kararında savunmanın belirleyici teknik iddialarının ele alınışı önem taşır. Bu karar, dosyadaki her raporun mutlaka kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Esas mesele, hükmün güvenilirliğini etkileyebilecek ciddi itirazların yargılamada nasıl değerlendirildiğinin görünür olmasıdır. Başvurucu kendi dosyasında raporun hangi sonucuna itiraz ettiğini ve itiraz kabul edilseydi hükmün neden değişebileceğini açıklamalıdır. [2]

Tahir Gökatalay kararındaki kabul edilemezlik sonucu ise kısa veya başvurucunun istemediği yöndeki gerekçenin her zaman ihlal sayılmadığını gösterir. Mahkemenin cevap verdiği bir husus hakkında yalnız farklı sonuca ulaşılması isteniyorsa anayasal şikâyetin sınırı dikkate alınmalıdır. İki kararı birlikte kullanmak, gerekçeli karar hakkının ne her iddiaya ayrı paragraf yazılması ne de yalnız kararın uzun olması anlamına geldiğini ortaya koyar. [2, 3]

Gerekçeye erişim ve kanun yolu hazırlığı

Kararın gerekçesini bilmek, etkili bir kanun yolu başvurusu hazırlamak bakımından önemlidir. Sonuç bölümünün öğrenilmesi ile ayrıntılı gerekçeye erişim her olayda aynı zamanda gerçekleşmeyebilir. Avukat, kararın UYAP’ta görülmesi, örneğinin alınması ve tebliğ bilgilerini dosyada ayrı izlemelidir. Bu kayıtlar süre hesabında ve hangi iddianın ne zaman ileri sürülebildiğinin açıklanmasında önem taşıyabilir. Tek bir tarih varsayımıyla bütün usullere aynı süre kuralı uygulanmamalıdır. [4–8]

İhlal kararından sonra yeniden yargılama yapılması da önceki gerekçenin biçimsel olarak uzatılmasıyla tamamlanmış sayılmaz. Mehmet Doğan kararındaki giderim yaklaşımı doğrultusunda, ihlale yol açan eksikliğin gerçekten ortadan kaldırılması gerekir. Yeni kararda belirleyici iddia incelenmiş ancak aynı sonuca ulaşılmış olabilir; bu durum tek başına ihlal kararına aykırılık anlamına gelmez. Önemli olan, ihlalin kaynağı olan değerlendirme eksikliğinin giderilip giderilmediğidir. [9]

Konunun ayrıntıları için makul sürede yargılanma hakkı ve bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkı yazılarımıza da bakabilirsiniz. Büromuzun bu alandaki çalışmaları için Anayasa Mahkemesi ve AİHM başvuruları sayfasına bakabilirsiniz.

Konunun ayrıntıları için usulsüz tebligat ve eski hâle getirme yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Gerekçeli karar hakkı, kararın yalnız sonucunu değil o sonuca götüren belirleyici değerlendirmeyi de görünür kılar. Etkili başvuru; somut iddia, destekleyen belge, mahkemenin cevabı ve eksikliğin sonuca etkisi arasında açık bağlantı kurar. Bu ayrım, olağan kanun yolu şikâyetiyle anayasal ihlal iddiasını doğru sınırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkeme bütün iddialara tek tek cevap vermek zorunda mı?

Hayır. Özellikle sonuca etkili ve ayrı yanıt gerektiren iddiaların değerlendirilmesi gerekir.

Kısa karar her zaman gerekçesiz karar mıdır?

Hayır. Uzunluktan çok uyuşmazlığı açıklayan ilgili ve yeterli gerekçe önemlidir.

Temyiz mahkemesi alt kararın gerekçesini benimseyebilir mi?

Evet. Ancak belirleyici ve cevapsız bir sorunun yargılamanın bütününde değerlendirilip değerlendirilmediği incelenir.

AYM delilleri yeniden değerlendirir mi?

AYM genel bir temyiz mercii değildir; anayasal güvenceyi ilgilendiren eksikliği inceler.

İhlal kararı otomatik beraat sağlar mı?

Hayır. Giderim, kararın niteliğine ve ihlalin sonuçlarına göre belirlenir.

Başvuruda en önemli belge hangisidir?

Tek bir belge yerine, belirleyici iddianın ileri sürüldüğü dilekçeyle mahkeme kararının ilgili bölümü birlikte sunulmalıdır.

Kaynakça

[1] Anayasa, m. 36, 141. Metin.

[2] AYM Genel Kurulu, Sencer Başat ve diğerleri, B. No: 2013/7800, 18/6/2014. Karar.

[3] AYM, Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2014. Karar.

[4] 5271 sayılı CMK, m. 230, 260 ve devamı. Metin.

[5] 6100 sayılı HMK, m. 297, 341 ve devamı. Metin.

[6] 2577 sayılı İYUK, m. 24, 45 ve devamı. Metin.

[7] 6216 sayılı Kanun, m. 45–50. Metin.

[8] AYM, UYAP Avukat Portal başvuru kılavuzu. Kılavuz.

[9] AYM Genel Kurulu, Mehmet Doğan, B. No: 2014/8875, 7/6/2018. Karar.

[10] M. Nedim Bekri, “Gerekçeli Karar Hakkı”, Ankara Barosu Dergisi, 2014/3. Çalışma.