Türkiye’de nafaka kararı alınması, borçlunun bulunduğu yabancı ülkede kendiliğinden haciz yapılmasını sağlamaz. Tahsil için kararın ilgili ülkede hangi yolla tanınacağı ve icra edileceği belirlenmeli; gerekiyorsa merkezî makam aracılığıyla başvurulmalıdır. Borçlunun vatandaşlığından önce, nerede yaşadığı, gelirinin ve haczedilebilir malvarlığının nerede bulunduğu önem taşır.
Bu rehber, elinde Türk nafaka kararı bulunan kişinin yurt dışında ödeme elde etmesine odaklanır. Henüz karar yoksa uygulanabilir sistemde karar kurulmasına yönelik başvuru da mümkün olabilir; bu seçenek mevcut ilamın icrası başvurusundan ayrıdır. Ülke listeleri ve belge talepleri değişebildiğinden dosya gönderilmeden önce güncel resmî ülke bilgisi kontrol edilmelidir. [1, 2]
Tahsil yolunu seçmeden önce karar ve borçlu nasıl incelenir?
Kararın yalnız boşanma hükmü değil, nafakaya ilişkin bölümü okunmalıdır. Hak sahibi, tutar, para birimi, başlangıç tarihi, ödeme sıklığı ve yıllık artış düzeni belirlenir. Sonradan verilen azaltma, artırma, kaldırma veya kanun yolu kararı varsa birlikte değerlendirilir. Borçlunun hangi dönemleri ödediğini gösteren hesap, başvurunun temel parçalarındandır.
Borçlunun adresi eksikse bilinen son adres, işveren, doğum tarihi ve hukuka uygun elde edilmiş diğer tanıtıcı bilgiler hazırlanır. Adres bilinmediğinde uygulanabilir merkezî makam düzeninde yer tespitine yardım istenebilmesi değerlendirilebilir. Buna karşılık yalnız bir ülke adı bilinmesi, o ülkedeki bütün hesap ve malvarlığının otomatik bulunacağını göstermez. [1, m.6–7]
2007 Lahey Sözleşmesi ne zaman kullanılabilir?
Türkiye için 1 Şubat 2017’de yürürlüğe giren Sözleşme, devletler arasında nafaka başvurularının iletilmesini, kararların tanınmasını ve tahsilini kolaylaştırır. Başvuruda hem Türkiye hem talep edilen ülke yönünden yürürlük, nafaka türü ve ülke beyanları kontrol edilir. Federal veya bölgesel hukuk sistemlerinde Sözleşmenin ilgili bölgeye uygulanıp uygulanmadığı ayrıca önemlidir. [1, 2]
Çocuk ve eş nafakasının kapsamı aynı değildir
Sözleşmenin temel kapsamı 21 yaşından küçük kişilere yönelik ebeveyn-çocuk nafakasıdır; izin verilen yaş çekinceleri ayrıca kontrol edilir. Çocuk nafakasıyla bağlantılı eş nafakasının tanınması ve tenfizi ile tek başına eş nafakası başvurusu aynı kapsamda değerlendirilmez. Özellikle merkezî makamlar ve hukuki yardıma ilişkin bölümlerin uygulanması değişebilir.
Türkiye’nin eğitim süren 25 yaş altı çocuklara, belirli engellilik durumlarına, eşlere ve muhtaç anne-babaya ilişkin genişletici beyanları bulunur. Ancak genişletilmiş kapsam, diğer devletin aynı yükümlülükler ve Sözleşme bölümleri bakımından karşılık gelen beyanıyla birlikte incelenir. Türkiye’nin beyanından hareketle her ülkede bütün aile nafakalarının aynı yoldan tahsil edileceği söylenemez. [2]
Ülke kontrolü yalnız eski bir listeye dayandırılmamalıdır
| Örnek ülke veya ülke grubu | 14 Ekim 2026 itibarıyla ilk kontrol | Dosyada ayrıca incelenecek nokta |
|---|---|---|
| Almanya, Fransa, Hollanda | AB üzerinden 2007 Sözleşmesi ilişkisi | Nafaka türü, beyanlar ve yerel usul |
| Birleşik Krallık | Bağımsız taraflık ve güncel ülke bilgisi | İlgili hukuk bölgesi ve yetkili makam |
| Danimarka | 1 Ekim 2025 itibarıyla yürürlük | Eski AB istisnası bilgisiyle yetinilmez |
| Kanada | 1 Şubat 2024 itibarıyla taraflık başlangıcı | İlgili eyalet/bölgeye genişletme kaydı |
| 2007 sisteminin dışındaki ülke | Başka sözleşme veya yerel hukuk araştırması | 1973, 1956 ve ikili düzenlemeler ayrı |
Bu tablo bir dosya için kesin kabul kararı değildir. Katılma, yürürlüğe giriş, itiraz, çekince ve bölgesel genişletme kayıtları başvuru tarihinde tekrar karşılaştırılmalıdır. Bir devletin bir sözleşmeyi imzalaması, o sözleşmenin Türkiye ile o devlet arasında uygulanmaya başladığını tek başına göstermez.
Merkezî makam üzerinden başvuru nasıl ilerler?
2007 Sözleşmesi m.9, başvuruyu başvuranın ikamet ettiği taraf devletin merkezî makamı aracılığıyla talep edilen devletin merkezî makamına yönlendirir. Vatandaşlık tek başına gönderici makamı belirlemez. Türkiye’deki resmî nafaka işbirliği bilgileri Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün Nafaka Bürosu ve ilgili genelgeleri üzerinden izlenebilir. Başvuru evrakının ülke ve sözleşmeye uygun yerel iletim kanalı gönderimden önce teyit edilmelidir. [1, 3]
Başvuru türü açık seçilmelidir: mevcut kararın tanınması ve tenfizi, zaten tanınan kararın icrası veya gerekli koşullarda karar kurulması aynı form amacı değildir. Kararın değiştirilmesini isteyen alacaklı veya borçlu için de Sözleşmede ayrı başvuru türleri vardır; bunlar ilgili devletin yetki kurallarını bertaraf etmez. [1, m.10]
Merkezî makamlar başvurunun tamamlanmasına, borçlunun yerinin tespitine, gelir ve malvarlığı araştırmasına ve ödeme aktarımına yardım edebilir. Bu işbirliği, yabancı ülkenin mahkeme ve icra makamlarının yetkilerini ortadan kaldırmaz. Gereksiz yazışmayı azaltmak için başvuruya tek, tutarlı bir kimlik ve dönemsel hesap dosyası eklenmelidir.
Hangi belgeler hazırlanmalıdır?
| Belge grubu | İçeriği | Sık karşılaşılan eksiklik |
|---|---|---|
| Karar ve sonraki hükümler | Tam karar, değişiklik ve kanun yolu kararları | Yalnız boşanma sayfasının sunulması |
| İcra edilebilirlik ve tebliğ | İlgili rejimin istediği resmî belgeler | Kesinleşmenin her yerde tek ölçüt sayılması |
| Alacak hesabı | Ay, tutar, artış, ödeme ve kalan borç | Toplu rakamın açıklamasız yazılması |
| Kimlik ve adres | Hak sahibi, temsilci ve borçlu bilgileri | Çocuğun güncel durumunun belirtilmemesi |
| Ödeme ve iletişim | Uygun banka ve güvenli iletişim bilgisi | İsim veya hesap sahibi uyuşmazlığı |
| Tercüme ve formlar | Ülkenin kabul ettiği dil ve form | Her ülkeye İngilizce evrak gönderilmesi |
2007 Sözleşmesi m.25, kararın metni, icra edilebilirliği, gerekli hâllerde bildirim ve savunma olanağı, birikmiş borç ve endeksleme bilgileri gibi belgeleri düzenler. Tam onaylı örnek isteği ve ülke beyanları ayrıca kontrol edilir. Türk kararının icra edilebilirliği kendi niteliğine göre belirlenir; tedbir nafakası ile boşanmanın ferî hükmü aynı değerlendirmeye indirgenmemelidir. [1]
Tercüme, apostil ve vekâletname nasıl ele alınır?
2007 Sözleşmesi m.38 kapsamındaki belgeler için tasdik veya benzeri formalite aranmaz. Bu muafiyet varken “Önce her belgeye apostil yaptırın” şeklinde genel öneri doğru olmaz. Başka başvuru yolunda ise o yolun belge doğrulama kuralları incelenir. Tercüme muafiyetle aynı şey değildir; m.44 ve ülke açıklamaları hangi dilin kabul edildiğini belirler.
Vekâlet veya temsil belgesi ihtiyacı başvuru biçimine göre değerlendirilir. Resmî formun güncel sürümü kullanılmalı, ülke tarafından istenmeyen kişisel veriler gereksiz yere paylaşılmamalıdır. Aile içi şiddet veya güvenlik riski varsa adres ve diğer bilgilerin açıklanmasının tehlike yaratabileceği baştan bildirilmelidir; Sözleşme m.40–41 veri ve güvenlik koruması içerir.
Birikmiş nafaka ve ödemeler nasıl hesaplanır?
Her dönem için hükmedilen tutar, geçerli artış, varsa faiz, yapılan ödeme ve bakiye ayrı gösterilmelidir. Ödeme farklı para birimindeyse hangi tarihte ve hangi hukuki hesap kuralıyla mahsup edildiği açıklanır. Türk dosyasındaki tahsilat ile yabancı ülkedeki tahsilat düzenli karşılaştırılmalıdır. Aynı borç iki ülkede izlenebilse de aynı alacağın iki kez tahsili istenemez.
2007 Sözleşmesi m.32/5, birikmiş alacakların icrasındaki zamanaşımı bakımından karar devleti ile talep edilen devlet hukuklarından daha uzun süreyi sağlayanı esas alır. Bu özel hüküm, bütün uluslararası dosyalara değişmez bir Türk zamanaşımı süresi yazılmasını önler. Sözleşmenin zaman bakımından uygulaması ve yürürlükten önceki taksitler yönünden m.56 da incelenmelidir; çocuk nafakasına ilişkin özel düzenleme ile diğer nafakalar aynı sonuca bağlanmamalıdır. [1]
Varsayımsal örnekte aylık 300 avroluk üç taksidin toplamı 900 avrodur; bu dönemler için 200 avro ödeme yapılmışsa, faiz ve artış dışındaki başlangıç bakiyesi 700 avrodur. Bu basit örnek mahkemenin hangi faiz veya kur kuralını uygulayacağını göstermez. Gerçek dosyada ilamın hüküm bölümü ve ilgili hukuk esas alınır.
Süre, masraf ve adli yardım konusunda ne beklenmelidir?
2007 Sözleşmesi m.12’deki altı haftalık alındı bildirimi ve alındı bildiriminden itibaren üç aylık durum bilgisi, nafakanın bu sürelerde mutlaka ödeneceği anlamına gelmez. Tebligat, borçlunun bulunması, itirazlar, tanıma-tenfiz ve yerel icra işlemleri toplam süreyi etkiler. Sabit bir tahsil tarihi vaat edilemez.
Merkezî makam hizmetleri bakımından m.8, adalete erişim ve hukuki yardım bakımından m.14–17 değerlendirilir. Özellikle 21 yaş altı ebeveyn-çocuk nafakası için m.15 kapsamındaki yardım önemlidir; kapsam, istisnalar ve ilgili ülke beyanları kontrol edilir. Her yetişkin nafakası, her doğrudan başvuru ve her tercümenin aynı biçimde tamamen ücretsiz olduğu varsayılmamalıdır. Doğrudan yetkili makama başvuru m.37 kapsamında mümkün olabilse de merkezî makam yolundaki bütün avantajları otomatik taşımaz.
Yargıtay kararı işbirliği ile doğrudan icrayı nasıl ayırıyor?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2 Nisan 2024 tarihli, E.2024/2612, K.2024/2311 sayılı kararında aktarılan önceki bozma aşamasında, 1956 New York Sözleşmesinin nafaka tahsilini kolaylaştırdığı, fakat yabancı ilamın diğer ülkede doğrudan icrasını tek başına sağlamadığı belirtilmiştir. Dosya yabancı kararın Türkiye’de tenfizine ilişkindir; Türk kararının her yabancı ülkede nasıl icra edileceğine ilişkin genel bir hüküm değildir. [4]
Bu kararın başvuru hazırlığına katkısı, işbirliği kanalını kararın icra kabiliyetiyle karıştırmamaktır. Yurt dışına gönderilen Türk nafaka dosyasında da hedef ülkenin tanıma-tenfiz ve icra mekanizması ayrıca belirlenmelidir. 2024 kararının nihai sonucu karar düzeltme isteminin reddidir; aktarılan eski aşamalar güncel sözleşme incelemesinin yerine geçmez.
Sonuç
Yurt dışında tahsil için güçlü dosya; doğru ülke ve sözleşme seçimi, icra edilebilir karar, düzgün tebligat belgeleri ve denetlenebilir borç hesabından oluşur. Merkezî makam yolu önemli bir kolaylık sağlar, ancak tahsil garantisi vermez. Başvuru sonrasında yapılan bütün ödemelerin bildirilmesi ve ülke makamlarının belge taleplerinin zamanında karşılanması sürecin devamlılığı açısından önemlidir.
İlgili yazılar: Yurt Dışında Yaşayan Eşten veya Ebeveynden Nafaka: Yetkili Mahkeme, Uygulanacak Hukuk ve Tebligat; Yabancı Mahkemenin Nafaka Kararının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi; Yabancı Nafaka Kararının Artırılması, Azaltılması veya Kaldırılması: Hangi Ülkede Dava Açılır?; Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır? İcra Takibi, Birikmiş Nafaka ve Tazyik Hapsi; Yurt Dışından Çocuk Nafakası Nasıl Tahsil Edilir?.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk icra dairesi yabancı ülkedeki maaşa doğrudan haciz koyar mı?
Yabancı ülkede cebrî icra, o ülkenin yetkili makamları ve uygulanacak uluslararası düzen üzerinden yürütülür.
Borçlunun Türk vatandaşı olması yeterli mi?
Hayır. Tahsil ülkesi, gelir ve malvarlığının yeri ile uygulanabilir sözleşme ayrıca belirlenir.
Elimde karar yokken merkezî makam yardımı alınabilir mi?
Uygulanabilir Sözleşme ve başvuru türü elveriyorsa karar kurulmasına yönelik yardım mümkündür; bu, mevcut ilamın icrasından farklıdır.
Bütün belgeler İngilizce hazırlanabilir mi?
Ülkenin kabul ettiği dil ve tercüme şartları kontrol edilmelidir. İngilizce her devlet için yeterli değildir.
Başvuru için mutlaka apostil gerekir mi?
2007 Sözleşmesi kapsamındaki tasdik muafiyeti dikkate alınmalıdır. Başka yollarda farklı koşullar uygulanabilir.
Altı hafta içinde ödeme gelir mi?
Altı haftalık düzenleme alındı bildirimiyle ilgilidir; ödeme veya dosyanın sonuçlanma garantisi değildir.
Çocuk 21 yaşını geçtiğinde hiçbir yol kalmaz mı?
Sözleşme beyanları, başka anlaşmalar, yerel hukuk ve maddi nafaka hakkı ayrıca incelenir. Yaş sınırı bütün yolların sona erdiği anlamına gelmez.
Borçlu adresini saklıyorsa başvuru anlamsız mı olur?
Hayır. Uygun işbirliği kapsamında yer tespitine yardım değerlendirilebilir; kimlik ve bilinen adres bilgileri önemlidir.
İki ülkede tahsil edilen para nasıl takip edilir?
Aynı dönemlere ilişkin ödeme kayıtları birleştirilir ve ilgili dosyalara bildirilir. Mükerrer tahsil önlenmelidir.
Avukatla doğrudan yabancı ülkede başvurabilir miyim?
İlgili ülkenin usulü ve Sözleşme m.37 çerçevesinde doğrudan başvuru değerlendirilebilir; masraf ve yardım koşulları merkezî makam yolundan farklı olabilir.
Kaynakça
- HCCH, 2007 Nafaka Tahsili Sözleşmesi, m.2, 6–17, 25, 32, 37–44, 48–49 ve 56. Tam metin.
- HCCH, 2007 Sözleşmesi taraflık, beyan, çekince ve bölgesel uygulama kayıtları. Resmî tablo.
- Adalet Bakanlığı DİABGM, Nafaka Bürosu ve 64/2 sayılı Genelge ile ekleri. Eski genelge, 2007 Sözleşmesinin güncel taraflık ve kapsam kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.
- Yargıtay 2. HD, 02.04.2024, E.2024/2612, K.2024/2311. Karar tam metni.
- Mesut Aygün ve Gözde Çağlayan Aygün, “Çocuk Nafakası ve Diğer Aile Nafaka Türlerinin Uluslararası Tahsiline İlişkin La Haye Sözleşmesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9/2, 2018. Doktrinsel arka plan; güncel ülke listesi yerine kullanılmamıştır. Akademik çalışma.
Kaynak kontrol tarihi: 14 Ekim 2026.