Mal paylaşımında üç tarih sıkça karıştırılır: malın edinildiği tarih, rejimin sona erdiği tarih ve parasal değerin belirlendiği tarih. Bunlar ayrı soruları cevaplar. Bilirkişi raporu doğru rakamlar kullansa bile yanlış tarihi esas almışsa sonuç hatalı olabilir.
Mevcut mal ile elden çıkarılmış malın farkı
Rejim sonunda mevcut edinilmiş mal bakımından o tarihteki durum ve tasfiye zamanındaki sürüm değeri birlikte dikkate alınır. Hesapta eklenecek devirler için 235. maddenin özel kuralı; değer artış payında elden çıkarılan mal için 227. maddenin hakkaniyet hükmü vardır. Bütün olaylara tek değerleme tarihi uygulanmamalıdır. [1]
Maliyet ile piyasa değeri neden ayrılır?
Bir villanın yapı maliyetinin güncellenmesi, villanın satış piyasasındaki değeriyle aynı sonucu vermeyebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22 Nisan 2025 tarihli, Esas 2024/5715, Karar 2025/4215 sayılı kararında bu ayrım vurgulanmıştır. Ayrıca önceki ödeme belgelerinin değerlendirilmemesi de bozma nedeni olmuştur. Karar, yalnız yüksek rakam istemeyi değil doğru yöntem ve mükerrer ödeme kontrolünü gerektirir. [3]
Rapora itiraz ne zaman yapılır?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 281. maddesine göre tebliğden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanması, açıklama veya yeni bilirkişi istenebilir. Özel teknik çalışma gerektiren hâllerde yine bu süre içinde başvurulursa bir defaya mahsus, en fazla iki haftalık ek süre verilebilir. Ek süre kendiliğinden doğmaz. [2]
Etkili itiraz nasıl yazılır?
İtirazda raporun sayfası, kullanılan veri, hatanın sebebi ve istenen düzeltme yan yana gösterilmelidir. “Raporu kabul etmiyoruz” demek yerine yanlış tapu payı, eski emsal, karıştırılmış anapara veya tekrarlanan borç somutlaştırılmalıdır. Emsal taşınmazların yer, nitelik ve tarih yönünden karşılaştırılabilirliği de açıklanmalıdır.
Yeni rapor her zaman gerekir mi?
Eksiklik ek raporla giderilebiliyorsa önce bu yol yeterli olabilir. Uzmanlık alanı yanlış seçilmiş veya temel yöntem hatalıysa yeni inceleme gerekebilir. Hâkim bilirkişi görüşüyle bağlı değildir; hukuki nitelendirme ve taleple bağlılık mahkemenin görevidir. Uzmanın bütün hukuki sonucu belirlemesi istenmemelidir.
Bilirkişi raporunda neler kontrol edilmelidir?
- Rejim başlangıç ve kesim tarihi doğru mu?
- Her malın edinim kaynağı ayrı gösterilmiş mi?
- Kişisel mal iddiasının ispatı ve ikame zinciri değerlendirilmiş mi?
- Kredi taksitleri dönem ve kaynaklarına göre ayrılmış mı?
- Eklenecek değer ve denkleştirme doğru sırada mı?
- Borçlar hangi tarihe göre dikkate alınmış?
- Fiziksel nitelik tarihi ile değerleme tarihi ayrılmış mı?
- Şirket için uygun değerleme yöntemi seçilmiş mi?
- Aynı katkı iki kez hesaba katılmış mı?
- Karşılıklı artık değerler mahsup edilmiş mi?
- Dava dışı mal veya talep hakkında hesap yapılmış mı?
- Faiz başlangıcı ve türü mahkemenin hukukî takdirine bırakılmış mı?
Raporun sonuç rakamına itiraz etmek yeterli değildir. Hatalı veri, eksik kayıt, yanlış hukukî varsayım ve matematiksel hata ayrı ayrı gösterilmelidir. Bilirkişi hukukî nitelendirme yapamaz; hâkim, uzman hesabını denetlemek ve gerekçeli hüküm kurmak zorundadır.
Değerleme hangi tarihe göre yapılır?
Türk Medeni Kanunu madde 232 sürüm değerini; madde 235 ise tasfiye anındaki değerlemeyi esas alır. Bununla birlikte eklenecek değerler, devredilmiş mallar, şirketler ve fiziksel niteliği değişen taşınmazlarda malın hangi tarihteki durumunun, hangi tarihteki değerle çarpılacağı özel inceleme gerektirir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 22.11.2016 tarihli, Esas 2015/7311, Karar 2016/15935 sayılı kararı, mal rejimi sona ermeden devredilen malın devir tarihindeki nitelik ve özellikleri dikkate alınarak tasfiye karar tarihindeki sürüm değerinin belirlenmesi yönünde uygulama geliştirmiştir. Bu yaklaşım, Türk Medeni Kanunu madde 235’in lafzı ve öğretideki tartışmalarla birlikte açıklanmalı; her dosyaya tek cümlelik formül gibi uygulanmamalıdır.
Değerleme yönteminin seçimi ile değerleme tarihinin belirlenmesi ayrı sorulardır. Abdulhamid Onuş’un çalışması bu ayrımı kanun, yargı kararları ve öğretideki görüşlerle tartışır. Tarımsal işletme istisnası gibi özel hükümler genel sürüm değeri kuralından ayrılmalıdır. [5]
Sık sorulan sorular
Malın piyasa değeri, hukuki durumu ve üzerindeki yükler hesapta nasıl ele alınır?
Mevcut mal, rejimin sona erdiği tarihteki hukuki ve fiziksel durumu esas alınarak tasfiye zamanındaki sürüm değeriyle değerlendirilir. İpotek, intifa veya oturma hakkının gerçek etkisi incelenir; her kayıt nominal tutarıyla otomatik kesinti değildir. Sonraki kişisel yatırım ile genel piyasa artışı ayrılmalıdır. Tarımsal işletmelerde kanunun özel gelir değeri hükümleri ayrıca dikkate alınır.
Boşanma tarihi ile karar tarihi arasındaki değer artışı hangi hesapta önem taşır?
Mevcut edinilmiş mal bakımından tasfiye tarihindeki değer kuralı, dava süresince meydana gelen genel piyasa değişiminin hesapta önem taşımasına yol açar. Buna karşılık rejim sonrasında kişisel kaynakla yapılan yeni inşaat veya yatırım aynı biçimde paylaşılmaz. Değer artışının sebebi ve malın rejim sonundaki durumu belirlenmelidir. Bilirkişi raporu güncelliğini yitirmişse yeni değerleme gerekebilir.
İlgili yazılar
- Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Mal Rejimi Davaları Rehberi
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır? Peşinat, Taksitler ve Tapu Payı
- Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır? Borçlar, Denkleştirme ve Artık Değer
- Mal Paylaşımı Davasında Malvarlığı Nasıl Araştırılır? Banka, Tapu ve Diğer Deliller
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme içindir. Somut uyuşmazlıkta olay tarihleri, belgeler, talep türü ve süreler birlikte değerlendirilir.