Yabancı veya yurt dışında yaşayan mirasçı olmak, Türkiye’deki miras için veraset ve intikal vergisi yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Verginin kapsamı; malın bulunduğu yer, vatandaşlık ve intikal türüne göre belirlenir. Beyan süresi, istisna, değerleme ve kurumdan ödeme alma koşulları ayrı değerlendirilmelidir. [1]
Vergi hangi malları kapsar?
VİVK m.1, Türkiye’de bulunan malların ve Türk vatandaşlarına ait malların veraset veya karşılıksız intikalini düzenler. Türkiye dışında bulunan malın yabancı kişiye intikalinde kanundaki özel kapsam istisnası ayrıca incelenir. Mirasın hangi ülke hukukuna tabi olduğu ile Türkiye’nin vergilendirme yetkisi aynı mesele değildir.
Türkiye’de ev, banka mevduatı, araç ve şirket payı ayrı değerleme kurallarına tabi olabilir. Borçlar ve indirilebilecek giderler belgelendirilir. Mirasçıların kendi aralarında kararlaştırdığı düşük tutar, vergi matrahı için otomatik kabul edilen değer değildir. [1]
Yurt dışı bağlantısında beyan süreleri
| Ölüm yeri | Mükellefin bulunduğu yer | Genel beyan süresi |
|---|---|---|
| Türkiye | Türkiye | Ölümü izleyen 4 ay |
| Türkiye | Yabancı ülke | Ölümü izleyen 6 ay |
| Yabancı ülke | Türkiye | Ölümü izleyen 6 ay |
| Yabancı ülke | Ölümün gerçekleştiği aynı ülke | Ölümü izleyen 4 ay |
| Yabancı ülke | Başka bir yabancı ülke | Ölümü izleyen 8 ay |
Bu tablo VİVK m.9’daki genel süreleri gösterir. Gaiplik ve veraset dışındaki karşılıksız intikallerin başlangıç ve süreleri farklıdır. “Yurt dışında yaşayan herkese altı ay” kuralı yoktur. Mirasçılık belgesinin daha sonra alınması vergi süresini otomatik olarak o tarihten başlatmaz. [1]
2026 istisnaları ve tarife
2026’da evlatlıklar dahil altsoy ve eşin her birine düşen miras payında 2.907.136 TL; altsoy bulunmaması halinde eşe düşen payda 5.817.845 TL istisna uygulanır. Bu yüksek eş istisnası yalnız eşin tek başına mirasçı olmasıyla sınırlandırılmamalı; kanundaki altsoy bulunmaması koşulu esas alınmalıdır. Diğer mirasçılara bu istisna otomatik uygulanmaz. [2]
Genel veraset tarifesinde ilk 3.000.000 TL için yüzde 1, sonraki 7.000.000 TL için yüzde 3, sonraki 15.000.000 TL için yüzde 5, sonraki 30.000.000 TL için yüzde 7 ve matrahın 55.000.000 TL’yi aşan kısmı için yüzde 10 oranları uygulanır. Dilimler toplam terekeye tek seferde değil, ilgili mükellefin vergilendirilecek payına uygulanır. [2]
4 Haziran 2026’da yürürlüğe giren özel hüküm, Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.20/D kapsamındaki gelir vergisi istisnasından yararlananlardan, öngörülen süre içinde gerçekleşen veraset intikallerinde yüzde 1 oranını düzenler. Bu koşullu hüküm bütün gurbetçilerin veya yabancı mirasçıların vergisinin yüzde 1 olduğu anlamına gelmez. Kişinin özel rejimden yararlanması ve süre şartları ayrıca doğrulanmalıdır. [1]
Sayısal örnek nasıl kurulmalıdır?
Yalnız hesap yöntemini açıklayan örnekte, 2026’da çocuğa düşen net miras payının 4.000.000 TL olduğu, özel oran veya başka indirim bulunmadığı varsayılsın. 2.907.136 TL istisna çıkarıldığında matrah 1.092.864 TL olur. Tamamı ilk dilimde kaldığından genel veraset vergisi 10.928,64 TL’dir. Bu örnek, bütün tereke için vergi hesabı veya somut dosya tahakkuku değildir. [2]
Net pay belirlenmeden istisna uygulanmamalıdır. Malın vergi değeri, borçların indirilebilirliği, eşin mal rejimi alacağı ve daha önce yapılan kısmi işlemler hesabı değiştirebilir. Bankanın yaptığı vergi karşılığı kesinti varsa mahsup ayrıca takip edilir.
Beyan ve ödeme nasıl yapılır?
Yetkili vergi dairesi VİVK m.6’daki bağlantılara göre belirlenir. Ölüm kaydı, mirasçılık belgesi, malvarlığı değerleri, borç belgeleri ve hak sahibi bilgileri hazırlanır. Uygun elektronik başvuru kanalı veya temsil yoluyla işlem yapılabilir; sistem erişimi olmayan yabancı mirasçı için yazılı başvuru planlanır.
Veraset yoluyla intikalde istisna altında kalınması beyan gereğini otomatik kaldırmaz. Vergi genel olarak tahakkuktan itibaren üç yılda, mayıs ve kasım aylarında toplam altı eşit taksitte ödenir. Beyan süresi ile taksit süresi karıştırılmamalıdır. [1]
Banka ve tapu işlemlerindeki vergi koşulları
VİVK m.17, para ve senet ödeyen kurumların vergi tasdiknamesi veya kanuni kesinti mekanizmasını düzenler. Veraset için yüzde beş kesinti nihai vergi oranı değildir. Tapuda m.19 uyarınca intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilir; sonraki devir ve ayni hak tesisi için ilgili verginin ödenmesi veya kanunun izin verdiği teminat yolu değerlendirilir. [1]
Bu nedenle “önce bütün vergi bitecek, ancak bundan sonra işlem yapılabilir” yaklaşımı doğru değildir. Hangi işlem için hangi vergi belgesinin gerektiği kurum bazında belirlenmelidir.
Geç beyan, eksik mal ve yabancı ülkede vergi
Sonradan bulunan hesap veya pay için tamamlayıcı beyan ve düzeltme gerekebilir. Süre geçirilmişse özel vergi usul hükümleri, ceza ve gecikme sonuçları dosyaya göre incelenir; gecikme fark edilince başvuru daha da ertelenmemelidir. Vergi dairesinin ihbarnamesi ve tebliğ tarihi saklanır.
Yabancı ülkede ödenen vergi için her durumda otomatik mahsup yoktur. Malın yeri, indirime ilişkin VİVK hükümleri ve varsa ilgili anlaşmanın vergi türü kapsamı incelenir. Gelir vergisi anlaşmasının veraset vergisini de kapsadığı varsayılmamalıdır.
Vergi dosyası kişi ve mal bazında nasıl hazırlanır?
Beyanname hazırlığında önce her malın ölüm tarihindeki hukuki sahibi belirlenir. Ortak banka hesabındaki toplam bakiyenin tamamı, araştırma yapılmadan ölenin malı kabul edilmemelidir. Eşin mal rejiminden kaynaklanan alacağı da miras payından farklıdır. Borcun varlığı ile vergi matrahından indirilebilirliği aynı inceleme değildir; indirim için kanunun aradığı nitelik ve belgeler ayrıca değerlendirilir. [1] [3]
VİVK m.10’daki değerleme ölçüleri mal türüne göre değişir. Gayrimenkul, borsada işlem gören menkul kıymet, şirket payı ve diğer mallarda aynı piyasa ilanını kullanmak doğru olmaz. İntikal vergisi için belirlenen değer ile mirasçılar arasında adil paylaşma amacıyla alınan ekspertiz farklı sonuç verebilir. Bu fark tek başına belgelerden birinin yanlış olduğunu göstermez; her değerin amacı ve tarihi yazılmalıdır.
Borç indirimi için hangi ayrıntılar önemlidir?
Borçlunun mirasbırakan olduğu, borcun ölüm tarihinde mevcut bulunduğu ve indirime elverişli olduğu ortaya konulmalıdır. Kredi sözleşmesi, hesap dökümü ve alacaklı belgesi birlikte değerlendirilir. Mirasçının ölümden sonra kendi adına aldığı kredi, sırf intikal masraflarını karşılamak için kullanılmış olması nedeniyle kendiliğinden tereke borcuna dönüşmez. VİVK m.12’de düzenlenen borç ve masraf indirimleri için somut belgelendirme yapılır. [1]
Yabancı ülkedeki mala ilişkin borç ve orada ödenen vergi bakımından özel sınırlar vardır. Bir gelir vergisi anlaşmasının varlığı, Türkiye’deki veraset vergisinin tamamının mahsup edileceği anlamına gelmez. İndirilecek tutarın hangi mala ve hangi vergiye ilişkin olduğu açıklaştırılmalı; ödeme makbuzu ile yabancı idarenin açıklaması gerektiğinde tercüme edilmelidir.
Birden fazla mirasçı ve sonradan bulunan mal
İstisna ve tarife her mükellefin payına göre değerlendirilir. Aynı terekenin iki mirasçısı, akrabalık statüsü ve pay büyüklüğü nedeniyle farklı vergi sonucuyla karşılaşabilir. Ortak beyanda bulunulması mümkün olan durumlarda bile bütün mirasçıların vergisinin tek ve bölünmez borç olduğu varsayılmamalıdır. Hangi kişi adına hangi tahakkukun oluştuğu izlenir.
Beyan sonrasında bulunan yatırım hesabı veya şirket alacağı için mevcut dosyayla ilişkilendirilmiş ek bildirim gerekir. Daha önce kullanılan istisnayı yeni bulunan her mal için baştan ve bağımsız uygulamak vergi hesabını bozabilir. Vergi dairesine önceki beyan ve tahakkuk bilgileri sunulmalı, yeni kalemin hangi tarihte ve nasıl tespit edildiği belgelenmelidir. Eksiklik fark edilince yalnız bankaya açıklama verilmesi vergi beyanını düzeltmez. [1]
Banka kesintisi ile nihai vergi nasıl karşılaştırılır?
Varsayımsal olarak bir kurumun veraset ödemesinde kanuni güvence kapsamında 50.000 TL kesinti yaptığını düşünelim. Bu tutar, mirasçının kesin vergi borcunun 50.000 TL olduğunu kanıtlamaz. Nihai matrah, istisna, tarife ve diğer beyan unsurlarıyla hesaplanır. Kesintinin hangi kişi adına hangi vergi dairesine yatırıldığı ve mahsup işleminin yapılıp yapılmadığı izlenmelidir. Fazlalık çıkması halinde iade veya mahsup usulü ayrıca değerlendirilir. [1]
Mirasçı, banka hesabından çıkan tutarla vergi dairesi tahakkukunu aynı tabloda karşılaştırmalıdır. Bu sayede hem aynı kalemin iki kez ödenmesi hem de kesintinin başka bir mirasçının hesabına yanlış yazılması fark edilebilir. Bankanın yalnız “vergi düşüldü” açıklaması yerine kesinti belgesi istenmesi yararlıdır.
Tebligat, itiraz ve dosyanın kapanması
Yurt dışında yaşamak Türkiye’deki tebligatı önemsiz hale getirmez. Bildirilen adres, elektronik tebligat yükümlülüğü bulunup bulunmadığı ve temsilcinin yetkisi kontrol edilir. Vergi idaresinin yazısı görüldüğünde işlem türü ayrılmalıdır: bilgi isteme, tahakkuk, ceza ihbarnamesi ve ödeme emri aynı hukuki yol ve süreye tabi değildir. Yanlış değerleme iddiasında değer belgesi; yanlış pay iddiasında düzeltilmiş mirasçılık belgesi sunulması gerekebilir.
Kapanış dosyasında beyannameler, ek beyanlar, tahakkuklar, taksit ödemeleri, kurum kesintileri ve işlem özelinde alınmış ilişik belgeleri bulunur. Bir taşınmaz için ilişik belgesi alınması, başka bir banka hesabı veya yabancı ülke yükümlülüğünün de kapandığı anlamına gelmez. 2026 rakamları bu yıl için kullanılmalı; sonraki ölüm veya intikallerde ilgili yılın resmî tutarları yeniden kontrol edilmelidir.
Danıştay kararları: Para çekilmişse veya değer tartışmalıysa ne olur?
Başka mirasçının parayı çekmesi beyan yükümlülüğünü kaldırır mı?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 27.09.2002 tarihli, E.2002/149, K.2002/336 sayılı kararında, mirasbırakanla eşinin ortak hesabındaki paranın ölümden sonra eş tarafından çekilmesi ve diğer mirasçıların bu para için dava açması incelenmiştir. Vergi mahkemesi tarhiyatı kaldırmış; bozma üzerine önceki kararında ısrar etmiştir. Kurul ise mirasın ölümle kazanılmasını ve mirasçıların payını kabul eden hukuk mahkemesi kararını değerlendirerek ısrar kararını bozmuştur. Dolayısıyla kararın sonucu, parayı fiilen alamayan mirasçının her durumda beyan dışında kaldığı değildir. Danıştay VDDK, 27.09.2002, E.2002/149, K.2002/336.
Metindeki savcı görüşü ile Kurulun nihai hükmü farklı yöndedir. Uygulamada yalnız arama sonucu özeti veya görüş bölümü okunursa kararın tam tersi sonuç çıkarılabilir. Burada esas alınan, Kurulun nihai bozma hükmüdür. Tarihî kararda geçen ceza kavramları güncel ceza rejiminin yerine kullanılmamalıdır.
Bu kararın pratik karşılığı şudur: Hesaptaki paranın kime ait olduğu, mirasın hangi tarihte kazanıldığı ve ödeme imkânı ayrı sorulardır. Ortak hesabın tamamının veya yarısının otomatik biçimde terekeye ait olduğu da kabul edilmez. Hesap sözleşmesi, fonların kaynağı ve ilgili mahkeme dosyası toplanır; fiilî tahsil güçlüğü vergi dosyasına açıklanırken beyan süresi ayrıca korunur.
Şirket payı ve şirketten alacak birlikte hesaplanırken
Danıştay 7. Dairesinin 15.11.2021 tarihli, E.2018/27, K.2021/4821 sayılı kararında, miras kalan şirket payının ve şirketten alacağın değerlenmesiyle ilgili tarhiyat tartışılmıştır. İnceleme raporu, takdir komisyonu kararları ve ihbarnamelerdeki tutar ve belge bağlantılarının açıklığa kavuşturulması; ölüm tarihi itibarıyla bilanço unsurlarının gerektiğinde bilirkişiyle incelenmesi gereği vurgulanmış, davayı reddeden karar bozulmuştur. Danıştay 7. Daire, 15.11.2021, E.2018/27, K.2021/4821.
Bu bir eksik inceleme bozmasıdır; bütün şirket alacaklarının mükerrer vergilendirildiğinin veya tarhiyatın kesin olarak ortadan kalktığının hükmü değildir. Mirasçı açısından yapılacak iş, şirket payı değerinin hangi bilanço üzerinden bulunduğunu, ortak alacağının aynı hesapta nasıl izlendiğini ve her ihbarnamenin hangi matrah farkına dayandığını göstermektir. Yalnız “vergi çok yüksek” itirazı yerine kontrol edilebilir bir hesap tablosu hazırlanmalıdır.
Yabancı mirasçı için işlem sırası ve belge dosyası
| Aşama | Hazırlanacak kayıt | Kontrol sorusu |
|---|---|---|
| Kapsam | Vatandaşlık, ölüm ve malın bulunduğu yer | Bu intikal Türkiye’de verginin kapsamına giriyor mu? |
| Hak sahipliği | Mirasçılık belgesi, aile bağlantıları | Mükellef ve pay doğru mu? |
| Matrah | Ölüm tarihine bağlı değerler, borç belgeleri | Hangi değerleme ölçüsü uygulanıyor? |
| Beyan | Beyanname ve teslim/alındı kaydı | Doğru süre ve yetkili daire esas alındı mı? |
| Tahsil | Tahakkuk, taksit, banka kesintisi | Kesinti doğru kişi hesabına mahsup edildi mi? |
| Kurum işlemi | İşlem için gereken vergi belgesi | Belge ödeme, tescil veya satıştan hangisine ilişkin? |
Yurt dışındaki mirasçının Türk kimlik numarasının bulunmaması, vergi işleminin hiç yapılamayacağı anlamına gelmez. Gerekli vergi kimliği ve temsil yöntemi ilgili daireyle belirlenir. Türkiye’de sisteme giriş yapabilen bir yakının hesabının kullanılması, o kişiye mirasçı adına beyanda bulunma yetkisi kazandırmaz. Beyanı kimin hangi sıfatla verdiği dosyada anlaşılır olmalıdır.
Vekâletnamenin vergi dairesinde işlem, belge alma, düzeltme ve gerekiyorsa iade talebi gibi amaçlanan işlemleri karşılayıp karşılamadığı önceden kontrol edilir. Yabancı noter belgesi için tasdik ve tercüme yolu, belgenin düzenlendiği ülke ve uygulanabilir sözleşmelere göre belirlenir. Apostil, metinde bulunmayan bir temsil yetkisini eklemez.
2026 rakamları hangi dosyada kullanılmalıdır?
İstisna ve tarife, sırf beyannamenin 2026’da verilmesine bakılarak seçilmez; vergiyi doğuran intikalin ilgili yılı belirlenir. Örneğin 2025’te gerçekleşen bir ölümün gecikmiş beyannamesini 2026’da hazırlamak, kendiliğinden 2026 istisnasına hak kazandırmaz. Sonradan bulunan malın eski ölüm dosyasıyla bağlantısı da korunur. 2026 tutarlarını belirleyen 57 Seri No.lu Tebliğ.
Yeni özel yüzde 1 oran bakımından aranan bağlantı, mirasçının yurt dışında yaşaması değil, mirasbırakanın GVK mükerrer m.20/D istisnasından yararlanması ve kanundaki süre içinde veraset intikalinin gerçekleşmesidir. Bu nedenle mirasçının yabancı ikamet belgesi tek başına yeterli olmaz. Özel rejimden yararlanma belgeleri ve tarihler birlikte incelenir. 7582 sayılı Kanun, m.2 ve 4.
Dosya kapanırken hangi sonuç aranır?
Beyan verilmiş, fakat tahakkuk kontrol edilmemişse vergi dosyası tamamlanmış sayılmaz. Kesinti yapan bankanın yazısı, tahakkuk ve ödemeler karşılaştırılır. İleri tarihli taksitler için sorumlu kişi ve ödeme takvimi kayda alınır. Türkiye’deki yükümlülükle yabancı ülkedeki miras veya malvarlığı bildirimi ayrı satırlarda izlenir. Bu yöntem, aynı paranın transferinde tekrar belge aranması halinde kaynak dosyasının kısa sürede kurulmasını da sağlar.
Sonuç
Sınır ötesi miras vergisinde doğru sonuç, kişi ve mal bazında kapsam, süre ve değerleme hesabıyla elde edilir. 2026 tutarları ölüm yılıyla ilişkilendirilmeli; banka kesintisi, tapu ilişiği ve yabancı ülke yükümlülükleri ayrı izlenmelidir.
İlgili yazılar: Türkiye’de Şirket Hissesi Miras Kalırsa Ne Yapılır? Yabancı Mirasçı, Ortaklık ve Pay Devri; Miras Kalan Evin Kira Geliri Nasıl Alınır? Yurt Dışındaki Mirasçının Yönetim ve Hesap Hakları; Türkiye’de Miras Kalan Para Yurt Dışına Nasıl Transfer Edilir? Banka Belgeleri ve Vergi İşlemleri; Türkiye’ye Gelmeden Miras İşlemleri Nasıl Yapılır? Yurt Dışından Vekâlet ve Uzaktan Takip.; Miras ve bağış vergi yükümlülükleri; Yabancılar için Türkiye’de miras intikali; Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Türkiye’de Miras Paylaşımı; Türkiye’de Miras İntikali Neden Tamamlanamaz?
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı mirasçı Türkiye’de vergi ödemez mi?
Türkiye’deki malvarlığı ve kanunun kapsamına göre yükümlülük doğabilir.
İstisna altında kalınca beyanname verilmez mi?
Veraset yoluyla intikalde beyan yükümlülüğü ayrıca devam eder.
Bütün yurt dışı miraslarında süre altı ay mı?
Hayır. Ölüm ve mükellefin bulunduğu yere göre dört, altı veya sekiz ay olabilir.
Yeni yüzde bir oran herkese uygulanır mı?
Hayır. GVK mükerrer m.20/D ile bağlantılı özel şartlar ve süre aranır.
Ölüm 2025, beyan 2026 ise hangi istisna kullanılır?
İntikalin ilgili yılı esas alınır; beyannamenin geç verilmesi yeni yıl istisnasını otomatik sağlamaz.
Banka yüzde beş kestiğinde vergi biter mi?
Hayır. Kesinti güvence mekanizmasıdır; kesin vergi ve mahsup ayrıca kontrol edilir.
Para diğer mirasçı tarafından çekilirse beyan gerekmez mi?
Fiilî tahsil edememek tek başına beyan yükümlülüğünü kaldırmaz. Hak sahipliği ve vergi kapsamı ayrıca incelenir.
Şirket payı ve ortak alacağı aynı değer midir?
Ayrı hukuki kalemler olabilir; bilanço ve değerleme ilişkisi kontrol edilerek mükerrer veya eksik hesap önlenir.
Kaynakça
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
- GİB, Veraset ve İntikal Vergisi, 2026 istisna ve tarifeleri
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- Danıştay VDDK, 27.09.2002, E.2002/149, K.2002/336
- Danıştay 7. Daire, 15.11.2021, E.2018/27, K.2021/4821
- 2026 tutarlarını belirleyen 57 Seri No.lu Tebliğ
- 7582 sayılı Kanun, m.2 ve 4