İnternetten İçerik Kaldırma ve Erişimin Engellenmesi: 2026 Hukukî Başvuru Rehberi

İnternet içeriği kaldırma ve erişim engelleme arasında ne fark vardır?

İçeriğin kaynağından çıkarılması

İçeriğin çıkarılması, bir haberin, yazının, görselin veya diğer verinin içerik ya da yer sağlayıcı tarafından yayından kaldırılmasıdır. İçerik platformdan bütünüyle çıkarılmışsa normal koşullarda o kaynaktaki yayına erişilemez. Ancak başka web sitelerindeki kopyalar, ekran görüntüleri, arşivler veya arama önbellekleri kendiliğinden silinmiş sayılmaz. Birden çok URL'deki tekrar yayınlar için ayrıca işlem gerekebilir.

Belirli bir URL'ye veya siteye erişimin engellenmesi

Erişimin engellenmesi, belirli teknik yöntemlerle internet bağlantısının sınırlanmasıdır. Bu işlem kural olarak kaynaktaki veriyi silmez. Türkiye'den engellenen içerik başka ülkelerde erişilebilir kalabilir. Bir URL'yi hedef alan tedbir ile alan adı veya tüm siteyi kapsayan tedbir aynı ağırlıkta değildir. Kanuni dayanak, zorunluluk ve ölçülülük ayrıca araştırılmalı; mümkünse hak ihlali yaratan belirli içerik hedeflenmelidir.

Arama motoru sonucundan çıkarma ve unutulma hakkı

Arama motorunun, kişinin adı ve soyadıyla yapılan aramada belirli bağlantıyı listelememesi arama sonucundan çıkarma veya indeksten çıkarma olarak adlandırılır. Bu çözüm haber kaynağını ortadan kaldırmayabilir. Haber arşivinin kaldırılması, URL erişiminin engellenmesi ve ad-soyad aramasında bağlantının görünmemesi birbirinin yerine geçen sonuçlar değildir. Kişisel veri hukuku ile ifade ve basın özgürlüğü arasındaki denge bu yolda belirleyicidir.

Düzeltme ve cevap, tekzip, tazminat ve ceza soruşturması

İnternet haber sitesindeki gerçeğe aykırı veya kişinin şeref ve haysiyetini ihlal eden içerik bakımından 5187 sayılı Basın Kanunu m.14 uyarınca düzeltme ve cevap istenebilir. Somut koşullara göre Türk Medeni Kanunu (TMK) m.24-25 kapsamında saldırının durdurulması veya önlenmesi, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.49 ve m.58 kapsamında tazminat ve suç unsurları varsa Cumhuriyet başsavcılığına başvuru gündeme gelir. Suç duyurusu yapılması tek başına içeriğin otomatik olarak kaldırılması veya erişimin engellenmesi sonucunu doğurmaz.

2026 yılında 5651 sayılı Kanun'un hangi hükümleri uygulanıyor?

Anayasa Mahkemesinin 9. maddeyi iptal etmesi neden önemli?

Anayasa Mahkemesi, 11 Ekim 2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesini iptal etmiştir. Karar 10 Ocak 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış; iptal hükmü dokuz aylık ertelemenin ardından 10 Ekim 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Maddenin eski metnindeki, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla doğrudan sulh ceza hâkimliğine gidilmesi ve 24 saat içinde karar verilmesi düzeni artık güncel başvuru yolu olarak gösterilemez. [1] [2]

Bu iptal kararı, internetteki bütün hukuka aykırı yayınların korumasız kaldığı anlamına gelmez. Başka kanunlarda ve 5651'in yürürlükte kalan maddelerinde farklı şartlarla öngörülmüş yollar sürmektedir. Ancak farklı bir hukuki dayanak olmaksızın iptal edilmiş m.9'a dayanılarak yeni bir erişim engeli talep edilmemelidir. Anayasa Mahkemesinin eleştirisinin odağında, ifade ve basın özgürlükleri bakımından güvencelerin yetersizliği, kararların gerekçelendirilmesi ve çatışan hakların yeterince dengelenmemesi bulunmaktadır.

31 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanun'un etkisi

24 Temmuz 2026'da kabul edilip 31 Temmuz 2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun ile 5651 sayılı Kanun'un bazı hükümlerindeki kurumsal görev ve yetki ifadeleri değiştirilmiştir. Güncel kanunda ilgili "Başkan" Siber Güvenlik Başkanını ifade etmekte; 9/A maddesi gibi bölümlerdeki başvuru makamları bu yeni kurumsal düzen çerçevesinde okunmaktadır. Eski metinlerdeki BTK veya TİB atıfları güncel makamın belirlenmesi bakımından tek başına yeterli değildir. 7590 sayılı Kanun 9. maddeyi yeniden yürürlüğe koymamıştır. [2] [3]

1 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek sosyal ağ değişiklikleri

7578 sayılı Kanun'un 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesinde yaptığı bazı değişiklikler ile oyun platformlarına ilişkin ek 5. madde, 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bunlar arasında belirli ölçekteki sosyal ağ sağlayıcıların kullanıcı başvurularına 48 saat içinde gerekçeli cevap vermesine, çocuk kullanıcılar, ebeveyn kontrolü ve belirli acil kararların uygulanmasına ilişkin hükümler bulunmaktadır. 25 Ekim 2026 itibarıyla henüz yürürlüğe girmemiş bu yeni kurallar bugünkü bir başvurunun hukuki dayanağı gibi kullanılmamalıdır. Başvuru ve karar tarihine göre uygulanacak sürüm denetlenmelidir. [2] [4]

İnternet ortamında kim hangi içerikten sorumludur?

İçerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve sosyal ağ sağlayıcı

5651 sayılı Kanun m.2 ve devamında başlıca sorumluluk kategorileri düzenlenmektedir. İçerik sağlayıcı, veriyi üreten veya kullanıcıya sunan kişidir. Yer sağlayıcı, içeriğin barındırıldığı sistemleri sağlayan kişidir. Erişim sağlayıcı, kullanıcıya internete bağlantı olanağı sunar. Sosyal ağ sağlayıcı ise kanunun özel tanımı ve ek 4. maddesindeki koşullar çerçevesinde ayrıca yükümlülüklere tabi olabilir.

Bir haberin yazarı, gazeteyi işleten şirket, sunucu hizmeti veren kuruluş ve internet servis sağlayıcısının işlevleri aynı değildir. İhlalin giderilmesi için doğru muhataba, doğru içerik adresiyle ve doğru hukuki taleple başvurmak gerekir. Örneğin erişim sağlayıcının tek başına bir haberin metnini silmesi mümkün değildir; sosyal medya platformu ise kendi hizmetindeki paylaşımı kaldırma veya görünürlüğünü sınırlandırma araçlarına sahip olabilir.

Toplu kullanım sağlayıcı ve internet kafelerin konumu

Oteller, kafeler, eğitim kurumları ve diğer işyerlerinde belirli süreyle internet kullanım olanağı sunan işletmeler, 5651 sayılı Kanun'daki toplu kullanım sağlayıcı tanımı bakımından ayrıca değerlendirilir. Ticari amaçla toplu internet kullanımının özel yükümlülükleri bulunabilir. Bağlantının belirli bir işletmeden sağlanması, o işletmenin internet üzerinden yapılan her paylaşımın içerik sağlayıcısı veya faili olduğu anlamına gelmez. Kayıt saklama ve hukuka uygun bilgi paylaşımı, mevzuat ve kişisel verilerin korunması sınırları içinde incelenmelidir.

Alan adı, IP ve URL engellemesinin teknik farklılıkları

Alan adı üzerinden engelleme, internet alan adının çözümlenmesine veya o adrese erişime ilişkin müdahaleyi; IP bazlı engelleme teknik ağ adresine yönelik kısıtlamayı; URL bazlı engelleme ise belirli sayfa veya dosya adresini hedeflemeyi anlatır. Yalnız içerikle bağlantısı bulunmayan başka kullanıcıların veya hizmetlerin erişiminin de sınırlanması, müdahalenin ölçülülüğü açısından sorun oluşturabilir. Derin paket incelemesi gibi daha müdahaleci teknik yöntemlerin kullanımı ise kanuni yetki, teknik zorunluluk ve temel haklar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmeyi gerektirir. Tedbirin hukuken amacı ve teknik sonucu birbirine uygun olmalıdır.

İnternet kimliği ve IP adresinin ispat değeri

IP adresi teknik bir ağ tanımlayıcısıdır; tek başına yayın yapan gerçek kişinin kesin kimliği değildir. Dinamik adres, ortak bağlantı, ağ adresi çevirisi, cihaz paylaşımı ve hatalı zaman kaydı ihtimalleri değerlendirilmelidir. Kimlik tespiti ve ceza sorumluluğu bakımından IP, zaman damgası, port, sağlayıcı kayıtları ve diğer delillerin birlikte incelenmesi gerekebilir. Kişisel bilgilerin hukuka aykırı yöntemlerle araştırılması veya internet üzerinden ifşa edilmesi ayrıca hak ihlaline neden olabilir.

Hangi ihlal için hangi başvuru yolu değerlendirilmelidir?

Kişilik hakkı ihlalinde internet içeriğinin kaldırılması nasıl istenir?

TMK m.24 ve m.25 kapsamında saldırının önlenmesi veya durdurulması

Kişinin şeref ve itibarı, özel hayatı, adı, resmi ve diğer kişilik değerleri hukuken korunur. TMK m.24, kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıya karşı koruma sağlarken m.25; saldırı tehlikesinin önlenmesi, devam eden saldırının durdurulması ve sona ermiş olsa dahi etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini düzenler. Koşullarına göre kararın üçüncü kişilere bildirilmesi veya yayımlanması da istenebilir.

İnternet içeriğine yönelik talepte yayının hangi belirli ifadeleriyle kişilik hakkına hukuka aykırı müdahalede bulunduğu, ilgili URL, sorumlu kişi ve talep edilen somut müdahale gösterilmelidir. TMK m.24-25, iptal edilen 5651 m.9'un bütün usul ve 24 saatlik sürelerini kendiliğinden geri getirmez. Mahkemenin görevi, usul, tebligat ve kararın icrası somut dava ve talebin niteliğine göre belirlenir.

İhtiyati tedbir ne zaman talep edilebilir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389 ve devamı maddeleri, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması veya gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğması riskinde ihtiyati tedbire imkân tanıyabilir. İnternet yayını için yapılan talepte tedbirin kapsamı, geçicilik ihtiyacı, yaklaşık ispat, teminat, karşı tarafın dinlenmesi ve ifade özgürlüğüne müdahalenin ağırlığı birlikte değerlendirilir.

Tedbir talebi, yayını baştan sona durdurma veya internet sitesini bütünüyle erişime kapatma şeklinde otomatik kurulamaz. İhlale neden olan belirli cümle, görsel, video bölümü veya URL'nin hedeflenmesi; haberin kamu yararı ve yayıncının savunma hakkı yönünden neden ölçülü olduğu açıklanmalıdır. HMK m.393 kapsamında tedbirin icrasının istenmesine ilişkin süre ve m.397 kapsamındaki tamamlayıcı işlem yükümlülükleri somut karara göre ayrıca izlenmelidir.

Geçici tedbir nihai hüküm değildir

İhtiyati tedbir, çekişmeli içerikle ilgili uyuşmazlığın esasının kesin biçimde karara bağlandığı anlamına gelmez. Tedbirin gerekçesi ve ölçüsü, yargılamanın ilerleyen aşamalarında değiştirilebilir, kaldırılabilir veya şartlara göre devam ettirilebilir. Bir tedbirin uygulanabilirliği, muhatabı, tebliği ve icrası hakkında somut karar esas alınmalı; geçici koruma kararı nihai haklılık ispatı gibi sunulmamalıdır.

Manevi ve maddi tazminat talepleri

Hukuka aykırı yayın kişilik değerlerine zarar vermişse TBK m.58 kapsamında manevi tazminat, şartları varsa TBK m.49 kapsamında maddi zarar istenebilir. Tazminatın miktarı yayının ağırlığına, yayılmasına, somut zarara, kusur ve illiyet bağına bağlıdır. İçerik daha önce kaldırılmış olsa da doğmuş zarar yönünden dava hakkının kendiliğinden ortadan kalktığı söylenemez. Hak düşürücü süre ve zamanaşımı bakımından talebin türüne ve olay tarihine göre ayrı değerlendirme yapılmalıdır.

Özel hayatın gizliliğinde 5651 m.9/A başvurusu nasıl işler?

Başvuru konusu ve gerekli bilgiler

5651 sayılı Kanun m.9/A; kişinin özel hayatının gizliliğini ihlal ettiğini ileri sürdüğü internet içeriğinin erişiminin engellenmesine ilişkin ayrı ve özel bir usul düzenler. Başvuruda ihlale yol açan yayının tam URL adresi, ihlalin hangi yönlerden özel hayata müdahale ettiği ve kimlik bilgilerinin doğrulanmasına elverişli bilgiler yer almalıdır. Eksik başvuru işleme alınmayabilir. 2026 değişiklikleri nedeniyle güncel kanundaki "Başkanlık" ve yetkili başvuru kanalı üzerinden hareket edilmelidir. [2] [3]

Özel hayat niteliği yalnız yayımlanan kişinin rahatsızlığına göre saptanmaz. Görüntü veya bilginin mahrem olup olmadığı, kişinin rızası, yayımlama amacı, kamu yararı, kişinin kamuya açıklık düzeyi ve yayının kapsamı önemlidir. Özel hayat ihlali, kişilik hakkı ihlalinin alt türü olmakla birlikte her itibar zedeleyici açıklama m.9/A anlamında özel hayat ihlali değildir.

Dört saat, yirmi dört saat ve kırk sekiz saat ne anlama gelir?

M.9/A'daki usulde Başkanlığın Birliğe bildirdiği tedbirin erişim sağlayıcılarca derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirilmesi öngörülür. Erişimin engellenmesini isteyen kişinin talebini başvurusundan itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunması gerekir. Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar; kanuni koşullarda onay sağlanmazsa geçici tedbir kendiliğinden kalkar. Başvuru ve kararın yazılı/dijital kayıtlarının saklanması süre denetimi açısından önemlidir. [2]

Kanun ayrıca özel hayatın gizliliği bakımından gecikmesinde sakınca bulunan ayrı hâllerde resen tedbir ve hâkim onayı mekanizması öngörür. Bu farklı usullerin birbirine karıştırılmaması ve yetkili makamın doğru belirlenmesi gerekir.

İçerik başka ülkede yayımlanmışsa

Özel hayatı ihlal eden içeriğin yurt dışı sunucuda barındırılması, Türk hukukunun hiçbir şekilde uygulanamayacağı anlamına gelmez. Ancak ulusal erişim engeli ile içeriğin küresel ölçekte silinmesi farklı sonuçlardır. Platformun hukuki muhatabı, yerleşim yeri, yabancı ülke hukuku ve uluslararası tebligat/tenfiz ihtimali ayrıca değerlendirilir.

5651 m.8 kapsamındaki suçlar ve erişim engeli

Katalog suçların kapsamı geniş yorumlanmamalıdır

5651 sayılı Kanun m.8, içeriğinin belirli suçları oluşturduğu konusunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlara özgü bir usuldür. Bu kapsamda TCK'daki intihara yönlendirme (m.84), çocukların cinsel istismarı (m.103/1), uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (m.190), sağlık için tehlikeli madde temini (m.194), müstehcenlik (m.226), fuhuş (m.227), kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (m.228) ile 5816 sayılı Kanun, 7258 sayılı Kanun ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilatı Kanunu m.27/1-2 kapsamındaki belirli suçlar yer alır. Katalog maddeleri ve bunların zaman bakımından uygulanması, güncel kanun metni üzerinden değerlendirilmelidir. [2]

Hakaret, iftira, ticari itibarın zedelenmesi veya bir haberin gerçeğe aykırı olması tek başına 5651 m.8 kataloğunda yer alan bir başvuru sebebi değildir. Bu olgular için koşullarına göre TMK, TBK, Basın Kanunu, KVKK veya ilgili ceza hükümlerine dayanılması gerekir.

Yetkili makam, ölçülülük ve kararın uygulanması

M.8 kapsamındaki karar yetkisi soruşturma, kovuşturma ve kanunda sayılan idari koşullara göre farklılaşır. Kararın kapsamı ile yerine getirilmesi ve itiraz yolu ayrı değerlendirilir. Kanundaki bazı ibareler Anayasa Mahkemesinin iptal kararından etkilenmiştir; eski versiyondaki bütün içerik çıkarma yetkileri bugün değişmeden sürüyormuş gibi okunamaz. Yayıncının hangi işlemle muhatap olduğu açıkça saptanmalıdır.

5651 m.8/A: Kamu güvenliği nedeniyle acil tedbir

M.8/A; yaşam hakkı, kişilerin can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması gibi kanunda gösterilen sebeplerle ve şartları varsa gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde öngörülen istisnai yetkiyi düzenler. Kanundaki usul kapsamında verilen bazı idari kararlar yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulmakta, hâkimin kırk sekiz saat içinde karar vermemesi hâlinde tedbir kalkmaktadır. Yöntem bakımından URL odaklı müdahale ile zorunlu hâllerde tüm siteye yönelik müdahalenin ayrımı gözetilir. [2]

Kişinin kendisi hakkında olumsuz haber yayımlanmış olmasını kamu düzeni tehlikesi olarak nitelendirmesi, m.8/A'nın doğrudan uygulanmasını sağlamaz. İdarenin yetkisi, kanunilik ve ölçülülük ilkeleriyle sınırlıdır. Bu tür kararların muhatapları da uygulama, gerekçe, itiraz ve hak ihlali yönlerinden başvuru yollarını araştırabilir.

Sosyal medya içeriği nasıl kaldırılır ve platformun sorumluluğu nedir?

Platforma yapılacak bildirim nasıl hazırlanmalıdır?

Facebook, Instagram, X, YouTube, TikTok ve diğer platformlar kendi şikâyet, gizlilik, sahte hesap, telif ve taciz bildirim sistemlerini kullanabilir. Platformun Türkiye'deki temsilci veya bildirim adresi somut hizmet için resmî kayıttan doğrulanmalıdır; farklı platformlara tek tip başvuru kanalı veya garanti edilmiş kaldırma süresi isnat edilmemelidir.

Başvuruda soruna ilişkin kalıcı içerik bağlantısı, paylaşımın tarihi, hak ihlali yaratan bölüm, ihlalin hukuki gerekçesi, varsa rıza verilmediğine ilişkin açıklama ve istenen çözüm belirtilmelidir. İddia edilen içeriğin tamamı yeniden paylaşılmamalı; mahrem görüntüler yalnız gerekli güvenli kanaldan bildirilmelidir. Platform başvurusu ile yargı başvurusu hukuken ayrı aşamalardır.

5651 ek madde 4 ve 2026 değişiklikleri

Ek 4. madde sosyal ağ sağlayıcıların temsilcilik, başvuru, raporlama, mahkeme kararlarını uygulama ve belirli şartlarda tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler içerir. Örneğin hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içeriğin bildirilmesine rağmen 24 saat içinde çıkarılmaması veya erişimin engellenmemesi, ilgili hükmün şartlarıyla sosyal ağ sağlayıcının doğan zararlardan sorumluluğunu gündeme getirebilir. Bu tazminat yolu, her şikâyete anında ve otomatik kaldırma zorunluluğu anlamına gelmez. [2]

1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yeni ek 4/3 hükmü, belirlenen erişim eşiğindeki sosyal ağ sağlayıcılara, kişilerce yapılacak başvurulara en geç 48 saat içinde gerekçeli olumlu veya olumsuz cevap yükümlülüğü getirmektedir. Bunun bugün yürürlükte olduğu ileri sürülmemeli; somut başvurunun tarihine göre uygulanacak mevzuat seçilmelidir. [4]

Sahte hesap, taklit profil ve sürekli tekrar yayın

Bir kişinin adı ve fotoğrafıyla sahte hesap açılması, mahrem görüntünün yeniden yüklenmesi veya aynı iddianın farklı URL'lere kopyalanması hâlinde hesap, içerik ve taklit kimlik delilleri birbirinden ayrılmalıdır. Her paylaşımın URL'si, tarih/saat kaydı, profil bağlantısı ve platformun cevap yazıları saklanmalıdır. Daha önce elde edilen bir erişim engeli kararı, yeni URL'lere her hukukî rejimde otomatik olarak uygulanır varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Kişisel verilerin silinmesi ve unutulma hakkı

KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 7, 11 ve 13. maddeleri çerçevesinde kişisel verinin işlenme şartları ortadan kalkmışsa ilgili kişi silme, yok etme veya anonimleştirmeyi talep edebilir. Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Ancak veri işleme şartları sürüyorsa ret kararı gerekçelendirilebilir. Haber yayınları ve kişisel veri işlemleri bakımından basın, ifade özgürlüğü ve kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir. [5] [6]

Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet süreleri

Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet bakımından öncelikle veri sorumlusuna başvuru yapılması gerekir. Cevabın reddi veya yetersizliği yahut otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde Kurula gidilebilir. Kural olarak cevap tarihinden itibaren otuz gün, her hâlde ilk başvuru tarihinden itibaren altmış gün sınırı gözetilir. Kurula şikâyet ile genel hükümlere dayalı tazminat başvurusu aynı kurum değildir; süre ve merci ayrımı korunmalıdır. [6]

Arama motorunda ad-soyad sonucunun indeksten çıkarılması

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararı, kişilerin adlarıyla yapılan aramalarda çıkan bağlantıların indeks dışına çıkarılmasına ilişkin başvuruların unutulma hakkı kapsamında incelenebileceğini kabul eder. Önce arama motorunun veri sorumlusu olarak değerlendirilmesi ve usulüne uygun başvuru koşulları; ardından somut olayın koşulları araştırılır. Sonucun silinmesi, haberin kaynağının kaldırıldığını göstermez. [7]

Her olumsuz haber unutulma hakkı doğurur mu?

Hayır. Haberin yayımlanmasının üzerinden geçen süre, verinin güncelliği ve doğruluğu, kişinin kamuya mal olmuş niteliği, haberin kamu yararı, ifade ve basın özgürlükleri, kişinin yaşamına etkisi, bilginin hassasiyeti ve aynı olaya ilişkin yeni gelişmeler değerlendirilir. Bir kişinin geçmişindeki ceza soruşturmasının, beraat kararının veya kapanmış olayın bugünkü sonuçları somut olarak açıklanmalıdır. Yalnız "beni rahatsız ediyor" ifadesi her durumda kaldırma için yeterli olmaz.

İnternet haber sitesinde düzeltme ve cevap hakkı

Basın Kanunu m.14 kapsamında iki aylık başvuru süresi

5187 sayılı Basın Kanunu m.14 uyarınca, süreli yayında kişinin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kendisi hakkında gerçeğe aykırı bir yayım yapılmışsa zarar gören kişi, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde uygun düzeltme ve cevap metni gönderebilir. Metin suç unsuru içermemeli, üçüncü kişilerin korunmaya değer haklarını ihlal etmemeli ve kanunun uzunluk sınırlarına uymalıdır. İnternet haber sitesi niteliğinin somut olayda mevcut olması gerekir; her sosyal medya hesabı otomatik olarak bu statüde değildir. [8]

İnternet haber sitesinin bir günlük yükümlülüğü ve hâkimlik başvurusu

İnternet haber sitesinde sorumlu müdür, kanuna uygun düzeltme ve cevap yazısını aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde ilgili yayınla bağlantılı, aynı puntolarda ve kanuni görünürlük koşullarıyla yayımlamalıdır. Yayın kaldırılmış veya erişimi engellenmişse düzeltme-cevap metni ilk 24 saati ana sayfada olmak üzere bir hafta yayımlanır. Kanuni sürede yayımlanmama veya aykırı yayımlama hâllerinde, ilgili sürenin bitimi veya aykırı yayımdan itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimine başvuru yolu düzenlenir. Bu usul, iptal edilen 5651 m.9 başvurusu ile aynı şey değildir. [8]

Telif hakkı, marka, görüntü ve ticari sır içeren yayınlar

İzin alınmadan kullanılan fotoğraf, video, müzik, yazılım, kitap bölümü, logo veya diğer içerik için eser sahipliği ve hak sahipliği önce belgelenmelidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki özel hukuk talepleri, platformun telif hakkı bildirimi ve uygun yargısal tedbir yolları ayrı değerlendirilir. Kullanımın alıntı, izin, lisans, istisna veya hukuka uygun başka bir nedene dayanıp dayanmadığı incelenmeden bütün yayınların otomatik silinmesi istenemez.

Marka hakkı ihlali ile haklı tüketici eleştirisi aynı şey değildir. Rakip şirketin olumsuz haber veya değerlendirmesini yalnız ticari itibara zarar verdiği gerekçesiyle kaldırmak her zaman mümkün değildir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, haksız rekabet hükümleri ve kişilik hakkı koruması bakımından olayın niteliğine uygun talep kurulmalıdır. Ticari sırların ifşasında bilginin sır olma niteliği, nasıl elde edildiği ve yayından doğan somut risk önem taşır.

Yayın kaldırılmadan önce delil nasıl korunur?

URL, tarih, içerik ve ekran kaydı birlikte saklanmalıdır

Yayının internetten kaldırılması delillerin de kaybolmasına neden olabilir. Bu yüzden başvuru öncesinde tam URL, tarih/saat, sayfa başlığı, içeriğin görünen tamamı, paylaşım yapan hesap, yayınla bağlantılı yorumlar ve gerekiyorsa ses/video kaydı tutarlı biçimde korunmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına içeriğin ilk yayımlanma tarihini veya gerçek faili her durumda ispat etmez.

Noter e-tespitinin başvuru ve ispat değeri

Elektronik tespit hizmeti için Türkiye Noterler Birliğinin güncel e-hizmet kanalı kullanılarak erişilebilir URL'nin tespit başvurusu yapılması, başvuru kaydının alınması ve noterlik işleminin tamamlanması gerekebilir. Başvuru numarası verilmesi ile noterlik tasdiki aynı aşama değildir. Başvuru yöntemi, ücret ve teknik destek koşulları işlem tarihinde Türkiye Noterler Birliğinin resmî kanalından doğrulanmalıdır.

Noter e-tespitinin sınırları

Türkiye Noterler Birliği'nin elektronik tespit uygulamaları, belirli internet içeriğinin tespit zamanındaki görünümünün belgelenmesine yardımcı olabilir. Ancak noterlik tespiti, içeriğin hukuka aykırılığını, paylaşımı kimin yaptığını veya suçun gerçekleştiğini kesin biçimde hükme bağlamaz. Elektronik tespit ile mahkemenin delilleri değerlendirmesi farklı işlemlerdir. Platform içindeki kapalı grup, silinen içerik, dinamik akış veya giriş gerektiren sayfalarda yöntemin teknik sınırları ayrıca değerlendirilmelidir.

Delil muhafazasında hak ihlali oluşturmamak

Başkasının hesabına izinsiz girilmemeli, gizli veya mahrem veriler kamuya yeniden yayılmamalı, doğrulanmamış kimlikler suçlu ilan edilmemelidir. Gereken durumlarda mahkeme delil tespiti, savcılık işlemleri veya platformun muhafaza mekanizmaları hukuka uygun şekilde değerlendirilir. Kişisel veriler başvuruda yalnız gerekli ölçüde işlenir; dava dışı kişilerin bilgilerinin gereksiz ifşasından kaçınılır.

İçerik kaldırma veya engelleme talebi için uygulama yol haritası

1. İhlali sınıflandırın: Kişilik hakkı, özel hayat, katalog suç, veri silme, telif, basın düzeltmesi veya kamu güvenliği ihtimallerini ayrı yazın.
2. Delilleri muhafaza edin: Tam URL ve tarih, ekran kaydı, paylaşım sahibinin görünen hesabı, varsa noter tespiti, yazışma ve platform bildirimlerini saklayın.
3. Doğru muhatabı bulun: İçerik sağlayıcı, sosyal ağ sağlayıcı, arama motoru, veri sorumlusu, haber sitesi veya yetkili yargı/idari makamı ayırın.
4. Talebi dar ve açık kurun: Bütün internet sitesinin kapatılmasını varsaymak yerine hangi URL ve hangi cümle/görsel için hangi tedbirin gerektiğini gerekçelendirin.
5. Kanuni süreleri hesaplayın: 9/A, KVKK ve 5187 sayılı Kanun için farklı süreler; ihtiyati tedbir icrası ve asıl dava için ayrı yükümlülükler vardır.
6. Başvuru sonucunu belgeleyin: Ulaşma ve tebliğ kayıtlarını, platform cevabını, kararın gönderildiği tarihi, yerine getirilme durumunu ve yeni kopya URL'leri takip edin.
7. Karar sonrasını tamamlayın: Kaldırma, indeksten çıkarma, düzeltme, tazminat ve ceza başvurularının her birinde nihai hukuki sonucu ayrıca denetleyin.

Hukuki talepte bulunmadan önce kontrol edilmesi gereken belgeler

• İhlale konu tam internet adresi veya adresleri;
• Yayının mevcut ekran görüntüsü, tarih ve saat kaydı;
• Haber, fotoğraf, video veya yorumun hangi bölümünün ihlal oluşturduğuna dair açıklama;
• İlgili kişinin hak sahibi olduğunu gösteren ve başvuru için gerekli belgeler;
• Platforma veya veri sorumlusuna başvuru ile teslim/cevap kayıtları;
• Eski ve yeni içerik sürümleri, içerik değişiklikleri, tekrarlanan paylaşım adresleri;
• Varsa düzeltme, beraat, takipsizlik, mahkeme kararı veya resmî kayıt;
• Zarar ve aciliyet iddiasını destekleyen belgeler;
• Yetki belgesi, temsil belgesi ve yalnız gerekli kimlik bilgileri.

Erişim engelleme kararına karşı yayıncı veya kullanıcı nasıl itiraz eder?

Yayıncının ifade ve basın özgürlüğü, yayında adı geçen kişinin itibar ve özel hayat hakkı kadar hukuken değerlendirilmesi gereken bir unsurdur. Erişim engeli kararında kanuni dayanak, karar veren makam, kararın kapsamı, ölçülülük gerekçesi, itiraz mercii ve süresi somut karar üzerinden okunmalıdır. Her erişim engeli kararına aynı genel süre veya aynı merci uygulanmaz. Ceza muhakemesi, özel kanun, idari yargı ve bireysel başvuru yolları birbirine karıştırılmamalıdır.

Yayıncı; içeriğin doğru olduğuna ilişkin belge, kamu yararı, haberin güncelliği, kişinin kamuya açık görevi, eleştiri sınırları ve daha dar tedbirle korunma ihtimalini ileri sürebilir. Yayının tümünün kapatılması hâlinde, ilgili tek URL'nin hedeflenmesiyle sonucun sağlanıp sağlanamayacağı tartışılmalıdır. Kararın muhatabına bildirilmesi, uygulanması ve kapsamının sonradan değiştirilmesi ayrıca kayıt altına alınmalıdır.

Anayasa Mahkemesi içtihadı: İtibar, unutulma hakkı ve basın özgürlüğü

N.B.B. kararı: Eski haberin güncelliği ile kişisel yarar

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 3 Mart 2016 tarihli, B. No: 2013/5653, N.B.B. kararı, eski ve güncelliğini kaybetmiş internet haberleri karşısında kişinin manevi varlığının korunmasının önemini vurgulamıştır. Kararın değerlendirmesi, her eski haberin zorunlu silinmesi değil; yayının tarihsel, toplumsal ve kamusal değeri ile kişinin maruz kaldığı müdahale arasındaki denge üzerinedir. [9]

Keskin Kalem pilot kararı: Erişim engellemede etkili hukuk yolu

27 Ekim 2021 tarihli, B. No: 2018/14884, Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve diğerleri pilot kararında Anayasa Mahkemesi, internetteki haberlerin engellenmesine ilişkin dönemin 9. madde usulünde ifade ve basın özgürlükleri ile etkili başvuru hakkı yönünden yapısal sorunlara işaret etmiştir. Karar, gerekçeli ve denetlenebilir bir inceleme olmadan kapsamlı internet engellerine gidilmesinin sakıncalarını göstermektedir. [10]

2023 iptal kararı: Yeni başvuruda eski 9. madde kullanılamaz

E.2020/76, K.2023/172 sayılı norm denetimi kararı, eski 9. maddede öngörülen sistemin hukukî güvenceler ve ifade özgürlüğü bakımından yetersiz kaldığı sonucuna dayanır. Bu nedenle 10 Ekim 2024 sonrasındaki yeni bir kişilik hakkı şikâyetinde eski m.9'un metnini veya 24 saatlik karar prosedürünü tekrar etmek önemli bir hukuki hata olur. [1]

En sık yapılan hatalar ve hak kaybı riskleri

• İptal edilmiş 5651 m.9'a dayanmak: Bugünkü kişilik hakkı uyuşmazlığında yanlış makam ve başvuru yolu seçilebilir.
• Her hakareti m.8 katalog suç saymak: Katalogda bulunmayan bir fiil üzerinden m.8 işlemi yapılamaz.
• Her itibar ihlalini özel hayat ihlali göstermek: M.9/A'nın özel koşulları göz ardı edilir.
• İçerik silme ile erişim engelini eşitlemek: Türkiye dışındaki kaynak ve kopyalar gözden kaçırılır.
• Arama sonucundan çıkarma ile haber arşivinin silinmesini karıştırmak: Hukuki talepler farklıdır.
• Sadece ekran görüntüsü almak: URL, tarih ve içeriğin bağlamı eksik kalabilir.
• Noter tespitini kesin suç delili saymak: Tespitin sınırlı ispat işlevi aşırı genişletilir.
• Platform iç başvurusunu mahkeme kararı saymak: Kararların hukuki niteliği ve icra yolları farklıdır.
• Haberde kamu yararını hiç değerlendirmemek: Basın ve ifade özgürlüğü açısından talep zayıflayabilir.
• İlgili süreleri tekleştirmek: KVKK, basın düzeltmesi, özel hayat koruması ve ihtiyati tedbir farklı zaman düzenlerine tabidir.
• 2026'da henüz yürürlüğe girmemiş kuralları uygulamak: 1 Kasım 2026 değişiklikleri 25 Ekim başvurusuna otomatik uygulanamaz.
• Onay ve temsil yetkisini atlamak: Gerçek kişi, şirket, mirasçı veya veli adına başvuruda yetki özel olarak incelenir.

Sonuç

İnternetten içerik kaldırma veya erişimin engellenmesi talebinde ilk soru "İçerik neden hukuka aykırıdır?", ikinci soru ise "Bu ihlal için hangi makam, hangi yetkiyle ve hangi kapsamda işlem yapabilir?" olmalıdır. Bu iki soruya cevap verilmeden yapılan başvuru, özellikle 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin iptalinden sonra, yanlış usule dayanma riski taşır. Özel hayatın gizliliği, katalog suç, kamu güvenliği, kişisel veri, telif ve kişilik hakkı uyuşmazlıkları farklı kurallarla çözümlenir. Yayının URL bazında ispatı, kanuni sürelerin doğru hesaplanması, ölçülü talep kurulması ve karar sonrası içeriğin gerçekten kaldırılıp kaldırılmadığının denetlenmesi, hakların etkili biçimde korunması bakımından belirleyicidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İnternette hakkımdaki haber nasıl kaldırılır?

Önce haberin hangi hakka aykırılık oluşturduğu belirlenir. Haber sitesi veya platform nezdinde gerekçeli başvuru; koşullarına göre TMK m.24-25, Basın Kanunu m.14, KVKK veya diğer yargı yolları değerlendirilir. İptal edilmiş 5651 m.9'a dayanılarak yeni başvuru yapılmamalıdır.

2026 yılında 5651 sayılı Kanun m.9 yürürlükte mi?

Hayır. Anayasa Mahkemesinin E.2020/76, K.2023/172 sayılı iptal kararı 10 Ekim 2024 tarihinde hüküm doğurmuştur. 7590 sayılı Kanun m.9'u yeniden düzenlememiştir.

Bir sosyal medya paylaşımı için doğrudan sulh ceza hâkimliğine gidilebilir mi?

Yalnız paylaşımın kişilik hakkını ihlal ettiği ileri sürülerek eski m.9 prosedürü kullanılamaz. Özel hayatın gizliliği gibi bağımsız ve yürürlükteki bir özel hüküm varsa onun şartlarıyla başvuru yapılabilir. Basın Kanunu'nun düzeltme-cevap yolu da ayrı bir başvurudur.

Özel fotoğrafım izinsiz paylaşıldıysa ne yapmalıyım?

İçeriğin tam URL'sini güvenli biçimde kaydedin, platformun acil gizlilik bildirim kanalını kullanın ve 5651 m.9/A kapsamında başvuru koşullarını değerlendirin. Suç ve kişisel veri ihlali varsa ayrı yollar da bulunabilir. Mahrem içeriği delil toplama gerekçesiyle yeniden yaymayın.

Özel hayat nedeniyle erişim engeli kaç saatte uygulanır?

5651 m.9/A'da usulüne uygun bildirilmiş tedbir için erişim sağlayıcılara yönelik en geç dört saatlik uygulama süresi, başvurunun hâkime sunulması için 24 saatlik, hâkimin karar vermesi için 48 saatlik süreler düzenlenmiştir. Bunlar her internet şikâyetine uygulanacak genel süreler değildir.

Hakaret içeren paylaşım 5651 m.8 ile kaldırılır mı?

Salt hakaret iddiası m.8'in katalog suçları arasında değildir. Şartlarına göre kişilik hakkı koruması, platform bildirimi ve ceza hukuku yolları değerlendirilir.

Arama motorundan link kaldırılınca haber de silinir mi?

Hayır. Arama sonucundan çıkarma, çoğu durumda yalnız belirli ad-soyad sorgularında bağlantının görünürlüğünü etkiler. Haber kaynak sitede erişilebilir kalabilir.

Unutulma hakkı için belirli bir yıl geçmesi şart mı?

Her olay için otomatik uygulanan tek bir yıl sınırı yoktur. Yayının güncelliği, kamu yararı, doğruluğu, kişinin toplumsal konumu ve bilgiye erişim menfaati birlikte değerlendirilir.

Google veya başka arama motoruna başvurudan önce mahkemeye gitmek gerekir mi?

İndeksten çıkarma ve kişisel veri talebinde, uygulanabilir usule göre öncelikle arama motorunun veri sorumlusuna başvuru gündeme gelir. KVKK Kuruluna şikâyetten önce veri sorumlusu başvurusu zorunludur; başka hukukî başvuru yollarının şartları farklı olabilir.

KVKK kapsamındaki silme başvurusu ne kadar sürede cevaplanır?

Veri sorumlusu kural olarak başvuruyu en geç 30 gün içinde cevaplandırır. Kurula şikâyet için cevabı öğrenmeden itibaren 30 gün ve ilk başvurudan itibaren 60 günlük süre sınırları gözetilir.

İnternet haberinde tekzip veya düzeltme-cevap nasıl istenir?

5187 sayılı Kanun m.14 kapsamında yayımdan itibaren iki ay içinde kanuna uygun metin ilgili sorumlu müdüre iletilir. İnternet haber sitesinin yükümlülüğü ve aykırı davranması hâlindeki sulh ceza hâkimliği usulü ayrıca değerlendirilir.

Haber sitesi düzeltme ve cevabı kaç günde yayımlar?

İnternet haber sitesi, kanuna uygun düzeltme-cevap yazısını aldıktan sonra en geç bir gün içinde yayımlamakla yükümlüdür. Diğer şartlar için 5187 sayılı Kanun m.14 uygulanır.

Noter e-tespit yaptırmak zorunlu mudur?

Her internet uyuşmazlığı için mutlak zorunluluk değildir. Ancak değiştirilebilir dijital yayınların belirli bir tarihteki içeriğinin belgelenmesi için yararlı olabilir. Hukuka aykırılık ve fail tespiti mahkemenin ayrıca değerlendireceği konulardır.

Türkiye'de erişimi engellenen site dünyadan da silinir mi?

Hayır. Ulusal erişim engeli genellikle Türkiye'deki erişimi etkiler. Kaynağın silinmesi, yurt dışı erişimi, kopya yayınlar ve arama dizini için ayrıca işlem gerekebilir.

Hukuka uygun içeriğe yanlışlıkla erişim engeli konulduysa ne yapılabilir?

Kararın dayandığı madde, karar veren makam, başvuru süresi ve gerekçe incelenerek ilgili itiraz veya kaldırma yolu kullanılabilir. Yayıncının ifade ve basın özgürlüğü ile daha dar tedbirin mümkün olması özellikle tartışılmalıdır.

1 Kasım 2026 değişikliği başvuruları nasıl etkileyecek?

7578 sayılı Kanun'la belirli sosyal ağ sağlayıcıların başvurulara 48 saat içinde gerekçeli cevap vermesi gibi yeni yükümlülükler öngörülmüştür. Bu hüküm 1 Kasım 2026'da yürürlüğe gireceğinden, uygulanması için başvuru ve işlem tarihi dikkate alınmalıdır.

Kaynakça

1. Anayasa Mahkemesi, 11.10.2023 tarihli E.2020/76, K.2023/172 sayılı norm denetimi kararı; Resmî Gazete 10.01.2024, 32425. Bağlantı
2. Adalet Bakanlığı, UYAP Mevzuat, 5651 sayılı Kanun'un güncel konsolide metni, özellikle m.2, 4-6/A, 8, 8/A, 9, 9/A ve ek m.4. Bağlantı
3. Resmî Gazete, 31.07.2026 tarihli, 33326 sayılı nüsha; 7590 sayılı Kanun. Bağlantı
4. Adalet Bakanlığı, UYAP Mevzuat, 7578 sayılı Kanun ve 5651 ek madde 4 değişikliklerinin 01.11.2026 yürürlük notları. Bağlantı
5. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hâle Getirilmesi Hakkında Yönetmelik, m.12. Bağlantı
6. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Şikâyet Hakkı ve başvuru süreleri. Bağlantı
7. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 23.06.2020 tarihli, 2020/481 sayılı karar: arama motoru sonuçlarının indeksten çıkarılması. Bağlantı
8. Resmî Gazete, 18.10.2022, 31987, 7418 sayılı Kanun m.7 ile 5187 sayılı Basın Kanunu m.14'e eklenen internet haber sitesi hükümleri. Bağlantı
9. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, N.B.B. [GK], B. No: 2013/5653, 03.03.2016. Bağlantı
10. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve diğerleri [GK], B. No: 2018/14884, 27.10.2021. Bağlantı