Usulsüz elektrik kullanımı, her durumda sayaç dışı tüketim veya ceza hukuku anlamında suç demek değildir. Çoğu uyuşmazlık; aboneliğin doğru kişi adına kurulması, tüketici grubunun düzeltilmesi, üçüncü kişiye enerji verilmesi veya güç değişikliğinin bildirilmesiyle ilgilidir. Doğru değerlendirme, EPTHY m.48’de hangi yükümlülüğün ihlal edildiğinin belirlenmesini gerektirir. [1]
Kaynak kontrol tarihi 9 Ekim 2026’dır. Açıklamalar güncel düzenlemeyi esas alır; geçmiş olaylarda yürürlük ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir.
Usulsüzlük hangi durumlarda ortaya çıkar?
EPTHY m.48, belirli davranışları usulsüz tüketim olarak düzenler. Gündelik dildeki “abonelik sorunu” tanımı, bu farklı durumların sonuçlarını açıklamak için yeterli değildir.
| Durum | İncelenecek temel soru |
|---|---|
| Farklı tüketici grubunda kullanım | Gerçek kullanım değişmiş ve gerekli başvuru yapılmamış mı? |
| Başkasının aboneliğiyle kullanım | Önceki tüketicinin sözleşmesi üzerinden ödeme yapılarak mı devam edilmiş? |
| Tesisattan üçüncü kişiye enerji verme | Yönetmelikteki istisna veya uygun bağlantı düzeni mevcut mu? |
| Güç transformatörünün değiştirilmesi | Dağıtım şirketine 15 gün içinde yazılı bildirim yapılmış mı? |
| Bağlantı gücünün artırılması | İlgili tüketici grubunda yüzde 20’yi aşan artış ve bildirim/başvuru yükümlülüğü var mı? |
Bu tablo tek başına nihai nitelendirme değildir. Sayaç veya dağıtım sistemine müdahale bulunduğunda m.42 kapsamındaki kaçak kullanım ihtimali ayrıca incelenir. Aynı dosyada farklı fiiller bulunabilir; bunların ayrı gerekçelerle değerlendirilmesi gerekir. [1, m.42, 48]
Eski kiracının veya ev sahibinin aboneliğini kullanmak
Yeni kiracının faturaları düzenli ödemesi, kendi adına sözleşme kurma yükümlülüğünün yerini her durumda tutmaz. Buna karşılık bu olgu, doğrudan ölçümü engelleyen kaçak kullanım şeklinde de sunulmamalıdır. Kullanımın başlangıcı, mevcut sözleşme, ödeme kayıtları ve dağıtım şirketinin tespiti birlikte ele alınır.
Taşınırken kira sözleşmesi, anahtar teslim tarihi ve sayaç endeksleri aynı gün kaydedilmelidir. Önceki tüketicinin kapanış işlemi ile yeni tüketicinin abonelik başvurusu ayrı belgelerdir. “Ev sahibi aboneliği sonra değiştirecekti” açıklaması, tarihli başvuru kaydı kadar güçlü bir dayanak oluşturmaz.
Önemli istisna: m.48/1-a, b ve c kapsamındaki hallerde, tespitten önce ilgili kuruluşa başvuru yapıldığının belgelenmesi durumunda usulsüz tüketim hükümleri uygulanmaz. Başvurunun yalnız planlanmış olması değil, yapılmış ve kanıtlanabilir olması gerekir. [1, m.48/2]
Örneğin taşınmadan sonra abonelik için başvurmuş, gerekli belgeleri sunmuş ve başvuru numarası almış kişi bakımından bu kayıt kritik olabilir. Başvuru kapsamı, eksik belge bildirimi ve tespit tarihi karşılaştırılmalıdır. Bu istisna bütün kaçak kullanım türleri için genel af değildir.
Tüketici grubu neden önemlidir?
Konut, ticarethane veya başka bir kullanım biçimi; sözleşmeyi, tarife grubunu ve bazı teknik yükümlülükleri etkileyebilir. Konutun işyerine dönüştürülmesi gibi değişikliklerde yalnız tabelaya veya tapudaki niteliğe bakılması yeterli olmayabilir. Fiilî kullanım ve düzenlemedeki başvuru yükümlülüğü araştırılır.
İtirazda şu belgeler yararlı olabilir: faaliyet başlangıç veya kapanış kayıtları, kira sözleşmesi, ruhsat, vergi kaydı, kullanım değişikliğine ilişkin yazışmalar ve önceki tarife talepleri. Tarifedeki değişikliğin hangi tarihten itibaren uygulanacağı da ayrıca gerekçelendirilmelidir. Yanlış sınıflandırma tespit edilmiş olması, şirketin istediği bütün geriye dönük farkların otomatik kabulü anlamına gelmez.
Güç artırımı ve transformatör değişikliği
Yüzde 20 eşiği bütün aboneler için aynı mı?
EPTHY m.48/1-d, mesken dışındaki tüketicilerin bağlantı gücünü yüzde 20’den fazla artırmasına ilişkin yükümlülükleri düzenler. Mesken istisnası bu bent bakımındandır; konutlarda bütün teknik proje, kapasite ve güvenlik kurallarının ortadan kalktığı anlamına gelmez. [1]
İşyerine yeni bir makine eklenmesi halinde cihaz etiket gücü, tesisatın bağlantı gücü ve fiilî kullanım birbirinden ayrılmalıdır. Şirketin yalnız cihazın etiketini göstererek toplam güç artışını açıklamaması, incelemeyi eksik bırakabilir. Onaylı proje, mevcut güç, yeni cihaz ve aynı anda kullanım verileri elektrik mühendisliği yönünden değerlendirilir.
Transformatör değişikliği nasıl belgelenir?
İlgili bent, tüketicinin güç transformatörünü değiştirmesini ilgili tüzel kişiye 15 gün içinde yazılı bildirmemesini düzenler. İşlem tarihi, servis belgesi ve bildirim kaydı bu nedenle birlikte korunmalıdır. Buradaki 15 günlük bildirim yükümlülüğü, usulsüzlüğün giderilmesi için verilen 15 günlük süreden farklıdır. [1, m.48/1-ç, 48/3]
Tesisata kendiliğinden müdahale ederek eksikliği giderme girişimi yerine, yetkili teknik kişi ve ilgili şirketle belgeli işlem yürütülmelidir. Hukuki uyuşmazlık devam ederken güvenlik yükümlülükleri de sürer.
Üçüncü kişiye elektrik vermek ve süzme sayaç
Bir komşuya veya ayrı işletmeye, kendi sayacından sonra enerji verilmesi; ölçüm yapılsa bile usulsüz kullanım sorununu doğurabilir. EPTHY m.6/6’daki istisnalar ve m.48/1-c birlikte okunmalıdır. Tarafların kendi aralarında ücret paylaşması veya süzme sayaç takması, dağıtım ve abonelik düzeninin yerine otomatik geçmez. [1]
Ceza hukuku değerlendirmesi ise ayrıca yapılır. Kimin rızasının bulunduğu, hangi tüketimin belirlenebildiği ve bağlantının niteliği araştırılmadan “her zaman suçtur” veya “sayaçtan geçtiği için hiçbir sorun yoktur” denilemez. [2, m.163] Konut ve apartman rehberi, komşu hattı ile ortak alan kullanımını örneklerle ayırır.
Uyarı, 15 günlük süre ve beş kat bedel
Usulsüz kullanım tespitinde yükümlülüğün yerine getirilmesi için 15 günlük süreyi içeren kesme bildirimi düzenlenmesi öngörülür. Süresinde yükümlülük yerine getirilmezse ilgili yıl için belirlenen kesme-bağlama bedelinin beş katı ve elektrik kesintisi gündeme gelir. Bu bedel, bütün tüketimin beş katı demek değildir. [1, m.48/3]
Denetimde dört ayrı nokta vardır:
- Bildirimde hangi aykırılığın giderileceği anlaşılabiliyor mu?
- Bildirimin usulü ve başlangıç tarihi kanıtlanmış mı?
- Kullanıcı süresinde gerekli işlemi yapmış mı?
- Hesapta doğru yılın ve ilgili işlemin kesme-bağlama bedeli mi kullanılmış?
Kullanıcının işlem yapmasına rağmen kurum içi kaydın güncellenmemesi ile hiç başvuru yapılmaması aynı olay değildir. Başvuru alındısı, randevu, eksik belge yazısı ve tamamlanma belgesi itirazın merkezine yerleştirilmelidir. Sonuca etkisi açıklanmayan genel bir “tebligat hatalıdır” cümlesi yeterli olmaz.
İtiraz nasıl hazırlanır?
İtiraz, işlem ve belge numarasıyla ilgili şirkete yöneltilmelidir. Usulsüzlük uyarısına karşı aykırılık bulunmadığı açıklanırken, mevcut bir eksikliğin giderilmesi gerekiyorsa bu işlem de süresinde yapılmalıdır. Başvurmak, süreyi veya kesintiyi kendiliğinden durdurmaz.
| İtiraz nedeni | Eklenecek belge | Açık talep |
|---|---|---|
| Tespitten önce abonelik başvurusu | Başvuru numarası ve tarihli alındı | m.48/2’nin uygulanması |
| Kullanıcı veya adres hatası | Kira/teslim belgesi, tesisat bilgisi | Muhatabın ve kaydın düzeltilmesi |
| Süresinde giderilmiş eksiklik | Tamamlanma ve bildirim kaydı | Kesme ve bedel işleminin kaldırılması |
| Yanlış güç hesabı | Proje, cihaz listesi, teknik rapor | Gücün yeniden belirlenmesi |
| Yanlış bedel | Tahakkuk dökümü ve ilgili yıl kararı | Fazla kalemin düzeltilmesi/iadesi |
Kaçak tüketim faturasına ilişkin m.47’deki altı aylık itiraz kuralı, bütün usulsüzlük işlemleri ve bütün dava türleri için genel süre gibi kullanılmamalıdır. İşlemin niteliği, ilgili sözleşme ve başvuru hükümleri belirlenmeli; özellikle bildirilen 15 günlük giderme süresi kaçırılmamalıdır. [1]
Dava, kesinti ve zarar talebi
Uyuşmazlığın tüketici işlemi olup olmadığına göre hakem heyeti veya mahkeme yolu değişebilir. Ticari faaliyet ve taraf sıfatları da görevli mahkemeyi etkiler. 2026 tüketici hakem heyeti sınırı 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar içindir; önce ilişkinin tüketici hukuku kapsamında olup olmadığı belirlenir. [3][4]
Ödenmemiş bedelin borç olmadığının tespiti, ödenmiş tutarın geri verilmesi veya haksız abonelik engelinin giderilmesi talepleri somut olayın durumuna göre kurulur. Kesintinin önlenmesi gerekiyorsa dava açılmasıyla yetinilmez; ihtiyati tedbir şartları belgeleriyle açıklanır. İlgili yollar itiraz ve dava rehberinde, geçici koruma ise kesinti rehberinde ayrıntılıdır.
Sık sorulan sorular
Faturaları ödüyorsam başkasının aboneliğini kullanabilir miyim?
Düzenli ödeme, kendi adına sözleşme kurma yükümlülüğünü her durumda kaldırmaz. Mevcut sözleşme ve tespitten önce yapılmış başvuru birlikte incelenir.
Beş kat ceza elektrik faturasının beş katı mı?
Hayır. m.48/3’teki ifade, şartları oluştuğunda ilgili kesme-bağlama bedelinin beş katına ilişkindir. Kaçak tüketim hesabından farklıdır.
Abonelik başvurum beklerken usulsüzlük yazılırsa ne yapmalıyım?
Başvuru tarihini ve kapsamını gösteren belgeleri sunun. Özellikle m.48/2 kapsamındaki istisnanın uygulanıp uygulanmadığını somut olarak belirtin.
Usulsüz kullanım adli sicile işlenir mi?
Şirketin usulsüzlük kaydı, ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı değildir. Ayrı bir suç isnadı varsa onun unsurları ayrıca araştırılır.
Sonuç: Aykırılığı ve giderme işlemini aynı açıklıkla belgeleyin
Usulsüz elektrik uyuşmazlığında güçlü dosya, abonelik veya teknik eksikliğin ne olduğunu ve ne zaman giderildiğini gösterir. Doğru başvuru, doğru tarih ve doğru bedel temel denetim alanlarıdır. Kaçak kullanım ve suç kavramlarıyla karışıklık giderildiğinde, hem gerekli düzeltme daha hızlı yapılır hem haksız kesinti veya fazla bedel daha somut gerekçelerle tartışılabilir.
Serinin genel çerçevesi için kaçak ve usulsüz elektrik ana rehberine bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği. EPDK / Mevzuat Bilgi Sistemi. 30.05.2018 / 30436; özellikle 14.01.2025 / 32782 değişikliklerini içeren m.42–49 ve 52.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi / Adalet Bakanlığı. m.2, 20–21, 64, 163/3, 168/5, 203.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. Adalet Bakanlığı. m.3, 68, 70, 73, 73/A; m.70 iki haftalık süre değişikliği dikkate alındı.
- Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni. Ticaret Bakanlığı. 22.01.2026 tarihli açıklama; 2026 için 186.000 TL altı sınır, başvuru yeri ve TÜBİS.