Devir öncesi hukukî inceleme
Yetki, envanter, borç, dava, teminat ve sözleşme kayıtlarının birlikte incelenmesi.
- İşlemi etkileyen risk ve eksikler
- Giderilecek hususlar ve belge planı
İşlemin hukukî niteliği
Ticari işletme devri, faaliyetin sürdürülebilmesini sağlayan ekonomik bütünlüğün el değiştirmesidir. İşletmenin varlıkları kadar borçlar, sözleşmeler, çalışanlar ve izinler de değerlendirilir. Pay devrinde ise şirketin malvarlığı şirket üzerinde kalır; ortaklık yapısı değişir.
Ticari işlemlerde taşınır rehni, 6750 sayılı Kanun kapsamındaki taraf ve varlık koşulları sağlandığında, malın teslimi gerekmeksizin borca güvence oluşturur. Rehin hakkı, sözleşmenin Rehinli Taşınır Siciline (TARES) tesciliyle kurulur. İlk görüşmede işlem türü, belge ihtiyacı ve yaklaşan tarihler netleştirilir.
Hukukî hizmetlerimiz
İşletme sahipleri, devralanlar, yatırımcılar, kredi verenler ve üçüncü kişi rehin verenler için hizmet kapsamını işlemin niteliğine göre belirliyoruz.
Yetki, envanter, borç, dava, teminat ve sözleşme kayıtlarının birlikte incelenmesi.
Devredilen unsurların, bedelin ve tarafların sorumluluklarının açıkça düzenlenmesi.
İmza, tescil, ilan, teslim ve ödeme adımlarının aynı işlem planında yürütülmesi.
Finansman ilişkisine uygun rehin sözleşmesi, sicil incelemesi ve tescil hazırlığı.
Rehinli varlığın değeri ile aynı varlık üzerindeki hakların sırasının incelenmesi.
Ödenmeyen bedel, rehinli alacak ve sözleşme ihlallerinde hukukî yolların belirlenmesi.
Temel ayrımlar
| İşlem türü | Temel sonuç | Öncelikli kontrol |
|---|---|---|
| Ticari işletme devri | İşletmenin ekonomik bütünlüğü devre konu olur. | Yazılı sözleşme, aktif ve pasifler, ticaret sicili, tescil ve ilan. |
| Şirket pay devri | Ortaklık veya kontrol değişir; malvarlığı şirket üzerinde kalır. | Şirket türü, esas sözleşme, pay kısıtlamaları ve kurumsal onaylar. |
| Münferit varlık devri | Belirlenen mal, hak veya alacak ayrı işleme konu olur. | Her unsurun şekli, özel sicili, teslimi ve gereken üçüncü kişi onayı. |
| İşyeri devri | Çalışanların iş sözleşmeleri bakımından özel sonuçlar doğar. | İş Kanunu m.6, doğmuş haklar, sorumluluk ve SGK işlemleri. |
Ticari işletme devri ile işyeri devri aynı işlemde birlikte gündeme gelebilir. İşlemin adı tek başına belirleyici değildir; devredilen unsurlar, işletmenin devamlılığı ve sözleşmenin gerçek içeriği birlikte incelenir.
Devir işlemleri
TTK m.11/3, işletmenin ekonomik bütünlük içinde devrine imkân tanır. Bu kolaylık; üçüncü kişi hakları, özel siciller, çalışanlar ve izinler bakımından yapılacak kontrolleri ortadan kaldırmaz.
Devredenin sorumluluğu imzayla sona ermez. TBK m.202 kapsamında devralanın işletme borçlarından alacaklılara karşı sorumluluğu bildirim veya ilanla doğar. Önceki borçlu da iki yıl süreyle müteselsilen sorumlu kalır; alacaklı kanuni koşullarla borcun tamamını sorumlulardan isteyebilir.
İki yıl; vadesi gelmiş borçlarda bildirim veya duyurudan, daha sonra vadesi gelecek borçlarda muacceliyet tarihinden işler. Devralan bildirim veya ilan yükümlülüğünü yerine getirmedikçe bu süre başlamaz. Vergi, SGK ve işçilik borçlarının özel sorumluluk hükümleri ayrıca incelenir.
Tarafların borç paylaşımı, alacaklının kanuni hakkını kendiliğinden kaldırmaz. Bilinmeyen borçlar, çalışan talepleri, kamu borçları ve devam eden takipler için iç ilişki, üçüncü kişilere karşı sorumluluk ve ödeme güvencesi ayrı düzenlenir.
Ruhsatın, kira ilişkisinin, lisansın veya teminatın otomatik geçeceği varsayılmaz. Devir yasağı, bildirim, onay ve kontrol değişikliği kayıtları incelenir. Çalışanların kanundan doğan hakları devir sözleşmesiyle ortadan kaldırılamaz.
Riskler; işlemi engelleyen, kapanıştan önce giderilecek, bedel veya teminata bağlanacak ve kapanış sonrasında izlenecek hususlar olarak ayrılır. Yazılı incelemenin kapsamı ve raporlama biçimi işin başında belirlenir.
Ön koşullu hazırlık ile tescile sunulan devir birbirinden ayrılır. Ticaret Sicili Yönetmeliği m.133 uyarınca devir vaadi, ileri tarihte hüküm doğuracak veya şartlı devirler tescil edilemez. Tescil metni; işletmenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan devir beyanı, fiyat ve ödeme koşullarıyla uyumlu kurulmalıdır.
Makine, ekipman, demirbaş, araç, hammadde, yarı mamul ve mamul stok; miktar, seri numarası, yer, mülkiyet ve ayıp bilgisiyle listelenir. Finansal kiralama, mülkiyeti muhafaza, haciz ve rehin ayrı gösterilir.
Tapu, takyidat, kira, kullanım amacı, ruhsat ve fiilî kullanım uyumu incelenir. İlgili sicile yapılacak bildirim ve kayıt işlemleri ile gerekli malik, kiraya veren veya kamu kurumu işlemleri belirlenir.
Unvan, işletme adı, marka, patent, tasarım, alan adı, yazılım ve içerik lisanslarının hak sahipliği, süresi, devir kısıtlaması ve sicili ayrı kontrol edilir. Ticaret unvanı işletmeden ayrı devredilemez; işletme devrinin unvana etkisi TTK m.49 ile birlikte değerlendirilir.
Alacağın varlığı, vadesi, temlik sınırlaması, bildirim ve takas/mahsup iddiaları incelenir. Kefalet, garanti, rehin, ipotek ve teminat mektubunun geçişi veya devamı için gereken koşullar ayrıca belirlenir.
Sözleşme tarafının değişmesi, kanuni geçiş ve yalnız belirli bir hakkın devri ayrılır. Devir/onay, fesih, münhasırlık, temerrüt ve kontrol değişikliği hükümleri ile kira ilişkisinin özel kuralları değerlendirilir.
Belgenin kişiye veya işletmeye bağlılığı; devir, yenileme, bildirim veya yeni başvuru koşulları ilgili sektör mevzuatına göre incelenir. Kamu izni özel sözleşmeyle kendiliğinden aktarılmış sayılmaz.
İş Kanunu m.6 kapsamındaki devirde mevcut iş sözleşmeleri hak ve borçlarıyla devralana geçer. Ücret, yan hak, kıdem, izin, toplu iş ilişkileri, SGK, iş güvenliği ve devam eden uyuşmazlıklar incelenir. Devir tek başına fesih nedeni değildir; özel sorumluluk ve istisnalar ayrıca değerlendirilir.
İnceleme sırasında erişim ile kapanış sonrası aktarım ayrı planlanır. Hukukî sebep, amaçla sınırlılık, veri minimizasyonu, aydınlatma, erişim yetkileri ve güvenlik önlemleri belirlenir; veri odası ve ticari sırlar korunur.
TTK m.11/3 uyarınca yazılı sözleşme, ticaret siciline tescil ve ilan gerekir. Devir, Ticaret Sicili Yönetmeliği m.133 gereğince sözleşmenin tümünün tesciliyle hüküm doğurur. Alacaklılara karşı borç sorumluluğunun bildirim/ilan boyutu ayrıca gözetilir.
Kalıcı kontrol değişikliği yaratabilecek işlemlerde güncel Rekabet Kurulu bildirim ve izin koşulları imza öncesinde değerlendirilir. İşlem tarafları, cirolar, bağlı işlemler ve teknoloji teşebbüsü kuralları önem taşır. İzin gereken işlem, izin alınmadan kapatılmaz. Bankacılık, sigorta, enerji, sağlık, turizm, eğitim, ulaşım ve elektronik haberleşme gibi alanlarda sektörel izinler ayrıca incelenir.
Finansman ve güvence
Teslimsiz rehin, işletmenin uygun varlığını faaliyetinde kullanırken güvence göstermesine imkân verir. Finansman ihtiyacı; taraf, varlık, sicil ve borç yapısıyla birlikte değerlendirilir.
6750 sayılı Kanun m.3 kapsamında rehin sözleşmesi:
Üçüncü kişi, kanundaki koşullarla borçlu lehine kendi varlığını rehin gösterebilir. Taraf sıfatı, mülkiyet ve temsil yetkisi tescilden önce doğrulanır.
6750 sayılı Kanun bütün taşınırlar için tek rehin yolu değildir. Teslimli rehin, araç rehni, gemi ve hava aracı ipoteği, mevduat ve sermaye piyasası araçlarına ilişkin teminatlar kendi rejimlerine tabidir.
TARES kaydı tek başına bütün hukukî durumu açıklamaz. Dayanak sözleşme, ilgili özel siciller, önceki rehinler ve üçüncü kişi hakları birlikte incelenir. Alacağın devri de ayni rehinle aynı işlem değildir.
Güvence altına alınan mevcut veya gelecekteki borç; rehin tutarı, para birimi, kapsam ve varlık tanımıyla ilişkilendirilir. Yazılı sözleşmede imzalar noterce onaylanır veya sicil yetkilisi huzurunda atılır; elektronik sözleşmede güvenli elektronik imza gerekir. Rehin hakkını kuran işlem TARES tescilidir.
Rehin verenin tasarruf yetkisini veya alt/art rehin kurulmasını yasaklayan kayıtlar, Kanun m.4/7 uyarınca geçersizdir. Sözleşme, bu sınır gözetilerek borcun ve varlığın korunmasını düzenlemelidir.
Belirli taşınırlar borcu güvence altına almaya yeterliyse işletmenin bütününe rehin kurulamaz. Bütün işletme rehni; tahsis edilen varlıklar, başka sicillerdeki haklar, önceki rehinler ve faaliyetin devamlılığıyla birlikte incelenir.
Müstakbel varlık, değişen stok ve alacak grupları açık ve izlenebilir tanımlanır. Faiz, sigorta gibi hukukî getiriler, doğal ürün ve ikame mallar bakımından Kanun m.7 gözetilir; üretim sürecinden doğan alacaklar ve iyi niyetli üçüncü kişinin korunması ayrıca değerlendirilir. Tahsilat, olağan satış ve ikame varlığın etkisi somut işlem üzerinden belirlenir.
Varlığın bakım, sigorta, muhafaza, kayıt ve bildirim yükümlülükleri; alacaklının kanuna uygun bilgi ve denetim haklarıyla birlikte düzenlenir. Satış, işleme, birleşme, yer değiştirme veya üçüncü kişiye bırakmanın rehin üzerindeki etkisi ayrıca incelenir.
Değerleme; güvence tutarı, varlığın durumu, amortisman, stok hareketleri ve piyasa koşullarıyla ilişkilendirilir. Kanunun öngördüğü değer tespiti ve itiraz usulleri saklıdır. Birden fazla rehinde derece sistemi, sicil kaydı, tescil zamanı ve kanuni öncelikler incelenir; yalnız sözleşmedeki “birinci sıra” ifadesiyle yetinilmez.
Borç, vade, para birimi, taraf, varlık veya derece değişikliklerinin tescil gerekliliği incelenir. Güvence altındaki alacağın devri ve yeni alacaklının kaydı birlikte ele alınır; mevcut hakların sırası gözetilir.
Ödeme, sicil kaydını kendiliğinden silmez. Alacağın sona erdiği tarihten itibaren Türk hukukuna tabi rehin alacaklısı için 15, yabancı hukuka tabi rehin alacaklısı için 30 iş günü içinde terkin başvurusu yükümlülüğü vardır. Bu ayrım vatandaşlığa göre kurulmaz. Süresinde terkin istenmezse rehin veren veya borçlunun kanuni başvuru yolları değerlendirilir (6750 m.15).
Vadenin geçmesi, alacaklıyı otomatik malik yapmaz. Borcun muacceliyeti, temerrüt ve bildirimler doğrulanır. Kanun m.14 koşullarıyla birinci derece alacaklının icra dairesinden mülkiyet devrini istemesi, alacağın yetkili varlık yönetim şirketine devri, uygun varlıklarda kiralama/lisans hakkı veya genel hükümlere göre takip gündeme gelebilir.
Değerleme, sıra, önceki rehinler, diğer alacaklılar, üçüncü kişi hakları ve olası fazla değerin hak sahibine iadesi birlikte incelenir. Mülkiyet devri usulünün ve somut işlemin gerektirdiği başvurular tamamlanmadan varlığa el konulamaz.
Hakların korunması
Rehinli alacağın sırası, mühletin etkisi, takip veya satış sınırları, komiser/mahkeme işlemleri ve iflas hükümleri ayrıca değerlendirilir. Rehin bulunması her aşamada sınırsız takip veya satış yetkisi vermez. İşletme devrinde aciz, muvazaa ve tasarrufun iptali riski ile alacaklıların korunması da incelenir. Finansal güçlükteki işletmenin devri olağan bir satın alma işlemiyle aynı risk çerçevesinde ele alınmaz.
Çalışma yaklaşımımız
Devir, pay devri, varlık devri ve rehin seçeneklerini; tarafların sıfatı, finansman ihtiyacı, yetki, sicil, sözleşme ve önemli tarihlerle birlikte değerlendiriyoruz.
Eksikleri ve öncelikli riskleri belirleyip hizmet kapsamını netleştiriyoruz. Sözleşme, ek listeler, kararlar, bildirimler ve izin başvurularını hazırlıyor; müzakereleri yürütüyoruz.
Ön koşulları kontrol ediyor; ödeme, ticaret sicili/TARES, ilan, teslim ve üçüncü kişi bildirimlerini kapanış listesiyle takip ediyoruz.
Kararlaştırılan kapsamda terkin, geçiş yükümlülükleri ve uyuşmazlıkları izliyoruz. Gelişmeleri ve müvekkilin kararını gerektiren hususları bildiriyoruz.
Görüşmeye hazırlık
Belgeleriniz eksikse, hangi kayıtların bulunmadığını belirtmeniz yeterlidir. İlk mesajda kimlik kopyası, şifre veya ayrıntılı çalışan/müşteri verisi göndermeyin; gereken belgeleri belirlenen güvenli kanaldan paylaşın.
Yazdırılabilir belge listesini açınPDF · 1 sayfaKapsam ve iletişim
Hukukî inceleme, sözleşme, sicil işlemi, danışmanlık veya uyuşmazlık takibinin kapsamı ve avukatlık ücreti işin başında belirlenir. Değerleme, tercüme, seyahat, sicil/noter hizmet bedeli ve yargılama giderleri; uygulanabilir kanuni istisnalar gözetilerek ayrıca açıklanır.
6750 m.19 kapsamındaki vergi, resim, harç ve değerli kâğıt muafiyeti, bütün hizmet ve işlem giderlerinin ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Görüşme talebi, kendiliğinden iş kabulü veya süre takibi başlatmaz. Temsil ve yetkilendirme ayrıca tamamlanır.
18 Mart 1999’da Kemer’de kurulan Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, 2007’den bu yana Antalya’daki merkezinden Türkiye’nin 81 ilindeki işletme devri, teminat ve ticari uyuşmazlık süreçlerini; yetkili sicil, kurum ve mahkeme ile yerinde işlem ihtiyaçlarına göre planlar.
Yabancı yatırımcı, şirket veya kredi verenin Türkiye bağlantılı işlemlerinde yetki, belge geçerliliği, apostil/tasdik, tercüme, döviz/ödeme yapısı ve sektörel sınırlamalar incelenir. Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim ile çevrim içi görüşme ve güvenli belge paylaşımı sağlanabilir.
Yabancı hukuk seçimi, Türk hukukunun emredici sicil, çalışan, rekabet, kamu izni ve üçüncü kişi koruma hükümlerini her durumda bertaraf etmez. Milletlerarası yetki, tahkim, yabancı tebligat, vergi numarası, yabancı yatırım ve kararın uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir. Yurt dışındaki varlıklar ve yabancı sicilli rehinler ilgili ülke hukuku bakımından incelenir. Türkiye’deki temsil ile yabancı ülkede yetkili avukatın yerel temsili ayrıdır; ihtiyaç duyulan koordinasyonun kapsamı, sorumluluğu ve ücreti ayrıca belirlenir.
Sık sorulan sorular
Her zaman değil. Ekonomik bütünlük ve faaliyetin devamını sağlayan unsurların fiilen geçip geçmediği incelenir. İşleme “varlık satışı” adı verilmesi, işletme devrinin kanuni sonuçlarını tek başına ortadan kaldırmaz.
Rehnin kapsamı ve devamı, alacaklının hakları, ödeme ve terkin koşulları belirlenir. Borcun kapatılması, başka teminat veya mevcut rehinle devir seçenekleri işlem özelinde değerlendirilir; temiz sicil varsayımıyla kapanış yapılmaz.
6750 sayılı Kanun’un geçiş hükmü nedeniyle 1 Ocak 2017’den önce tesis edilmiş rehinlerde önceki ilgili mevzuat uygulanmaya devam eder. Kaydın tarihi belirlenmeden yeni TARES rejiminin bütün hükümleri doğrudan uygulanmaz.
Evet. İmzalanan metin, tescil/teslim/ödeme aşaması ve mevcut bildirimler birlikte incelenir. Düzeltme, ek sözleşme, terkin, ihtar veya uyuşmazlık yolları somut duruma göre değerlendirilir. Önceden doğmuş hak ve yükümlülükler dikkate alınır.
Süre; kayıtların hazır olmasına, tarafların müzakeresine, kurum izinlerine, değerleme ve sicil işlemlerine bağlıdır. İlk görüşmede işlem türü, belge eksikleri, öncelikli riskler ve üstlenilmesi istenen iş belirlenir; sabit tamamlanma süresi veya kesin sonuç taahhüt edilmez.
İlgili hizmetler ve dayanaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; somut işleme ilişkin hukukî görüş veya sonuç güvencesi oluşturmaz. İşlem tarihinde yürürlükteki mevzuat ve dosya belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Sonraki adım
İşlemin konusunu, hangi tarafı temsil ettiğinizi ve varsa yaklaşan tarihi kısaca belirtin. Belge incelemesinin kapsamı ve izlenecek yol görüşmede belirlenir.
Gizlilik ve kişisel veriler: Paylaştığınız bilgi ve belgeler gizli tutulur; yalnızca hukukî talebinizin değerlendirilmesi amacıyla, avukatlık meslek yükümlülükleri ve kişisel verilerin korunması kuralları gözetilerek kullanılır. Ayrıntılar için KVKK aydınlatma metnini inceleyebilirsiniz.
Başvurunuz avukatlık ilişkisinin kurulduğu veya sürelerin takibinin üstlenildiği anlamına gelmez. Mevcut dosyanız varsa sorumlu avukatınızla iletişim kurun.
Görüşme talebi sayfasına geçinİletişim bilgilerinizi bırakın, ekibimiz sizi arasın.
Konu: Ticari İşletme Devri ve Taşınır Rehni