Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Katılma alacağı, her malın yarısının diğer eşe verilmesi biçiminde hesaplanmaz. Önce her eşin edinilmiş malları ve kişisel malları ayrılır; tasfiyeye girecek değerler, borçlar, denkleştirme kalemleri ve kanunen eklenecek değerler belirlenir. Edinilmiş malların toplamından bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar artık değerdir.
Kanunda veya geçerli bir sözleşmede farklı bir düzenleme bulunmadıkça her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur. Eşlerin karşılıklı alacakları mahsup edilir. Mal rejimi hesaplaması her iki eşin malvarlığı yönünden ayrı ayrı yapılır; sonuçta tek tek malların tapusu paylaşılmak yerine parasal bir alacağa hükmedilmesi mümkündür.
Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya kaldırabilir. Bu düzenleme her boşanma sebebinde otomatik biçimde uygulanmaz.
Değer Artış Payı, Katkı Payı ve Denkleştirme
Mal paylaşımı uyuşmazlıklarında birden fazla alacak türü aynı dosyada gündeme gelebilir. Ancak bu taleplerin hukukî sebepleri ve hesaplama yöntemleri aynı değildir.
Değer Artış Payı Alacağı
Bir eş, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, TMK m. 227 koşullarında katkısı oranında değer artış payı gündeme gelir. Malda değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Katkının kaynağı, tarihi ve malın tasfiye değeri somutlaştırılmalıdır.
Katkı Payı Alacağı
Katkı payı alacağı özellikle 1 Ocak 2002’den önceki mal ayrılığı döneminde, bir eşin diğer eş adına edinilen mala parasal veya para ile ölçülebilir katkısına dayanan uyuşmazlıklarda gündeme gelir. Katkı iddiası, dönemin hukuku ve yerleşik yargısal ölçütler çerçevesinde ayrıca hesaplanır.
Denkleştirme
Bir eşin kişisel mala ilişkin borcunun edinilmiş mallardan veya edinilmiş mala ilişkin borcunun kişisel mallardan ödenmesi hâlinde, tasfiye sırasında mal grupları arasında denkleştirme gerekebilir. Bir mal grubundan diğer gruptaki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına yapılan katkı da denkleştirme hesabına konu olabilir.
Eklenecek Değerler
Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile mal rejimi devam ederken diğer eşin katılma alacağını azaltma amacıyla yaptığı devirler, kanuni koşulların bulunması hâlinde tasfiye hesabına değer olarak eklenebilir.
Katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı, denkleştirme ve eklenecek değerler birbirinin yerine kullanılan kavramlar değildir. Talebin doğru hukukî sebebe dayanması ve hesaplamanın buna göre yapılması gerekir.
Krediyle Alınan Ev, Araç ve Diğer Mallar
Krediyle edinilen bir mal bakımından yalnız tapu veya fatura tarihi yeterli değildir. Peşinatın kaynağı, kredi taksitlerinin hangi tarihlerde ve hangi mal grubundan ödendiği, mal rejiminin sona erdiği tarihte kalan borç ve varsa evlilikten önce ya da sonra yapılan ödemeler birlikte değerlendirilir.
Evlilikten önce satın alınan bir taşınmazın kredi taksitlerinin evlilik sırasında ödenmesi, evlilik sırasında edinilen bir malın borcunun boşanma davasından sonra kapatılması veya peşinatın miras ya da bağış parasından karşılanması farklı hesaplama sonuçları doğurabilir. Banka hareketleri, kredi ödeme planı, dekontlar ve para transferlerinin kaynağı bu nedenle önem taşır.
Eşlerin Kişisel Borçları ve Eşler Arasındaki Alacaklar
Her eş kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur. Bir kredi, vergi borcu, ticari borç veya kişisel borcun evlilik sırasında doğmuş olması diğer eşi kendiliğinden borçlu hâline getirmez. Bununla birlikte borcun hangi malın edinilmesi, iyileştirilmesi veya korunması amacıyla kullanıldığı ve hangi mal grubundan ödendiği tasfiye hesabını etkileyebilir.
Eşler arasındaki ödünç para, bir eşin diğer eşin kişisel borcunu ödemesi, birlikte yapılan yatırım, cari hesap veya üçüncü kişiye yapılan ödeme de her zaman katılma alacağı niteliğinde değildir. Talebin mal rejimi, sözleşme, sebepsiz zenginleşme, vekâletsiz iş görme, mülkiyet veya başka bir hukukî sebebe dayanıp dayanmadığı ayrıca belirlenmelidir. Eşler arasındaki karşılıklı borçlar ile mal rejiminden doğan alacakların takas ve mahsup koşulları da somut dosya üzerinden değerlendirilir.
Alacak Hesaplamasında Çalışma Yaklaşımımız
Para akışının çözümlenmesi
Peşinat, kredi taksitleri, kişisel kaynaklar ve borçlar tarih sırasıyla ele alınır. Katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı birbirinin yerine kullanılmadan değerlendirilir.
Hesap ve delil hazırlığı
Hesaplamaya esas kayıtlar düzenlenir; değerleme ve bilirkişi incelemesi gerektiren noktalar belirlenir. Dosyanın aşamasına göre talep ve rapora itiraz imkânları değerlendirilir.
İşin kapsamı, ücret ve giderler ile belge paylaşımı ve bilgilendirme yöntemi görüşmede belirlenir. Temsil, iş kabulü ve gerekli yetkilendirmeye bağlıdır.
Genel bilgilendirmedir. Talebin niteliği, belgeler, güncel mevzuat ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Başvuru iletilmesi yasal süreleri durdurmaz.
Mal paylaşımı hizmetlerine dönün