Trafik Kazasında Sigortaya Başvuru: Belgeler, Süreler ve Eksik Ödeme

Trafik kazası nedeniyle zorunlu trafik sigortasından tazminat istemek için, dava veya sigorta tahkiminden önce ilgili sigortacıya yazılı başvuru yapılmalıdır. Başvuru, yalnızca kazanın bildirilmesinden ibaret değildir: başvuranın kimliği, olay, talep edilen zararlar ve bunları açıklayan belgeler birlikte değerlendirilir. Ödeme için öngörülen 8 iş günü ile uyuşmazlığın dava veya tahkime taşınmasında esas alınan 15 gün farklı işlevlere sahiptir. Eksik ödeme yapılması da her zaman kalan alacağın sona erdiği anlamına gelmez. [1–2]

Bu rehber, Türkiye’deki zorunlu mali sorumluluk sigortası başvurularını; yaralanma, ölüm ve araç zararları bakımından inceler. Açıklamalar 12 Ekim 2026 itibarıyla araştırılan düzenlemelere dayanır. Kaza tarihi, poliçenin kurulma tarihi ve başvuru tarihi aynı olmadığı için, eski bir kazaya bugün başvurulması bütün yeni kuralların o dosyaya uygulanmasını sağlamaz.

Sigorta başvurusu kime ve hangi zararlar için yapılır?

Doğru sigortacı ve doğru poliçe nasıl belirlenir?

İlk adım, kazadaki sorumluluğu bulunan aracın kaza tarihinde geçerli trafik poliçesini belirlemektir. Bugün o aracı sigortalayan şirket, geçmiş kazanın sorumlusu olmayabilir. Plaka, kaza tarihi, poliçe numarası ve varsa hasar dosyası numarası başvuruda birlikte gösterilmelidir. Birden fazla aracın bulunduğu olaylarda sorumluluk ve sigorta ilişkileri ayrı incelenir.

Başvuruyu yalnız “karşı aracın sigortasına” yöneltmek her olayda doğru değildir. Örneğin, yaralanan yolcunun içinde bulunduğu aracın işletenine ve onun trafik sigortacısına yöneltebileceği talep de bulunabilir. Buna karşılık bir aracın kendi hasarı, kural olarak o aracın trafik sigortasının konusu değildir; kasko teminatı ve diğer sorumlular değerlendirilir. Sigortasız, tespit edilemeyen veya yabancı plakalı araçlarda ise Güvence Hesabı ve Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu gibi farklı başvuru yollarının özel şartları araştırılmalıdır. [1–2]

Kim başvurabilir, avukat zorunlu mudur?

Yaralanan kişi kendi zararları için; ölüm halinde ise destekten yoksun kalanlar kendi hakları için başvurur. Destekten yoksun kalma talebi miras payının tahsili değildir. Veraset belgesi aile ilişkisini açıklayabilir; fakat tek başına fiilî destek ilişkisini ve her başvuranın zararını ispatlamaz. Çocuklar, kısıtlılar veya temsil yoluyla yapılan işlemlerde temsil yetkisi ayrıca gösterilir. [13]

Başvurunun avukatla yapılması zorunlu değildir. Avukatla yürütülen işlerde vekâletnamenin işlem kapsamı, özellikle sonraki tahkim başvurusu ve sulh veya ibra yetkileri bakımından incelenmelidir. Kimlik, sağlık ve banka belgeleri yalnız doğrulanan resmî başvuru kanalına verilmelidir. Bir danışmanlık sözleşmesi imzalamak, tek başına kişinin avukatla temsil edildiğini göstermez. [15–16]

Trafik sigortası bütün zararları öder mi?

Trafik sigortasında zarar, sorumluluk, teminat türü ve uygulanabilir limit birlikte değerlendirilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamında değildir. Araç mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar ile SGK’nın üstlendiği sağlık hizmeti bedelleri de ayrı hukuki değerlendirme gerektirir. Sigorta limitini aşan bir zarar bakımından diğer sorumlulara başvuru ihtiyacı ortadan kalkmaz. [1–2]

Bu nedenle aynı dilekçeye bütün kayıpları yazmak, her kalemin aynı poliçeden ödeneceği sonucunu doğurmaz. Başvuru hazırlığında her zarar için “hak sahibi kim, sorumlu kim, hangi teminat, hangi belge?” sorularının ayrı cevaplanması gerekir. Kasko ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası da kendi sözleşme ve mevzuat çerçevesinde incelenir; trafik sigortasına ait bütün süreler bu ürünlere otomatik taşınamaz.

Yazılı başvuru nasıl hazırlanır ve ulaştığı nasıl ispatlanır?

Başvuru dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Başvuruda başvuran ve temsilcisi, iletişim bilgileri, kaza tarihi ve yeri, ilgili araçlar, poliçe bilgisi ve olayın kısa açıklaması yer almalıdır. Talep edilen zararlar ayrı ayrı belirtilmelidir: araç onarım bedeli, değer kaybı, geçici veya sürekli iş göremezlik, uygun kapsamda bakım gideri ya da destekten yoksun kalma gibi.

Mevcut hesap veya talep tutarı açıklanabiliyorsa dayanağıyla gösterilmelidir. Zarar henüz kesinleşmemişse bu durumun nedeni belirtilmeli; örneğin tedavinin sürdüğü, rapor beklendiği veya gelir araştırmasının tamamlanmadığı açıklanmalıdır. Sadece “bütün haklarım saklıdır” yazılması, hangi zararın hangi olaydan istendiğini açıklamanın yerini tutmaz. Ödeme yapılmışsa tarihi, tutarı ve hangi zarar kalemi için olduğu da gösterilmelidir.

Başvurunun sonunda ödeme talebi, ödeme yapılmayacaksa gerekçeli cevap ve hesap dayanaklarının iletilmesi istenebilir. Ekler numaralandırılmalı; dilekçede sayılan her ekin gerçekten gönderildiği kontrol edilmelidir. Aynı kişinin yaralanması ile aracındaki hasar tek olaydan doğsa bile belgeleri ve hak sahipliği farklı olabilir.

Hangi başvuru kanalı kullanılmalıdır?

Başvurunun içeriği ile sigortacıya ulaştığı tarih birlikte ispatlanabilmelidir. Noter bildirimi, iadeli taahhütlü gönderi, evrak kayıt numaralı elden teslim veya ilgili sözleşme ve sistemin kabul ettiği elektronik yöntemler kullanılabilir. Elektronik başvuruda gönderim ekranı kadar, alındı kaydı ve eklerin içeriği de saklanmalıdır. [2]

Yalnız “gönderildi” ekran görüntüsü yerine, başvurunun tam kopyası, ek listesi, teslim/alındı bilgisi ve sonraki yazışmalar bir dosyada tutulmalıdır. Şirketin hasar dosyası açması yararlı bir kayıttır; ancak hangi talebin, hangi belgelerle açıldığı ayrıca görülebilmelidir. Dosya numarası tek başına bütün zarar kalemleri için yeterli başvuru yapıldığını kanıtlamaz.

2026’da Alo 193 ve Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden başvuru

Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM), 1 Eylül 2026’da hizmete girmiştir. SBM’nin açıkladığı sistem; Alo 193, internet portalı ve mobil uygulama kanallarıyla çalışır. Bu yol, sigorta şirketlerine doğrudan başvuru seçeneklerini ortadan kaldırmaz. [5–6]

2026/22 sayılı Genelge’ye göre usulüne uygun OHİM başvurusu, SBM veri tabanına kaydedildiği tarih ve saatte ilgili kuruma yapılmış sayılır; kurumlar arasındaki teknik iletim gecikmesi hak sahibinin aleyhine kullanılamaz. Sistem başvuruya bir referans numarası verir. İlgili şirketin sonraki iş günü içinde başvuranla temas ederek belge ve inceleme süreci hakkında bilgi vermesi öngörülmüştür. [5]

Başvuran, referans numarasını, kaydı ve yüklediği belgeleri saklamalıdır. OHİM’in dosyayı bir kuruma yönlendirmesi, o kurumun zarardan kesin olarak sorumlu olduğunu veya talebin kabul edildiğini göstermez. Başvurunun sisteme kaydı ile ödeme için gerekli belgelerin tamamlanması da ayrı aşamalardır.

Dolayısıyla “telefonla başvuru hiçbir durumda geçerli değildir” biçiminde genel bir ifade artık isabetli olmaz. Bununla birlikte sıradan bir çağrı merkezi görüşmesiyle usulüne uygun OHİM kaydı da aynı sayılmaz. Alo 193 üzerinden işlem yapılmışsa hangi olay ve zarar türü için kayıt oluşturulduğu kontrol edilmelidir.

Sigortaya başvuru için gerekli belgeler nelerdir?

Aşağıdaki tablo bir hazırlık çerçevesidir. Somut dosyada uygulanacak Genel Şartlar Ek-6 listesi, talep türü ve sigortacının haklı ek belge isteği birlikte incelenmelidir; her dosya için aynı belge paketi yeterli değildir. [2–4]

Yaralanmalı kazalarda sağlık raporu ve gelir belgeleri

Epikriz, tetkikler, ameliyat ve rehabilitasyon kayıtları olayın tıbbi seyrini gösterir. Bunlar ile kalıcı etkileri değerlendiren sağlık kurulu raporu aynı işlevi görmez. İyileşme süresi, sürekli iş göremezlik oranı ve bakıcı ihtiyacı birbirinden ayrılmalıdır. Raporun yalnızca yakın tarihli olması yeterli değildir; somut olay için uygulanacak mevzuat, yetkili kurul, ilgili uzmanlıklar ve değerlendirme yöntemi önemlidir. [7–8]

Gelir yönünden bordro, banka hareketleri, işveren yazısı, SGK kayıtları, vergi kayıtları ve mesleki faaliyet bilgileri birlikte hazırlanabilir. Belgelerin neyi gösterdiği açıklanmalıdır: kazadan önceki gelir mi, fiilen kaybedilen ücret mi, yoksa mesleğin olağan kazancı mı? Bakım talebinde ihtiyaç süresi ve kapsamının tıbben ortaya konması, yalnız bakım yapan kişinin adını yazmaktan daha belirleyicidir.

2026 değişikliğiyle geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik, sakatlanma teminatı altında; geçici ve sürekli bakıcı giderleri ise sağlık giderleri başlığında düzenlenmiştir. Bunun hangi poliçeye uygulanacağı ayrıca kontrol edilir. Önceki yıllara ait kararların teminat sınıflandırması güncel bütün dosyalara aynen taşınmamalıdır. [2–3]

Ölümlü kazalarda destek ilişkisinin gösterilmesi

Ölenin geliri, hak sahipleriyle ilişkisi ve desteğin fiilen nasıl sağlandığı açıklanmalıdır. Birlikte yaşam, düzenli para gönderimi, ortak giderlerin ödenmesi veya bakım hizmeti gibi olgular uygun belgelerle gösterilebilir. Her başvuran için destek ilişkisinin başlangıcı, biçimi ve devam ihtimali ayrı değerlendirilir.

Aynı ailedeki kişiler için tek dilekçe hazırlanması, taleplerin tek bir alacağa dönüştüğü anlamına gelmez. Hak sahipleri, temsil bilgileri ve talep edilen kalemler karışmamalıdır. Cenaze gideri isteyen kişinin yaptığı gider ile destekten yoksun kalma talebi de aynı zarar değildir. Eksik belge bildirimi geldiğinde hangi hak sahibi ve hangi kalem bakımından eksiklik ileri sürüldüğü açıklığa kavuşturulmalıdır.

Doğrulanmış cep telefonu bilgisi nasıl sunulur?

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 2026/13 sayılı Genelge, Ek-6 kapsamındaki iletişim bilgisinin doğrulanmasına ilişkin yöntemleri düzenler. Başvuranın durumuna göre e-Devlet Mobil Hat Sorgulama çıktısı, operatörden alınan hat sahipliği belgesi veya e-Devlet’te doğrulanmış iletişim bilgisini gösteren kayıt kullanılabilir. [4]

Doğrulanmış cep telefonu bilgisi sunamayan hak sahipleri için de düzenlemede alternatif belge ve beyan yolu bulunmaktadır. Mobil Hat Sorgulama çıktısı sunulamıyorsa kişinin üzerine kayıtlı mobil hat bulunmadığına ilişkin imzalı beyan öngörülmüştür. Bu nedenle telefon belgesinin yokluğu, araştırılmadan “başvuru hakkı yok” şeklinde yorumlanmamalıdır. Başvuru sahibi ile vekilinin iletişim bilgilerinin birbirine karıştırılmaması gerekir.

Araç hasarı başvurusu değer kaybını da kapsar mı?

12 Haziran 2026’da yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklik, araç hasarı talebini değer kaybı talebini de içerecek şekilde düzenlemiştir. İlgili hükme göre ayrıca değer kaybı başvurusu aranmadan değerlendirme yapılır; sigortacı, nihai eksper raporu kendisine ulaştıktan sonraki iş günü sonuna kadar tespit edilen değer kaybını hak sahibine bildirir. Bu bildirim süresi, ödeme süresiyle aynı değildir. [2–3]

Ancak Genel Şartlar C.11’deki zaman bakımından uygulama hükmü unutulmamalıdır: değişikliklerin uygulanmasında ilgili yürürlük tarihinden sonra kurulan sözleşmeler esas alınır. Sadece hasar başvurusunun Temmuz 2026’dan sonra yapılmış olmasıyla sonuca gidilmemelidir. Önce poliçenin tarihi ve uygulanacak metin belirlenir.

Uygulamada dilekçede onarım bedeli ile değer kaybının ayrı belirtilmesi, hangi kalemlerin değerlendirildiğinin izlenmesini kolaylaştırır. Otomatik değerlendirme kuralı, her hasarlı araç için mutlaka değer kaybı tazminatı doğacağı anlamına gelmez; zararın varlığı ve miktarı ayrıca incelenir.

Sigortanın ödeme süresi ile cevap süresi arasındaki fark

Sekiz iş günü, sigortacının ödeme yükümlülüğüyle; on beş gün ise başvuru sonrasında uyuşmazlığın yargıya veya tahkime taşınabilmesiyle ilgilidir. Birinin tamamlanması diğerinin bütün şartlarını kendiliğinden oluşturmaz. [1–2]

On beş gün dolmadan ret cevabı gelirse ne olur?

Sigortacı talebi tamamen veya kısmen olumsuz sonuçlandıran nihai cevabını vermişse, sırf on beşinci günün gelmesi beklenmez; uyuşmazlık ve diğer başvuru şartları değerlendirilerek tahkim veya dava yolu kullanılabilir. Buna karşılık “dosyanız incelenmektedir” mesajı ile gerekçeli nihai ret aynı değildir. Komisyona başvururken nihai cevap veya süresinde cevap verilmediğini gösteren kayıt sunulmalıdır. [15–16]

Trafik sigortasındaki 15 gün takvim günüdür. Komisyonun diğer sigorta başvuruları için açıkladığı 15 iş günü ifadesiyle karıştırılmamalıdır. Ödeme hesabındaki iş günü değerlendirmesinde ise hafta sonları ve resmî tatiller dikkate alınır; yalnız takvim üzerinde sekiz gün sayılarak temerrüt tarihi belirlenmez.

Belgelerin tamamlanması temerrüt tarihini nasıl etkiler?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 29.02.2024 tarihli, E. 2022/7763, K. 2024/2262 sayılı kararı, ilk başvuru ile gerekli belgelerin tamamlanmasının farklı tarihler olmasının önemini gösterir. Dosyada ilk başvuru 9 Ekim 2017’de yapılmış; eksik belgeler 16 Mayıs 2019’da tamamlanmıştır. Daire, sigortacının temerrüdünü tamamlanma tarihinden sekiz iş günü sonrası olan 29 Mayıs 2019 üzerinden değerlendirmiştir. [8]

Karar, sağlık raporu ve vekâlet ücretine ilişkin başka gerekçelerle birlikte bozma sonucuna ulaşmıştır. Buradan çıkarılacak sonuç, sigortacının istediği her belgenin süreyi sınırsız erteleyebileceği değildir. Belgenin neden gerekli olduğu ve daha önce sunulup sunulmadığı denetlenmelidir. Başvuru kronolojisi hazırlanırken ilk dilekçe, her ek belge gönderimi ve alındı tarihinin ayrı yazılması bu nedenle önemlidir.

Avans ve faiz talebi nasıl değerlendirilir?

Üç ayda tamamlanmayan incelemeler için öngörülen avans, başvuranın dilekçesinde yazdığı rakamın otomatik yarısı değildir. Önce Genel Şartlar B.2.5’teki yöntemle zararın belirlenmesi gerekir. Avans ödemesi, toplam tazminatın kesinleşmesi ve bütün taleplerin tasfiyesiyle de aynı anlama gelmez. [2]

Faiz bakımından olay tarihi ayrıca önemlidir. 7589 sayılı Kanunla TBK 55’e eklenen düzenleme, iş göremezlik ve destek zararlarında bilinen gelir dönemine olay tarihinden, bilinmeyen döneme karar tarihinden faiz yürütülmesini öngörmektedir. Geçiş hükmü nedeniyle bu yenilik, 31 Temmuz 2026’daki yürürlükten sonraki haksız fiiller bakımından değerlendirilir. Eski dosyalara ilişkin sigortacı temerrüdü kararlarıyla yeni kuralın birlikte uygulanması, talep türü ve sorumlu kişi esas alınarak incelenmelidir; bütün dosyalar için tek faiz başlangıcı söylenemez. [14]

Sigorta şirketi eksik belge bildirirse ne yapılmalıdır?

Her belge talebi ödeme süresini yeniden başlatır mı?

Ek belge isteğinin zararı ve hak sahipliğini belirlemekle ilgisi olmalıdır. Başvuruda zaten bulunan belgenin yeniden istenmesi, ilgisiz kayıt talebi veya şirketin kendi değerlendirmesini hak sahibine yaptırmaya çalışması ayrıca sorgulanmalıdır. Buna karşılık gerekli tıbbi veya gelir bilgisinin gerçekten eksik olması, dosyanın sonuçlandırılmasını etkileyebilir. [2,7–8]

Sigortacının kendi sigortalısına rücu edebilmesi de zarar görenin talebinden ayrı bir ilişkidir. Genel Şartlar B.4, rücu nedenlerinin araştırılmasının tazminat ödemesini geciktirmemesini ve bu araştırmaya yönelik belgelerin zarar görenden istenmemesini düzenler. Dolayısıyla belge talebinin gerçekten hak sahibinin zararını mı, yoksa şirketin sigortalısıyla ilişkisini mi ilgilendirdiği ayırt edilmelidir. [2]

Eksik belge yazısına cevapsız kalmak yerine, her talep için “sunuldu”, “şu tarihte tamamlanacak”, “temini mümkün değil” veya “gerekliliğine itiraz ediliyor” açıklaması yapılabilir. Belge daha önce gönderilmişse önceki ek numarası ve teslim kaydı belirtilmelidir. Bir belgenin henüz oluşmadığı, örneğin tedavinin sürdüğü durumlarda bunun da dayanağı açıklanmalıdır.

Eksik sağlık raporu başvuruyu mutlaka geçersiz kılar mı?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 03.07.2024 tarihli, E. 2022/10791, K. 2024/6931 sayılı kararında, kazaya uygulanacak düzenlemeye uygun sağlık raporu bulunmadığı gerekçesiyle verilen usulden ret incelenmiştir. Daire, giderilebilir nitelikteki bu eksiklik için HMK 115/2 uyarınca uygun süre verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. [7]

Bu kararın kapsamı dikkatle okunmalıdır: ortada yaralanmalı kazaya ilişkin başvuru ve tıbbi belgeler vardır; sorun bunların yeterliliği ve uygunluğudur. Karar, hiçbir başvuru yapılmadan tahkime gidilebileceği veya boş bir bildirimle tüm usul şartlarının oluşacağı anlamına gelmez. Ayrıca usul eksikliğinin sonradan giderilebilmesi, sigortacının daha önceki bir tarihte temerrüde düştüğünü kendiliğinden göstermez.

Öğretide farklı yaklaşım da bulunmaktadır. Efe Dırenisa, 2023 tarihli incelemesinde yazılı ön başvuru eksikliğinin mahkemenin süre vermesiyle tamamlatılmasına eleştirel yaklaşır; kendiliğinden giderilme olasılığını ayrıca değerlendirir. Bu görüş ile Yargıtayın rapor eksikliğine ilişkin somut kararı aynılaştırılmamalıdır. Güvenli uygulama, başvuruyu ve gerekli belgeleri başlangıçta özenle hazırlamak; sonradan tamamlama olanağını peşinen garanti saymamaktır. [12]

Sigorta eksik ödeme yaparsa kalan tazminat istenebilir mi?

Önce hesap ve ödeme dayanakları incelenmelidir

Banka hesabına bir tutarın yatırılması, bunun hangi kalem için ve hangi varsayımlarla hesaplandığını açıklamaz. Eksik ödeme değerlendirmesinde sigortacıdan hesap raporu, esas alınan kusur oranı, gelir, sağlık raporu, teminat limiti ve yapılan indirimler istenmelidir. “Az ödeme yapıldı” itirazı, mümkün olduğunca somut hesap farklılıklarına dönüştürülmelidir.

Örneğin sürekli iş göremezlik ödemesinde düşük tutar; gelir kabulünden, kullanılan orandan, kusur değerlendirmesinden, dönemlerden veya önceki ödemenin işlenişinden kaynaklanabilir. Araç zararında ise onarım yöntemi, parça ve işçilik bedelleri, piyasa rayici veya önceki hasar kaydı tartışmalı olabilir. Bunların her biri farklı belge gerektirir.

Önceki sigorta ödemesi yok sayılarak zararın yeniden tamamı istenemez. Ancak mahsup yöntemi olayın tarihine göre belirlenmelidir. 7589 sayılı Kanunun yeni TBK 55 düzenlemesi, tahkikat öncesi ödemelerin ödeme tarihindeki zarara oranı üzerinden mahsubunu öngörür; geçiş kuralı nedeniyle eski kazalara kendiliğinden uygulanmaz. [14]

Daha önce ödeme alınmış olması bakiye talebini engeller mi?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26.05.2025 tarihli, E. 2024/1670, K. 2025/8528 sayılı kararı, önceki ödemeden sonra bakiye tazminat istenen bir yaralanma uyuşmazlığına ilişkindir. Sigortacı, önceki ödemede daha yüksek maluliyet oranı kullanıldığını savunmuştur. Buna rağmen dosyadaki hesap ve ödeme incelemesi sonucunda verilen bakiye tazminat kararı onanmıştır. [9]

Kararın pratik sonucu, yalnız maluliyet oranlarını karşılaştırarak ödemenin yeterli olduğuna karar verilemeyeceğidir. Gelir, yöntem, dönem ve ödeme tarihi de değerlendirilmelidir. Bu karar her ek talebin kabul edileceği anlamına gelmez; somut dosyada sigorta limiti, kusur, zarar, ödeme ve anlaşma içeriği önemlidir. Ayrıca kararın geçmiş dönem teminat sınıflandırması ve hesap yöntemi, sonraki mevzuat değişikliklerinden bağımsız biçimde güncel tüm kazalara uygulanamaz.

İbraname imzalandıysa hangi ayrım yapılmalıdır?

Bir ödeme makbuzu, kısmi ödeme belgesi, sulh anlaşması ve bütün taleplerden vazgeçildiğini belirten ibra aynı işlem değildir. KTK 111, sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar ile tazminat miktarına ilişkin anlaşmaları ayrı düzenler. Miktarın açıkça yetersiz veya fahiş olduğu anlaşmalar için öngörülen iki yıllık iptal olanağı, her belgenin kendiliğinden hükümsüz olduğu şeklinde okunmamalıdır. [1]

Kasko bakımından ayrıca dikkat gerekir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07.05.2024 tarihli, E. 2022/1836, K. 2024/4273 sayılı kararında, kasko ödemesi üzerine düzenlenen anlaşma için KTK 111’in uygulanamayacağı kabul edilmiş; TBK 28 bakımından ileri sürülen koşulların da oluşmadığı değerlendirilerek ret kararı onanmıştır. [10]

Bu karar, hiçbir kasko anlaşmasının tartışılamayacağını söylemez. İtirazın doğru hukuki nedene ve ispatına dayanması gerektiğini gösterir. Trafik sigortası, kasko ve diğer sorumlularla yapılan anlaşmalar ayrı okunmalıdır. “Haklarım saklıdır” kaydı yararlı olabilir; fakat imzalanan kapsamlı bir sulhun sonuçlarını her durumda ortadan kaldıran bir formül değildir.

Cevap verilmez veya talep reddedilirse tahkim mi, dava mı?

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurunun hazırlanması

Başvuru ve cevap koşulları oluştuğunda Sigorta Tahkim Komisyonu değerlendirilebilir. Zorunlu sigortalarda, Komisyonun açıkladığı 18 Nisan 2013 sonrası uyuşmazlıklar bakımından sigortacının sisteme üyeliği aranmayan özel rejim bulunur. Aynı uyuşmazlığın mahkemeye veya diğer belirtilen mercilere taşınmış olması ise tahkim başvurusunu etkileyebilir; aynı talep iki ayrı yerde gelişigüzel takip edilmemelidir. [15]

Dosyada sigortacıya yapılan başvuru, teslim bilgisi, cevap veya cevapsızlık kaydı, kimlik, talebi destekleyen belgeler ve gerekli ücret kaydı bulunmalıdır. Elektronik başvuruda sistemin oluşturduğu form ile fiziki başvurudaki ıslak imzalı form birbirinden ayrıdır. Avukatla başvuruda tahkim için gereken özel yetki kontrol edilir. Başvuru ücretleri ve parasal kanun yolu sınırları değişebildiğinden işlem tarihinde Komisyonun güncel duyuruları incelenmelidir. [16]

Sigorta başvurusu ve arabuluculuk aynı işlem midir?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 08.05.2024 tarihli, E. 2023/12689, K. 2024/4378 sayılı kararı, trafik sigortacısı ile işletene yöneltilen değer kaybı talebini inceler. Daire, dosyadaki dava öncesi ihtiyari arabuluculuk sürecinde sigortacının olay ve talepten haberdar olmasını KTK 97’nin amacı bakımından değerlendirmiş; ayrıca bu trafik sigortası uyuşmazlığında ek zorunlu arabuluculuk şartı aranmayacağı yaklaşımını benimsemiştir. İşleten yönünden KTK 97’deki sigortacıya ön başvuru şartının uygulanamayacağını da belirtmiştir. [11]

Kararın sonucu kanun yararına bozmadır; somut hükmün hukuki sonuçlarını ortadan kaldıran olağan bir bozma gibi sunulmamalıdır. Karardan, her arabuluculuk son tutanağının her koşulda sigorta başvurusunun yerine geçeceği sonucu çıkarılamaz. Sigortacıya hangi talep ve belgelerin ulaştığı önemlidir. Kasko, taşıma ilişkisi veya farklı ticari taleplere aynı değerlendirme otomatik taşınmamalıdır.

Dava yolunda hangi konular ayrıca incelenir?

Sigortaya başvuru yapılmış olması; görev, yetki, taraf sıfatı, talebin kapsamı ve harç gibi diğer usul sorunlarını çözmez. Birden fazla sorumluya yöneltilen davada her davalı için gereken ön süreç ayrıca değerlendirilir. Tahkim ile dava seçimi de yalnız beklenen hız üzerinden yapılmamalı; talebin kapsamı, diğer davalılar, ispat ihtiyacı ve giderler dikkate alınmalıdır.

2026 değişiklikleri dava türü seçimini de etkilemiştir. 7589 sayılı Kanunla HMK 107 yürürlükten kaldırılmış, kısmi davada talep artırımına ilişkin yeni düzenleme getirilmiştir. Yürürlük tarihinde görülmekte olan davalar için geçiş hükmü vardır. Bu nedenle eski internet örneklerindeki “her durumda belirsiz alacak davası açılır” ifadesi güncel bir dava dilekçesine doğrudan aktarılamaz. [14]

Sigortaya başvuru zamanaşımını durdurur mu?

Sigortacıya dilekçe gönderilmesi, tek başına zamanaşımının kesildiği varsayımıyla hareket etmeyi haklı kılmaz. KTK 109’daki zarar ve sorumlunun öğrenilmesine bağlı iki yıllık süre, olaydan itibaren on yıllık süre ve suçtan doğan zararlar bakımından daha uzun ceza zamanaşımı ihtimali somut olaya göre incelenir. Her trafik kazası için tek bir sekiz veya on beş yıllık süre yoktur. [1]

TBK 154’te borcun ikrarı ve dava, tahkim veya icra yoluna başvuru gibi kesilme sebepleri düzenlenir. Sigortacının kısmi ödemesinin borç ikrarı niteliği ve kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Dosyanın açık tutulması, müzakerenin sürmesi veya “incelemedeyiz” mesajı alınması tek başına süre güvencesi olarak kabul edilmemelidir. [13]

OHİM kayıt tarihi başvurunun ne zaman yapıldığını belirlemek açısından önemlidir; fakat bütün zamanaşımı sorunlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde KTK 111’deki anlaşmanın iptaline ilişkin iki yıllık süre ile tazminat alacağının zamanaşımı farklı konulardır. Süre yaklaşmışsa yalnız sigortacının cevabını beklemek yerine usul şartlarıyla birlikte hak koruyucu yol değerlendirilmelidir.

Başvurudan sonra dosya nasıl takip edilmelidir?

Başvuru takibi, yalnız telefon görüşmelerini not etmekten ibaret değildir. Dosya için kısa bir işlem çizelgesi oluşturulması, hem eksik evrakı hem süre tartışmasını görünür hale getirir:

• İlk kayıt: Dilekçe, talep edilen kalemler, ek listesi ve teslim tarihi birlikte saklanır. OHİM kullanılmışsa referans numarası eklenir.
• Belge tamamlama: Her yeni belge için gönderim ve ulaşma tarihi kaydedilir. Eksik belge yazısındaki taleplerin hangilerinin yerine getirildiği açıklanır.
• Değerlendirme: Sigortacının kusur, gelir, sağlık raporu, teminat veya hesap yönünden gerekçesi başlıklar halinde ayrılır. İtiraz bu gerekçelere cevap verecek şekilde hazırlanır.
• Ödeme: Banka kaydı ile ödeme açıklaması eşleştirilir. Makbuz, ibra veya sulh metni varsa imzalanmadan önce kapsamı incelenir.
• Sonraki yol: Nihai cevap, cevapsızlık, kalan zarar ve zamanaşımı birlikte değerlendirilerek tahkim veya dava dosyası hazırlanır.

Bu düzen, haklı olmayan bir talebi haklı hale getirmez; fakat hangi aşamada hangi bilgiye dayanıldığını gösterir. Özellikle “belge hiç gelmedi”, “talep edilmedi” veya “ödeme ile dosya kapandı” savunmalarının incelenmesini kolaylaştırır.

Sonuç

Trafik kazasında sigortaya başvurunun etkili olabilmesi, doğru şirketin belirlenmesine, her zarar kaleminin açıklanmasına ve belgelerin ulaştığının ispatına bağlıdır. Ödeme süresi, cevap süresi ve zamanaşımı aynı çizelgede izlenmeli; her biri kendi başlangıç ve koşullarıyla değerlendirilmelidir.

Eksik belge bildirimi her zaman hak kaybı, ödeme alınması da her zaman dosyanın kesin kapanması anlamına gelmez. Buna karşılık başvuru eksikliğinin sonradan giderilebileceğine veya her ibranın geçersiz olduğuna güvenilerek işlem yapılmamalıdır. Doğru yol, poliçenin ve olayın tarihini, güncel düzenlemeleri, hesap raporunu ve anlaşma içeriğini birlikte inceleyerek somut uyuşmazlığı belirlemektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigortaya başvurmadan doğrudan dava açabilir miyim?

Trafik sigortacısına yöneltilen tazminat talebinde KTK 97’deki yazılı ön başvuru şartı dikkate alınır. İşleten veya sürücüye yöneltilen talepler aynı şartla özdeş değildir; her davalı ve hukuki ilişki ayrıca değerlendirilir.

Sigorta şirketi 8 iş gününde mi, 15 günde mi ödeme yapar?

Sekiz iş günü, gerekli belgelerle bağlantılı ödeme süresidir. On beş gün, trafik sigortasında dava veya tahkim öncesi cevap sürecine ilişkindir. Bu iki süre farklıdır; on beş gün bir ödeme garantisi değildir.

Alo 193 üzerinden başvuru yapılabilir mi?

Evet. OHİM, 1 Eylül 2026’dan beri Alo 193 ve dijital kanallarla hizmet verir. Usulüne uygun kaydın referans numarası ve içeriği saklanmalıdır. Kaydın oluşması, zararın kabul edildiği veya bütün ödeme belgelerinin tamamlandığı anlamına gelmez.

Sağlık raporu eksikse tazminat hakkı tamamen kaybolur mu?

Her eksiklik aynı sonucu doğurmaz. Yargıtayın 3 Temmuz 2024 tarihli kararında uygun rapor eksikliği tamamlanabilir kabul edilmiştir. Bu yaklaşım, hiç başvuru yapmamakla veya sigortacının geçmişe dönük temerrüdüyle aynı mesele değildir.

Araç hasarı için başvurduysam değer kaybını ayrıca istemeli miyim?

1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişikliğin uygulandığı poliçelerde hasar talebi değer kaybı talebini de içerir. Önce poliçeye uygulanacak metin kontrol edilmelidir. Dilekçede her iki kalemin açıkça belirtilmesi takip kolaylığı sağlar.

Sigorta ödeme yaptıktan sonra kalan tutarı isteyebilir miyim?

Ödemenin eksik olduğu belirlenirse bakiye talep gündeme gelebilir. Önce toplam zarar, önceki ödemenin mahsubu, limit, süreler ve varsa sulh veya ibra incelenir. Yalnız ödeme alınmış olması her durumda kalan hakkı sona erdirmez.

İbraname imzaladım; artık hiçbir başvuru yapamaz mıyım?

Belgenin içeriği ve uygulanan sigorta türü belirleyicidir. Trafik sigortasında KTK 111’in koşulları; kasko anlaşmalarında ise uygun diğer hukuki sebepler incelenir. Her imza kesin hak kaybı, her ibra da kendiliğinden geçersiz değildir.

Sigortacıyla yazışmalar sürerken zamanaşımı işler mi?

Yazışmaların sürmesi tek başına süreyi durdurduğu veya kestiği kabulünü sağlamaz. Kesilme sebepleri ve somut tarihler ayrı incelenmelidir. Sigortacının “dosya açık” açıklamasına dayanarak yasal süreler ertelenmemelidir.

Kaynakça

[1] 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, özellikle m. 85, 92, 97–100, 109 ve 111. Kanun metni — Türkiye Sigorta Birliği.

[2] Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.5–A.6, B.2, B.4, C.5, C.7 ve C.11. Birleştirilmiş metin — Türkiye Sigorta Birliği.

[3] SEDDK, Genel Şartlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar, Resmî Gazete 12.06.2026, sayı 33278; yürürlük 01.07.2026. Resmî Gazete nüshası — Eskişehir Ticaret Odası; SEDDK açıklaması.

[4] SEDDK, Hak Sahiplerinin İletişim Numaralarının Sunulmasına İlişkin Genelge, 17.06.2026, 2026/13, m. 3–4. Genelge.

[5] SEDDK, Ortak Hasar İhbar Merkezine ilişkin 22.07.2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelge. Genelge.

[6] Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM). Kurum açıklaması.

[7] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 03.07.2024, E. 2022/10791, K. 2024/6931. Karar metni.

[8] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 29.02.2024, E. 2022/7763, K. 2024/2262. Karar metni.

[9] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 26.05.2025, E. 2024/1670, K. 2025/8528. Karar metni.

[10] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.05.2024, E. 2022/1836, K. 2024/4273. Karar metni.

[11] Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 08.05.2024, E. 2023/12689, K. 2024/4378. Karar metni.

[12] Efe Dırenisa, “Sigortacıya Dava Açmadan Önce Yazılı Başvuruda Bulunulması Zorunluluğunun (KTK m. 97) Medenî Usûl Hukuku Yönüyle Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(3), 2023, s. 645–673; özellikle s. 653, 661, 668–670. DOI: 10.26650/mecmua.2023.81.3.0004. Makale.

[13] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m. 28, 53–54 ve 154–156. Kanun metni — Türkiye Sigorta Birliği.

[14] 7589 sayılı Kanun, özellikle m. 18–20, geçici m. 1/9–10 ve m. 26; Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326. TBMM kanun metni; TBMM yayın kaydı.

[15] Sigorta Tahkim Komisyonu, Başvuru Nasıl Yapılır? Resmî başvuru rehberi.

[16] Sigorta Tahkim Komisyonu, Başvuru Sırasında İstenecek Belgeler. Resmî belge listesi.